Παγκράτι : Καθημερινότητα σε ρετρό φόντο

Από τις παλιότερες και ιστορικότερες αθηναϊκές γειτονιές, το Παγκράτι, διατηρεί μέχρι σήμερα την γοητευτικά αστική του αύρα και εξακολουθεί να προτιμάται από τους λάτρεις του κέντρου. Η ζωντάνια, οι "ευκολίες", τα μυθικά στέκια και οι ξεχωριστές, μυστικές του γωνιές, το καθιστούν αναντικατάστατο για όσους το έχουν ζήσει.

Ποιος θα φανταζόταν ότι το πυκνοκατοικημένο και πολύβουο Παγκράτι, μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα διέθετε μόλις ένα καφενείο, κι αυτό για κυνηγούς, και πολλά βατράχια. Σε αυτά, μάλιστα, οφείλεται και η προγενέστερη ονομασία "Βατραχονήσι" της σημερινής πλατείας Προσκόπων.

Η ανάπτυξή του ξεκίνησε από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Και ήταν εντυπωσιακή. Ηδη από το 1930 διέθετε φαρδείς και στρωμένους δρόμους, υποκαταστήματα όλων των μεγάλων τραπεζών, θέατρο, κινηματογράφο, καφενεία, εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία και φωτογραφεία. Αλλά και άφθονα "καταστήματα της περμανάντ", στα οποία κατέφευγαν τα κορίτσια για να κάνουν εντυπωσιακή εμφάνιση στο μεγάλο "νυφοπάζαρο", που τα βράδια στηνόταν στη λεωφόρο Υμηττού. Λόγω της δυναμικής του, το Παγκράτι από τα προπολεμικά χρόνια συνιστούσε πόλο έλξης για τους κατοίκους των γύρω συνοικισμών. Ηταν το σημείο στο οποίο έρχονταν για να ψωνίσουν, να κάνουν τη βόλτα τους, να κόψουν κίνηση, να διασκεδάσουν, να φλερτάρουν. Μετά τον Β' Παγκόσμιο, η γειτονιά γνώρισε ακόμα μεγαλύτερες δόξες. Η ανέγερση κομψών αστικών πολυκατοικιών, αλλά και τα εγκαίνια του Χίλτον προσέλκυσαν την εύπορη μεσοαστική τάξη, ενώ η κοσμική και η πολιτιστική δράση ενισχύθηκε σημαντικά. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το Παγκράτι επέλεξαν για να μείνουν ηχηρά ονόματα του πολίτικου και καλλιτεχνικού χώρου: Από τον Γιώργο Σεφέρη και τον Μάνο Χατζιδάκι μέχρι τον Κάρολο Παπούλια.

Βολικό και ανθρώπινο
Σήμερα, παρά τα προβλήματά του, με βασικότερο αυτό του πάρκινγκ, το Παγκράτι εξακολουθεί να γοητεύει. "Είναι μια ήσυχη, παλιά γειτονιά που ακόμα διατηρεί τον ανθρώπινο χαρακτήρα και το ύφος της, παρά την πυκνοκατοίκηση και τα αυτοκίνητα. Είναι κέντρο-απόκεντρο και βολικό, έχει γωνιές, έχει πάρκα, έχει μέρη θρυλικά, όπως ο Μαγεμένος Αυλός, το Καφενείο Ελλάς, η πλατεία Προσκόπων. Παρά την εξέλιξη και τη φθορά, το Παγκράτι παραμένει καλή γειτονιά που ακόμα αντέχει στον χρόνο", εξηγεί ο Σταύρος Ζαλμάς.

