Τα Ιδρύματα των κοινοβουλευτικών πρωθυπουργών

Τα τελευταία χρόνια ιδρύθηκαν και στη χώρα μας επιστημονικά Ιδρύματα που φέρουν τα ονόματα διακεκριμένων πολιτικών προσωπικοτήτων. Με τη συγκέντρωση, τη συστηματική οργάνωση και το άνοιγμα των αρχείων αυτών των ιδρυμάτων στους ερευνητές και στη κοινωνία, συντελείται σήμερα σημαντική πρόοδος στην κατεύθυνση της διεύρυνσης της ιστορικής έρευνας. Εμπλουτίστηκαν οι αρχειακές πηγές και διευκολύνθηκε η πρόσβαση σ’ αυτές τόσο των επιστημόνων, Ελλήνων και ξένων, όσο και των μη ειδικών που ενδιαφέρονται για την Ιστορία του τόπου μας.

Μέχρι πρότινος, ελάχιστα ήταν τα συγκροτημένα αρχεία κομμάτων και πολιτικών προσωπικοτήτων. Οι πρωτογενείς πηγές κείτονταν κατακερματισμένες και παρέμεναν αναξιοποίητες, υπό την απειλή της φθοράς του χρόνου, καλά κρυμμένες στο ιερό άβατο της κομματικής εσωστρέφειας. Αλλωστε, η διαμόρφωση της ιστορικής συνείδησης των Ελλήνων πολιτών βασίστηκε κατά κανόνα είτε σε πατριωτικές εξάρσεις είτε σε κομματικά πάθη και ιδεολογικές προκαταλήψεις. Η βιαιότητα των ιστορικών γεγονότων και των πολιτικών αντιπαραθέσεων, στο μεγαλύτερο τμήμα του 20ού αιώνα δεν άφησε περιθώρια για νηφάλιες προσεγγίσεις, οι οποίες υπερβαίνουν τους αφορισμούς και προχωρούν στην αναζήτηση τεκμηρίων. Ηταν αυτή η βιαιότητα που καθήλωσε την ερμηνεία των γεγονότων στην ένδεια της μονομέρειας και περιόρισε την εμβέλεια της Ιστορίας στα στενά όρια της ιδεολογικής της χρήσης. Επρεπε η ίδια η Ιστορία να ανοίξει τον δρόμο στους ιστορικούς, δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις, με την αποκατάσταση και διεύρυνση της Δημοκρατίας και το οριστικό τέλος του Εμφυλίου.

Ετσι, το 1983 ιδρύεται το Ιδρυμα Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής, το 1989 το Πνευματικό Ιδρυμα Γεωργίου Παπανδρέου, το 1996 το Ιδρυμα Ανδρέα Γ. Παπανδρέου, το 2000 το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και Μελετών Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος, το 2001 το Ιδρυμα Κωνσταντίνος Κ. Μητσοτάκης και το 2008 το Ιδρυμα Κωνσταντίνος Σημίτης. Πρόκειται για νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που με αφετηρία και άξονα τη ζωή και το έργο των προσωπικοτήτων, το όνομα των οποίων φέρουν στον τίτλο τους, ιδρύθηκαν με σκοπό να συμβάλουν στην επιστημονική έρευνα και γενικότερα στα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας.

Είναι γνωστό ότι τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, με πιθανή εξαίρεση την Αριστερά, με τα ΑΣΚΙ και τα αρχεία του ΚΚΕ, υπήρξαν και είναι ακόμα προσωποπαγή. Ηταν επόμενο λοιπόν να αναζητήσουν τη διάσωση της ιστορίας τους στις αρχειακές συλλογές των ηγετών τους και να εκχωρήσουν την ευθύνη αυτών των συλλογών στα Ιδρύματα που συστάθηκαν για τον σκοπό αυτό. Το βάρος των ονομάτων που φέρουν τα Ιδρύματα είναι μια πολύτιμη, προς αυτά, δωρεά που τους προσδίδει μια ανθεκτική ταυτότητα, εφόδιο σημαντικό στη σημερινή απρόσωπη νεωτερική εποχή. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος κάθε Ιδρύματος είναι συμπληρωματικός των άλλων σε μια συνολική προσπάθεια, σε εθνικό επίπεδο, με στόχο το άνοιγμα ενός γόνιμου διαλόγου που έλειψε τόσο από τον ακαδημαϊκό χώρο όσο, κυρίως, από τα πολιτικά μας δρώμενα.

