Μετά την παράκαμψη των μεσαζόντων

Το αγροτικό φορτηγάκι βούλιαζε από το βάρος των σακιών πατάτας που είχε στην καρότσα του. Οι κάπως μελαψοί πωλητές διαφήμιζαν την πραμάτεια τους: «έλα θείο, πάρε καλή πατάτα από Νευροκόπι. Θα τη φας και θα με θυμηθείς». Το δεκάκιλο ξεκινούσε από 3,5 ευρώ και μπορούσε, μετά από παζάρια, να πέσει στα τρία· «ούτε τη βενζίνα δεν θα βγάλω...».

Τι ήταν αυτό στους δρόμους της Αθήνας; Διάχυση της του κινήματος της πατάτας ή εμφάνιση νέων μεσαζόντων; Μήπως -για να κάνουμε ακόμη πιο πονηρές σκέψεις- οι πατάτες δεν από το Νευροκόπι αλλά από την Αίγυπτο και κάποιοι, εκμεταλλευόμενοι τον θόρυβο των ημερών, αποφάσισαν να μπουν στον χορό; Πρέπει να σημειώσουμε ότι το υπαίθριο εμπόριο προσαρμόζεται ταχύτατα στις νέες συνθήκες. Δεν προκάνουν να πέσουν τρεις σταγόνες βροχής και διάφοροι πωλητές στους δρόμους εμφανίζουν ομπρέλες προς πώληση.

Οπως και να έχει το ζήτημα, όμως, υπάρχουν πρόδρομα φαινόμενα που δείχνουν ότι το «κίνημα της πατάτας» πρέπει, μετά τον πρώτο ενθουσιασμό, να μπει στη δύσκολη και απαιτητική δουλειά της οργάνωσης. Αυτό σημαίνει ότι αφού οι αγρότες εξαντλήσουν το φετινό στοκ και με δεδομένο ότι υπάρχει τόσο μεγάλη ζήτηση, ο συνεταιρισμός πατατοπαραγωγών Νευροκοπίου πρέπει να βρει νέα (εκτός των μεσαζόντων) κανάλια για την διάθεση του προϊόντος. Οι άλλοι μεσάζοντες -δήμαρχοι, ακτιβιστές, κοσμήτορες σχολών κ.λπ.- κάποια στιγμή (και ειδικά όταν σβήσουν τα φώτα της δημοσιότητας) θα κουραστούν και θα απομακρυνθούν.

Είναι ανθρώπινο πράγμα η κούραση και σημαδεύει όλα τα κινήματα, μικρά και μεγάλα. Στο τέλος της ημέρας και αφού καταλαγιάσει ο πρώτος πυρετός, είτε διαμορφώνεται μια νέα οργανωτική διαδικασία είτε ο κόσμος επιστρέφει στην παλιά τάξη πραγμάτων. Μία από αυτές τις εκδοχές περιμένει και το κίνημα της πατάτας. Είτε ο συνεταιρισμός, έχοντας τη μαγιά και τη βοήθεια όλων αυτών που τώρα συνδράμουν στις πωλήσεις, θα δημιουργήσει ένα άλλο δίκτυο πώλησης των προϊόντων τους (θεσπίζοντας και πιστοποιητικά γνησιότητας, ώστε να μην πουλά οποιοσδήποτε πατάτες σαν Νευροκοπίου), είτε οι παραγωγοί θα ξαναγυρίσουν στους μεσάζοντες και στα βουνά αδιάθετων προϊόντων.

Στην Ελλάδα έχουμε άσχημη εμπειρία από το συνεταιριστικό κίνημα, επειδή υπήρξε στο μεγαλύτερο βαθμό κρατικοδίαιτο και κρατικοκεντρικό. Λίγοι συνεταιρισμοί ξέφυγαν από τον κανόνα και είναι σήμερα κερδοφόροι προσφέροντας ικανοποιητικό εισόδημα στα μέλη τους. Παγκοσμίως όμως το συνεταιριστικό κίνημα έχει μεγάλες επιτυχίες να επιδείξει. Η οργάνωση «Διεθνής Συνεταιριστική Συμμαχία» υπολόγισε το 2008 τον τζίρο των συνεταιρισμένων αγροτών σε 1,1 τρισ. δολάρια· είναι η 10η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου περίπου στο μέγεθος της Ισπανίας. Αυτοί οι συνεταιρισμοί με 800 εκατ. μέλη προσφέρουν δουλειά σε 100 εκατ. ανθρώπους, 20% περισσότερους από όσους εργάζονται στις πολυεθνικές. Ανάμεσά τους είναι η ολλανδική Friesland (παράγει το γάλα Νουνού), η ιρλανδική Kerry (που παράγει τα ομώνυμα τυριά) η Credit Argicole κ.ά.

Η εμφανής αποτυχία του κρατικοπαρεμβατικού μοντέλου οικονομίας στην Ελλάδα ανοίγει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Αρκεί οι άνθρωποι να τις αδράξουν. Η ανασύσταση των συνεταιρισμών στον αγροτικό τομέα είναι μια τέτοια ευκαιρία.

Του Πάσχου Μανδραβέλη

Πηγή Καθημερινή

7.3.2012

Π.Μανδραβέλη : Το χρέος των αγροτών

Λένε ότι η κρίση δημιουργεί ευκαιρίες. Στην περίπτωση του εμπορίου πατάτας, αυτό είναι εμφανές. Κάποιοι παραγωγοί του Νευροκοπίου αποφάσισαν να παρακάμψουν εμπόρους και μεσάζοντες. Αρχισαν να πωλούν απευθείας σε ανταγωνιστικές τιμές και με κέρδος για τους ίδιους. Το πείραμα της φθηνής πατάτας πέτυχε και τώρα εξετάζεται η διάθεση και άλλων αγροτικών προϊόντων με τον ίδιο τρόπο και με τη χρήση του Διαδικτύου.

Μπράβο στους παραγωγούς και στους πρωτεργάτες, αλλά πρέπει να θέσουμε ένα ερώτημα: Γιατί αυτό δεν γινόταν νωρίτερα; Τα προηγούμενα χρόνια, ακούγονταν δύο ειδών γκρίνιες στην Ελλάδα. Η μία είχε να κάνει με την υψηλή τιμή των αγροτικών προϊόντων στην αγορά και η άλλη με τη χαμηλή τιμή του παραγωγού. Τι εμπόδιζε παραγωγούς και καταναλωτές να έρθουν κοντά προς αμοιβαίο όφελος;

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι για όλα φταίνε οι «μεσάζοντες». Οι τελευταίοι είναι κάτι σαν τους «κερδοσκόπους» (φταίνε για το χρέος της χώρας) και τα «ξένα κέντρα» (υπεύθυνοι για όλα τα άλλα δεινά μας). Οι «μεσάζοντες» είναι ένα από εκείνα τα σκοτεινά ονόματα στα οποία κρεμάμε τα προβλήματα που δεν θέλουμε να λύσουμε.

Οχι ότι δεν υπάρχουν· απλώς οι «μεσάζοντες» δεν έγιναν «μεσάζοντες» με το ζόρι. Βρήκαν χώρο στην αγορά για να κερδίζουν εις βάρος των αγροτών και των καταναλωτών.

Δεν έλειψαν τα κίνητρα ούτε τα λεφτά του κράτους για να βγουν οι αγρότες στην αγορά. Το συνεταιριστικό κίνημα είναι ένα από τα βαρέλια δίχως πάτο στο οποίο οι κρατικές τράπεζες έριχναν αφειδώς λεφτά, αλλά ούτε οι αγρότες κέρδιζαν ούτε οι καταναλωτές. Στην Ελλάδα σήμερα υπάρχουν 7.000 συνεταιριστικές οργανώσεις, με 860.000 μέλη. Λειτουργούν 126 δευτεροβάθμιες Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών, εκ των οποίων μόνο οι 10 έχουν κέρδος. Και τα χρέη των συνεταιρισμών σήμερα είναι περί τα 800 εκατομμύρια. Το γεγονός ότι μόνο ελάχιστοι συνεταιρισμοί άδραξαν την ευκαιρία και κάνουν δουλειά δεν ήταν προϊόν κάποιου σκοτεινού σχεδίου. Ηταν μία από τις αποτυχίες της συλλογικής δράσης.

Τώρα η κρίση πιθανώς να τα αλλάξει όλα. Το κυριότερο είναι να αλλάξει τις αντιλήψεις μας. Αρκετά παραμυθιαστήκαμε με ιστορίες για δράκους κι άλλα φθονερά ξωτικά που μας απαγορεύουν να πράξουμε προς το συμφέρον μας. Οι αγρότες έχουν ευθύνες. Αν μη τι άλλο, πρέπει να κάνουν συνεταιρισμούς που να δουλεύουν. Πρωτίστως για δικό τους όφελος και δευτερευόντως για το δικό μας.

Του Πάσχου Μανδραβέλη

Πηγή Καθημερινή

3.3.2012

Ελλάδα : Χώρα γεμάτη φυτοφάρμακα

Βραδυφλεγή τοξική βόμβα, για την οποία η Ελλάδα θα βρεθεί αντιμέτωπη και με την κοινοτική νομοθεσία, αποτελεί η συνεχιζόμενη ανεξέλεγκτη απόρριψη συσκευασιών και υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε όλη τη χώρα.

Χιλιάδες φιάλες και κουτιά από περίπου 10.000 τόνους φυτοφαρμάκων που υπερ-χρησιμοποιούνται ετησίως στην Ελλάδα -ορισμένα με ουσίες απαγορευμένες- πετιούνται ανεξέλεγκτα σε χωράφια, δρόμους, κανάλια, σκουπιδότοπους. τη στιγμή που η νομοθεσία της Ε. Ε. επιβάλλει κατάρτιση Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τη Διαχείριση σε όλα τα κράτη-μέλη.

Ερευνα που διεξήχθη τους τελευταίους μήνες από το Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος υπό την ομάδα του καθηγητή Χημείας του ΑΠΘ κ. Κ. Φυτιάνου καταλήγει στο ότι η ορθολογική διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων (στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων) αποτελεί «προτεραιότητα για την Ελλάδα, αλλά δεν έχει δρομολογηθεί το παραμικρό στην κατεύθυνση συλλογής, ανακύκλωσης χρησιμοποιημένων συσκευασιών φυτοφαρμάκων και εξουδετέρωσης των υπολειμμάτων τους που έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον»

Οπως υπογραμμίζει σε εργασία της, η μεταπτυχιακή φοιτήτρια Χημείας κ. Χρύσα Γουγουτσά «οι συσκευασίες που χρησιμοποιούν οι αγρότες στις καλλιέργειές τους απορρίπτονται ανεξέλεγκτα ή καίγονται επιβαρύνοντας το έδαφος, τον αέρα και τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα με τοξικές ουσίες».

Στη Θεσσαλία

Το προβλημα είναι ιδιαίτερα οξυμένο στη Θεσσαλία, καθώς οι ποσότητες των γεωργικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται είναι μεγάλες. Και η Οικολογική Ομάδα της Βέροιας έχει καταγγείλει αλλεπάλληλες φορές τις μεθόδους των αγροτών που πετούν ανεξέλεγκτα τις συσκευασιες ή τις καίνε, αλλά και την πρακτική ορισμένων να ανοίγουν τον σωλήνα έκπλυσης του ψεκαστικού όταν επιστρέφουν από τα χωράφια αδειάζοντας το φυτοφάρμακο που τους περίσσεψε στον χωματόδρομο ή στην ασφαλτο!

Σχετική πρόσφατη εργασία σε πέντε περιοχές της Πιερίας διερεύνησε τις πρακτικές των αγροτών στη διαχείριση των κενών συκευασιών φυτοφαρμάκων. Το 30% απορρίπτει τις κενές συσκευασίες στο χωράφι, το 33% κοντά ή διπλα σε κανάλια άρδευσης και φράγματα και το 18% προχωρεί στην καύση τους.

Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος δείχνουν ότι οι Ελληνες αγρότες, την τελευταία πενταετία χρησιμοποιούν 7,4 κιλά φυτοφαρμάκων ανά 10 στρέμματα, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 4,5 κιλά, και ετησίως δαπανώνται στη χώρα μας πάνω από 200 εκατ. ευρώ για φυτοφάρμακα.

Δεκάδες χώρες σε όλο τον κόσμο, όπως σημειώνει η έρευνα (μεταξύ αυτών Αυστραλία, Βέλγιο, Βραζιλία, Καναδάς, Χιλή, Γαλλία, Γερμανία, Γουατεμάλα, Ουγγαρία, ΗΠΑ), υλοποιούν την τελευταία 10ετία προγράμματα για τη διαχείριση συσκευασιών φυτοφαρμάκων, είτε μέσω εθνικών οργανισμών και βιομηχανιών είτε μέσω ιδιωτικών εταιρειών και εθελοντικών οργανισμών.

Στη χώρα μας το τελευταίο στοχευμένο πιλοτικό πρόγραμμα εφαρμόστηκε από τον Δήμο Χαιρώνειας στη Βοιωτία, αλλά δεν βρήκε μιμητές.