"Μένω 10 χρόνια στο Παγκράτι. Παρότι ζούσα προηγουμένως στα Εξάρχεια, που τα λάτρευα, τελικά με κέρδισε και το αγάπησα, γιατί είναι γειτονιά ανθρώπινη, αλλά και βολική: Εχει μετρό, πας στο κέντρο με τα πόδια, έχει καλά στέκια. Κοντά στο σπίτι μου υπάρχουν πολύ ευχάριστα καφενεία και καφέ: το "Αερόστατο", το "Τρίγωνο", το κλασικό καφενείο στη Σπύρου Μερκούρη. Δίπλα μου είναι και το Πτι Παλαί -πάντα ωραίο να έχεις ένα σινεμά κοντά σου. Το καλοκαίρι υπάρχει το Οασις, ένας θερινός κινηματογράφος που τον έχουν δυο καταπληκτικές κυρίες και είναι σαν κήπος παλιάς μονοκατοικίας. Λειτουργούν επίσης από παλιά ωραίες ταβέρνες, όπως ο Ηλίας με τα μπιφτέκια και ο Γιώργος με τα μαγειρευτά. Πολύ ωραίο είναι και το Fatsio για τα μεσημέρια. Γενικώς το Παγκράτι έχει έναν αέρα περασμένων δεκαετιών. Δεν υπάρχει βιασύνη και άγχος όπως σε άλλες περιοχές. Είναι πιο ήρεμα εδώ. Γνωρίζεσαι με τους ανθρώπους, πιάνεις κουβέντα στο περίπτερο, στα μαγαζάκια, τα ψιλικά. Τα βράδια δεν φοβάσαι να περπατήσεις. Είναι ήσυχο, ασφαλές και κοντά στο κέντρο. Αυτά είναι τα μεγάλα του προσόντα", προσθέτει ο Δημήτρης Καταλειφός.

Για τη Θέμιδα Μπαζάκα, από την άλλη, βασικό δέλεαρ είναι και το πράσινο της περιοχής: "Πάντα μου άρεσε να μένω στο κέντρο. Στο Παγκράτι ζω πολλά χρόνια, από το 1988, και δεν θέλω να το αλλάξω. Αν και είναι τόσο κεντρικά, εδώ έχουμε το άλσος, τον Αρδηττό, αλλά και τον Εθνικό Κήπο δίπλα μας. Για μένα, που έχω την κουλτούρα του πάρκου -θα πάω για να μελετήσω, να πω τα λόγια μου, να διαβάσω- αυτό είναι πολύ σημαντικό", τονίζει. "Μπορώ να περάσω όλη τη μέρα μου στο Παγκράτι και δεν με νοιάζει να πάω αλλού. Είναι το πιο ωραίο κομμάτι της Αθήνας. Το αγαπώ. Είναι μια ήσυχη γειτονιά, όχι επικίνδυνη, με δικά της, ωραία μαγαζιά. Στην Αρχελάου, για παράδειγμα, έχουν ανοίξει πολλά εναλλακτικά μαγαζιά με ρούχα και αντικείμενα, που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το σημείο αυτό μου θυμίζει λίγο Βερολίνο...", συμπληρώνει.

Μαγεμένος αυλός
Το στέκι της πνευματικής ελίτ

Ο Μαγεμένος αυλός ανοίγει το 1961. Διαθέτει ατμόσφαιρα παλιάς καλής Κεντρικής Ευρώπης και σερβίρει πρώτος στην Ελλάδα πίτσα, αλλά και διεθνείς σπεσιαλιτέ, όπως τουρνεντό σοτέ, φοντί τυριών, βιενέζικο σνίτσελ και κροκέτες παρμεζάνα. Το 1965 ο Μάνος Χατζιδάκις τον κάνει στέκι του. Γύρω του συσπειρώνεται μια παρέα από τους σημαντικότερους διανοούμενους και καλλιτέχνες της εποχής. Ο περίφημος πίνακας που μέχρι σήμερα κοσμεί το εστιατόριο, τους απαθανατίζει: Μουντές, Πολυχρόνης, Κουρούπος, Αντωνίου, Λιγνάδης, Μινωτής, Μητρόπουλος, Μανιώτης, Γεωργουσόπουλος, Περαντινός, Σακκάς, Λιδωρίκης και Χατζιδάκις στο κέντρο.

