Ολοι ανεύθυνοι για τα αυθαίρετα στις Κυκλάδες!

Τι κι αν τα αυθαίρετα κτίσματα ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια στις Κυκλάδες, τι κι αν στην κοσμοπολίτικη Μύκονο το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) καταγράφει σειρά παρατυπιών σε έναν ατελείωτο οικοδομικό οργασμό;

Τι κι αν τα δημοσιεύματα στον Τύπο, όπως το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της «Κ» στις 12/7/2009, αναφέρονται με στοιχεία σε εκτεταμένες οικιστικές αυθαιρεσίες;

Το αποτέλεσμα όλων των νομικών κενών, ευρεσιτεχνιών και παρακάμψεων της νομοθεσίας είναι η ανεπανόρθωτη καταστροφή του τοπίου και του φυσικού περιβάλλοντος τόσο της Μυκόνου όσο και άλλων περιοχών σε πολλά νησιά του Αιγαίου.

Ωστόσο, το πρόβλημα μοιάζει άλυτο...

Η εισαγγελική παρέμβαση με τη μορφή της προκαταρκτικής έρευνας για τις πολεοδομικές αυθαιρεσίες στη Μύκονο φαίνεται ότι σε πρώτη φάση απαλλάσσει από ευθύνες τόσο την Πολεοδομία Σύρου (απ’ όπου εκδίδονται οι άδειες οικοδομής) όσο και τη Νομαρχία Κυκλάδων. Η μεγάλη προκαταρκτική έρευνα, στο πλαίσιο της οποίας έγιναν οι πραγματογνωμοσύνες στη Μύκονο, αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες αυθαιρεσιών:

• δόμηση σε ρέματα,
  
• αυθαιρεσίες εντός προστατευόμενων οικισμών,
  
• δόμηση στις κορυφογραμμές,
  
• μη κατεδάφιση αυθαιρέτων κ.ά.

«Ολες οι ενέργειες καταγράφηκαν στο εισαγγελικό πόρισμα 88 σελίδων, που είναι μνημείο δικαστικής εργασίας. Πήγε ο εισαγγελέας σε όλα τα αυθαίρετα της Μυκόνου, κατέγραψε όλες τις περιπτώσεις μία προς μία και από το αποτέλεσμα φαίνεται ότι ούτε η Πολεοδομία έχει ευθύνη, ούτε εγώ έχω ευθύνη», αναφέρει ο νομάρχης Κυκλάδων κ. Δημήτρης Μπάιλας, σύμφωνα με δημοσίευμα της τοπικής εφημερίδας της Σύρου. Στο πλαίσιο της εισαγγελικής έρευνας έγινε πραγματογνωμοσύνη του ΤΕΕ, η οποία αφορούσε τις περιοχές Χουλάκια, Ελιά και Φωκός της Μυκόνου, όπου στις δύο πρώτες διαπιστώθηκε εκτεταμένο μπάζωμα των ρεμάτων για την ανέγερση κατοικιών και βοηθητικών εγκαταστάσεων ξενοδοχείου, τα οποία όμως είχαν λάβει νόμιμες οικοδομικές άδειες. Μάλιστα, πολλοί από τους δρόμους των περιοχών αυτών είχαν ανοιχτεί είτε παρανόμως είτε με έναν συνδυασμό «παραθύρων» της νομοθεσίας, ώστε να επιτραπεί η δόμηση.

«Κόλλησε» το συνεργείο κατεδάφισης

Στο μεταξύ, κατά τη διάρκεια του νομαρχιακού συμβουλίου Κυκλάδων, συζητήθηκε το θέμα της σύστασης συνεργείου κατεδάφισης αυθαιρέτων, θέμα που είχε παραπεμφθεί στις καλένδες, καθώς από τον Οκτώβριο του 2007 το συμβούλιο είχε αποφασίσει τη συγκρότηση μιας τέτοιας μονάδας, κάτι που δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Ο νομάρχης Κυκλάδων εξήγησε ότι η μονάδα δεν συγκροτήθηκε διότι η προκήρυξη δύο θέσεων χειριστών μηχανημάτων υπήρξε άκαρπη και έτσι δεν προχώρησε η νομαρχία στην αγορά του εξοπλισμού. Από την πλευρά του, το ΥΠΕΧΩΔΕ, σύμφωνα με τον κ. Μπάιλα, απαντά ότι εάν δεν μπορεί η νομαρχία να συγκροτήσει συνεργείο κατεδάφισης, τότε πρέπει να συγκροτηθεί συνεργείο κατεδάφισης σε επίπεδο περιφέρειας με απόφαση του γενικού γραμματέα, όπως ορίζει η νομοθεσία.

Ο νομάρχης Κυκλάδων τονίζει ότι από τη στιγμή που ανέλαβε, συγκέντρωσε όλους τους φακέλους των αυθαίρετων κατασκευών από τα πολεοδομικά γραφεία των Κυκλάδων, δημοσίευσε προκηρύξεις για την ανάθεση κατεδαφίσεων σε εργολάβους, οι οποίες απέβησαν άκαρπες, παρέπεμψε τις υποθέσεις στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, η οποία σύμφωνα με τον ίδιο, αρνήθηκε να πιάσει αυτήν την «καυτή πατάτα». Παράλληλα, εισέπραξε άρνηση τόσο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση των Κυκλάδων, όσο και από την ΤΕΔΚ για τη δημιουργία μονάδων κατεδάφισης, ενώ δεν έχει λάβει απάντηση στις εκκλήσεις του για στελέχωση της πολεοδομίας.