Το 2009, την εποχή που εφαρμόστηκαν οι ψεκασμοί στις βαμβακοκαλλιέργειες της περιοχής ο δήμος συγκέντρωσε όλες τις συσκευασίες από τα φυτοφάρμακα που είχαν χρησιμοποιηθεί σε κλειστό χώρο και αφού πλύθηκαν, απορρίφθηκαν σε ειδικούς κόκκινους κάδους οι οποίοι τοποθετήθηκαν στον κάμπο. Η ανταπόκριση των αγροτών ήταν ιδιαίτερα θετική. Σημειώνεται ότι σε χωριά που βρίσκονται σε περιοχές εντατικών καλλιεργειών ουκ ολίγες φορές έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν ποσότητες φυτοφαρμάκων από βυτίο ψεκασμού να εισέρχονται από λανθασμένη πρακτική στο σύστημα ύδρευσης των οικισμών, με αποτέλεσμα από τις βρύσες των σπιτιών να τρέχει φυτοφάρμακο! Τέλος, υπολογίζεται ότι το 2010 τα παράνομα φυτοφάρμακα (εισαγόμενα κυρίως από Τουρκία, ΠΓΔΜ) αντιστοιχούσαν στο 15% της ελληνικής αγοράς προϊόντων φυτοπροστασίας.

Του Θανάση Τσιγγάνα

Πηγή Καθημερινή

7.8.2011

Οι "επιδοτήσεις" συνεχίζονται (στους αγροτικούς συνεταιρισμούς)

Ναι μεν, αλλά... Αυτή είναι η «λογική» που ισχύει για χρόνια στη χώρα μας και έχει γεννήσει πλήθος παράλογων και άδικων καταστάσεων. Αυτή είναι η λογική που εφαρμόζεται δυστυχώς ακόμα και τώρα που τα πράγματα είναι στο και πέντε. Ετσι, ναι μεν κόβονται μισθοί και συντάξεις και είναι αναγκαίο να περιοριστεί ο δημόσιος τομέας, αλλά από την άλλη ξοδεύονται χρήματα για να μη διαταραχθούν ισορροπίες. Ναι μεν η χώρα χρειάζεται ανάπτυξη και υγιή επιχειρηματικότητα, αλλά ταυτόχρονα συνεχίζουν να επιδοτούνται οργανισμοί που αποδεδειγμένα δεν παράγουν τίποτα. Ο λόγος για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, το νομοσχέδιο για την εξυγίανση των οποίων κατατέθηκε στη Βουλή αυτές τις ημέρες. Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί είναι τα όργανα των αγροτών που έχουν συσταθεί προκειμένου να μπορούν οι ίδιοι να πουλήσουν τα προϊόντα τους σε καλύτερες τιμές, να παρέμβουν στην αγορά και να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους, αποφεύγοντας τους μεσάζοντες. Ολα αυτά βέβαια θεωρητικά. Γιατί στην πράξη από τους 6.200 υφιστάμενους στα χαρτιά αγροτικούς συνεταιρισμούς, λιγότεροι από τους 1.000 έχουν κάνει οποιαδήποτε εμπορική πράξη τα τελευταία χρόνια. Yπάρχουν επίσης περίπου 120 ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών, από τις οποίες μόνο 20 μπορούν να θεωρηθούν επιχειρήσεις, έχουν κριθεί δηλαδή ικανές να χρηματοδοτηθούν από τις τράπεζες. Πραγματικά, λοιπόν, η εξυγίανση είναι απαραίτητη. Ναι μεν, αλλά... Λίγες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση του σχετικού νομοσχεδίου και αφού το τριτοβάθμιο όργανο των ενώσεων συνεταιρισμών, η γνωστή ΠΑΣΕΓΕΣ, εξέδωσε οργισμένες ανακοινώσεις κατά του νομοσχεδίου, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Κώστας Σκανδαλίδης υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με τους συνεταιρισμούς. Σύμφωνα με αυτό, τους «επιδοτεί» με το ποσό των 25 εκατομμυρίων ευρώ για το 2011 από τον κρατικό προϋπολογισμό για να αναλάβουν να συμπληρώσουν τις αιτήσεις των αγροτών, προκειμένου οι τελευταίοι να λάβουν τις κοινοτικές ενισχύσεις. Η πανάκριβη αυτή διαδικασία δεν εφαρμόζεται βέβαια σε καμία άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου οι αγρότες λαμβάνουν τις επιδοτήσεις με βάση τα στοιχεία που είναι καταγεγραμμένα από τις αρμόδιες υπηρεσίες, που βέβαια γνωρίζουν ποιος καλλιεργεί τι και πού. Με αυτή τη συμφωνία -ανάλογες υπογράφονται εδώ και πολλά χρόνια από όλες τις ηγεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης- αγροτικοί συνεταιρισμοί που δεν έχουν να επιδείξουν κανένα άλλο έργο αποκτούν αντικείμενο εργασίας, άρα άλλοθι για να συνεχίσουν να υπάρχουν. Ενα ολόκληρο σύστημα συνεχίζει να τρέφεται με κρατικά χρήματα χωρίς να παράγει τίποτε άλλο, παρά κομματική εξάρτηση και τελικά διαφθορά. Δυστυχώς, οι προθέσεις δεν είναι πάντα αυτές που φαίνονται.
Πηγή Καθημερινή 21.7.2011

Σταφίδες με φυτοφάρμακο στα σχολεία

Υπολείμματα απαγορευμένου φυτοφαρμάκου εντοπίστηκαν σε αποξηραμένη σταφίδα που μοιράστηκε στα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, στο πλαίσιο ευρωπαϊκού προγράμματος που χρηματοδοτείται με 2.221.083 ευρώ (τα μισά κονδύλια προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό) για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων από μαθητές. Αν και οι ποσότητες που ανιχνεύθηκαν δεν είναι άμεσα τοξικές για τους μικρούς μαθητές, σοβαρά ερωτήματα εγείρονται όσον αφορά τους ελέγχους που θα έπρεπε να έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά και την προέλευση του προϊόντος.

Πώς βρέθηκε μη εγκεκριμένο φυτοφάρμακο στις σταφίδες; Εγιναν οι απαραίτητοι έλεγχοι; Και αν ναι, γιατί το προϊόν διανεμήθηκε στα σχολεία; Πώς πιστοποιείται ότι οι σταφίδες είναι Προϊόν Ολοκληρωμένης Διαχείρισης, όπως επιβάλλεται σύμφωνα με την υπουργική απόφαση που εξέδωσε το ίδιο το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης; Και γιατί τα φρούτα και τα λαχανικά διανεμήθηκαν το τελευταίο δεκαήμερο του σχολικού έτους χωρίς καμία προετοιμασία ώστε να διασφαλίζεται η αποδοτικότητα του προγράμματος; Να σημειωθεί ότι η διαδικασία διανομής στα σχολεία Αττικής είναι σε εξέλιξη από την προηγούμενη εβδομάδα.

Με αφορμή το θέμα που έχει προκύψει με τα μολυσμένα λαχανικά από ισπανικά κτήματα, το οποίο έχει αναστατώσει την Ε. Ε., αναλάβαμε την πρωτοβουλία να πραγματοποιήσουμε δειγματοληψίες στα φρούτα και λαχανικά που αυτές τις ημέρες μοιράζονται στα δημόσια και ιδιωτικά δημοτικά σχολεία. Στους εργαστηριακούς ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν (τα αποτελέσματα, καθώς και τα στοιχεία του εργαστηρίου όπου στάλθηκαν τα δείγματα, βρίσκονται στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου) ανιχνεύθηκε η τοξική ουσία Pirimiphos methyl που χρησιμοποιείται για τον «καθαρισμό» των αποθηκών όπου φυλάσσονται σιτηρά. Ωστόσο, το συγκεκριμένο φάρμακο δεν έχει εγκριθεί για χρήση σε χώρους όπου αποθηκεύεται σταφίδα, γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχουν γίνει οι αναγκαίες τοξικολογικές δοκιμές για την επίδραση που μπορεί να έχει στην ανθρώπινη υγεία –και δη σε μικρούς μαθητές– η χρήση του.

Οπως αναφέρεται στην υπουργική απόφαση (αριθμός 13637, ημερομηνία δημοσίευσης 27 Ιανουαρίου 2011) που αφορά στην εφαρμογή του προγράμματος για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων στα σχολεία για το σχολικό έτος 2010-2011 προβλέπεται δαπάνη ύψους 2.221.083 ευρώ, εκ των οποίων, 1.118.122 ευρώ θα βαρύνουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό και το υπόλοιπο 1.099.960 ευρώ τον κρατικό προϋπολογισμό. Οπως επίσης επισημαίνεται στο άρθρο 5 της ίδιας απόφασης, τα προϊόντα που θα διατεθούν πρέπει να είναι Ολοκληρωμένης Διαχείρισης, σύμφωνα με το πρότυπο agro 2. Oι αγρότες που συμμετέχουν σε πρόγραμμα παραγωγής προϊόντων Ολοκληρωμένης Διαχείρισης ακολουθούν συγκεκριμένη διαδικασία παραγωγής με την παρακολούθηση υπεύθυνου γεωπόνου που αποδεικνύει ότι δεν έχουν χρησιμοποιήσει λανθασμένο ή απαγορευμένο σκεύασμα. Με βάση τη νομοθεσία, εφ’ όσον εντοπιστούν υπολείμματα, προβλέπονται σοβαρές συνέπειες, όπως η αφαίρεση του σχετικού πιστοποιητικού Ολοκληρωμένης Διαχείρισης. 

Ακόμα, όπως καθορίζει νέα υπουργική απόφαση (αριθμός 136432, ημερομηνία έκδοσης 24/2/2011) για τον καθορισμό λεπτομερειών όσον αφορά τους ελέγχους και τα δικαιολογητικά πληρωμής για την παράδοση των οπωροκηπευτικών στα σχολεία, κάθε παρτίδα προϊόντος πρέπει να συνοδεύεται με το «δελτίο ανάλυσης υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων». Aν είχε γίνει σχετική ανάλυση, τα υπολείμματα του μη εγκεκριμένου Pirimiphos methyl που οι προαναφερθείσες δειγματοληψίες εντόπισαν θα είχαν ανιχνευθεί. Οπότε ή δεν πραγματοποιήθηκαν οι αναγκαίοι έλεγχοι ή τα αποτελέσματά τους αγνοήθηκαν...

Στα πακέτα που διανέμονται στα σχολεία οι σταφίδες είναι συσκευασμένες σε πλαστικό διαφανές σακουλάκι, χωρίς πάνω στη συσκευασία να αναφέρεται η ημερομηνία παραγωγής, χωρίς να υπάρχει lot number ώστε να μπορεί να λειτουργήσει το σύστημα ιχνηλασιμότητας που θα δείξει ακριβώς την προέλευση του προϊόντος, αλλά και το «μονοπάτι» που ακολούθησε έως ότου φτάσει στις σχολικές αίθουσες. Δεν γνωρίζουμε, λοιπόν, από πού έγινε η προμήθεια του προϊόντος. Επίσης, πουθενά δεν αναφέρεται ότι πρόκειται για Προϊόν Ολοκληρωμένης Διαχείρισης, όπως καθορίζεται στην υπουργική απόφαση.

Γίνεται φανερό ότι το όλο εγχείρημα είχε στόχο την απορρόφηση κονδυλίων μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος, χωρίς ωστόσο να τηρηθούν οι απαραίτητες διαδικασίες και κατά παράβαση της νομοθεσίας.

Aντί μαθήματος, ένα κουτί μήλα

Η «προώθηση της υγιεινής διατροφής» από πρόγραμμα που θα μπορούσε να έχει σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση των διατροφικών συνηθειών των μικρών μαθητών (αξίζει να σημειωθεί ότι κατέχουμε τα σκήπτρα στην παιδική παχυσαρκία στην Ευρωπαϊκή Ενωση) κατέληξε στο μοίρασμα μήλων που έχουν συλλεγεί τον Νοέμβριο και από τότε φυλάσσονται σε ψυγεία, πορτοκαλιών και αγγουριών στο τέλος Μαΐου, δέκα ημέρες πριν κλείσουν τα σχολεία.

Οπως σημείωσε χαρακτηριστικά μια μητέρα, «γιατί μας μοιράζουν φρούτα; Παρά την οικονομική κρίση, μπορούμε ακόμα να αγοράσουμε τρία μήλα και μόνοι μας».

Η πρώτη απόφαση για την υλοποίηση του σχεδίου προώθησης της κατανάλωσης φρούτων στα σχολεία, στο πλαίσιο εφαρμογής σχετικού ευρωπαϊκού προγράμματος, δημοσιεύθηκε στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως στις 27 Ιανουαρίου 2011. Ομως χρειάστηκε να περάσουν πέντε μήνες και τουλάχιστον ακόμη 4 εφαρμοστικές υπουργικές αποφάσεις (αναφερόμαστε σε όσες έχουν αναρτηθεί στο Διαδίκτυο) για να ολοκληρωθεί η διαδικασία...

Η καθυστέρηση αυτή ακυρώνει στην πράξη την ουσιαστική αξία του προγράμματος. Κανονικά το «μοίρασμα» των φρούτων έπρεπε να γίνει στο πλαίσιο κάποιου ειδικού μαθήματος, έτσι ώστε οι μικροί μαθητές να δουν τη διαδικασία ως παιχνίδι και να διδαχθούν από αυτή. Ομως οι αργοί ρυθμοί της δημόσιας διοίκησης οδήγησαν στο να μοιραστούν τα κουτιά ελάχιστες μόνο ημέρες πριν λήξει η σχολική χρονιά, προκειμένου μαζί με την ευκαιρία για προώθηση της υγιεινής διατροφής να μη χαθεί και η χρηματοδότηση.