τέτοιες γωνιές και μικρά μυστικά που γνωρίζουν μόνο οι κάτοικοι, έχει πολλά το Παγκράτι: "Είναι γειτονιά-αγκαλιά, όλα τα φέρνει στα πόδια σου: Από ολόφρεσκο ψάρι και καλό κρέας, μέχρι σπάνια μεταχειρισμένα βιβλία, ρούχα, βιολογικά λαχανικά και βότανα στον φτηνό παράδεισο της Φιλολάου, τον δρόμο με τη μεγαλύτερη ποικιλία σε σουβλάκι και κεμπάπ από οποιονδήποτε άλλο στην Αθήνα, τα τσουρέκια του Lido της Χρεμωνίδου, που όταν ψήνονται μοσχοβολά μαχλέπι όλη η γειτονιά, το παγωτό μουστάρδα της Τούλας-Εκλεκτούλας, τη λαϊκή της Τρίτης, τον ιστορικό φραπέ του Λέντζου, τη ρακή και τα κρητικά τυριά στη "Μινώα Τέρψη", το θείο ψωμί του κυρίου Δημήτρη στην "Πνύκα", το αιγυπτιακό καφενείο με τους αργιλέδες στο παλιό, αστικό κομμάτι της γειτονιάς, λίγο πιο κάτω από το Αλσος, με τις υπέροχες εξώθυρες των παλιών, αρχοντικών πολυκατοικιών. Και το βράδυ, όμως, πάλι εδώ θα έρθεις: Για κρητικές σπεσιαλιτέ στο "Μεϊντάνι", για πικάτα και τυροφλογέρες στη σκιά του Χατζηδάκι στον "Μαγεμένο Αυλό", για παϊδάκια στου "Ηλία", για κρέπες μετά το ξενύχτι στην Υμηττού", λέει η Ελένη Ψυχούλη.

Η ζωντάνια, οι "ευκολίες" του και τα σχετικά φθηνά ενοίκια έχουν προσελκύσει νέο κόσμο: "Αν κάνεις μια βόλτα στον Βασιλόπουλο, θα δεις όλο 30ρηδες και 40ρηδες", τονίζει η αρχιτέκτονας Ολγα Βενετσιάνου. "Τελευταία γνωρίζω συνέχεια ανθρώπους που μου λένε πως μένουν στο Παγκράτι, ενώ έχουν μετακομίσει και αρκετοί φίλοι μου εδώ. Είναι κάτι που μου αρέσει πολύ", λέει η Ελένη Κυπριώτη, υπεύθυνη επικοινωνίας στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

Κράμα παλιού και νέου
Περπατώντας στο Παγκράτι αισθάνεσαι πως ο χρόνος έχει σταματήσει στα '60s και όπου να' ναι θα ξεπηδήσει ο Λάμπρος Κωσταντάρας από τη γωνία. Είναι η αίσθηση που δημιουργούν οι ρετρό πολυκατοικίες και τα μπακάλικα, τα συνοικιακά κομμωτήρια και οι vintage επιγραφές καταστημάτων. Εκτός όμως από ρετρό γωνιές, το Παγκράτι έχει να επιδείξει και σημαντικές, σύγχρονες "πρωτιές": Εδώ βρίσκεται η Σπονδή, το μοναδικό βραβευμένο με δύο αστέρια Michelin εστιατόριο της χώρας. "Το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε είναι κέντρο-απόκεντρο, απέχει μόλις 70 μέτρα από το Καλλιμάρμαρο. Αυτό του δίνει έναν φοβερό δυναμισμό. Ηταν το "αιθερικό" του χώρου που με τράβηξε για να στήσω εδώ τη Σπονδή, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι συνθήκες της περιοχής σε επίπεδο κόστους με εξυπηρετούσε από επιχειρηματική άποψη -αν πήγαινα στο Κολωνάκι, θα είχα διπλάσια πάγια και ένας χώρος υψηλής εστίασης πρέπει να οργανώσει σωστά τα πάγιά του", εξηγεί ο ιδιοκτήτης Απόστολος Τραστέλης.

Πράσινο. Η οδός Εμπεδοκλέους, πίσω από το Στάδιο.

Εδώ κατοικοεδρεύει και το Sushi Bar, που σύστησε στους Ελληνες το σασίμι και το νίγκιρι. Εδώ βρίσκεται το Cucina Povera, με την εξαιρετική λίστα κρασιών και το νεοσύστατο Cucina Fresca, στον χώρο του ιστορικού μπαρ "Πάρτυ". Εδώ άνοιξε και το Village, το πρώτο multiplex στο κέντρο, αλλά και το πρώτο Friday's στο κέντρο.

Στοιχεία
Το Παγκράτι σε αριθμούς

Κριτήρια. Τα προσιτά ενοίκια και ο χαρακτήρας της γειτονιάς προσέλκυσαν την Ελένη Κυπριώτη.