Στην κατεύθυνση αυτή, τα τελευταία δύο χρόνια, το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, ανέλαβε την πρωτοβουλία να οργανώσει κοινές δράσεις των Ιδρυμάτων των Κοινοβουλευτικών Πρωθυπουργών. Ο συντονιστικός αυτός ρόλος του Ιδρύματος της Βουλής είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Οπως το Κοινοβούλιο, έτσι και τα Ιδρύματα πρέπει να είναι ένας χώρος ελεύθερης έκφρασης, διαφάνειας και σύνθεσης.

Η ύπαρξη προσωποπαγών αρχείων δημοσίων ανδρών, με την εγγενή εσωτερική αντίφαση που τα χαρακτηρίζει, δυσχεραίνει την όποια απόπειρα οριοθέτησης ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο. Χάριν της ενότητος και της συνοχής ενός τέτοιου αρχείου είναι απαραίτητη, η συνύπαρξη, σ’ αυτό, τεκμηρίων τόσο ιδιωτικού όσο και δημόσιου χαρακτήρα. Είναι η διττή διάσταση μιας τέτοιας οντότητας που καθορίζει και το είδος του προϊόντος που παράγεται, αλλά και τον τρόπο πρόσβασης σ’ αυτό όπου το πλεονέκτημα του ιδιωτικού έναντι του δημοσίου είναι σαφές λόγω της μεγαλύτερης διαφάνειας και της έλλειψης αναστολών και αγκυλώσεων.

Τα ιδιωτικά αρχεία των πολιτικών προσώπων περιλαμβάνουν όλες τις κατηγορίες τεκμηρίων όπως έγγραφα, φωτογραφίες, ηχητικά αρχεία, αρχεία κινουμένων εικόνων, προσωπικά χρηστικά αντικείμενα και άλλα. Στη διαδικασία ταξινόμησης και αξιοποίησής τους οφείλουμε να επιστρατεύσουμε τις αυξημένες τεχνολογικές δυνατότητες της εποχής, έτσι ώστε στην εργαστηριακή επανάληψη του ιστορικού γεγονότος οι απώλειες να είναι κατά το δυνατόν λιγότερες. Αλλωστε το ζητούμενο δεν είναι η ουτοπία μιας πιστής αναπαράστασης ενός παρελθόντος που, ούτως ή άλλως χάθηκε, αλλά η απελευθέρωση του χειμάρρου των δυνάμει ερμηνειών. Και αντί να ακυρώσουμε αυτό που προσφέρει η υποκειμενική ιδιαιτερότητα των προσώπων ας αντλήσουμε από την πολυπλοκότητα της υποκειμενικότητάς τους ό,τι περισσότερο μπορούμε.

Στην εμβάθυνση και διεύρυνση της ιστορικής έρευνας βρίσκεται το διακύβευμα της ενασχόλησης με την Ιστορία που δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια δημιουργική, πολιτισμική πρακτική που σχετίζεται με το τώρα και το αύριο των κοινωνιών, με τους φόβους και τις ελπίδες τους. Στη σημερινή συγκυρία, με απαξιωμένη την πολιτική και βραχυκυκλωμένη την οικονομική επιστήμη, η συσσωρευμένη εμπειρία του παρελθόντος δεν είναι πολυτέλεια. Φτάνει να μην λειτουργεί μόνο ως ανάμνηση, αλλά καταφάσκοντας δημιουργικά στο παρόν να γονιμοποιεί το μέλλον.

*Ο κ. Παντελής Βιρβιδάκης είναι γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Κωνσταντίνος Κ. Μητσοτάκης.

