Ο μικρός Ρωμηός : Ερευνητικός κόμβος για τη νεότερη Αθήνα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ. Ενας ερευνητικός κόμβος για τη νεότερη ιστορία της Αθήνας δημιουργείται στο «Μουσείον της Πόλεως των Αθηνών - Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία». Στους κόλπους του Μουσείου της Πλατείας Κλαυθμώνος εντάχθηκε η παραδοσιακή εφημερίδα για την Αθήνα «Ο Μικρός Ρωμηός», συνεργασία που ανοίγει έναν ενισχυμένο δίαυλο επικοινωνίας με το ευρύτερο κοινό. Αποτέλεσμα αυτής της σύμπραξης είναι το Τμήμα Αρχειακών Μελετών και Εκδόσεων μέσα στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, που θα λειτουργεί ως ένα «νέο και άρτιο ερευνητικό κέντρο για την Αθήνα». Ηδη, λειτουργεί ο ιστότοπος www. mikrosromios. gr, ο οποίος θα εξακολουθεί να εμπλουτίζεται διαρκώς με θεματολογία ποικίλου ενδιαφέροντος. Αν ανατρέξει κανείς στον ιστότοπο, δύσκολα θα «ξεκολλήσει» καθώς θα βρει πλήθος στοιχείων και αφηγήσεων για την παλιά Αθήνα. Η εφημερίδα, διατηρώντας το έμψυχο δυναμικό της, θα εξακολουθήσει τη μηνιαία έκδοση και αποστολή της και θα πωλείται σε κεντρικά σημεία διανομής. «Ο Μικρός Ρωμηός», συμπληρώνοντας 125 χρόνια εκδοτικής παρουσίας από την πρώτη κυκλοφορία του, αναβίωσε το 1989 από τον αείμνηστο Νίκο Σκιαδά (1939-1992) σε συνεργασία με τον Ελευθέριο Γ. Σκιαδά, ο οποίος διευθύνει τα τελευταία χρόνια την εφημερίδα. Τα τελευταία 20 και πλέον έτη έχει συγκεντρωθεί πλήθος αρχειακού υλικού το οποίο σταδιακά περνάει στη γνώση του κοινού, εμπλουτίζοντας τη βιβλιογραφία για την Αθήνα από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τα πρόσφατα χρόνια. Τα νέα τεκμήρια και οι πληροφορίες αποτελούν βάση για γόνιμο διάλογο και έγκυρο προβληματισμό. Ο ερευνητής και αθηναιογράφος Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς πρόσφατα εξέδωσε εκτενή μελέτη για τον πρώτο εκδότη του «Μικρού Ρωμηού» Παναγιώτη Θεοδοσίου (1886). Το βιβλίο αυτό με τίτλο «Ο Ποιητής του Κάρρου - Παναγιώτης Ν. Θεοδοσίου. Η άλλη όψη της αθηναϊκής ιστορίας» (εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες) περιγράφει τη δράση του Παν. Θεοδοσίου που πρωτοστάτησε στα λαϊκά θεάματα, στη λαϊκή σάτιρα και στις αποκριάτικες εκδηλώσεις της Αθήνας. Η έκδοση έτυχε επαίνου στα ετήσια βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών (2011). Του Νίκου Βατόπουλου Πηγή Καθημερινή 8.2.2012

Φωτορεπορτάζ

Χθες η «Καθημερινή» θρηνολογούσε τον θάνατο του φωτορεπορτάζ και είχε δίκαιο. Οχι μόνο από τις ελληνικές εφημερίδες, αλλά όλου του κόσμου, με ελάχιστες ίσως εξαιρέσεις. Παλαιότερα οι μεγάλες εφημερίδες απασχολούσαν πολλούς φωτορεπόρτερ για να εμπλουτίζουν το ρεπορτάζ με οπτικό υλικό, στοιχείο δυναμικό και άμεσο της δημοσιογραφίας, που άφηνε στον αναγνώστη την εντύπωση ότι η εφημερίδα είναι εκεί όπου παράγονται τα γεγονότα και οι ειδήσεις. Το φωτορεπορτάζ ανέδειξε πολλά και σημαντικά ταλέντα, ιδιαίτερα σε περιόδους πολέμων, που ήξεραν να συλλαμβάνουν την καίρια οπτική πλευρά των γεγονότων.