• 10.000 τ.μ. πρασίνου, 98 δέντρα, 406 θάμνους και 9.000 τ.μ. χλοοτάπητα διαθέτει το Πάρκο Ριζάρη, στον Σταθμό του Ευαγγελισμού, μετά τα έργα ανάπλασης, που ολοκληρώθηκαν στο τέλος του 2009.
• 2.000-3.500 €/τ.μ. είναι Η τιμή των ακινήτων για αγορά και από 6€ έως 15€/τ.μ. για ενοικίαση. Οι ακριβότερες περιοχές είναι στο κέντρο του Παγκρατίου, κοντά στη Λεωφόρο Βασιλέως Γεωργίου και στο Αλσος Παγκρατίου.
• 3 γραμμές τρόλεϊ και περισσότερες από 10 γραμμές λεωφορείων περνούν από το Παγκράτι.
• 3 κινηματογραφοι, 1 multiplex και 1 θέατρο διαθέτει το Παγκράτι .
• 25.001-30.000 κάτοικοι ανά τ. χλμ. αντιστοιχούν στην περιοχή.
• 30 περίπου στρέμματα είναι η έκταση του Αλσους Παγκρατίου. Σύμφωνα με βασιλικό διάταγμα του 1902, έχει κηρυχθεί δασωτέα έκταση και το 1908 φυτεύτηκε με τη φροντίδα της Βασίλισσας Σοφίας. Από το 1936, θεωρήθηκε αναδασωτέα έκταση, κατόπιν απόφασης του Υπουργείου Γεωργίας και υπάχθηκε στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Πριν από τη γερμανική κατοχή στο Αλσος υπήρχε ζωολογικός κήπος, ενώ κατά τη δεκαετία του '70 λειτουργούσε στον χώρο του το διάσημο Eλεύθερο Θέατρο.

ΕΛΙΝΑ ΓΙΑΝΝΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ
eafb6@yahoo.com

ΦΩTOΓΡAΦIEΣ: ZΩΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ
www.zoehatziyannaki.com

Πηγή ΕΘΝΟΣ

18.9.2011

"Πράσινο φως" για το Μουσείο Γουλανδρή

Ενα παλιό, νεοκλασικίζον στη μορφή κτίριο στην αρχή της οδού Ερατοσθένους, δίπλα στον ιερό ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, πρόκειται να στεγάσει, έπειτα από ριζική ανακατασκευή και επέκταση, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Αθήνα. Με συνολική επιφάνεια που θα ανέρχεται περίπου σε 7.000 τ.μ., με τις προδιαγραφές που απαιτούνται σήμερα από ένα σύγχρονο μουσείο και- το σημαντικότερο- με τις σχετικές εγκρίσεις και άδειες να βρίσκονται πλέον σε καλό δρόμο, η περιπέτεια της δημιουργίας του φαίνεται να τελειώνει οριστικά.

Δεκαεννέα χρόνια έχουν περάσει από την πρώτη αναγγελία της ίδρυσης του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, σε σχέδια μάλιστα του φημισμένου αρχιτέκτονα Μινγκ Πέι (αλλά σε έναν χώρο όπου γρήγορα αποκαλύφθηκε ότι έκρυβε το Λύκειο του Αριστοτέλη), αλλαγές και τροποποιήσεις έγιναν στο μεταξύ, καθώς και διαμαρτυρίες αναφορικά με τις διάφορες χωροθετήσεις του κτιρίου. Τώρα όμως όλα αυτά έχουν καταλαγιάσει.

Μπορεί το μουσείο να μην έχει πλέον την υπογραφή του Πέι ούτε να βρίσκεται σε περίοπτη θέση, με την ανέγερσή του ωστόσο στεγάζεται μια συλλογή που θεωρείται από τις σημαντικότερες διεθνώς. Εργα μεγάλων καλλιτεχνών, όπως των Πικάσο, Τζιακομέτι, Σαγκάλ, Σεζάν, Βαν Γκογκ, Καντίνσκι, Τζάκσον Πόλοκ, Φράνσις Μπέικον και Κλέε, θα φιλοξενηθούν στις αίθουσές του, ενώ περιοδικές εκθέσεις διεθνούς επιπέδου αναμένονται επίσης κατά το πρότυπο της λειτουργίας του μουσείου στην Ανδρο.