Της Τάνιας Γεωργοπούλου

Πηγή Καθημερινή

5.6.2011

Επιστροφή στη γεωργία

Σε επιστολή του προς την εφμ Καθημερινή γράφει ο κ. Xρηστος Γιαμβριας - Oμότιμος Kαθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου Aθηνών:

Kύριε διευθυντά

Kατά την παρουσίαση, προσφάτως, του νυκτερινού δελτίου ειδήσεων, σ’ ένα κανάλι της τηλεόρασης με εντυπωσίασε ένα ευχάριστο γεγονός. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρθηκε ότι νέοι άνεργοι, αρκετοί με πτυχίο πανεπιστημιακό, έφυγαν από την Aθήνα και τις άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας μας και επέστρεψαν στην επαρχία και άρχισαν να ασχολούνται με τη γεωργία, στα κτήματα των γονέων των. H επιστροφή αυτή στα πατρογονικά εδάφη των νέων μας, πρέπει να χαιρετισθεί με κάθε τρόπο από όλους τους αρμόδιους κρατικούς φορείς και να ενισχυθούν με κάθε μέσο οι δραστηριότητές των, στην οργάνωση ορθολογικώς και επιστημονικώς οργανωμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Oι κλιματολογικές συνθήκες της χώρας μας επιτρέπουν να παράγονται γεωργικά προϊόντα ανωτέρου ποιοτικού επιπέδου, τα οποία άριστα μπορούν να ανταγωνίζονται αντίστοιχα άλλων χωρών. Δεν επιτρέπεται να εμφανίζονται στην ελληνική αγορά και να προμηθευόμαστε εισαγόμενα γεωργικά προϊόντα, όπως ντομάτες, αχλάδια, μούσμουλα, λεμόνια, ακόμη και σκόρδα, καθώς και αρκετά άλλα προϊόντα. Oλα αυτά και πολλά άλλα ακόμη, μπορούμε κάλλιστα να τα παράγουμε με κόστος μικρότερο από ό,τι τα παράγουν άλλες χώρες. Oμως θα πρέπει να ενισχύσει με κάθε τρόπο, το κράτος, την επάνοδο των νέων στην ύπαιθρο. Eιδικοί γεωπόνοι θα πρέπει να ενισχύσουν τις κατά τόπους γεωργικές υπηρεσίες, οι οποίοι θα συμβουλεύουν τους νέους αγρότες στην όλη διαδικασία των γεωργικών δραστηριοτήτων τους. H περίοδος αυτή της οικονομικής κρίσης αποτελεί μοναδική ευκαιρία αναζωογόνησης του αγροτικού τομέα της χώρας μας, με την επάνοδο των νέων που είχαν φύγει από τις εστίες των, για σπουδές και για αναζήτηση εργασίας στις πόλεις.

Xρηστος Γιαμβριας - Oμότιμος Kαθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου Aθηνών

Πηγή Καθημερινή

31.5.2011

Αγροτικά προϊόντα και υπεραποδόσεις

Τα τελευταία 40 χρόνια η καλλιεργήσιμη γη, απόρροια της αστικοποίησης των πληθυσμών και των κατασκευαστικών έργων που τη συνοδεύουν, μειώνεται συνεχώς. Την ίδια ώρα στις αναπτυσσόμενες χώρες ο πληθυσμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περισσότερο από 70% ως το 2050, ενώ η αστικοποίηση των πληθυσμών θα οδηγήσει στην αύξηση της ζήτησης για αγροτικά προϊόντα, αλλά και στην περαιτέρω μείωση της καλλιεργήσιμης γης. Καθώς όμως η διαθεσιμότητα της καλλιεργήσιμης γης επηρεάζει την προσφορά των αγροτικών προϊόντων, τα μαντάτα από τον τομέα αυτόν παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον:

Μεγάλες ελεύθερες εκτάσεις, π.χ., στο βόρειο και στο δυτικό τμήμα της Κίνας έχουν πλέον ερημοποιηθεί, αναφέρουν οι ειδικοί της ΒlackRock. Στη Ρωσία μεγάλες περιοχές είναι είτε βραχώδεις είτε σκεπασμένες από χιόνι για αρκετό διάστημα κάθε χρόνο. Επιπλέον οι υποδομές σε περιοχές με υψηλό δυναμικό αγροτικής παραγωγής παραμένουν εξαιρετικά φτωχές, ενώ στη Βραζιλία το μεγαλύτερο μέρος της καλλιεργήσιμης γης είναι μέρος του δάσους του Αμαζονίου, μιας περιοχής που έχει γίνει στόχος των καλλιεργητών και στο παρελθόν. Στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ΕΕ μεγάλο ποσοστό των ελεύθερων εκτάσεων έχει αποκτήσει αστικά χαρακτηριστικά, περιορίζοντας έτσι τις περιοχές που θα μπορούσαν ενδεχομένως να υποστηρίξουν μιαν αυξημένη αγροτική παραγωγή.

Τα τελευταία γεγονότα, π.χ., στην αγορά των σιτηρών υπογραμμίζουν τα μακροπρόθεσμα προβλήματα που σχετίζονται με την επάρκεια των τροφίμων, τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν σημαντικά άλλα αγροτικά προϊόντα. Κάθε αύξηση των σιτοπαραγωγικών εκτάσεων αποβαίνει σε βάρος της παραγωγής σόγιας ή καλαμποκιού, δύο προϊόντων όπου και τα αποθέματα εμφανίζονται πολύ χαμηλά.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να λειτουργήσει πάλι ως καταλύτης στην περαιτέρω αύξηση της τιμής του καλαμποκιού ή της σόγιας, γεγονός που θα είχε θετική επίδραση στην τιμή του φοινικέλαιου. Από την άλλη πλευρά, οι κυβερνήσεις θα ενισχύσουν μεσοπρόθεσμα την παγκόσμια παραγωγή βιοκαυσίμων, ενώ είναι πιθανό να αυξηθούν και οι τιμές των λιπασμάτων, καθώς θα υπάρχει μεγαλύτερη εντατικοποίηση ορισμένων καλλιεργειών υψηλής απόδοσης. Το κλίμα που διαμορφώνεται εξάλλου ευνοεί την κινητικότητα στον κλάδο αγροτικής παραγωγής, καθώς η πολυδιάσπαση του χώρου δίνει τη δυνατότητα στις μεγάλες επιχειρήσεις να βλέπουν με θετικό μάτι εξαγορές εταιρειών παραγωγής λιπασμάτων.

Οι αυξήσεις στα αγροτικά προϊόντα ενδέχεται λοιπόν να αποτελούν μέρος μιας πιο μακροπρόθεσμης διαδικασίας, στο τέλος της οποίας οι τιμές θα ισορροπήσουν σε υψηλότερα επίπεδα, κάτι που έχει λάβει χώρα ήδη στα μέταλλα και στην ενέργεια, ενώ για τους ειδικούς της ΒlackRock ο αγροτικός κλάδος εισέρχεται θεωρητικά σε μια φάση υπεραπόδοσης.

 

Του Τάσου Μαντικίδη

mantik@tovima.gr

Πηγή Το Βήμα

6.10.2010

Μεταλλαγμένα, διαπλοκή, σκάνδαλο

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ Σε μια... λύκαινα είχαν αναθέσει οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με όσα υποστηρίζει ο Ζοζέ Μποβέ, τη φύλαξη των προβάτων, δηλαδή των ευρωπαίων καταναλωτών, από τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα. Αυτό προκύπτει τουλάχιστον από τις λεπτομερείς και καλά τεκμηριωμένες καταγγελίες για σκανδαλώδη σύγκρουση συμφερόντων που κατέθεσε ο διάσημος γάλλος ευρωβουλευτής των Πρασίνων και εμβληματική μορφή του αγροτικού συνδικαλισμού στην πατρίδα του σε βάρος της Ντιάνα Μπανάτι, προέδρου της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων, της ΕFSΑ. Οπως προκύπτει από τις καταγγελίες, η εν λόγω αξιωματούχος είναι παράδειγμα «διαπλοκής» των ελεγκτικών μηχανισμών της Ενωσης με τις βιομηχανίες που υποτίθεται πως ελέγχουνστην περίπτωσή μας, της βιομηχανίας τροφίμων. Συγκεκριμένα η κυρία Μπανάτι ως πρόεδρος της ΕFSΑ είναι αρμόδια για την αξιολόγηση των νέων ποικιλιών «μεταλλαγμένων» αγροτικών προϊόντων και πράγματι τα τελευταία χρόνια έχει πρωτοστατήσει στην έγκριση της κυκλοφορίας στην ΕΕ μιας σειράς γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών, είτε για ανθρώπινη είτε για ζωική χρήση.

Την ίδια στιγμή όμως αποδεικνύεται πλέον ότι η αξιωματούχος ήταν μέλος του συμβουλίου της εταιρείας «λόμπι» ΙLSΙ (Ιnternational Life Science Ιnstitute, Διεθνές Ινστιτούτο Βιοεπιστημών), οργάνωσης που εκπροσωπεί πλειάδα μεγάλων επιχειρήσεων του κλάδου, όπως οι εταιρείες Μonsanto, Syngenta, Dupont, Νestle και Κraft. Δουλειά του ΙLSΙ είναι να προωθεί τα συμφέροντα των κολοσσών του κλάδου τροφίμων. Και η κυρία Μπανάτι κάνει ακριβώς αυτό φέρνοντας τα αμφιλεγόμενα προϊόντα τους στο πιάτο μας!

Ακόμη πιο ανησυχητικό όμως είναι το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν ανταποκρίθηκε στις ανησυχίες και καταγγελίες για τη στάση της κυρίας Μπανάτι, επισημαίνει ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Γεωργίας του Ευρωκοινοβουλίου, ο οποίος ζητεί την άμεση αντικατάσταση της προέδρου της ΕFSΑ, καταγγέλλοντάς την πως «προωθεί επιχειρηματικά συμφέροντα κόντρα στα συμφέροντα των ευρωπαίων πολιτών» και απαιτώντας «την άμεση ακύρωση όλων των αποφάσεών της για εγκρίσεις “μεταλλαγμένων”» .

Σημειώνει μάλιστα ότι σε πρόσφατη αξιολόγησή της για ένα γενετικώς τροποποιημένο καλαμπόκι της Μonsanto η ΕFSΑ επικαλείται μεταξύ άλλων ένα έγγραφο του ΙLSΙ!

Εκρυψε τη σχέση της με τη βιομηχανία τροφίμων

Το Ινστιτούτο ΙLSΙ ιδρύθηκε το 1978 στις ΗΠΑ και χρηματοδοτείται από κυβερνήσεις, ιδρύματα και κυρίως τη βιομηχανία τροφίμων, προβάλλει ως στόχο του «τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και ευημερίας μέσω της συγκέντρωσης επιστημόνων του πανεπιστημίου, της κυβέρνησης και της βιομηχανίας σε ένα ουδέτερο φόρουμ», αλλά λειτουργεί ουσιαστικά ως λόμπι που προσπαθεί να επηρεάσει πολιτικές αποφάσεις. Στο ΙLSΙ μετέχουν πάνω από 400 εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι μεγαλύτεροι όμιλοι τροφίμων, όπως οι Κrafts Foods, Νestle και Danone, αλλά και μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο των γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών, όπως οι Μonsanto, ΒΑSF, Βayer και Syngenta.

Ο Ζοζέ Μποβέ (φωτογραφία αριστερά), ο γνωστός «Αστερίξ», καταγγέλλει ότι η κυρία Μπανάτι απέκρυψε την ακριβή φύση της σχέσης της με το ΙLSΙ- στην καθιερωμένη δήλωση περί ενδεχόμενης σύγκρουσης συμφερόντων είχε πει μόνο ότι ανήκει στην επιστημονική επιτροπή του ΙLSΙ Ευρώπης αλλά όχι ότι ανήκει στο διοικητικό συμβούλιο του ινστιτούτου- και ζητεί, εκτός από την άμεση παραίτησή της, και τη ριζική μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλείας Τροφίμων.

Πηγή Το Βήμα

2.10.2010

Μετανάστευση ή επανοικισμός (Επιστροφή στην ύπαιθρο)

Εγγονόπουλος - Ο ναύτης

Η διαρροή άξιων Ελλήνων προς το εξωτερικό συνεχίζεται αυξανόμενη και τίποτε δεν φαίνεται ικανό να την ανακόψει. Εκτός ίσως από μια άλλη διαφαινόμενη τάση: τη ροή νέων ανθρώπων προς την περιφέρεια. Τον τελευταίο καιρό, της ύφεσης και της ανεργίας, όλο και περισσότεροι άνθρωποι των πόλεων, εκπαιδευμένοι, μορφωμένοι, διψασμένοι για εργασία και προκοπή, διψασμένοι για δημιουργική ένταξη στον κοινωνικό κορμό, εγκαταλείπουν τα μεγάλα αστικά κέντρα και αναζητούν την τύχη τους στα χωριά, στην ύπαιθρο, σε μικρές πόλεις.