Της Ελενας Καρανατση

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

5.8.09

*H φωτο είναι από το Travel Daily News

Χωροταξικό έγκλημα

Χωροταξικό έγκλημα

Του Γιαννη Μανιατη*

Τελικά ο εγκληματίας, έστω και με καθυστέρηση μερικών δεκαετιών, γυρνάει πάντα στον τόπο του εγκλήματος. Στις δεκαετίες ’50 και ’60, οι συντηρητικές κυβερνήσεις της αντιπαροχής εξαφάνισαν κάθε πολεοδομική αισθητική στις ελληνικές πόλεις. Σήμερα, η ίδια συντηρητική κυβέρνηση ολοκληρώνει τον ιστορικό κύκλο στις περιβαλλοντικά ευαίσθητες ακτές και τα νησιά της χώρας, σε κάθε σημείο όπου μπορεί να επέμβει η μπουλντόζα του εργολάβου. Το όπλο του εγκλήματος λέγεται Ειδικό Χωροταξικό Τουρισμού.

Το κίνητρο έχει ήδη αποκαλυφθεί. Μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που επενδύουν σε real estate και στη σπέκουλα πάνω στη γη, μετά την καταστροφή των μεσογειακών ακτών της Ισπανίας, χτίζοντας πολυώροφα εκτρώματα πάνω στο κύμα, θα συνεχίσουν το έργο τους στα 15.000 χλμ. δαντελών του Αιγαίου, του Ιονίου και των ακτών. Αγοράζουν χιλιάδες στρέμματα, προκειμένου να «επενδύσουν» σε παραθεριστικές κατοικίες που θα αγοράσουν οι εύποροι συνταξιούχοι της Ευρώπης. Στην Ιο υπάρχουν πληροφορίες για αγορές περίπου 20.000 στρ. Μόνο που με την κρίση του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος, φαίνεται ότι οι Βρετανοί και άλλοι Ευρωπαίοι συνταξιούχοι όχι μόνο παραθεριστική κατοικία δεν θα αγοράσουν στην Ελλάδα, αλλά μάλλον ούτε ως επισκέπτες λίγων ημερών δεν πρόκειται να τους δούμε. Πολύ περισσότερο που σε πολλά νησιά υπάρχουν πια εκατοντάδες απούλητες νεόδμητες κατοικίες.

Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι εξαιρετικά απλή. Ο αρμόδιος υπουργός, εκμεταλλευόμενος την πραγματική ανάγκη της χώρας για ένα χωροταξικό σχέδιο τουρισμού, αποφάσισε με ωμή κτηματομεσιτική και εργολαβική λογική να γεμίσει τη χώρα με τουριστικές αποικίες. Οσοι αγοράσουν 150 στρ. γης θα κατασκευάσουν παραθεριστικές κατοικίες, τις οποίες θα πωλήσουν κατά 50%. Ουσιαστικά θα χτιστούν ιδιωτικά χωριά - ησυχαστήρια συνταξιούχων, με διπλάσια τετραγωνικά από αυτά που επιτρέπονται για ξενοδοχεία και με συντελεστή δόμησης πολλαπλάσιο της εκτός σχεδίου δόμησης που επιτρέπεται για οποιονδήποτε άλλον κοινό θνητό. Ο μπεζαχτάς που προσφέρεται είναι δυόμισι φορές μεγαλύτερος από την αντίστοιχη δυνατότητα που έχουν σήμερα οι μεγάλες τουριστικές επενδύσεις (ΠΟΤΑ) της χώρας να πωλούν διαμερίσματα μόνο μέχρι το 20% της συνολικά δομημένης επιφάνειας.

Το κείμενο δεν απαντά σε βασικά τουριστικά προβλήματα της χώρας (μικρός μέσος αριθμός διανυκτερεύσεων, αναγκαιότητα επιμήκυνσης της επισκεψιμότητας από τρεις (3) μήνες σήμερα σε πάνω από έξι (6), φθίνουσα κατά κεφαλήν δαπάνη κ. ά.). Χωροθετεί αδιακρίτως επενδύσεις χωρίς ανάδειξη του ποιοτικού τουρισμού, του φυσικού πολιτιστικού περιβάλλοντος, με ελάχιστες αναφορές βιώσιμης ανάπτυξης, χωρίς πρόβλεψη εναλλακτικών σεναρίων σε περίπτωση αποτυχίας κάποιων σχεδιασμών.

Σε μια χώρα όπου το νερό και τα απορρίμματα αποτελούν ήδη τα κορυφαία περιβαλλοντικά προβλήματα, προβλέπεται η αυθαίρετη κερδοσκοπική - κατασκευαστική επιδρομή, χωρίς περιορισμούς για την εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας του κάθε τόπου, δηλαδή της δυνατότητάς του να αντέξει οικιστικά, περιβαλλοντικά, αισθητικά, συγκοινωνιακά τις νέες τουριστικές αποικίες.

Ακόμα και η δυνατότητα προσέλκυσης σοβαρών επενδυτικών κεφαλαίων στους εκατοντάδες φθίνοντες οικισμούς της χώρας, με προσαύξηση διαφόρων πολεοδομικών συντελεστών (που θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό διέξοδο για ξαναζωντάνεμα της υπαίθρου), αντιμετωπίζεται με καταστροφικό τρόπο για το ευαίσθητο ορεινό περιβάλλον. Επιτρέπεται η εκτός σχεδίου δόμηση στα 500 μέτρα γύρω από τα όρια οποιουδήποτε οικισμού, με αρτιότητα 2 στρ. έναντι των 4 στρ. σήμερα και συντελεστή δόμησης 0,3 έναντι 0,05 για μέχρι 4 στρ. ή 0,2 για εκτός σχεδίου ξενοδοχεία.