Σε 1.255 τ.μ. θα αναπτυχθεί η μόνιμη συλλογή του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, 450 τ.μ. καταλαμβάνει η αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, ενώ αμφιθέατρο 222 θέσεων και χώρος πολλαπλών εκδηλώσεων, αναψυκτήριο, κατάστημα, βιβλιοθήκη και αναγνωστήριο συνθέτουν το μουσείο.

«Το εξωτερικό κέλυφος του παλαιότερου κτίσματος επί της Ερατοσθένους 13 και Αγίου Σπυρίδωνος διατηρείται και το νέο μουσείο τοποθετείται μέσα σε αυτό ως προσθήκη καθ΄ ύψος,ενώ επεκτείνεται και στο όμορο οικόπεδοπου βρίσκεται στον πεζόδρομο του ΑγίουΣπυρίδωνα με το οποίογίνεται συνένωση» λέει ο αρχιτέκτονας κ. Αλέξης Βικέλας, ο οποίος έχει αναλάβει τη μελέτητου κτιρίου, και προσθέτει ότι «η αποκατάσταση του παλαιού τριώροφου νεοκλασικού κελύφους θα διατηρήσει όλα τα στοιχείαπου έχουν αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, ενώ η σύγχρονη προσθήκη θα είναι ένας λιτός, ορθογώνιος όγκος με καθαρές γραμμέςπου θα βρίσκεται σε υποχώρηση ως προς το διατηρητέο κτίσμα». Ο στόχος είναι άλλωστε το παλιό και το νέο κτίριο να μην «ανταγωνίζονται» μεταξύ τους.

Το νέο συναντά το παλιό

Ισόγειο, ημιώροφος, πέντε όροφοι και πέντε υπόγεια θα αναπτυχθούν πίσω και πάνω από το παλαιό κτίριο. Η κύρια είσοδος του μουσείου θα βρίσκεται στον πεζόδρομο του Αγ. Σπυρίδωνος, όπου θα βρίσκεται και μία ακόμη, δευτερεύουσα. Το κτίριο θα διαθέτει δύο κλιμακοστάσια με γυάλινους ανελκυστήρες και με την πίσω όψη τους στην αυλή του μουσείου από όπου θα εισέρχεται άπλετο φως.

Πωρόλιθος χρώματος μπεζ και υαλοστάσια αλουμινίου είναι τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν στις όψεις της επέκτασης, φεγγίτες προβλέπονται στο ύψος της ψευδοροφής και στη στέψη του κτιρίου μια μετόπη ως αρχιτεκτονικό τελείωμα. Οσον αφορά το παλιό κτίριο, «όλα τα διακοσμητικά στοιχεία των όψεων (φουρούσια,κορνίζες και γείσα) θα αποκατασταθούν στην αρχική τους μορφή» διαβεβαιώνει ο κ. Βικέλας. Θα καθαιρεθούν όμως τα ξύλινα κουφώματα μαζί με τα εξώφυλλα και τους κοινούς υαλοπίνακες για να αντικατασταθούν με σύγχρονα. «Αλλά πριν από οτιδήποτε άλλο επιβάλλεται η δομική αποκατάσταση αυτού του κτίσματος, που αντιμετωπίζει σοβαρά στατικά προβλήματα σε συνδυασμό με πολύ υψηλή διάβρωση» προσθέτει ο ίδιος. Επιπλέον στον πεζόδρομο θα γίνουν επεμβάσεις για τη διευκόλυνση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, ενώ προτείνεται και γενικότερη αναμόρφωση της ανηφορικής πλατείας.

Ολα για τον επισκέπτη

Από την είσοδο ο επισκέπτης θα εισέρχεται στον χώρο όπου θα υπάρχουν το εκδοτήριο εισιτηρίων, το γραφείο παροχής πληροφοριών και η ασφάλεια. Στα δεξιά της εισόδου διαμορφώνεται μικρό καθιστικό και στα αριστερά χώρος για τη συγκέντρωση ομάδων ξενάγησης. Δίπλα στο φουαγέ θα βρίσκονται το κατάστημα, το βεστιάριο και οι χώροι υγιεινής, ενώ στον ημιώροφο θα λειτουργεί η καφετέρια, η οποία θα επεκτείνεται και στον εξωτερικό χώρο, που θα διαμορφωθεί με φύτευση, καθιστικά και στοιχεία νερού.