Πηγή Καθημερινή

13,7,2010

Τα Ιδρύματα της κακοδιαχείρησης

Αποκαλυπτική έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης ο οποίος ζητεί να αλλάξει το θεσμικό καθεστώς λειτουργίας του

Η ΔΙΑΦΘΟΡΑ, οι ατασθαλίες, η κακοδιοίκηση, η εξαπάτηση και η φοροδιαφυγή βασιλεύουν σε 9.800 περίπου «ευαγή ιδρύματα» τα οποία δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, σύμφωνα με έρευνα την οποία πραγματοποίησε ο Γενικός
Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης κ. Λ. Ρακιντζής. Τα μαγειρεμένα διοικητικά συμβούλια, η επιλεκτική εγγραφή νέων μελών, η άρνηση δημοσιοποίησης των απολογισμών, η κατασπατάληση της περιουσίας τους, οι κομπίνες με τις εκκαθαρίσεις κληρονομιών και οι κλοπές μισθωμάτωναποτελούν συνήθη πρακτική για ορισμένα κοινωφελή ιδρύματα
και κληροδοτήματα που λειτουργούν στη χώρα μας, καθώς απουσιάζει παντελώς οποιαδήποτε άσκηση ελέγχου. Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Οικονομίας, η οποία θα έπρεπε να εποπτεύει τη λειτουργία των ιδρυμάτων, δεν γνωρίζει ούτε καν τον ακριβή αριθμό τους.

O Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης με έγγραφό του προς την κυβέρνηση την ενημερώνει για τα «ευρήματα» των ελέγχων που πραγματοποίησε το Σώμα ΕπιθεωρητώνΕλεγκτών του Δημοσίου και της ζητεί να λάβει άμεσα όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της περιουσίας των ιδρυμάτων, να δημιουργήσει μητρώο ώστε να είναι γνωστός ο ακριβής αριθμός τους, να αλλάξει το θεσμικό καθεστώς για τη λειτουργία τους, η οποία βασίζεται στον ΑΝ 2039/39 που ψηφίστηκε επί δικτατορίας Μεταξά, και να προχωρήσει ακόμη και σε φορολόγηση των κερδών τους, γεγονός που, εκτός των άλλων, θα μείωνε σημαντικά και τα δημοσιονομικά ελλείμματα του κράτους. Η περιουσία ορισμένων τουλάχιστον ιδρυμάτων, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχουν συλλέξει οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές, είναι τεράστια: περίπου 700 ακίνητα ανήκουν στο Πτωχοκομείο Αθηνών, 500 στο Ασυλο Ανιάτων, πάνω από 3.000 στον Ερυθρό Σταυρό, το 1,6% των μετοχών της Εθνικής Τράπεζας κατέχει το κληροδότημα Γ. Σταύρου, το 1% το Ξυρουκάκειο Ιδρυμα κ.λπ.

Ο κ. Ρακιντζής ενημερώνει την κυβέρνηση ότι από τους διαχειριστικούς- οικονομικούς ελέγχους που διενήργησαν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί σε κοινωφελή ιδρύματα, καταλειπόμενες κληρονομιές κληροδοσιών, δωρεών κ.λπ., αν και οι ελεγκτές δεν υπεισήλθαν στην ουσία, αλλά έκαναν απλώς έλεγχο ώστε να διαπιστωθεί αν τηρείται η νομιμότητα, προέκυψαν μεταξύ των άλλων και τα εξής:

* Τα ιδρύματα στην πλειονότητά τους δεν υποβάλλουν απολογισμούς ή τους υποβάλλουν εκπρόθεσμα, χωρίς καν να τους δημοσιεύουν σε μία τουλάχιστον ημερήσια εφημερίδα στον τόπο της έδρας τους, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία. Δεν υποβάλλουν ούτε λογοδοσίες επί σειρά ετών, όπως για παράδειγμα το Ασυλο Ανιάτων, το οποίο όπως προκύπτει από τη σχετική έκθεση των ελεγκτών έχει να υποβάλει λογοδοσία περίπου 25 χρόνια.

* Δεν εκτελούνται οι όροι και οι σκοποί της διαθήκης, δεν καταβάλλονται οι κληροδοσίες στους εγκατασταθέντες με τη διαθήκη κληρονόμους παρά τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 86 παρ. 2 του Ν. 2039/39 και δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα βιβλία και στοιχεία.