Τελικά, δεν είναι καθόλου τυχαία η διαρκής υποσκαφή των 350 Πολεοδομικών Σχεδίων και Χωροταξικών Μελετών Ανοιχτών Πόλεων, που εκπονούνται σήμερα στη χώρα, μέσα από αλλαγές προδιαγραφών, διοικητικές ασάφειες και επιπλέον γραφειοκρατία. Οσο πιο αργά εκπονηθούν αυτά τα μικρά αναπτυξιακά - χωροταξικά σχέδια, τόσο καλύτερα για τους κερδοσκόπους της γης. Για όσα εγκριθούν στη συνέχεια θα ισχύουν οι κατευθύνσεις του εκτρωματικού Χωροταξικού του Τουρισμού. Το έγκλημα σχεδιάζεται. Το κίνητρο του κέρδους είναι πανίσχυρο. Το θύμα, αθώο και βουβό. Θα επιτρέψουμε να ολοκληρωθεί ο κύκλος του περιβαλλοντικού βιασμού σε ό, τι έχει απομείνει παρθένο σε αυτήν τη χώρα;

* Ο κ. Γιάννης Μανιάτης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και βουλευτής Αργολίδας (εισηγητής Κοινοβουλευτικού Τομέα Ελέγχου ΥΠΕΧΩΔΕ του ΠΑΣΟΚ).

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

18/11/08

«Το σχέδιο είναι συνταγματικά αθεράπευτο»

«Το σχέδιο είναι συνταγματικά αθεράπευτο»

Δικαστικός κατά του ειδικού χωροταξικού

Του Γιωργου Λιαλιου

Θέμα αντισυνταγματικότητας του ειδικού χωροταξικού σχεδίου για τον τουρισμό και εγκυρότητας της στρατηγικής μελέτης στην οποία έχει βασιστεί θέτει ανώτατη δικαστικός. Οπως εκτιμά, το σχέδιο γίνεται το όχημα για την καταστρατήγηση της πολεοδομικής νομοθεσίας, αλλά και για την κατάργηση της προστασίας των ευαίσθητων περιοχών. Με τους αντιδρώντες στο ειδικό χωροταξικό συντάχθηκε και ο ΣΥΡΙΖΑ, ο πρόεδρος του οποίου, κ. Αλέξης Τσίπρας, το χαρακτήρισε «αντίληψης Βατοπεδίου και Τοπλού» και μίλησε για «κράτος εργολάβων».

Μιλώντας σε συζήτηση που διοργάνωσε στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με το ειδικό χωροταξικό του τουρισμού, η Σύμβουλος Επικρατείας (στο Δ΄ Τμήμα) κ. Μαρία Καραμανώφ, εκπροσωπώντας το Επιμελητήριο Βιωσιμότητας και Περιβάλλοντος, στράφηκε κατά της φιλοσοφίας αλλά και των ειδικών ρυθμίσεων του προωθούμενου Σχεδίου. «Το ειδικό χωροταξικό παρακάμπτει προκλητικά την ουσία, δηλαδή τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού. Ολη η χώρα θεωρείται «δεκτική» τουριστικής ανάπτυξης. Πρόκειται για μια πλήρη αντιστροφή της λογικής του χωροταξικού σχεδιασμού, που καθιστά το προωθούμενο σχέδιο συνταγματικά αθεράπευτο», σημείωσε.

Η κ. Καραμανώφ διατύπωσε μάλιστα σοβαρές κατηγορίες για τη νομιμότητα των ρυθμίσεων του σχεδίου για τις νέες μορφές τουρισμού, αλλά και για τις ρυθμίσεις σχετικά με τις προστατευόμενες περιοχές. «Οι πρώτες καταστρατηγούν την πολεοδομική νομοθεσία. Στις δεύτερες, με το τέχνασμα δήθεν όρων και περιορισμών προβλέπεται η ανάπτυξη περιοχών που μέχρι σήμερα ήταν ανέγγιχτες. Για παράδειγμα, όταν αναφέρει ότι δεν πρέπει να διασπάται η ενότητα των δασών από μια τουριστική επένδυση, ουσιαστικά εννοεί ότι τα δάση προσφέρονται για τουριστική ανάπτυξη».

Μάλιστα, η κ. Καραμανώφ στράφηκε και κατά της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), στην οποία βασίζεται το σχέδιο, χαρακτηρίζοντάς την «άχρηστη». «Για παράδειγμα, φέρουσα ικανότητα δεν σημαίνει πόσοι ενδιαφέρονται να αγοράσουν στην Ελλάδα, αλλά πόσους αντέχει η χώρα από πλευράς φυσικών πόρων και προστασίας περιβάλλοντος», σημείωσε. Η ανώτατη δικαστικός απέρριψε συνολικά από νομικής πλευράς το ειδικό χωροταξικό του τουρισμού, τονίζοντας ότι απηχεί μια επικίνδυνη νοοτροπία. «Αντί για εργαλείο που να διασφαλίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη, ο χωροταξικός σχεδιασμός γίνεται τέχνασμα που καλύπτει καταστάσεις, αρκεί να είναι συρραμμένες σε ένα ενιαίο κείμενο», σημείωσε.