Οι μόνιμες εκθέσεις με τις συλλογές του μουσείου θα αναπτυχθούν σε τέσσερις ορόφους και, όπως λέει ο διευθυντής του μουσείου κ. Κυριάκος Κουτσομάλλης, περί τα 150 έργα της συλλογής θα εκτεθούν σε αυτές. Στον πέμπτο όροφο εξάλλου θα βρίσκονται τα γραφεία της διοίκησης και άλλοι βοηθητικοί χώροι.

Οι περιοδικές εκθέσεις του μουσείου στις οποίες θα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα θα παρουσιάζονται στο πρώτο υπόγειο. Στο δεύτερο διαμορφώνεται η βιβλιοθήκη (και ψηφιακή), καθώς και το αναγνωστήριο. Στο τρίτο υπόγειο βρίσκεται το αμφιθέατρο με παρασκήνια, βοηθητικούς χώρους, βεστιάριο, φουαγέ και χώρο πολλαπλών εκδηλώσεων, στο τέταρτο οι αποθηκευτικοί χώροι για έργα τέχνης και εργαστήρια, ενώ στο πέμπτο μικρό πάρκινγκ.

ΜΙΑ ΖΩΗ ΠΛΟΥΣΙΑ ΣΕ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ανδριώτης εφοπλιστής εκείνος, Αθηναία εκείνη.Ο Βασίλης και η Ελίζα Γουλανδρή συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη,όπου η εξαιρετικής ομορφιάς γόνος της οικογένειας Καραδόντη είχε πάει για σπουδές και αυτός ασχολούνταν με τις οικογενειακές ναυτιλιακές επιχειρήσεις.Παντρεύτηκαν το 1950 και έζησαν αρχικά στη Νέα Υόρκη,αλλά από το 1965 στο Παρίσι και στη Λωζάννη, ενώ η κοινή τους αγάπη για την τέχνη φάνηκε γρήγορα και έμπρακτα.

Και οι δύο ήταν μέλη πολλών μουσείων της Ευρώπης και της Αμερικής,καθώς και χορηγοί τέχνης.Στον περίγυρό τους δεν βρίσκονταν μόνο άτομα της δικής τους κοινωνικής θέσης αλλά και καλλιτέχνες,συγγραφείς,άνθρωποι από τον χώρο του πολιτισμού.Το επόμενο βήμα,η συλλογή έργων τέχνης,έμοιαζε αναπόφευκτο.Και πράγματι ο Βασίλης και η Ελίζα Γουλανδρή δημιούργησαν μια συλλογή με έργα που υπογράφουν οι σημαντικότεροι καλλιτέχνες του 20ού αιώνα.

Το 1979 ίδρυσαν το Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή με σκοπό να ενισχύσουν τις εικαστικές τέχνες.Τον ίδιο χρόνο εγκαινιάστηκε στην Ανδρο το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης,το οποίο από το 1986 φιλοξενεί κάθε καλοκαίρι εκθέσεις μεγάλων καλλιτεχνών,Ελλήνων και ξένων.Πριν από αυτό,το 1981, είχε χτιστεί με χορηγία του Ιδρύματος το Αρχαιολογικό Μουσείο Ανδρου.

Επόμενος στόχος ήταν η δημιουργία μουσείου στην Αθήνα προκειμένου να στεγαστεί η συλλογή του Ιδρύματος,αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατόν όσο οι δυο τους βρίσκονταν στη ζωή.Ο Βασίλης Γουλανδρής πέθανε το 1994 και η Ελίζα το 2000.Εκτοτε πρόεδρος του Ιδρύματος είναι η ανιψιά της Ελίζας Φλερέτ Π.Καραδόντη.

ΑΡΧΑΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ

Οταν το 1992, επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη,παραχωρούνταν στο Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή οικόπεδο επί της οδού Ρηγίλλης προκειμένου να ανεγερθεί Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης,κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί την εξέλιξη που θα είχε η υπόθεση: τέσσερις συνολικά προσπάθειες για την εξεύρεση κατάλληλου χώρου θα απέβαιναν άκαρπες,αρχαιότητες θα εντοπίζονταν,νομοθετικά κωλύματα θα έβαζαν εμπόδια,διαμαρτυρίες και δικαστικές διαμάχες θα προέκυπταν και εν τω μεταξύ οι συλλέκτες θα είχαν αποβιώσει.