* Ορισμένες ενέργειες των διοικητικών συμβουλίων στη διαχείριση των ιδρυμάτων είναι παράνομες, δεν τηρούνται οι διατάξεις του ΑΝ 2039/39 και των άλλων σχετικών ρυθμίσεων και γίνεται ανάλωση του ιδρυτικού κεφαλαίου του ιδρύματος και των άλλων εσόδων.

* Οι διοικήσεις μειώνουν τα μισθώματα ακινήτων που ανήκουν στα κληροδοτήματα χωρίς να προηγηθεί έγκριση της εποπτεύουσας αρχής, με συνέπεια σημαντικές ζημιές. Δεν υποβάλλονται φορολογικές δηλώσεις για τα έσοδα που προέρχονται από μισθώματα και δεν αποδίδεται ο φόρος εισοδήματος. Φάκελοι δεν έχουν σταλεί καθόλου από τη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων στις Περιφέρειες για τα ιδρύματα ή έχουν σταλεί κενοί ή με ελάχιστα στοιχεία. Παράλληλα έχουν εντοπιστεί ατασθαλίες- κακή διαχείριση και δεν έχουν αποδοθεί ευθύνες.

- Παρατηρείται μεγάλη καθυστέρηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες στη διεκπεραίωση των υποθέσεων ελέγχου των κληροδοτημάτων. Ηδη εκκρεμεί η διενέργεια ελέγχου σε περίπου 20.000 απολογιστικές εκθέσεις, ενώ τα Συμβούλια Εθνικών Κληροδοτημάτων καθυστερούν αδικαιολόγητα για μεγάλο διάστημα να γνωμοδοτήσουν για τους καταλογισμούς. Ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης έχοντας υπόψη τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ωφέλειας που προσφέρουν τα κληροδοτήματα αναμένεται να ζητήσει, εκτός των άλλων, από τον αρμόδιο υφυπουργό Οικονομίας κ. Αντ. Μπέζα να ασκήσει τις εκ του ΑΝ 2039/39 προβλεπόμενες εποπτικές και πειθαρχικές αρμοδιότητες και να δώσει εντολή στη Γενική Διεύθυνση Οικονομικής Επιθεώρησης να πραγματοποιήσει διαχειριστικούς ελέγχους σε όλα τα ιδρύματα που ως σήμερα είναι ανέλεγκτα ή σε όσα δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους. «Παραμένουν ανέλεγκτα επί εικοσαετίας και πλέον» επισημαίνει ο κ. Ρακιντζής«με αποτέλεσμα να δημιουργείται ζημιά σε βάρος τους και να μην προλαμβάνονται και διορθώνονται έγκαιρα οι παραλείψεις και παρατυπίες που οδηγούν συνήθως σε καταλογισμούς».

Τι προέκυψε από τους οικονομικούς ελέγχους

Ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης κ. Λ. Ρακιντζής

ΜΕΡΙΚΟΙ ΑΠΟ τους καταλογισμούς σε βάρος των υπευθύνων ιδρυμάτων, που έγιναν μετά τον έλεγχο από τους οικονομικούς επιθεωρητές:

* Ευαγές Ιδρυμα Μαζαρακάτων- Τραυλιάτων με έδρα την Κεφαλλονιά: έχουν καταλογιστεί στα μέλη του ΔΣ του ιδρύματος τα ποσά των 80.944,20 και 30.003,22 ευρώ αντίστοιχα.

* Φιλανθρωπικό Ιδρυμα Εύης Φωκά στην Κεφαλλονιά: έχει καταλογιστεί ποσό ύψους 51.002,3 ευρώ στον πρόεδρο του ιδρύματος, Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Κεφαλληνίας Σπυρίδωνα. Επίσης από διαχειριστικούς ελέγχους:

* Της σχολάζουσας κληρονομιάς Σοφίας Κωνσταντινίδου προέκυψε έλλειμμα ποσού 7.944,00 ευρώ (πλέον τόκων) που αφορούσε την είσπραξη μισθωμάτων περιόδου 1998-2007.

* Της σχολάζουσας κληρονομιάς Ιωάννη Πετρίτση προέ κυψε έλλειμμα που αφορούσε τη μη είσπραξη μισθωμάτων της περιόδου 2002-2006 και την εκποίηση κινητών ποσού 8.580,00 ευρώ (πλέον τόκων).