Πηγαίνουν, δεν επιστρέφουν στα χωριά – διότι, απλούστατα, δεν έχουν όλοι χωριό και αν έχουν, πιθανότατα δεν έχουν πια κλήρο, περιουσία, σπίτι. Εχουν τη μνήμη κάποιων καλοκαιριών, τις διηγήσεις των γονιών τους, ώς εκεί. Αυτό που τους παρακινεί προς το χωριό δεν είναι ο νόστος σε κάτι που δεν θυμούνται γιατί δεν υπήρξε, δεν είναι το μεταφυσικό κάλεσμα της ρίζας, δεν είναι μια νεοχίπικη διάθεση για ανέμελη περιπλάνηση σε ιδεώδεις Αρκαδίες· όχι. 

Αυτό που τους παρακινεί είναι εξόχως υλικό, σωματικό, είναι ανάγκη: το άστυ τους διώχνει. 

Το άστυ δεν τους προσφέρει εργασία, δεν τους προσφέρει κοινωνικό μισθό, δεν τους προσφέρει υλικές προϋποθέσεις για ζωή με αξιοπρέπεια. 

Το άστυ δεν υπόσχεται πια τίποτε· το παρόν είναι ζοφερό και πανάκριβο, το μέλλον αβέβαιο. 

Η επαρχία, αντιθέτως, εμφανίζεται προσιτή, βατή, ήμερη. 

Η καθημερινότητα είναι πολύ πιο εύκολη, το κόστος διαβίωσης αισθητά χαμηλότερο, οι οικιακές οικονομίες κλίμακος και οι συνέργειες εφικτές, τα οφέλη από την επαφή με τη Φύση είναι απτά και ανεκτίμητα, τα παιδιά μεγαλώνουν με παιχνίδι και ελευθερία, οι τηλεπικοινωνιακές δυνατότητες είναι σχεδόν ίδιες παντού. Και εντέλει, οι αποστάσεις από το άστυ έχουν βραχυνθεί θεαματικά.

Πολλοί νέοι έχουν ήδη εγκατασταθεί στην επαρχία. Οι πιο τολμηροί και αποφασισμένοι, οι πιο δυναμικοί, έχουν ξεκινήσει πρότυπες καλλιέργειες και μικρές μεταποιητικές μονάδες, οικοτεχνικής ή μικρής βιοτεχνικής κλίμακας: αμπέλια, κρασιά, μέλια, κηπευτικά, κτηνοτροφία, τυροκομία, σαπωνοποιία, χειροτεχνήματα κ. λπ. Παράλληλα, αναπτύσσουν τεχνογνωσία, εισάγουν νέες μεθόδους, πειραματίζονται· προσπαθούν να στήσουν δίκτυα διανομής και εμπορίας, το δυσκολότερο. Πάρα πολλοί άλλοι θα ήθελαν να ακολουθήσουν, για να απομακρυνθούν από την ύφεση και την ανεργία. Δεν αποτολμούν την κίνηση γιατί δεν μπορούν να εξασφαλίσουν εργασία και εισόδημα. Δεν μπορούν όλοι να γίνουν ακτήμονες καλλιεργητές, δεν έχουν όλοι ρίζες και σπίτι. Κι όμως, έχουν μόρφωση, εκπαίδευση, ειδικά προσόντα, ενεργητικότητα, νιάτα – ανθρώπινο κεφάλαιο που θα μπορούσε να μεταμορφώσει λ. χ. σε μικρή Ελβετία παραδείσιες ορεινές περιοχές, όπως η Ηπειρος, με ανάπτυξη πρότυπων μονάδων έρευνας, επιστήμης, τεχνολογίας, οικοτουρισμού, μεταποίησης για εκλεκτά προϊόντα με ονομασία προελεύσεως.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο ξαναβρίσκουμε μπροστά μας την απουσία σχεδιασμού, σκέψης, στρατηγικής, γνώσης και βέβαια πολιτικής βούλησης εκ μέρους του κράτους των Αθηνών. Περιφερειακή ανάπτυξη στα μυαλά τεχνοκρατών και πολιτικών σημαίνει μοιρασιά επιδοτήσεων με ρουσφετολογικά ή εντελώς καιροσκοπικά κριτήρια, διασπορά γραφειοκρατίας υπό το κάλυμμα γενικών ευρωπαϊκών οδηγιών, ίδρυση λαθρόβιων επαρχιακών σχολών ΑΕΙ και ΤΕΙ, πριμοδότηση του άγριου τουρισμού.

Καμία ουσιαστική εθνική πολιτική για περιφερειακή ανάπτυξη, με ρεαλιστικούς και πρακτικούς στόχους, για προσέλκυση νέου αίματος και αποτροπή της αστυφιλίας, δεν έχει σχεδιαστεί και εφαρμοστεί εδώ και δεκαετίες, πλην της ανάπτυξης υποδομών με κοινοτικά κονδύλια. Αυτή η ακηδία, η ανικανότητα, η αδιαφορία, στο παρόν περιβάλλον ύφεσης και δομικής κρίσης, παίρνουν χαρακτηριστικά προδοσίας και διαστάσεις εγκλήματος. Ο εγκλωβισμός των νέων και της μικρομεσαίας τάξης σε ένα παρόν ανεργίας, ύφεσης και μαρασμού, με μόνη εναλλακτική οδό τη μετανάστευση ή την παραμονή με εξαθλίωση, είναι αυτοχειριασμός ιστορικών διαστάσεων.

Η Ελλάδα διαθέτει ενδοχώρα, που τώρα τελεί εν υπνώσει ή μαρασμώ, διαθέτει αναξιοποίητους και δυνάμει αναξιοπαθούντες ανθρώπους υψηλής ποιότητας, που τώρα πια διάγουν εν κρίσει, σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Μια οδός σωτηρίας ή και αναγεννήσεως θα ήταν ο επανεποικισμός της ενδοχώρας με σύγχρονους όρους ανάπτυξης, με τόλμη και φαντασία, με αναθεώρηση προτύπων βίου και συμπεριφοράς. 

Προς τούτο απαιτείται αφενός μια διοίκηση ευφάνταστη και ευέλικτη, κοντά στους πολίτες και στην πραγματικότητα· αφετέρου, πολίτες που θα πάρουν τις ζωές τους στα χέρια τους, θα πιέσουν το κράτος, θα υπερβούν το κράτος, θα υπερβούν τους παλαιούς εαυτούς τους, θα δώσουν νέο περιεχόμενο, νέο νόημα στον χώρο, στη χώρα, στον συλλογικό βίο, στον συλλογικό εαυτό: αυτά προπάντων.

Του Νίκου Ξυδάκη

Πηγή Καθημερινή

26.9.2010

Η "Μάνα-κουράγιο" της αγροτιάς.....

Δεν πρόλαβε να ξεπλύνει το μαγιό της από τη θάλασσα του Αιγαίου και με το πού επέστρεψε από τις διακοπές στην Πάτμο η Κατερίνα κάνει πόλεμο! Αναφέρομαι στην «εξολοθρεύτρια» της «Αγρογής», υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κυρία Κατερίνα Μπατζελή (στο σκίτσο). Η οποία, ψάξε ψάξε (γιατί κάπου πρέπει να βρει χρήματα), ανακάλυψε συνεταιρισμούς σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας που χρωστούν εκατομμύρια. Πίσω από τους οποίους κρύβονται συχνά «γαλάζιοι» συνδικαλιστές. Από εκείνους που πρωτοστατούσαν στις αγροτικές κινητοποιήσεις. Η υπουργός διέταξε έλεγχο και αναμένει τα αποτελέσματα, ακονίζοντας τη χαντζάρα της.

Η κυρία Μπατζελή, όμως, ως «μάναΚουράγιο» της αγροτιάς δεν είναι πικραμένη μόνο με τους αγροτοσυνδικαλιστές-λαμόγια. Είναι ενοχλημένη, όπως με πληροφορούν πρόσωπα του περιβάλλοντός της, με ορισμένους κυβερνητικούς παράγοντες που την παραγκωνίζουν σε θέματα της αρμοδιότητάς της: που δεν ρώτησαν τη γνώμη της για ζητήματα της συγχώνευσης των τραπεζών (ανάμεσά τους και η Αγροτική), των αποκρατικοποιήσεων (βλέπε εταιρεία «Δωδώνη»), της τιμής των σιτηρών... Γιατί τέτοια απαξίωση;

Επιπλέον, αναμένει απάντηση σε επιστολή της με την οποία ζητεί να περάσει στην αρμοδιότητά της ο έλεγχος των τροφίμων, αρμοδιότητα, μέχρι στιγμής, της υπουργού Οικονομίας κυρίας Λούκας Κατσέλη. Αναρωτιέμαι πώς να βλέπει, άραγε, η κυρία Κατσέλη την πρωτοβουλία της συναγωνίστριάς της...

Πηγή Το Βήμα

20.8.2010

Γεωργία....franchise

Το θέμα των μεσαζόντων δεν αποτελεί πληγή μόνο για την ελληνική οικονομία αλλά και για την ευρωπαϊκή. Στις Βρυξέλλες, έχοντας καταλήξει στον τρόπο καταβολής των επιδοτήσεων από το 2013 και μετά, μέσω της περιφερειοποίησης με πιθανότερο σενάριο την οριζόντια καταβολή των περίπου 35 ευρώ ανά στρέμμα, συζητούν πλέον για τη γεωργία της επόμενης δεκαετίας και πώς αυτή θα συνδεθεί ξανά με τον δευτερογενή τομέα και τις βιομηχανίες μεταποίησης των αγροτικών προϊόντων, οι οποίες υπέστησαν ένα σοκ από τον παγκόσμιο ανταγωνισμό με την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ.

Ασφαλώς και οι περιβαλλοντικές πολιτικές θα αποτελέσουν ένα ισχυρό κίνητρο για την παραμονή στην ύπαιθρο μέσω του πυλώνα ΙΙ των αγροτικών επιδοτήσεων.

Εκείνο όμως που προβληματίζει είναι το πώς οι αγρότες θα επιστρέψουν στην παραγωγή, αφού η αγρανάπαυση και η βιολογική γεωργία μειώνουν τις θέσεις απασχόλησης. Από τις χωματερές, τις «λίμνες» γάλακτος και τα «βουνά από βούτυρα» των αρχών του 2000, στις αρχές της νέας δεκαετίας περάσαμε στην εκτατική γεωργία των δημητριακών της χαμηλής απόδοσης των συντελεστών παραγωγής. Σε αυτό συνετέλεσε και η πολιτική του ισχυρού ευρώ που μείωσε την ανταγωνιστικότητα των γεωργικών προϊόντων.

Την ίδια ώρα είχαμε το χρηματοπιστωτικό σύστημα να αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ισχύ εις βάρος της παραδοσιακής βιομηχανίας τροφίμων, αλλά και τη γιγάντωση των δικτύων λιανικής πώλησης. Οι αλυσίδες των σουπερμάρκετ παίζουν πλέον καθοριστικό ρόλο σε μικροοικονομικούς και μακροοικονομικούς δείκτες για όλες τις οικονομίες της ευρωζώνης και ιδιαίτερα για τον πληθωρισμό. Στη χώρα μας είναι εκείνες που έχουν διαμορφώσει ολιγοπωλιακές πρακτικές και αδυνατίζουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, πιέζοντας ταυτόχρονα και τις βιομηχανίες τροφίμων και τους παραγωγούς. Για τον μεσογειακό Νότο η απεξάρτηση από τους μεσάζοντες δεν μπορεί να γίνει με το μοντέλο που εφαρμόζεται σε άλλες χώρες του κόσμου, όπως είναι η εξαγορά μεγάλων εκτάσεων ή εκμεταλλεύσεων από τις βιομηχανίες τροφίμων, αλλά μέσω των αλυσίδων σουπερμάρκετ, οι οποίες σταδιακά θα μετατρέψουν τους παραγωγούς και τους μεταποιητές σε υπαλληλικό προσωπικό των εκτάσεων ή των βιομηχανικών μονάδων που οι ίδιες θα κατέχουν, με τη μέθοδο franchise, δίνοντάς τους δηλαδή ένα αντίτιμο για την παραγωγή προϊόντων! 

Είναι προφανές ότι στις συνθήκες έντονης έλλειψης ρευστότητας και οι γεωργοί και οι βιομήχανοι έχουν υποθηκεύσει την εργασία τους στις τράπεζες και αυτές με τη σειρά τους μεταβιβάζουν τις επισφάλειες σε όποιους τούς προσφέρουν τη ρευστότητα!

Για την εθνική οικονομία που έχει να προσδοκά πολλά από την ανάκαμψη της ανταγωνιστικότητάς της, από την ελληνική πρωτογενή παραγωγή, που εξακολουθεί να αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα, η γεωργία franchise είναι η επόμενη μεγάλη πληγή...

Του Ι. Κολλάτου

Ο κ. Ι. Κολλάτος είναι μηχανολόγος, με μεταπτυχιακό στη Βιοτεχνολογία.

Πηγή Το Βήμα

29.7.2010

Η νέα ΚΑΠ...κλείνει το μάτι στην ελληνική γεωργία!