Οι πρώτες ενστάσεις διατυπώθηκαν αμέσως με την ανακοίνωση της παραχώρησης αυτού του οικοπέδου στο πιο ακριβό σημείο της Αθήνας,πόσω μάλλον που το μουσείο θα ανήκε στο Ιδρυμα χωρίς να έχει κανέναν λόγο το κράτος στη διοίκησή του.Αρχικώς διασκεδάστηκαν,ωστόσο,δεδομένης της τεράστιας αξίας της συλλογής την οποία οι δωρητές υποσχέθηκαν να φέρουν στην Ελλάδα και της δημοσίευσης των σχεδίων του διάσημου αρχιτέκτονα Μινγκ Πέι για ένα μουσείο 10.000 τ.μ.και κόστους 27 εκατ.ευρώ.

Γρήγορα όμως σοβαρές αντιρρήσεις διατυπώθηκαν από τον Δήμο Αθηναίων- ο οποίος ήθελε το οικόπεδο χώρο πρασίνου- αλλά και από τις πολεοδομικές υπηρεσίες,ενώ κάτοικοι προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.Σαν να μην έφθαναν αυτά,η αρχαιολογική έρευνα που έγινε στο οικόπεδο για να διαπιστωθεί αν μπορούσε να οικοδομηθεί έφερε στο φως το 1996 τα κατάλοιπα του Λυκείου του Αριστοτέλη.Παρ΄ όλα αυτά,το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο δέχθηκε τη συνύπαρξη του μουσείου με τα αρχαία,όχι όμως και η Ελίζα Γουλανδρή,αφού ο χώρος που απέμενε ήταν μικρός.

Με την ίδια αιτιολογία η συλλέκτρια απέρριψε και την πρόταση χωροθέτησης στο γνωστό σκάμμα Καραμανλή δίπλα στο Πολεμικό Μουσείο. Ακολούθησε μια βραχύβια ιδέα ανέγερσης του κτιρίου στο Μετς και,τέλος,διατυπώθηκε η πρόταση για το οικόπεδο της Ριζάρη,για να επαναληφθεί όμως ο ίδιος κύκλος διαμαρτυριών,προσφυγών και εν τέλει ακύρωσης της παραχώρησης από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Οταν εν τέλει με σχέδιο νόμου του Ευάγγελου Βενιζέλου,υπουργού Πολιτισμού το 2002,ρυθμίστηκαν τα νομικά προβλήματα και η παραχώρηση έγινε εκ νέου,η Ελίζα Γουλανδρή είχε πεθάνει. Εκτοτε τίποτε ως το 2009 που το Ιδρυμα ανακοίνωσε την αγορά του κτιρίου της οδού Ερατοσθένους.

Το σκότος πάντως γύρω από το ακριβές περιεχόμενο της συλλογής αλλά και το καθεστώς στο οποίο βρίσκεται όχι μόνο δεν βοήθησε στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος όλα αυτά τα χρόνια σχετικά με το αίτημα παραχώρησης κρατικού κτήματος αλλά, αντίθετα, προκάλεσε την καχυποψία.Η «μυθική» συλλογή άρχισε να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα.Στις φήμες μάλιστα ότι το Ιδρυμα δεν είναι σε θέση να φέρει στην Ελλάδα τα σπουδαία έργα τέχνης που διαθέτει αλλά θα παραμείνουν σε ελβετικές τράπεζες είχαν συντελέσει και σχετικοί υπαινιγμοί από επίσημα χείλη.Από την άλλη,η αξία της σήμερα,σύμφωνα με πρόσφατο ξένο δημοσίευμα, υπολογίζεται στο μισό δισ.ευρώ.Την ίδια στιγμή όμως νέες φήμες κυκλοφορούν για πωλήσεις έργων της συλλογής.

Είναι 500,300 ή 200 τα έργα,ήταν το ερώτημα προς τον διευθυντή του Μουσείου κ.Κυριάκο Κουτσομάλλη. Εκείνος αρνείται να απαντήσει επικαλούμενος απόφαση του ΔΣ να μη δίνονται στη δημοσιότητα τέτοιες πληροφορίες.Και τώρα πλέον,που το μουσείο θα είναι καθαρά ιδιωτικό,δεν υποχρεούται να το πράξει. Παρ΄ όλα αυτά,επισημαίνει ότι ο κατάλογος των έργων βρίσκεται κατατεθειμένος στο υπουργείο Πολιτισμού εδώ και χρόνια. «Υπάρχει ένας σκληρός πυρήνας έργων πρώτης τάξης,ενώ υπάρχει και ένας μεγάλος αριθμός γύρω από αυτά»λέει.