Καυστικοί απέναντι στο σχέδιο ήταν βέβαια και ο επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Αλέκος Αλαβάνος, καθώς και η υπεύθυνη θεμάτων ΠΕΧΩΔΕ κ. Αννα Φιλίνη. «Το σχέδιο είναι παρωχημένο, καθώς βασίζεται στις δύο μεγάλες παθολογίες του ελληνικού τουρισμού: την αντίληψη ότι το real estate είναι η κινητήρια δύναμη της οικονομίας, που είδαμε ότι οδήγησε στη φούσκα και στην οικονομική κρίση στις ΗΠΑ. Και την αντίληψη «Βατοπεδίου» και «Τοπλού», ότι δεν υπάρχουν όρια στο real estate», ανέφερε ο κ. Αλαβάνος. «Η απόφαση της κυβέρνησης παραδίδει τα νησιά και τις παράκτιες περιοχές στα μεγάλα εργολαβικά συμφέροντα. Δεν υπάρχει κράτος της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ, αλλά κράτος των εργολάβων», ανέφερε.

Ενάντια στο σχέδιο μίλησε και η πολεοδόμος κ. Ράνια Κλουτσινιώτη, εκ μέρους του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, αλλά και ο κ. Κρίτων Αρσένης εκ μέρους των περιβαλλοντικών οργανώσεων. Μάλιστα, όπως ανέφερε ο τελευταίος, με βάση το χωροταξικό του τουρισμού θα μπορούσαν να χτιστούν στην Ιο έως 8.500 κατοικίες των 80 τ.μ. και 825.000 τ.μ. ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

11.11.08

H νέα ρύθμιση τσιμεντώνει τις παραλίες μας

H νέα ρύθμιση τσιμεντώνει τις παραλίες μας

Του Νικου Παπανδρεου*

Το σχέδιο νόμου που έχει καταθέσει ο κ. Σουφλιάς για την τουριστική ανάπτυξη κρύβει ένα μεγάλο κίνδυνο: τη μαζική δόμηση όλων των νησιών μας. Απελευθερώνει τη γη από τους έως σήμερα περιορισμούς μικρών συντελεστών δόμησης με το εξής «κόλπο»: Με τη ρύθμιση (κοινή υπουργική απόφαση) μπορούν να πωλούνται σπίτια που έχουν κτιστεί ως μέρος μιας τουριστικής εγκατάστασης.

Το τι σημαίνει αυτό γίνεται αντιληπτό αν λάβουμε υπόψη δύο σημαντικούς παράγοντες: ότι με την υπουργική απόφαση που ετοιμάζετε, στην τουριστική εγκατάσταση θα επιτρέπεται πολύ μεγαλύτερος συντελεστής δόμησης από την κατοικία.

Πώς γίνεται αυτό; Ξεκινάμε από το γεγονός ότι η τουριστική επιχείρηση έχει δύο μεγάλα πλεονεκτήματα για τους κατασκευαστές: μεγαλύτερο συντελεστή δόμησης στις λεγόμενες «εκτός σχεδίου» περιοχές (σας θυμίζω ότι σε άλλες χώρες, το «εκτός σχεδίου» σημαίνει ότι απλώς δεν κτίζεις) και δεύτερον, τη δυνατότητα επιδοτήσεων και φοροελαφρύνσεων με κυμαινόμενο συντελεστή ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή της χώρας.

Σε γενικές γραμμές, η κοινωνία μας συμφωνεί με την ειδική μεταχείριση για ό,τι αφορά τον τουρισμό εφόσον πιστεύουμε ότι είναι τομέας οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης. Το ότι δεν κατορθώσαμε να έχουμε τον ποιοτικό τουρισμό που οραματιζόμαστε όλοι μας είναι πράγματι ένα θέμα, και φυσικά κατακριτέο.

Και τώρα έρχεται το υπουργείο Δημοσίων Εργων και Περιβάλλοντος να σπάσει τους καταστευαστικούς (πολεοδομικούς και περιβαλλοντικούς) φραγμούς που λειτουργούσαν ως ένα προστατευτικό χαλινάρι που περιόριζε την αγάπη μας για το τσιμέντο.

Ετσι, με Κοινή Υπουργική Απόφαση, το 30% των συνολικών κατασκευών μια τουριστικής επιχείρησης – μιλάμε για σπίτια– μπορεί να πουληθεί. Ομως τέτοιες κατασκευές έχουν τεράστιο συντελεστή δόμησης σε σχέση με τον κανονικό που υπάρχει σήμερα για τα εκτός σχεδίου σπίτια. Από το περίπου 3% έως και 6% του συντελεστή δόμησης που ισχύει στα εκτός σχεδίου σήμερα στα νησιά μας, με τη νέα ρύθμιση, ο συντελεστής θα αρχίζει από το 20% και αναλόγως πώς θα μετριέται και ο αιγιαλός ή άλλες μη δομήσιμες εκτάσεις, μπορεί να φτάσει και το 100%. Δηλαδή, ενώ για 4 στρέμματα μπορούσες να κτίσεις σπίτι 250 τ.μ., τώρα μπορεί ένας επενδυτής να το γεμίσει με τσιμέντο και να κτίσει απεριόριστο αριθμό κατοικιών. Το κακό ισπανικό μοντέλο τουρισμού φτάνει στα παράλιά μας.