Η οικονομική κρίση που χτυπά τις θύρες της ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία από πολλούς οικονομολόγους εξηγείται και ως η εκδίκηση της πραγματικής οικονομίας σε βάρος της εικονικής- χρηματιστικής, έχει αποτέλεσμα το Ευρωκοινοβούλιο να αλλάξει ρότα και να αναθεωρήσει τους στόχους της νέας ΚΑΠ που θα ισχύσει από το 2013 και η οποία, προτού ακόμη ψηφιστεί, έχει γίνει ο εφιάλτης των ευρωπαίων και των ελλήνων αγροτών. 

Με μια σημαντική απόφαση στις 6 Ιουλίου, η Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωκοινοβουλίου έθεσε τους στόχους της νέας ΚΑΠ, επισημαίνοντας κυρίως ότι δεν τίθεται θέμα μείωσης του προϋπολογισμού της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής από το 2013 ως το 2020, κάτι που ζητούσαν επιμόνως οι βόρειες χώρες της Ευρώπης με προεξάρχουσα τη Μ. Βρετανία. Από την άλλη όμως αποφάσισε να σταματήσει οριστικά η σύνδεση της παραγωγής με τις επιδοτήσεις, οι οποίες πλέον θα δίνονται μόνο ως στρεμματική ενίσχυση αλλά με έμφαση, πέρα από τη διατήρηση του περιβάλλοντος, και στην παραγωγή. Στο σκεπτικό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου- που έχει πλέον από 1.1.2010 αυξημένες αρμοδιότητες και οι αποφάσεις του δεν έχουν μόνο συμβουλευτικό αλλά και δεσμευτικό χαρακτήρα- είναι πως ως το 2050 ο πλανήτης θα αντιμετωπίσει έντονο πρόβλημα στην παραγωγή των τροφίμων καθώς θα αυξηθεί η ζήτηση, συνεπώς δεν θα πρέπει επ΄ ουδενί λόγο η Ευρώπη να μείνει εκτός παιχνιδιού παραγωγής και οι αγρότες της να έχουν μόνο την ιδιότητα των «φρουρών του περιβάλλοντος»... Επίσης στο σκεπτικό της απόφασης του Ευρωκοινοβουλίου περιλαμβάνεται και η επισήμανση πως δεν θα πρέπει να υπάρχουν αποκλίσεις στην ενιαία στρεμματική ενίσχυση περιφερειοποίηση των επιδοτήσεων) αλλά και δεν θα πρέπει να έχουμε δραματικές μεταβολές στην οικονομική θέση των αγροτών από πλευράς επιδοτήσεων. Με βάση αυτά τα δεδομένα και έχοντας υπόψη ότι ο μέσος όρος της στρεμματικής επιδότησης στην Ελλάδα είναι κοντά στα 60 ευρώ και στις νέες χώρες κοντά στα 12 ευρώ, θα πρέπει να αναμένουμε από το 2013 και μετά μία ενιαία στρεμματική ενίσχυση για την Ελλάδα (για όλες τις καλλιέργειες, ακόμη και για εκείνες που σήμερα δεν επιδοτούνται) της τάξεως των 35-40 ευρώ ανά στρέμμα.

Επίσης στις στοχεύσεις της απόφασης του Ευρωκοινοβουλίου δίνεται έμφαση στις μικρής κλίμακας ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με το σκεπτικό οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις να καταστούν αυτάρκεις στην κατανάλωση ρεύματος και όχι παραγωγοί και πωλητές προς τα δίκτυα διανομής, όπως έχει «περάσει» το τελευταίο διάστημα στις τάξεις των ελλήνων αγροτών, που σπεύδουν να καταθέσουν αιτήσεις για φωτοβολταϊκά προσδοκώντας σε ένα σταθερό και εγγυημένο εισόδημα... Η ΕΕ δίνει έμφαση όχι στη βιομηχανική γεωργία και στις καθετοποιημένες κτηνοτροφικές μονάδες αλλά στην παραδοσιακής μορφής οικογενειακή εκμετάλλευση και στην κτηνοτροφία ελεύθερης βόσκησης, καθώς θεωρεί ότι οι οργανωμένες σταβλισμένες μονάδες δημιουργούν πρόβλημα στο περιβάλλον λόγω της έκλυσης μεθανίου, το οποίο είναι αέριο του θερμοκηπίου 24 φορές πιο επιβαρυντικό από το διοξείδιο του άνθρακα.

Η απόφαση αυτή, σε συνδυασμό με την έμφαση στα τοπικά σύμφωνα ποιότητας, τα παραδοσιακά ΠΟΠ προϊόντα, ανοίγει τον δρόμο στη χώρα μας για να εκμεταλλευτεί τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα έναντι ανταγωνιστικών χωρών της ΕΕ στη γεωργία και στην κτηνοτροφία, αρκεί να είναι έτοιμη να παρουσιάσει σχέδια και προτάσεις υλοποιήσιμα προς την Επιτροπή, ώστε και μεγάλο μέρος των κοινοτικών επιδοτήσεων από τον Πυλώνα ΙΙ να εισπράττει από το 2013 και μετά και να καταστεί χώρα εξωστρεφής στην παραγωγή αγροκτηνοτροφικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η ευκαιρία που μας δίνεται είναι μεγάλη και δεν θα πρέπει να την αφήσουμε να πάει χαμένη, για τούτο οι τεχνοκράτες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης θα πρέπει να εργαστούν σκληρά και μεθοδικά, έχοντας συναίσθηση των κρίσιμων στιγμών που διέρχεται η χώρα. 

Πηγή Το Βήμα

17.7.2010

Προστασία της παραγωγής μας

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄50 ο τότε πρωθυπουργός της χώρας, ο στρατηγός Πλαστήρας, όταν αντιμετώπισε μια χρονιά αυξημένης παραγωγής στα σιτηρά, προκειμένου να βοηθήσει τους αγρότες αλλά και τη χώρα να βρει τον χρόνο ώστε να οργανώσει τις εξαγωγές της, έδωσε εντολές στην αεροπορία και άδειασαν προσωρινά τα υπόστεγα από τα αεροπλάνα προκειμένου να βρεθούν αποθηκευτικοί χώροι για την πλεονάζουσα σοδειά...

Ασφαλώς 60 χρόνια μετά κάτι παρόμοιο δεν είναι εφικτό, παρά το γεγονός ότι εφέτος οι αγρότες αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με το σκληρό σιτάρι, που αναμένεται σε 10 ημέρες να θεριστεί, αλλά την ίδια ώρα στις αποθήκες των παραγωγών υπάρχουν μεγάλες ποσότητες απούλητες από περσινά σιτηρά... Ομως μια χώρα που προστατεύει στοιχειωδώς την παραγωγική της βάση, ιδιαίτερα στις μέρες μας, που το ζητούμενο είναι το «κλείσιμο της ψαλίδας» στο εμπορικό ισοζύγιο, πράττει τα αυτονόητα για την προστασία της εγχώριας παραγωγής. Υψώνει τείχη προστατευτισμού, στο πλαίσιο των συμβατικών της υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμμετοχή της στον ΠΟΕ, όπως το κάνουν πλέον όλες οι χώρες στη ζώνη συναλλαγών με την πατρίδα μας, με εξαντλητικούς φυτοϋγειονομικούς ελέγχους- πέρυσι η Ρωσία μάς δημιούργησε τεράστια προβλήματα στη διάθεση της κομπόστας, ζητώντας ακόμη πιο αυστηρούς ελέγχουςκαι δεν επιτρέπει, για παράδειγμα, την ανεξέλεγκτη εισαγωγή πατάτας από την Αίγυπτο με υπολείμματα καρκινογόνων φυτοφαρμάκων απαγορευμένων από την ΕΕ, οι οποίες στη συνέχεια κάπου στο Θριάσιο πεδίο «βαφτίζονται» ελληνικές και πωλούνται στις λαϊκές αγορές!

Είναι ενδεικτικό της παντελούς έλλειψης συντονισμού των υπουργείων πως ο ελληνικός στρατός εισάγει μήλα Ιταλίας σε κλούβες αμφίβολης ποιότητας- ενώ τα ελληνικά μήλα π.χ. της Αγιάς παραμένουν απούλητα στα ψυγεία-, αχλάδια Ισπανίας, φιστίκια ή αμύγδαλα από αραβικές χώρες ή από την Τουρκία, στα οποία κατά καιρούς έχουν ανιχνευτεί καρκινογόνες αφλατοξίνες...

Αφορμή για τις επισημάνσεις αυτές μάς δίνει το ρεπορτάζ στο «Βήμα της Κυριακής» της 23ης Μαΐου όπου διαφαίνεται πως με τη γειτονική Τουρκία οι εμπορικές συναλλαγές ανέρχονται στα 2,5 δισ. δολάρια εκ των οποίων η μερίδα του λέοντος είναι οι εισαγωγές τουρκικών προϊόντων στη χώρα μας.

Το μόνο σταθερά εξαγώγιμο προϊόν της χώρας προς τη γειτονική Τουρκία είναι το εκκοκκισμένο βαμβάκι, που σε ποσοστό πάνω από το 50% της εγχώριας παραγωγής καταλήγει στα κλωστήριά της και επανεισάγεται στη χώρα με τεράστια προστιθέμενη αξία ως τελικό προϊόν (ρούχο, τζιν, πετσέτα κ.λπ.). Είναι δε χαρακτηριστικό και σε ό,τι αξία έχει από πλευράς συμβολισμού πως οι φουστανέλες που χρησιμοποιούν οι τσολιάδες στην προεδρική φρουρά εδώ και πολλά χρόνια εισάγονται από κλωστήρια της Τουρκίας!

Του Ι. Κολλάτου

(Ο κ. Ι. Κολλάτος είναι μηχανολόγος, με μεταπτυχιακό στη Βιοτεχνολογία.)

Πηγή Το Βήμα

2.6.2010 

Οσα έσπειραν, θερίζει (Ζιζάνια στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης)

Το Πρόγραμμα για την Αγροτική Ανάπτυξη 2007-2013 φέρει το όνομα «Αλέξανδρος Μπαλτατζής», για να τιμηθεί ο πολιτικός ο οποίος αφιερώθηκε στους αγροτικούς συνεταιρισμούς. Είναι κι αυτό μια δικαίωση για έναν άνθρωπο που αγωνίστηκε για το αγροτικό ζήτημα από το 1928 ως το 1985.

Αραγε ποιος σύγχρονος πολιτικός θα μπορούσε διακριθεί με τον ίδιο τρόπο; Για την κυρία Κατερίνα Μπατζελή είναι σχεδόν απίθανο. Το μόνο που τη συνδέει με τον ιστορικό πολιτικό είναι η αίσθηση αναγραμματισμού των ονομάτων: Μπαλτατζής, Μπατζελή. Ως εκεί. Η υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης δρα με τον ακριβώς ανάποδο τρόπο.

Δεν δημιουργεί τίποτε καινούργιο, παρά επιχειρεί να ισοπεδώσει το αγροτικό κατεστημένο. Δεν αφήνει τίποτε όρθιο: θα κλείσουν όλα τα γραφεία, όλοι οι φορείς και οργανισμοί που συνδέουν την περιφέρεια με το κέντρο λήψης αποφάσεων. Θα περιορίσει τις κοροϊδίστικες επιδοτήσεις, θα επιχειρήσει να κλείσει τη μαύρη τρύπα στα χρωστούμενα. Η κυρία Μπατζελή έχει αναλάβει καθήκοντα σε μια δύσκολη περίοδο και τούτο δύναται να αποβεί σε βάρος της.

Ενα μικρό δείγμα από τον τρόπο με τον οποίο κυβερνά πλέον η υπουργός από τη Φθιώτιδα. Ζητεί να επιστραφούν χρήματα από νέους αγρότες που ενισχύθηκαν επί Νέας Δημοκρατίας. Λέει ότι από τις ταυτοποιήσεις προκύπτει πως το 35% των δικαιούχων τσέπωσαν τα χρήματα και τα ροκάνισαν σε άλλους, ιδιοτελείς σκοπούς. Οχι πάντως στην αγροτική ανάπτυξη.

Το πρόγραμμα αφορούσε νέους που δεσμεύονταν να εγκατασταθούν στην ύπαιθρο για δέκα χρόνια. Παρουσίαζαν τη γη (ιδιόκτητη ή ενοικιασμένη), περίμεναν τον πρώτο έλεγχο και μετά εξαφανίζονταν με τη βεβαιότητα ότι κανείς δεν θα τους αναζητήσει εκ νέου. Ετσι γινόταν επί μία δεκαπενταετία, γιατί να αλλάξει ξαφνικά εφέτος;

Η κυρία Μπατζελή δεν βρέθηκε ενώπιον ενός άγνωστου προβλήματος, δεν είναι άμοιρη ευθυνών. Η ίδια υπήρξε γενική γραμματέας του υπουργείου και κατόπιν παρακολουθούσε τα αγροτικά από θέσεις ευθύνης. Ηταν ανέκαθεν στο αγροτικό διευθυντήριο του ΠαΣοΚ.