* Του κεφαλαίου αυτοτελούς διαχείρισης Κωνσταντίνος Καλαμβόκης υπέρ του Δήμου Σπάρτης προέκυψε έλλειμμα συνολικού ποσού 3.555,54 ευρώ που αφορούσε τα έτη 1994-2000 και 2006-2007.

* Του Ιδρύματος Στυλιανού Πρόκου «Η Αγία Αικατερίνη» στη Σίφνο προέκυψε έλλειμμα συνολικού ποσού πλέον τόκων υπερημερίας 12.110,25 ευρώ για τα έτη 2005 και 2006.

* Του Μουσείου- Βιβλιοθήκης Ευστρατίου Θρασυβούλου-Τεριάντ, στη Λέσβο, προέκυψε έλλειμμα 673.870,97 ευρώ, πλέον των προσαυξήσεων για τα έτη 1998-2006, τον καταλογισμό του οποίου προτείνουν οι οικονομικοί επιθεωρητές σε βάρος των υπολόγων.

* Της κληρονομιάς Νικολάου Καραλάκη για τα οικονομικά έτη 1996-2007 προέκυψε έλλειμμα 183.579,09 ευρώ που αφορούσε μη είσπραξη ενοικίων, ο καταλογισμός του οποίου προτείνεται σε βάρος του εκτελεστή της κληρονομιάς.

* Του κεφαλαίου αυτοτελούς διαχείρισης Ανδρέα Σαριδάκη υπέρ του Δημοτικού Διαμερίσματος Δήμου Μηθύμνης (για τα έτη 1995-2006) προέκυψε έλλειμμα. Η Οικονομική Επιθεώρηση προτείνει καταλογισμό ποσού 40.965,51 ευρώ σε βάρος των διατελεσάντων πρώην δημάρχων.

* Του κληροδοτήματος Στυλιανού Μανασάκη, στην Κρήτη, προέκυψε έλλειμμα ποσού 2.369,70 ευρώ.

* Στο κληροδότημα Στήβενς Ζόναρς, κατόπιν εντολής του Πταισματοδικείου Λαμίας, διαπιστώθηκαν ελλείμματα και ζημιές λόγω κακοδιαχείρισης, συνολικού ύψους 278.106,29 ευρώ. Η έκθεση διαβιβάστηκε στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και κοινοποιήθηκε στις αρμόδιες δικαστικές αρχές.

* Στο Ιδρυμα Ψύχα, στην Κρήτη, προέκυψε ότι δεν επεδείχθη η δέουσα επιμέλεια στη διαχείριση με τη μη υποβολή απολογιστικών στοιχείων για τις επιδοτήσεις της περιόδου 1982-1993, ποσού 190.344,82 ευρώ, και της περιόδου 1994-2000, ποσού 198.011,73 ευρώ. Η έκθεση διαβιβάστηκε στην 11η Διεύθυνση (Εθνικών Κληροδοτημάτων) του υπουργείου Οικονομικών.

* Στο ίδρυμα Βασίλειος Εξαρχος ύστερα από σχετική καταγγελία διαπιστώθηκαν ελλείμματα και ζημιές στη διαχείριση των ετών 1987-1997, ποσού 17.841,79 ευρώ. Η έκθεση διαβιβάστηκε στην 11η Διεύθυνση (Εθνικών Κληροδοτημάτων) του υπουργείου Οικονομικών. * Της διαθήκης της Θάλειας Δημητράτου κατόπιν σχετικής καταγγελίας διαπιστώθηκαν ζημιές σε βάρος της κληρονομιαίας περιουσίας, ύψους 17.412,78 ευρώ. Η έκθεση διαβιβάστηκε στο υπουργείο Οικονομικών.

Τέλος από τη διενέργεια ελέγχου στη διαθήκη της Ελένης χήρας Ξεν. Χατζηλαζάρου, διαπιστώθηκαν ζημιές σε βάρος της κληρονομιαίας περιουσίας, ύψους 38.307,82 ευρώ.

Του Δ. Νικολακόπουλου

Πηγή Το Βήμα
23.8.09