Στο νόμο φαίνεται να υπάρχει ένας περιορισμός –ότι τα σπίτια πρέπει να συνδέονται με μια τουριστική επιχείρηση, δηλαδή να είναι κτισμένα γύρω από ένα κεντρικό σημείο– το ξενοδοχείο. Ο «περιορισμός» δεν μιλάει καθόλου για την αρχιτεκτονική ή τον σεβασμό της παράδοσης. Η νέα και αμαρτωλή ρύθμιση βρίσκεται στο άρθρο 10, όπου διαβάζουμε ότι επιτρέπονται «νέου τύπου» τουριστικές εγκαταστάσεις με κατοικίες προς πώληση «στις οποίες θα προβλέπεται η δυνατότητα παροχής ξενοδοχειακών υπηρεσιών υψηλού επιπέδου».

Ετσι ο κατασκευαστής real-estate developer θα παίρνει άδεια τουριστικής εγκατάστασης, θα κτίσει 100 σπίτια σε λίγα στρεμματάκια, και μετά θα αρχίζει να τα πουλάει. Σημειώνω ότι μέχρι τώρα δεν μπορούσε να το κάνει αυτό. Θεωρητικά πρέπει να έχει κτίσει και να λειτουργεί ένα ξενοδοχείο που θα «υποστηρίζει» τα σπίτια, ώστε η επένδυση να μη μοιάζει με καθαρό real estate, αλλά να διατηρεί ένα έστω και τυπικό τουριστικό χαρακτήρα. Χωρίς όμως να είμαι νομικός, βλέπω ένα τεράστιο και μάλλον εσκεμμένο «λάθος» στην πιο πάνω διατύπωση.

Στην τουριστική εγκατάσταση με τις νέου τύπου κατοικίες προς πώληση, ενώ εκ πρώτης όψεως πιστεύει κανείς ότι είναι υποχρεωτική η συλλειτουργία μιας ξενοδοχειακής μονάδας, από μια δεύτερη και πιο προσεκτική ανάγνωση παρατηρούμε ότι ο επιχειρηματίας αρκεί απλά και μόνο να «προβλέψει» τη δυνατότητα παροχής ξενοδοχειακών υπηρεσιών υψηλού τύπου ώστε να προχωρήσει στην επένδυση. Θα υπάρχει στην αίτηση, αλλά όχι στην πράξη.

Ετσι ανοίγει το υπουργείο την πόρτα στην ακατάσχετη τσιμεντοποίηση των νησιών μας. Φαίνεται ότι η Νέα Δημοκρατία είναι αποφασισμένη να εκποιήσει κάθε δημόσιο αγαθό που είναι δυνατόν να πουληθεί. Ο χώρος, η εμφάνιση της ακτογραμμής ενός νησιού, οι λόφοι, τα παλιά μονοπάτια που συνδέουν τα χωριά μεταξύ τους, τα λιθόκτιστα καλντερίμια, η ίδια η μορφή του τοπίου, είναι κατ’ αρχήν δημόσια αγαθά. Για την κυβέρνηση, όλα αυτά είναι αντικείμενα προς εκποίηση που τα βγάζει σε μαζικό ξεπούλημα.

Η προοπτική αιφνιδιαστικών εκλογών κάνει την προσπάθεια αυτή πιο επιτακτική για την κυβέρνηση. Παρά την αντίδραση του ΠΑΣΟΚ, της Greenpeace (μαζί με σύνολο των περιβαλλοντικών οργανώσεων), του Τεχνικού Επιμελητηρίου και άλλων συλλογικών φορέων Χωροταξίας, τη ΓΣΕΕ, τον ίδιο τον υπουργό Τουρισμού Σπηλιωτόπουλο, και των Ενώσεων Ξενοδόχων, το πανίσχυρο υπουργείο επιμένει.

Φυσικά σε αντίθεση με όσα γράφει ο Independent «ότι το κράτος οφείλει να διαδραματίσει τον πρέποντα ρόλο του στη νομοθετική ρύθμιση και τον χωρικό σχεδιασμό, και να διατηρήσει ζωντανά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η χώρα μας στον τομέα του τουρισμού, προς όφελος των Ελλήνων και ολόκληρου του πλανήτη».

* Ο κ. Νίκος Παπανδρέου είναι συγγραφέας.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

9.11.08

Τι επιδιώκουμε με το Ειδικό Χωροταξικό

Τι επιδιώκουμε με το Ειδικό Χωροταξικό

Του Γιωργου Σουφλια*

Με αφορμή το δημοσίευμα της «Κ» για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργος Σουφλιάς απέστειλε την ακόλουθη επιστολή:

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μεριμνά για την προστασία του περιβάλλοντος καθορίζοντας τους κανόνες και τα κριτήρια για τη χωρική διάρθρωση, οργάνωση και ανάπτυξη του τουρισμού στον ελληνικό χώρο. Περιορίζει σημαντικά τόσο τη διάχυση τουριστικών εγκαταστάσεων στις εκτός σχεδίου περιοχές όσο και την ένταση της ανάπτυξης στον χώρο.

Οι σχηματικές απεικονίσεις που χρησιμοποιεί το δημοσίευμά σας είναι αυθαίρετες και δεν αντιστοιχούν στο Χωροταξικό του Τουρισμού. Εμφανίζουν σαφώς πολύ μεγαλύτερη δόμηση και κάλυψη από αυτή που προβλέπει το Χωροταξικό. Οπως θα αναφέρω και παρακάτω, η μέγιστη κάλυψη που θα μπορει να υπάρχει είναι 10% της επιφάνειας, και κάποιος που βλέπει αυτή την οφθαλμαπάτη μένει με την εντύπωση ότι η κάλυψη είναι πολλαπλάσια. Και όχι μόνο αυτό, αλλά εμφανίζονται πυκνοδομημένα ακόμα και σημεία στα οποία απαγορεύεται πλήρως η δόμηση.