Δεν λέει κανείς ότι είναι εσφαλμένες οι αποφάσεις της κυρίας Μπατζελή, όμως δεν μπορεί να εξανίσταται. Επί του πρακτέου: έχει ενδιαφέρον τίνι τρόπω θα επιστραφούν τα χρήματα της ενίσχυσης. Υπάρχουν πρακτικές δυσκολίες καθώς δεν υπάρχει νομικό ή φορολογικό προηγούμενο- τουλάχιστον όχι στον αγροτικό κόσμο. Ενας σοβαρός λόγος για να ανησυχεί η κυρία Μπατζελή είναι ότι έκλεισε η στρόφιγγα των ευρώ. Με την επιστροφή του 35% των ενισχύσεων υπολόγιζε να υλοποιήσει το νέο πρόγραμμα «Νέοι αγρότες». Αν θέλει να φανεί συνεπής, μπορεί απλώς να μετονομάσει το πρόγραμμα σε «Γέροι αγρότες»- στην αναμονή θα ασπρίσουν τα μαλλιά όλων. Οι αιτήσεις πάντως έχουν γίνει, υπάρχουν εθελοντές, υπέβαλαν τα σχέδιά τους και όλοι αναμένουν σε κλίμα αβεβαιότητας.

Εν τω μεταξύ το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης πρέπει να βρει 500 εκατ. ευρώ για να τα επιστρέψει στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Πρόκειται για το αντίδωρο που είχε κεράσει τους αγρότες ο κ. Σ. Χατζηγάκης προκειμένου να πάρουν τα τρακτέρ από τους δρόμους.

Με κάτι τέτοιες εισοδηματικές ενισχύσεις στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός και οι εταίροι δεν ανέχονται πλέον εξυπνάδες. Ο πρώην υπουργός είχε εφαρμόσει το γνωστό κολπάκι, νομίζοντας ότι ελέγχεται από κουτόφραγκους. Εδωσε τα χρήματα ως αποζημιώσεις, ότι δήθεν την παραγωγή την έκαψε το χιόνι και την έπνιξε η βροχή. Ηταν όμως μόνος του ο κ. Χατζηγάκης στα αγροτικά κολπάκια; Οχι, αυτή ήταν η διαχρονική στάση πασών των κυβερνήσεων: μοίραζαν το χρήμα αμετροεπώς, το πετούσαν από τα παραθυράκια χωρίς να ενδιαφέρονται καθόλου για την αγροτική ανάπτυξη.

Η κυρία Μπατζελή καλείται τώρα να ξεριζώσει τα ζιζάνια που φύτρωσαν ολούθε με την ανοχή των προκατόχων της.

Σε λίγες ημέρες θα κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Ενωση το αναθεωρημένο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης «Αλέξανδρος Μπαλτατζής». Ο Μπαλτατζής είναι πάντοτε σημείο αναφοράς επειδή είχε σταθερή επαγγελματική συνείδηση. Υπηρέτησε σταθερά τις ίδιες αξίες. Ισχύει κάτι ανάλογο για τους επιγόνους του στον αγροτικό τομέα;

Της Λώρης Κεζά

Πηγή Το Βήμα

28.4.2010

Εισάγουμε "ελληνικό" μέλι, παρά τη πλούσια παραγωγή

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Το μέλι είναι ένα από τα ελάχιστα τρόφιμα που δεν νοθεύονται. Η Ελλάδα, όπως η Γαλλία και η Ισπανία, είναι αυτάρκης σε παραγωγή μελιού. Παρά ταύτα, εμείς εισάγουμε μέλι (περίπου 3.000 τόνους τον χρόνο) από τρίτες χώρες και λόγω έλλειψης ελέγχων, προστατευτικής νομοθεσίας και κερδοσκοπίας καταφέρνουμε να το βαφτίζουμε ελληνικό, να το αναμειγνύουμε και να το πωλούμε ως... αγνό ντόπιο προϊόν.

Αναζήτηση μεθόδων

Ειδικοί επιστήμονες αναζητούν μεθόδους διαπίστωσης της νοθείας με μέλι από χώρες όπως η Κίνα και η Αργεντινή, αν και όπως επισημαίνουν, οι έλεγχοι στη γραμμή διακίνησης των εισαγόμενων ποσοτήτων θα αρκούσαν για να διαπιστωθεί πού και πώς διατίθενται.

Επισήμως, οι Ελληνες μελισσοκόμοι (και η ΠΑΣΕΓΕΣ) έχουν θέσει ζήτημα ανταγωνισμού. Η μέση τιμή του εισαγόμενου μελιού κυμαίνεται από 2 - 2,5 ευρώ το κιλό και το κέρδος είναι μεγάλο αν αυτό «βαφτιστεί» και πουληθεί ως ελληνικό, η τιμή του οποίου κυμαίνεται γύρω στα 10 ευρώ το κιλό.

Σε παγκόσμιο συνέδριο για το μέλι που θα πραγματοποιηθεί από 7 έως 10 Απριλίου στα Χανιά της Κρήτης, τα θέματα της νοθείας, της αυθεντικότητας και της ποιότητας των προϊόντων της μέλισσας, η ισχύουσα νομοθεσία, καθώς και οι νέες μέθοδοι ανάλυσης και ελέγχου του μελιού θα απασχολήσουν 150 ειδικούς επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο, με την Ελλάδα να κατέχει εξέχουσα θέση όχι μόνον ως διοργανώτρια χώρα, αλλά και ως χώρα με το καλύτερο δασόμελο (πευκόμελο, ελάτης, καστανιάς, βελανιδιάς κ. λπ.).

Συγκριτική έρευνα, τα αποτελέσματα της οποίας θα παρουσιαστούν στο συνέδριο και η οποία διεξήχθη ανάμεσα σε 17 χώρες από 29 επιστήμονες, έδειξαν ότι το ελληνικό μέλι δάσους είναι το πιο πλούσιο απ’ όλα σε αντιοξειδωτικές ουσίες.

«Πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Σλοβενία, η Γαλλία και άλλες, παράγουν τις μεγαλύτερες ποσότητες μελιού τους από το δάσος. Το δασόμελο είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, έχει υψηλή αντιοξειδωτική δράση και είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για τον ανθρώπινο οργανισμό», επισημαίνει ο καθηγητής του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας - Σηροτροφίας ΑΠΘ κ. Α. Θρασυβούλου.

Η αιτία αυτής της... μελένιας ελληνικής ιδιαιτερότητας είναι «άγνωστη», ανέφερε ο κ. Θρασυβούλου. Ενδεχομένως σχετίζεται με την ελληνική χλωρίδα.

Οι επιστήμονες έχουν αναπτύξει εργαστηριακές μεθόδους που μπορούν να διακρίνουν, πάντως, το ελληνικό από το τουρκικό πευκόμελο. Οι ίδιες μέθοδοι μπορούν να βοηθήσουν στις ελάχιστες διαφορές μεταξύ των πευκόμελων Ρόδου και Κρήτης και Χαλκιδικής, Θάσου, Εύβοιας που εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά.

Πρόκειται για δύο μεθόδους που επικεντρώνονται στις αρωματικές ουσίες (υπάρχουν πάνω από 180) και στην ανίχνευση γυρεόκοκκων. Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι που οδηγούν στην ταυτότητα προέλευσης του μελιού δεν έχουν ακόμη εισαχθεί στη νομοθεσία.

Φυτική προέλευση

Η Ελλάδα, με 22.000 οικογένειες μελισσοκόμων, είναι η μόνη χώρα μεταξύ των ευρωπαϊκών που έχει νομοθετήσει για τη φυτική προέλευση του μελιού (8 είδη) και είναι η πρώτη σε αριθμό πυκνότητας κυψελών. Η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση μελιού ξεπερνάει το 1,5 κιλό/άτομο.

Του Θαναση Τσιγγανα

Πηγή Καθημερινή

2.4.2010

Το Αγροτικό Ζήτημα στην Ελλάδα

Πέντε σταθμοί που επηρέασαν την πορεία της χώρας από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα

1. Από τις «εθνικές γαίες» στη διανομή του 1871

Σύμφωνα με τις Συνθήκες που αναγνώρισαν την ανεξαρτησία της χώρας, τα εδάφη που περιλαμβάνονταν στα όρια του νέου κράτους και που ανήκαν πριν στους Tούρκους ανακηρύχθηκαν «εθνική ιδιοκτησία». Ετσι, στις αρχές της δεκαετίας του 1830 το ελληνικό κράτος εμφανίζεται σαν ο μεγαλύτερος γαιοκτήμονας του ελληνικού χώρου κατέχοντας σύμφωνα με τους μετριότερους υπολογισμούς το 35%-50% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων του Ελληνικού Βασιλείου. Το κράτος απαιτούσε το 15% της ακαθάριστης παραγωγής αυτών των γαιών σαν ενοίκιο για την υποτιθέμενη μίσθωση της γης, ενώ μαζί με τον φόρο της δεκάτης, ο ενοικιαστής της γης υποχρεωνόταν να καταβάλλει στο δημόσιο ταμείο περίπου το 25% της ακαθάριστης παραγωγής.

Tο νέο ελληνικό κράτος επιλέγοντας τη μέση και μεταβατική λύση του καθεστώτος των εθνικών γαιών έδωσε ουσιαστικά μία αναβολή στη λύση του αγροτικού ζητήματος. H δημιουργία των «εθνικών γαιών» δηλαδή δεν συνδυάστηκε με μια ενεργητική παρουσία του κράτους σαν πραγματικού ιδιοκτήτη και οικονομικού διαχειριστή της γης. Αμεση συνέπεια αυτής της στάσης ήταν τόσο η κακή διαχείριση και η χαμηλή παραγωγή των ενοικιαζόμενων εθνικών γαιών όσο και η σύγχυση γύρω από το θεσμικό καθεστώς τους.

H συνεχής επιδείνωση του καθεστώτος των εθνικών γαιών δημιούργησε την αντίφαση μεταξύ των αυξανόμενων δημοσιονομικών αναγκών του ελληνικού κράτους και της βαθμιαίας μείωσης του φόρου επικαρπίας από την ενοικίαση της γης. H αντίφαση αυτή δεν μπορούσε να λυθεί παρά με την αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και τη διανομή των εθνικών γαιών, κάτι που απαιτούσε ήδη από τη δεκαετία του 1840 ο αγροτικός κόσμος, αλλά και διανοούμενοι, δημοσιογράφοι και πολιτικοί, όχι μόνο για να αυξήσουν τα δημόσια έσοδα, αλλά κυρίως γιατί πίστευαν ότι αποδίδοντας την κυριότητα στους κατόχους των εθνικών γαιών θα αναπτύσσονταν η αγροτική παραγωγή και η οικονομία συνολικά με την άνοδο του προσωπικού ενδιαφέροντος των καλλιεργητών, με την αύξηση της παραγωγικότητας, αλλά και με την ένταξη της γης στο εμπορευματικό κύκλωμα.

2. Σταφιδική κρίση και «δυστυχώς επτωχεύσαμεν»

Πράγματι, η διανομή των εθνικών γαιών στους καλλιεργητές από την κυβέρνηση Κουμουνδούρου το 1871 είχε ευεργετική επίδραση στην εξέλιξη της αγροτικής παραγωγής της χώρας και στην ανάπτυξη των εξαγωγικών φυτειών, όπως η κορινθιακή σταφίδα. Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα η κορινθιακή σταφίδα αναδείχθηκε σαν το κυριότερο εξαγωγικό προϊόν του Eλληνικού Bασιλείου. H ταχεία ανάπτυξη της διεθνούς ζήτησης για το προϊόν αυτό, είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση της Eλλάδας στις διεθνείς συναλλαγές ως χώρας μονοεξαγωγικής. H κορινθιακή σταφίδα έφθασε να καλύπτει περισσότερο από το 50% της συνολικής αξίας των εξαγωγών της χώρας.

Μετά τη διανομή του 1871 μάλιστα, ο «σταφιδικός πυρετός» έφτασε στο απόγειό του στη βόρεια και δυτική Πελοπόννησο, ειδικά μετά το 1878 που η ελληνική σταφίδα κατέκτησε και τη γαλλική αγορά. Τότε αποτέλεσε την πρώτη ύλη για την κατασκευή φθηνού σταφιδίτη οίνου που αναπλήρωνε τα ελλείμματα που προκάλεσε στη γαλλική οινοπαραγωγή η καταστρεπτική φυλλοξήρα. Γύρω στο 1890 όμως η βαθμιαία ανάρρωση των γαλλικών αμπελιών απεκατέστησε τις ισορροπίες στη γαλλική οινοπαραγωγή. Tο γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την επικράτηση των οπαδών του προστατευτισμού και την άνοδο των εισαγωγικών δασμών είχαν συνέπεια την πτώση της ζήτησης και των τιμών της σταφίδας στη γαλλική αγορά και την έκρηξη μιας κρίσης υπερπαραγωγής, που το 1892/93 συγκλόνισε την ελληνική οικονομία.