Πηγή Το Βήμα

7.8.2011

Σχόλιο δικό μας :

Ευχόμαστε να τελεσφορήσει αυτή η προσπάθεια του Ιδρύματος Γουλανδρή γιατί το αξίζει. Η παρουσία του σε μια συνοικία όπως το Παγκράτι πιστεύουμε πως θα συντελέσει στη ριζική αναβάθμιση ολόκληρης της συνοικίας ενώ παράλληλα ένα στολίδι αρχιτεκτονικό το οποίο εδώ και χρόνια ρημάζει θα ανακαινιστεί. Καλή επιτυχία....

Πεδίον του Αρεως και Αλσος Παγκρατίου

Η κυρία Ερση Φ. Παπαχρυσάνθου, της Επιτροπής Κατοίκων Αλσους Παγκρατίου, γράφει:

Σχετικά με το πρόσφατο δημοσίευμα της κυρίας Λώρης Κέζα («Το Βήμα της Κυριακής», 8.11.2009). Το Πεδίον του Αρεως και το Αλσος Παγκρατίου αποτελούν δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις βάσει βασιλικών διαταγμάτων του 1902 και οιεσδήποτε επεμβάσεις σ΄ αυτά έχουν ως προϋπόθεση την έγκριση της Δασικής Υπηρεσίας. Οι δύο πολίτες που κατηγορούνται για «προσωπικές εμμονές» και για διεξαγωγή «προσωπικού πολέμου» κατά της Υπερνομαρχίας Αθηνών- Πειραιώς σχετικά με το Πεδίον του Αρεως κινήθηκαν και κινούνται απολύτως στο πλαίσιο της νομιμότητας βάσει του άρθρου 24 παρ. 1 του Συντάγματος, του άρθρου 14 παρ. 1 του Συντάγματος, του νόμου 998/1979, άρθρα 3 και 4 παρ. 2 κ.εφ. Τα έργα ανάπλασης του Πεδίου του Αρεως στα οποία προβαίνει η Υπερνομαρχία Αθηνών- Πειραιώς παραβιάζουν τον δασικό χαρακτήρα του. Αυτό επιβεβαιώνεται ενδεικτικά από τα έγγραφα της Γενικής Διεύθυνσης Δασών Αθηνών (αρ. 775/7.4.2008 και αρ. 1595/4.7.2008), όπως και της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης (αρ. 102226/4725/16.12.2008) που εστάλησαν στην Υπερνομαρχία. Επίσης ο Συνήγορος του Πολίτη στην αναφορά του της 25ης Μαΐου 2009 επισημαίνει το θέμα αρμοδιότητας που εγείρει η Υπερνομαρχία, η οποία, όπως και ο Δήμος Αθηναίων για το Αλσος Παγκρατίου, υπάγει τα έργα ανάπλασης στην αρμοδιότητα της Πολεοδομίας και όχι της Δασικής Υπηρεσίας. Ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης Λ. Ρακιντζής με δύο έγγραφά του επισημαίνει: «Η οικοδομική άδεια (...) που εκδόθηκε (...) είναι παράνομη». Τέλος, ο καθηγητής Γ. Α. Μαγκάκης υπογράφει, μαζί με 25 τουλάχιστον πολίτες, την έκκληση «Το Πεδίον του Αρεως και η επικερδής ιστορία των αναπλάσεων» στις 22.06.2009. Τα έγγραφα αποδεικνύουν την ορθότητα των επιχειρημάτων των δύο πολιτών και αίρουν το επιχείρημα που προβάλλει η δημοσιογράφος, ότι πρόκειται για «προσωπικές, ανεδαφικές εμμονές». Επισημαίνουμε, τέλος, ότι δύο κεντρικά έργα επιχωματώθηκαν και ισοπεδώθηκαν εφέτος την άνοιξη, για λόγους που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε, ίσως για να μη φαίνεται η έκταση της επικάλυψης του ΠτΑ με μπετονένιες κατασκευές.

Πηγή Το Βήμα
17.11.09