Συγκεκριμένα στη φωτογραφία της Αμοργού εμφανίζετε με πυκνή δόμηση την ακατοίκητη νησίδα Νικουριά (απέναντι από τον Αγιο Παύλο στην Αιγιάλη) που είναι προστατευόμενη περιβαλλοντικά περιοχή και με το Χωροταξικό Τουρισμού που προτείνουμε απαγορεύεται πλήρως η δόμηση.

Οι ρυθμίσεις του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό είναι συγκεκριμένες και αναγράφονται ρητά στα επίσημα κείμενα του ΥΠΕΧΩΔΕ. Είναι εντελώς ανυπόστατο να αναφέρεται ή να αφήνεται να εννοηθεί ότι το σύνολο της Επικράτειας και ειδικότερα τα νησιά θα καλυφθούν άκριτα χωρίς σεβασμό στην αντοχή των φυσικών πόρων και στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής από ολοκληρωμένες τουριστικές αναπτύξεις που θα περιλαμβάνουν και παραθεριστικές κατοικίες και ότι η Πολιτεία σπεύδει να ενισχύσει, την εκτός σχεδίου δόμηση.

Η αλήθεια είναι ότι με το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό περιορίζεται σημαντικά τόσο η διάχυση τουριστικών εγκαταστάσεων στις εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιοχές όσο και η ένταση της ανάπτυξης στον χώρο. Πιο συγκεκριμένα:

Μειώνονται σημαντικά οι επιτρεπόμενες κλίνες ανά στρέμμα. Από 15 κλίνες που ισχύει σήμερα, γίνονται 8, δηλαδή περιορίζονται στο μισό.

Αυξάνονται σημαντικά τα όρια αρτιότητας των γηπέδων σε εκτός σχεδίου περιοχές και πιο συγκεκριμένα στις αναπτυσσόμενες από 4 στρέμματα γίνονται 8 και στις αναπτυγμένες από 4 στρέμματα γίνονται 15.

Τα παραπάνω μέτρα περιορίζουν κατά πολύ τη δυνατότητα ανάπτυξης τουριστικών κλινών σε σχέση με τα ισχύοντα σήμερα.

Αυξάνεται σημαντικά η ελάχιστη απόσταση τοποθέτησης των κτισμάτων από τον αιγιαλό, ιδιαίτερα στις επίπεδες παράκτιες περιοχές που από 50 μέτρα γίνεται 100 και τίθεται απαίτηση ελάχιστου υψομέτρου 2 μέτρων στο σημείο τοποθέτησης των κτιρίων.

Τίθενται διάφορα όρια στην ανάπτυξη των νησιών (περιορισμός στην ετήσια αύξηση της δυναμικότητας μικρών νησιών, προσδιορισμός ανώτατου ορίου δυναμικότητας των εντός σχεδίου και εντός ορίων οικισμών τουριστικών εγκαταστάσεων στην πλειοψηφία των αναπτυσσόμενων τουριστικά νησιών κ.ά.).

Παράλληλα αποκλείεται η ανάπτυξη ορισμένων δραστηριοτήτων που επιδρούν αρνητικά στο περιβάλλον.

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις ολοκληρωμένες τουριστικές αναπτύξεις που θα περιλαμβάνουν και παραθεριστικές κατοικίες σε ποσοστό 30% της επιφανείας των δωματίων τίθενται αυστηρές προϋποθέσεις τόσο για τη δημιουργία τους, όσο για τους όρους δόμησής τους.

Σε ό,τι αφορά τους όρους δόμησης απαιτείται γήπεδο επιφανείας μεγαλύτερης των 150 στρ. γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα πραγματοποίησης τέτοιων αναπτύξεων στα περισσότερα νησιά. Προβλέπεται συντελεστής δόμησης 0,2 που σημαίνει ότι με διώροφα κτίρια η κάλυψη δεν θα υπερβεί το 10% της επιφάνειας του γηπέδου, δηλαδή στα 150 στρ. θα καλυφθούν τα 15. Η κάλυψη αυτή περιορίζεται σημαντικά στις περιοχές του δικτύου Φύση 2000.

Σε ό,τι αφορά την έγκριση δημιουργίας τέτοιων ολοκληρωμένων τουριστικών αναπτύξεων τίθενται πολλές και αυστηρές προϋποθέσεις όπως:

Η συμβολή της επένδυσης στον εμπλουτισμό και την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, σε συνδυασμό με τις δυνατότητες των τουριστικών πόρων της περιοχής και των υποδομών της.

Η χρονική, θεματική και χωρική διεύρυνση της τουριστικής δραστηριότητας.

Η ενίσχυση της κοινωνικής, οικονομικής και παραγωγικής βάσης της ευρύτερης περιοχής τους.

Η συνεκτίμηση των χαρακτηριστικών τόσο της επένδυσης όσο και της περιοχής που πρόκειται να υλοποιηθεί.