Μερικούς μήνες μετά την έκρηξη της σταφιδικής κρίσης η ελληνική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να κηρύξει τη χώρα σε κατάσταση πτώχευσης. Αν και τα δύο γεγονότα ήταν εν πολλοίς ανεξάρτητα μεταξύ τους, είναι φανερό ότι η κρίση της σταφιδικής οικονομίας από το 1892 και μετά επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τα δημοσιονομικά και συναλλαγματικά προβλήματα του ελληνικού κράτους. Iδιαίτερα καθοριστική υπήρξε για το εμπόριο και την ελληνική οικονομία η κατακόρυφη μείωση του πολύτιμου ξένου συναλλάγματος που έφερνε η σταφίδα στη χώρα. Ο αντίκτυπος της σταφιδικής κρίσης συγκλόνισε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, υπενθυμίζοντας με επώδυνο τρόπο πόσο αναγκαίο ήταν να ξεπεραστούν οι παλιές αγρο-εμπορευματικές δομές και να προσανατολιστεί η χώρα σε νέες κατευθύνσεις, περισσότερο παραγωγικές. Η κρίση του 1893 μετατράπηκε πλέον σε χρόνια κρίση του προϊόντος μετά την αποτυχία του μέτρου του παρακρατήματος, της «Σταφιδικής Τραπέζης» και της «Προνομιούχου Εταιρείας». Οι σταφιδοπαραγωγοί της Πελοποννήσου μετά την περίοδο της αναρχικής διαμαρτυρίας τους, στρέφονται προς την υπερατλαντική μετανάστευση, ενώ ταυτόχρονα σημαντικά ρεύματα εσωτερικής μετανάστευσης οδηγούν μεγάλο αριθμό εργατικών χεριών προς την περιοχή Αθηνών-Πειραιώς που θα αποτελέσει το νέο οικονομικό κέντρο της χώρας με βάση τις καινούργιες μεταποιητικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται εκεί.

3. Τα τσιφλίκια της Θεσσαλίας και η εξέγερση του Κιλελέρ

Στις παραμονές της προσάρτησης (1881) οι Τούρκοι ιδιοκτήτες της γης στη Θεσσαλία, έσπευσαν να μεταβιβάσουν τις ιδιοκτησίες τους σε μεγάλους Ελληνες χρηματιστές και εμπόρους της διασποράς, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό απέκτησαν τεράστιες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης. Οι συνέπειες για τους καλλιεργητές υπήρξαν δραματικές, αφού έπαψαν πλέον να απολαμβάνουν τα προνόμια που τους παρείχε το Οθωμανικό δίκαιο. Το καθαρά εμπράγματο δικαίωμα που διατηρούσαν πάνω στην καλλιεργούμενη γη, με όλες τις συνέπειες που απέρρεαν από αυτό, καταργήθηκε και σταδιακά μετατράπηκαν σε απλούς αγρομισθωτές. Οι ιδιοκτήτες, αντίστοιχα, γίνονταν απόλυτα κύριοι της γης που κατείχαν και μπορούσαν πλέον με την εκπνοή των μισθωτηρίων συμβολαίων να εκδιώκουν τους καλλιεργητές από το τσιφλίκι.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδότησε επίσης και την ανατροπή της πολιτικής του ελληνικού κράτους απέναντι στη μεγάλη ιδιοκτησία, η οποία μέχρι τότε ήταν εχθρική. Επιδεικνύοντας μια «αξιοθρήνητη αδράνεια» το ελληνικό κράτος απεμπόλησε τα δικαιώματα που θα μπορούσε να ασκήσει ως διάδοχο του οθωμανικού κράτους. Υπό την πίεση των νέων γαιοκτημόνων και μεγάλων κεφαλαιούχων του εξωτερικού, η κυβέρνηση Τρικούπη μετέβαλε ολοσχερώς την πάγια γεωργική πολιτική του ελληνικού κράτους, προκειμένου να προστατεύσει την μεγάλη έγγειο ιδιοκτησία των τσιφλικιών. Ο ίδιος ο Χ. Τρικούπης εξήγησε πως «αν επιβάλωμεν την διανομήν των κτημάτων εις τους καλλιεργητάς, όπως μου το ζητείτε, θα εκδιώξωμεν εξ Ελλάδος το χρήμα των Ελλήνων του εξωτερικού» και ζήτησε «η κατάστασις να παραμείνη ως έχει διότι τούτο απαιτούν τα γενικώτερα συμφέροντα της χώρας».

Η σύγκρουση τσιφλικούχων - κολίγων συγκλόνισε την κοινωνική ζωή της Θεσσαλίας στην περίοδο 1881-1910 και αποτυπώθηκε τόσο στα συχνά δημοσιεύματα του Τύπου όσο και στις οξείες αντιπαραθέσεις που προκλήθηκαν κατά τη συζήτηση του θέματος στη Βουλή. Σημαντική ήταν η συμπαράσταση που εύρισκαν οι ακτήμονες τόσο από συλλόγους, σωματεία και ενώσεις (όπως για παράδειγμα ο Εμπορικός Σύλλογος Βόλου), όσο και από προσωπικότητες του αστικού χώρου (διανοούμενους, επαγγελματίες, δικηγόρους, δημοσιογράφους των θεσσαλικών πόλεων). Ετσι, προοδευτικά, η αντίσταση των κολίγων κατά των εξώσεων και των λοιπών αυθαιρεσιών των τσιφλικούχων διευρύνθηκε και από απλή αγροτική διαμαρτυρία μετατράπηκε σε κίνημα πανθεσσαλικού χαρακτήρα με πλατιά κοινωνική βάση και ισχυρή υποστήριξη από τα αστικά κέντρα και με κεντρικό αίτημα τη διανομή της γης στους καλλιεργητές της.

Στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα η αντιπαράθεση εντείνεται ακόμη περισσότερο, ιδιαίτερα μετά τη δολοφονία του Μαρίνου Αντύπα, το 1907 και το Κίνημα στο Γουδί το 1909, που θα ανατρέψει το σκηνικό και θα απελευθερώσει την αγροτική διαμαρτυρία. Απέναντι στην εξέγερση του θεσσαλικού κάμπου η κυβέρνηση Δραγούμη περιορίζεται σε αόριστες υποσχέσεις. Η σύγκρουση του Κιλελέρ τον Μάρτιο του 1910 έχει γίνει πλέον αναπόφευκτη…

4. Το «Αγροτικό Θαύμα» του Μεσοπολέμου

Κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου ο ελληνικός αγροτικός χώρος γνώρισε ραγδαίες εξελίξεις και αλλαγές. Η ριζοσπαστική αγροτική μεταρρύθμιση και η αγροτική εγκατάσταση των προσφύγων, η ίδρυση του υπουργείου Γεωργίας το 1917 και των αυτόνομων οργανισμών συγκέντρωσης και διαχείρισης εγχώριων προϊόντων στη συνέχεια, η ψήφιση του ν. 602/1914 για τους γεωργικούς συνεταιρισμούς και η επέκταση των χορηγήσεων της Εθνικής Τράπεζας στον αγροτικό πληθυσμό μετά το 1915, η ίδρυση της Αγροτικής Τράπεζας το 1929, τα μεγάλα εγγειοβελτιωτικά έργα στην ελληνική ύπαιθρο, η προώθηση της πολιτικής της «αυτάρκειας» και η επέκταση των εξαγωγικών φυτειών σε βάρος των «παραδοσιακών» καλλιεργειών, συνθέτουν τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου, της πρώτης στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους κατά την οποία ο κρατικός μηχανισμός, μέσω θεσμικών παρεμβάσεων, επιδοτήσεων και ελαφρύνσεων μεταφέρει πόρους προς το τομέα της γεωργίας.

Η έγγειος ιδιοκτησία πήρε πλέον σε όλη τη χώρα τη μορφή της ελεύθερης απεριόριστης ατομικής ιδιοκτησίας, ενώ σημαντικές αλλαγές μεταμόρφωσαν τη φυσιογνωμία της ελληνικής υπαίθρου:

Κατ' αρχήν επιτεύχθηκε η αγροτική εγκατάσταση ενός σημαντικού μέρους του προσφυγικού πληθυσμού. Δεύτερον, καταγράφηκε διπλασιασμός των καλλιεργούμενων εκτάσεων και μια εξίσου εντυπωσιακή αύξηση της αξίας της γεωργικής παραγωγής, ενώ δημιουργήθηκαν και οι προϋποθέσεις για την περαιτέρω εμπορευματοποίηση της αγροτικής παραγωγής, μέσω της ανανέωσης και του αναπροσανατολισμού των καλλιεργειών.

Η μείωση της παραγωγής της σταφίδας αντισταθμίστηκε από την ενίσχυση της βαμβακοκαλλιέργειας και κυρίως από την ταχύτατη επέκταση της καπνοκαλλιέργειας, που αν και καταλάμβανε μόνο το 3%-4% της καλλιεργούμενης επιφάνειας, συμμετείχε στο συνολικό εισόδημα της γεωργίας κατά 20%, ενώ ταυτόχρονα εξασφάλιζε περισσότερο από το 50% της συνολικής αξίας των εξαγωγών της χώρας.

Τέλος, προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι συνέπειες της διεθνούς κρίσης του 1929 που έπληξε ιδιαίτερα τα εξαγώγιμα ελληνικά αγροτικά προϊόντα, το κράτος προώθησε τη δημιουργία μιας σειράς αυτόνομων οργανισμών, αποστολή των οποίων ήταν η συγκέντρωση των προϊόντων, η απορρόφηση των πλεονασμάτων και η εξασφάλιση τιμών ασφαλείας στους παραγωγούς, ενώ για τα προϊόντα εσωτερικής κατανάλωσης η κρατική παρέμβαση αποσκοπούσε στην επίτευξη αυτάρκειας και στην εξοικονόμηση συναλλάγματος, όπως έγινε με τα σιτηρά, αφού η σιτάρκεια ήταν πρωταρχικός στόχος των μεσοπολεμικών κυβερνήσεων.

5. Από τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση στα σημερινά αδιέξοδα

Κατά τη μεταπολεμική περίοδο, βασική σύλληψη της αναπτυξιακής στρατηγικής των συντηρητικών κυβερνήσεων υπήρξε η γρήγορη εκβιομηχάνιση και η υπαγωγή του αγροτικού τομέα σε ρόλο «συμπληρώματος» της αναπτυξιακής διαδικασίας. Η στρατηγική αυτή έγινε δυνατή χάρη στη μεταφορά του αγροτικού υπερπροϊόντος στον βιομηχανικό και γενικότερα στον αστικό τομέα της οικονομίας, τόσο μέσω της καθήλωσης των τιμών των βασικών αγροτικών προϊόντων διατροφής όσο και εξαιτίας της μικρότερης αύξησης των τιμών ορισμένων αγροτικών πρώτων υλών (π.χ. καπνός, βαμβάκι) σε σχέση με την αύξηση των τιμών των αντίστοιχων βιομηχανικών προϊόντων. Η περιοριστική αυτή πολιτική και η δραστική μείωση των εισοδηματικών ευκαιριών εις βάρος του αγροτικού τομέα είχαν ως αποτέλεσμα την έντονη έξοδο του αγροτικού πληθυσμού, που αναζήτησε την εξασφάλιση της επιβίωσής του, είτε στα αστικά κέντρα είτε στη μετανάστευση. Η Μεταπολίτευση σηματοδοτεί ευρύτατες ανακατατάξεις και στον αγροτικό τομέα. Η «νέα πολιτικοποίηση του αγροτικού χώρου» και η επικράτηση και εκεί των γενικότερων τάσεων του πολιτικού συστήματος προς την κατεύθυνση της «γραφειοκρατικής πατρωνίας» και του «αγροτικού λαϊκισμού» αποτέλεσαν κρίσιμους παράγοντες στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου για την άσκηση της αγροτικής πολιτικής, αλλά και για την εκπροσώπηση των αγροτικών συμφερόντων. Τόσο σε επίπεδο θεσμών όσο και σε επίπεδο νοοτροπιών οι στενές σχέσεις εξάρτησης μεταξύ αγροτών, αγροτικών οργανώσεων και κράτους εντάθηκαν στο έπακρο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο στη δεκαετία του '80 εφαρμόστηκε μια «φιλοαγροτική» πολιτική ενίσχυσης των εισοδημάτων των αγροτών πέραν των δυνατοτήτων της οικονομίας κυρίως μέσω των συνεταιρισμών, οι οποίοι παρακινήθηκαν σε οικονομικές δραστηριότητες που ξεπερνούσαν κατά πολύ τις δυνατότητές τους, και που τελικά οδήγησαν στη δική τους καταχρέωση, ενώ στην πραγματικότητα αφορούσαν την άσκηση «κοινωνικής πολιτικής» εκ μέρους του κράτους. Η «στροφή» της δεκαετίας του '90 σε πιο ρεαλιστικούς στόχους, δεν αναιρεί το κόστος αυτής της πολιτικής, που ήταν η καθυστέρηση θεσμικού και διαρθρωτικού εκσυγχρονισμού της ελληνικής γεωργίας αλλά και η συγκρότηση ισχυρών δικτύων συμφερόντων.

Σήμερα, ραγδαίες εξελίξεις χαρακτηρίζουν το σύστημα παραγωγής, μεταποίησης, διακίνησης και διάθεσης αγροτικών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο και επηρεάζουν την αγροτική οικονομία της χώρας. Οι εξελίξεις σχετίζονται με την αυξανόμενη περιφερειακή ολοκλήρωση των οικονομιών, την παγκοσμιοποίηση των αγορών των τροφίμων, την πρόοδο της βιοτεχνολογίας και την ανάπτυξη του αγρο-τροφικού τομέα, καθώς και με τον υψηλό βαθμό συγκέντρωσης σε επίπεδο μεταποίησης, λιανικού εμπορίου και διανομής.