Το φωτορεπορτάζ δεν ήταν μόνο μέσο συμπληρωματικό της δημοσιογραφίας. Ηταν στοιχείο της ταυτότητας μιας εφημερίδας, γι’ αυτό και κάθε εφημερίδα προσπαθούσε να έχει το δικό της φωτορεπορτάζ, φωτογραφίες «δικής της παραγωγής» και ίσως, ανάλογα με το ταλέντο των φωτογράφων, δικής της «αισθητικής γραμμής». Η φωτογραφία μιας εφημερίδας σπάνια και μόνο τυχαία συνέπιπτε με μιας άλλης και γι’ αυτό τον λόγο αποτελούσε στοιχείο ταυτότητας. Αυτό το φωτορεπορτάζ ανέδειξε ταλέντα και φωτογραφίες με σπάνια εκφραστική δύναμη.

Να σημειώσουμε ότι στη συνολική εικόνα μιας εφημερίδας, ιδιαίτερα της πρώτης σελίδας, δεν ήταν το μόνο στοιχείο ταυτότητας. Απαραίτητο στοιχείο ταυτότητας ήταν τα τυπογραφικά στοιχεία, κεφαλαία και πεζά και η διάταξη της ύλης. Οταν έβλεπες μια σελίδα από μακριά καταλάβαινες χωρίς να τη διαβάσεις ότι ήταν αυτής ή εκείνης της εφημερίδας. Οι εφημερίδες προσπαθούσαν να έχουν τα «δικά τους» τυπογραφικά στοιχεία, με δική τους χάραξη (αναφερόμαστε στη μεταλλική τυπογραφία). Τα στοιχεία αυτά έφεραν ονομασία που συχνά παρέπεμπε στον τίτλο της εφημερίδας ή στο όνομα του εκδότη και σπανιότερα του χαράκτη. Ετσι είχαμε τα «λευκά Μέλλοντος», τα «μαύρα Λαμπράκη», τα «κεφαλαία Βλάχου» κ.λπ.

Αυτά τώρα έχουν εκλείψει. Το φωτορεπορτάζ εξυπηρετείται από οργανωμένα εσωτερικά και διεθνή πρακτορεία και οι φωτογραφίες τους είναι κοινής λήψεως. Γι’ αυτό πολύ συχνά συμπίπτουν, οι εφημερίδες καλύπτουν ένα γεγονός ακριβώς με την ίδια φωτογραφία. Το πρακτορείο έχει τη δυνατότητα να καλύπτει πολύ μεγαλύτερο φάσμα γεγονότων απ’ ό,τι μια εφημερίδα με τους δικούς της φωτογράφους. Και ίσως με μεγαλύτερη αμεσότητα και με μικρότερο κόστος. Υπάρχουν πρακτορεία με τεράστιο και πολύτιμο φωτογραφικό αρχείο, που ποτέ δεν θα μπορούσε να διαμορφώσει μια εφημερίδα.

Αυτά είναι τα εμφανή πλεονεκτήματα που οδήγησαν τις εφημερίδες στην ανάγκη να εγκαταλείψουν το «δικό τους φωτορεπορτάζ» και να χρησιμοποιούν φωτογραφίες «κοινής λήψεως». Το τίμημα είναι ότι μαζί με το «δικό τους» φωτορεπορτάζ έχασαν και ουσιαστικό στοιχείο ταυτότητας που τις έκανε να διαφέρουν η μία από την άλλη και με αυτή την ποιοτική διαφορά να απευθύνονται στις προτιμήσεις των αναγνωστών. Ανέπτυξαν βέβαια άλλα μέσα διαφοροποίησης της εικόνας, ώστε να μην συμπίπτει με την εικόνα άλλης εφημερίδας. Δεν θρηνολογούμε. Απλώς σημειώνουμε τις αλλαγές που μοιραία θα συνεχισθούν...

Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

12.8.09

(Σχόλιο δικό μου : Προσωπικά αναπολώ τις εποχές που κάθε εφημερίδα είχε το χαρακτήρα της και διέφερε η μία από την άλλη όσον αφορά τα κείμενα, το είδος των ειδήσεων που επέλεγε να προβάλλει, τις φωτογραφίες που ενσωμάτωνε. Τώρα πλέον νομίζω πως όλες - με μικρές φωτεινές εξαιρέσεις- προβάλλουν όλες τα ίδια απαράλλαχτα θέματα και το χειρότερο....με την ίδια λογική. Κάτι σε μαζική παραγωγή μου κάνει, να καλή ώρα σαν τις πολυεθνικές και τα πολυκαταστήματα που όπου και να πας θα δεις τα ίδια και απαράλλαχτα πράγματα.....Ετσι και με τις φωτογραφίες, εντελώς ξεκούραστα διαλέγει κανείς όσες φωτογραφίες επιθυμεί (κυρίως) από το διαδίκτυο κι έτσι η επιχείρηση αποφεύγει να πληρώνει μισθούς και ασφάλιση σε φωτορεπόρτερς που μέχρι πρό τινος παρουσίαζαν τα γεγονότα από τη δική τους μοναδική οπτική και έδιναν αυτό το κάτι το"διαφορετικό" σε κάθε εφημερίδα.

ΥΓ. Η παραπάνω φωτογραφία δεν αποτελεί μέρος του άρθρου της Καθημερινής. Πρόκειται για το εξώφυλλο ενός εξαιρετικού φωτογραφικού λευκώματος, του Αριστοτέλη Σαρρηκώστα "Αναμνήσεις ενός Έλληνα φωτορεπόρτερ", που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ (Τηλ.: 210 7231271).

«Ελ. Τύπος», Βουδούρης, Αγγελόπουλοι

Η κυρία Ειρήνη Γ. Μαρκουλάκη, από το Π. Φάληρο, γράφει:

Με αφορμή την αναφορά από το ζεύγος Αγγελοπούλου του «Ελεύθερου Τύπου» ως ιστορικής εφημερίδας, στην ανακοίνωσή του για τους λόγους που το οδήγησαν στη διακοπή της λειτουργίας τoυ, θέλω να πω τα εξής:

Πράγματι, ο «Ελεύθερος Τύπος», η μεγάλη εφημερίδα που δημιούργησε ο αείμνηστος Αρης Βουδούρης με πολύ κόπο και αγάπη, έγραψε ιστορία, την οποία όμως οι τέως πλέον ιδιοκτήτες της όχι μόνο δεν σεβάστηκαν αλλά αντίθετα προσπάθησαν να ακυρώσουν και να διαγράψουν.

Πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί το γεγονός ότι αρίθμησαν ως πρώτο φύλλο εκείνο που εκδόθηκε επί των ημερών τους αγνοώντας μια πορεία του «Ελεύθερου Τύπου» πλέον των είκοσι ετών και ότι τοποθέτησαν στο λογότυπο της εφημερίδας το όνομα του ιδρυτή της Αρη Βουδούρη, που αποτελούσε συμβατική τους υποχρέωση, στο τέλος και με τόσο μικρά στοιχεία ώστε σχεδόν να μην μπορεί να διαβαστεί; Επανειλημμένες προσπάθειες του Ιδρύματος Λίλιαν Βουδούρη να σεβαστούν απλά και μόνο την ιστορία της εφημερίδας δεν έτυχαν καν απάντησης.

ΠΗΓΗ ΤΟ ΒΗΜΑ

30.6.09