Είναι μεγάλο λάθος να θέλει να περάσει κανείς το μήνυμα ότι όλες οι παράκτιες περιοχές και τα νησιά θα αποκτήσουν αυτή την εικόνα ή ότι οι παρθένες εκτάσεις παραδίνονται στο τσιμέντο. Ουδέν ανακριβέστερον από αυτό. Οι παρθένες περιοχές σήμερα είναι ή δασικού χαρακτήρα ή βραχονησίδες ή είναι οικοδομήσιμες και με τα σημερινά δεδομένα κινδυνεύουν να καταστραφούν από την άναρχη και χωρίς προϋποθέσεις δόμηση πολλών μικρότερης κλίμακας τουριστικών εγκαταστάσεων.

Επιδιώκουμε η χώρα να αποκτήσει έναν αριθμό ολοκληρωμένων τουριστικών αναπτύξεων υψηλής στάθμης και δεν μπορεί να στεκόμαστε εχθρικά απέναντι σε ένα προϊόν που υπάρχει σε πολλές ανταγωνίστριες χώρες.

Επίσης, είναι ανεδαφικό να συνεχίζεται ο συσχετισμός του Χωροταξικού για τον Τουρισμό με το ισπανικό μοντέλο ως φιλοσοφία και ως αποτέλεσμα. Με το ισπανικό μοντέλο κατασκευάστηκαν πολυώροφα κτίρια δίπλα στο κύμα, ενώ με το χωροταξικό που προωθούμε επιτρέπονται μόνο διώροφα η τριώροφα κτίρια σε μεγάλη απόσταση από τη θάλασσα και με μικρή κάλυψη όπως ανέφερα παραπάνω.

Ολα αυτά καταδεικνύουν ότι η κριτική που υιοθετεί το δημοσίευμα που άλλωστε αφορά σε λιγότερο από 3 από τις 46 σελίδες του Σχεδίου Ειδικού Πλαισίου αδικεί τη μεταρρύθμιση που προωθείται από το ΥΠΕΧΩΔΕ για την αειφόρο ανάπτυξη του τουρισμού σε μια κρίσιμη για την οικονομία μας περίοδο.

* Ο κ. Γιώργος Σουφλιάς είναι υπουργός Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Εργων.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

9.11.08

Μαζικός τουρισμός, άναρχη ανάπτυξη

Μαζικός τουρισμός, άναρχη ανάπτυξη

Ερωτήματα για το Ειδικό Χωροταξικό

Της Λινας Γιανναρου

Τι συνδέει τον Πόρο, την Ιο, την Αίγινα, την Ανατολική Σίφνο και την Ανατολική Μήλο με τα λιμάνια της Μυτιλήνης και της Σαμοθράκης, με τμήματα των ακτών της Εύβοιας, της Σιθωνίας και του Λασιθίου, με τον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας και τον... Ισθμό; Είναι ορισμένες από τις περιοχές της χώρας οι οποίες, σύμφωνα με το ΥΠΕΧΩΔΕ, έχουν «περιθώρια ανάπτυξης μαζικού τουρισμού».

Το Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό, το οποίο βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας για διαβούλευση, χωρίζει τις «αναπτυσσόμενες τουριστικά περιοχές» της χώρας (σ.σ.: υπάρχουν 16 περιοχές «ανεπτυγμένες τουριστικά», όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη κ.λπ.) σε εκείνες που έχουν «περιθώρια ανάπτυξης μαζικού τουρισμού (κατηγορία Β1)» και σε εκείνες που έχουν «περιθώρια ανάπτυξης ήπιων και εναλλακτικών μορφών τουρισμού (κατηγορία Β2)». Στη συντριπτική τους πλειονότητα, τα νησιά και μεγάλα τμήματα της ηπειρωτικής χώρας εντάσσονται στη δεύτερη κατηγορία, η οποία δίνει μεγάλες δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης, θέτοντας όμως κάποιους –λίγους– περιορισμούς. Σε δυσμενέστερη θέση, ωστόσο, βρίσκονται περίπου 25 περιοχές σε όλη τη χώρα (σ.σ.: μπορεί κανείς να τις εντοπίσει μόνο στον ειδικό χάρτη που συνοδεύει το κείμενο του Ειδικού Χωροταξικού [www.minenv.gr[, καθώς δεν αναφέρονται ονομαστικά), οι οποίες κρίθηκαν κατάλληλες για τουριστική αξιοποίηση χωρίς ούτε καν τους παραπάνω περιορισμούς και προστατευτικές διατάξεις.

Τι προβλέπει όμως το ΥΠΕΧΩΔΕ για τις «περιοχές με περιθώρια ανάπτυξης μαζικού τουρισμού»; Μεταξύ άλλων:

- Βελτίωση της προσβασιμότητας των δυσπρόσιτων τουριστικών πόρων.

- Ενθάρρυνση χωροθετήσεων που αξιοποιούν τους εναλλακτικούς πόρους (εκτός ήλιου - θάλασσας) κάθε προορισμού.

- Κατασκευή νέων καταλυμάτων 3, 4 και 5 αστέρων σε κατάλληλες θέσεις.

- Παροχή κινήτρων για αναβάθμιση παλαιότερων καταλυμάτων.

Κυρίως όμως έχει σημασία τι δεν προβλέπει. Οπως την προσαρμογή της τυπολογίας των καταλυμάτων (δυναμικότητα κ.λπ.) και των άλλων υποδομών, σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, την αξιοποίηση των τοπικών πόρων για την ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού, τη στήριξη δραστηριοτήτων που συμβάλλουν στην αναβάθμιση, ανάδειξη και προβολή των χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του αγροτικού χώρου, τη δημιουργία δικτύων μονοπατιών περιβαλλοντικής ευαισθησίας και εκπαίδευσης, την προώθηση προγραμμάτων στήριξης αγροτικών δραστηριοτήτων φιλικών προς το περιβάλλον κ.ά.