Είναι φανερό ότι η ελληνική γεωργία παρουσιάζεται ανέτοιμη απέναντι στις παγκόσμιες αλλαγές που συντελούνται. Φαίνεται μάλιστα ότι η εισοδηματική ευεξία που εξασφαλίσθηκε μέσω των προστατευτικών μηχανισμών της ΚΑΠ, έδρασε ως αποτρεπτικός παράγοντας για τη βελτίωση της παραγωγικής εικόνας της ελληνικής γεωργίας, παρά τον συνεχώς αναζητούμενο διαρθρωτικό και θεσμικό εκσυγχρονισμό που λογικά θα αναμενόταν.

Του Βασιλη Πατρωνη - Επίκουρου καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών

Πηγή Καθημερινή

24.1.2010

*Στην εικόνα χαρακτικό του Τάσσου

Ολα τα λεφτά; Πού είναι τα κιλά; (Περί αγροτών)

Η γεωργία είναι επιχείρηση. Οποιος καλλιεργεί χωρίς να έχει στόχο το χρηματικό κέρδος, δεν κάνει τίποτε διαφορετικό από εκείνον που καλλιεργεί τον κήπο του. Η μείωση του κόστους και όχι η αύξηση της επιδότησης είναι ο δρόμος για να μπορέσει ο παραγωγός να μεγαλώσει το περιθώριο κέρδους του. Η ελληνική παραγωγή είτε θα πάει σε νέα προϊόντα είτε θα επιτύχει την παραγωγή των ίδιων προϊόντων αλλά με διαφορετικό τρόπο, πιο οικονομικό.

Οσοι είχαν κάποια βουκολική εικόνα για όσα συμβαίνουν στην ελληνική επαρχία, προφανώς πρέπει να τη θάψουν. Αρκεί να ρωτήσετε τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών. Η άποψή τους είναι ότι ο μέσος Ελληνας αγρότης δεν διαφέρει σε πολλά από τον μέσο μικρό απατεώνα.

Ομως, είναι εξίσου ακριβές ότι ο Ελληνας γεωργός είναι σε δύσκολη θέση. Αν μπορούσαμε να μετρήσουμε σωστά και χωρίς απάτες τους γεωργούς, δεν θα βρίσκαμε περισσότερους από ένα 3-4% του πληθυσμού. Οι υπόλοιποι είναι επιδοτούμενοι γέροντες του ΟΓΑ, κληρονόμοι μικρού και μεσαίου κλήρου και, πολλοί-πάρα-πολλοί αστοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί υπάλληλοι, που απλώς δηλώνουν στη φορολογική δήλωσή τους τα χωράφια του παππού. Βέβαια, η ρημαγμένη από τις συγκρούσεις ελληνική γεωργία έκανε θαύματα στη μεταπολεμική Ελλάδα. Οπως και να το κάνουμε όμως, η ελληνική ποικιλία δεν έχει, παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις, κρατήσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της. Ρωτήστε στα χωράφια της Σητείας πώς ήρθαν οι Ολλανδοί και έφτιαξαν τα υβρίδια χάρη στα οποία γεμίζουν τα κρητικά φορτηγά φρέσκα οπωροκηπευτικά για την πανάκριβη αγορά της Αθήνας.

Αν το 2009 αυξήθηκε (μόλις κατά 1%) το αγροτικό εισόδημα, είναι μάλλον επειδή ο προϋπολογισμός πλήρωσε κάτι λιγότερο από δισεκατομμύριο, με χρήματα των φορολογουμένων. Από αυτά που έστειλαν το έλλειμμα στις 13 μονάδες του ΑΕΠ. Κι έτσι ακόμη, όμως, ο δείκτης πραγματικής παραγωγής ανά απασχολούμενο παρέμεινε το 2009 χαμηλότερος από το 2005. Το έτος αυτό, για το οποίο διαθέτω αξιόπιστα στοιχεία, η συμβολή του αγροτικού τομέα στο εγχώριο προϊόν ήταν στο 4,7%, όταν στην Ευρώπη των 25 είναι μόλις 1,3%. Ομως, στην κατά δήλωση απασχόληση, το 12,4% των απασχολουμένων δηλώνει «αγρότης». Το ευρωπαϊκό ποσοστό, πολύ πιο ειλικρινές, είναι μόλις 5%. Μήπως, αν μετρούσαμε σωστά και όχι πολιτικο-πονηρά τους πραγματικούς αγρότες, κάπου εκεί κοντά βρίσκεται και το δικό μας ποσοστό;

Το θέμα της ακρίβειας των μετρήσεων είναι πολύ πιθανόν εκείνο που προκαλεί τη βαθύτερη και πραγματική αναταραχή, πέραν όσων λοιπών στοιχείων «ντύνουν» τον δημόσιο λόγο όσων κινητοποιούνται περί το αγροτικό. Με ειδική ανακοίνωσή της, η αρμόδια επίτροπος Μάριαν Φίσερ Μπόελ είχε ζητήσει από την ελληνική κυβέρνηση να έχει τελειώσει μέχρι τον Φεβρουάριο τη δουλειά με την ψηφιακή ταυτοποίηση όσων δικαιούνται ευρωπαϊκές αποζημιώσεις. Είχε, μάλιστα, επισημανθεί πως όσα τεμάχια καλλιεργειών δεν θα είχαν ενταχθεί στο σύστημα θα έχαναν το δικαίωμα να πληρωθούν για το έτος 2009. Τέλος, με την ίδια ανακοίνωση η ευρωπαϊκή αρχή είχε ξεκαθαρίσει ότι οι πληρωμές θα γίνουν όταν θα έχει τελειώσει και η επαλήθευση-διασταύρωση των σχετικών καταστάσεων. Αν καλά έχω καταλάβει, τίποτε απ’ όλα αυτά δεν έχει γίνει. Με τη χώρα να αντιμετωπίζει απανωτά δημοσιεύματα με καλά εμπεδωμένες πληροφορίες σχετικά με απάτες στις αγροτικές επιδοτήσεις, την ανικανότητα των υπηρεσιών της και τα παιχνίδια με τις «ελληνικές στατιστικές», δεν είναι καθόλου εύκολο να ζητήσουμε να μας εμπιστευθούν. Αν ακόμη διατηρείτε αμφιβολίες, ακούστε κι αυτό.

Η Ελλάδα παίρνει τη χειρότερη βαθμολογία (μαζί με τη Μάλτα) σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια σε ζητήματα διαχείρισης αγροτικών πόρων και, προφανώς, επιδοτήσεων. Σύμφωνα με το www.farm subsidy.org η Σουηδία καλύπτει τα κριτήρια κατά 92%, η Γαλλία κατά 46%, 44% η Ισπανία και μόνον κατά 25% η πατρίδα μας. Οι ελιές που δηλώνονται στην Κρήτη είναι τόσο πολλές, που δεν θα χωρέσουν ποτέ στα χωράφια που δηλώνουμε. Ιδιαίτερα αν μετρήσουμε όσα χωράφια δεν έχουν μετατραπεί σε ξενοδοχειακή επιχείρηση ή ακριβή γη παραθεριστική κατοικίας. Σε πρόσφατο δημοσίευμα των New York Times (!) υπήρχε μια απίθανη διήγηση ότι για να έχει παραχθεί τόσο λάδι όσο δηλώθηκε στην Κρήτη, «θα έπρεπε να έχουμε φυτέψει με ελιές όλη τη θάλασσα μέχρι τη Σαντορίνη» (http://www.nytimes.com/2009/12/28/ world/europe/28olives.html).

Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα. Η Ευρώπη συμφώνησε να καταργήσει τα εμπόδια στην είσοδο και εμπορία γεωργικών προϊόντων από τον Τρίτο Κόσμο από το 2013. Επραξε σοφά και δίκαια όσο και πολύ καθυστερημένα. Το ελληνικό βαμβάκι θα ανταγωνίζεται και πάλι το αιγυπτιακό όπως στην εποχή της οθωμανικής εξουσίας. Ακόμη και η Γαλλία, χώρα παραδοσιακά ωφελημένη από τις τεράστιες επιδοτήσεις, διερευνά με βήμα ταχύ ποιες αλλαγές πρέπει να κάνει. Οι επιδοτήσεις ήταν ένα εργαλείο διατροφής μιας ρημαγμένης ηπείρου. Εγιναν υπόδειγμα κοινοτικής πολιτικής. Και, τελικά, το καταλληλότερο παράδειγμα της ευρωπαϊκής διαφθοράς.

Οι επιδοτήσεις πέθαναν.

 Δεν υπάρχει κανείς λόγος να πεθάνει μαζί τους η ελληνική γεωργία.

Ούτε, βεβαίως, οι (πραγματικοί) Ελληνες αγρότες.

Του Μπαμπη Παπαδημητριου

Πηγή Καθημερινή

24.1.2010

Είμαστε όλοι αγρότες.....

Το νταηλίκι των αγροτών είναι η πιο προκλητική μορφή διεκδίκησης «δικαιωμάτων» από όλες τις ανάλογες μορφές διεκδίκησης που σημαδεύουν τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Μια χώρα που κινδυνεύει να χρεοκοπήσει, βρίσκεται στο μικροσκόπιο των δανειστών της και θεωρείται από τους εταίρους της ανάξια να ανταποκριθεί ακόμη και σε στοιχειώδεις υποχρεώσεις της βρίσκεται αιφνιδίως όμηρος πανάκριβων τρακτέρ που ανήκουν σε μια από τις πιο προνομιούχες κοινωνικές ομάδες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ενώ όλες οι συντεχνίες θα έπρεπε να είχαν συνασπιστεί στον στόχο της αποφυγής της οικονομικής καταστροφής που μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες ακόμη και στα εθνικά θέματα, η «περήφανη αγροτιά» δίνει στη χώρα άλλη μία κλωτσιά για να τη φτάσει πιο κοντά στο χείλος του γκρεμού.

Το νταηλίκι των αγροτών προκαλεί αγανάκτηση στην κοινωνία. Ποιοι είναι αυτοί που πρωτοστατούν για μία ακόμη φορά στις κινητοποιήσεις, αν όχι μεγαλοτσιφλικάδες που στέλνουν στα μπλόκα τρακτέρ με οδηγούς κακοπληρωμένους είλωτες από βαλκανικές χώρες ενώ οι ίδιοι βγαίνουν στα κανάλια; Πόσο βέβαιον είναι ότι η σχέση τους με τους φοροελεγκτικούς μηχανισμούς είναι άψογη; Ποια είναι η προσφορά τους στη διατροφή των συμπολιτών τους, όταν η Ελλάδα είναι πρώτη και καλύτερη στην παράνομη χρήση φυτοφαρμάκων με αποτέλεσμα σημαντικό ποσοστό των πανάκριβων ελληνικών φρούτων και ζαρζαβατικών να έχουν γεύση και θρεπτική αξία απορρυπαντικού; Και τελικά ως πότε η ευημερία μιας κοινωνικής τάξης μπορεί να επιτυγχάνεται μέσα από τον ωμό εκβιασμό των υπολοίπων;

Από την άλλη πλευρά, όλοι με τον τρόπο μας οργανώνουμε μπλόκα στο μέλλον των συμπολιτών μας, με αποτέλεσμα το μοναδικό ανταγωνιστικό προϊόν που παράγεται να είναι το νταηλίκι της μιας επαγγελματικής ομάδας έναντι των υπολοίπων. Σήμερα είναι οι αγρότες, χθες ήταν οι εργάτες στην καθαριότητα, αύριο θα είναι οι συμβασιούχοι και μεθαύριο οι δημοσιογράφοι (αν και η ποιότητα της ενημέρωσης συναγωνίζεται αυτή των υπολοίπων ελληνικών αγαθών, με αποτέλεσμα η αναστολή λειτουργίας των περισσότερων ΜΜΕ λόγω απεργίας να συζητείται μόνο λόγω της ανακούφισης που προσφέρει στην κοινωνία).

Κάπως έτσι θα εφαρμόσουμε το Πρόγραμμα Σταθερότητας. Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα οργανώσουν... χάος στο κέντρο της Αθήνας, αργότερα οι δάσκαλοι θα κλείσουν τα σχολεία, μετά οι γιατροί θα βάλουν λουκέτο στα νοσοκομεία και στο τέλος οι μαθητές θα κάνουν κατάληψη στα Λύκεια. Είμαστε όλοι αγρότες, λοιπόν, αλλά το ερώτημα παραμένει: Πώς μια κοινωνία που παραμένει καθηλωμένη στο... «αγροτικό στάδιο» θα γίνει οριστικά μια χώρα με στοιχειώδεις ευρωπαϊκούς κώδικες λειτουργίας;

Μια απάντηση είναι ότι πρέπει να βρεθούν πολιτικοί που θα πρωτοστατήσουν στο ξεβόλεμα των βολεμένων.

Πολιτικοί που απαξιούν να κυβερνήσουν ως μαριονέτες των δήθεν «λαϊκών συμφερόντων».

Πολιτικοί που έχουν αρκετό νταηλίκι για να συγκρουστούν με τις «αγροτικές νοοτροπίες» και να νικήσουν.

Υπάρχει κανείς;

Του Παύλου Παπαδόπουλου (papadopoulos@dolnet.gr)

Πηγή Το Βήμα

21.1.2010