Ακόμα κι έτσι, ουδείς θα είχε αντίρρηση για την σαφή οριοθέτηση τέτοιων περιοχών, εάν δεν προέκυπταν εύλογα ερωτήματα για τα κριτήρια με τα οποία έγινε η επιλογή τους. Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΧΩΔΕ κ. Ευάγγελο Μπαλτά, «οι εν λόγω περιοχές είχαν ήδη μια σχετική τάση προς το μαζικό τουρισμό και γι’ αυτό εντάχθηκαν στην κατηγορία Β1». Γιατί όμως να αποδοθεί πλήρως και άνευ (ουσιαστικών) όρων στην τουριστική αξιοποίηση η Ιος; Τι είδους «τάση προς μαζικό τουρισμό» έχει σήμερα ο Πόρος ούτως ώστε να κριθεί κατάλληλος για τη Β1; Γιατί συγκεκριμένα εκείνη η περιοχή του νομού Λασιθίου; Γιατί σχεδόν όλη η ακτογραμμή της Σιθωνίας;

Εντύπωση, για παράδειγμα, προκαλεί το γεγονός ότι στην επίμαχη κατηγορία εντάχθηκαν όλες ανεξαιρέτως οι περιοχές της χώρας οι οποίες εμφανίζουν υψηλή συγκέντρωση ιχθυοτροφείων, παρά τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών (Μέθανα, Πόρος, Τροιζηνία, ακτές Επιδαύρου, Φθιώτιδας, Κεφαλονιάς, Αστακού, Πιερίας κ.ά.). (Σύμφωνα με πληροφορίες, οι παραπάνω περιοχές θα χαρακτηριστούν Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών στο επερχόμενο Χωροταξικό Σχέδιο για τις Υδατοκαλλιέργειες.) Μεγαλύτερη εντύπωση, ωστόσο, προκαλεί το γεγονός ότι στην Β1 εντάχθηκαν και περιοχές της χώρας όπου δρομολογούνται –και πάλι παρά την αντίδραση τοπικών φορέων– μεγάλες τουριστικές επενδύσεις (όπως π.χ. στο Λασίθι) ή διεκδικούνται από την Εκκλησία (π.χ. Σιθωνία).

Οι περιοχές κατηγορίας Β1

Ποιες είναι οι περιοχές της κατηγορίας Β1 «με περιθώρια ανάπτυξης μαζικού τουρισμού»

Πόρος, Μέθανα, Τροιζηνία, μέρος ακτών Επιδαύρου και Κόρφου, μέρος ακτών και νησίδων Φθιώτιδας, μέρος ακτών Κεφαλονιάς, Αστακός, ακτές βορείως Κοιλάδας, Αργολίδα, Ισθμός - Καλαμάκι, Αν. Μήλος, Κρανίδι, ακτές Αργολικού Κόλπου, ακτές Πιερίας, Αίγινα, λιμάνι Νάξου, λιμάνι Μυτιλήνης, λιμάνι Σαμοθράκης, τμήματα ακτών Εύβοιας, τμήματα ακτών Λευκάδας, τμήματα ακτών Κυλλήνης, τμήματα ακτών Μεσσηνίας, τμήματα ακτών Λασιθίου, Αν. Σίφνος, Ιος, Σιθωνία.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

9.11.08

Θεσμικό εργαλείο

Θεσμικό εργαλείο

Του Δημητρη Δρακου*

Το ειδικό χωροταξικό του τουρισμού είναι ένα σημαντικό και ταυτόχρονα απαραίτητο θεσμικό εργαλείο, μια προσέγγιση που έλειπε και οφείλαμε ως Πολιτεία και Τοπική Αυτοδιοίκηση να διαμορφώσουμε. Με το ειδικό χωροταξικό μπαίνουν σαφείς κανόνες και όροι για την ορθή ανάπτυξη του τουρισμού. Βεβαίως, υπάρχουν κάποια θέματα που θα πρέπει να εξετάσουμε και κριτικά, κυρίως αυτά που σχετίζονται με την προστασία του παράκτιου πλούτου, τις αποστάσεις από τις ακτές, τη διαμόρφωση ενός τουρισμού, που δεν θα παραμορφώνει το τοπίο και θα σέβεται το περιβάλλον.

* Ο Δημήτρης Δράκος είναι πρόεδρος της Ενωσης Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ), νομάρχης Μεσσηνίας.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

2.11.08

Οι 4 επιφυλάξεις

Οι 4 επιφυλάξεις

Του Γερασιμου Φωκα*

Οι επιφυλάξεις του ΞΕΕ απέναντι στο σχέδιο του ειδικού χωροταξικού για τον τουρισμό υπαγορεύονται από τις ακόλουθες διαπιστώσεις του:

1) Η ενασχόλησή του με τη χωρική οργάνωση του τουρισμού είναι γενική και ασαφής, έτσι ώστε όλες οι επιμέρους τουριστικές χρήσεις να επιτρέπονται παντού, χωρίς προϋποθέσεις και περιορισμούς.

2) Δεν λαμβάνει υπόψη ότι οι ρυθμοί αύξησης της τουριστικής προσφοράς έχουν προ πολλού υπερβεί αυτούς της ζήτησης. Προβλέπει έτσι σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση με άσκοπη δόμηση ακόμη και των ήδη υπερανεπτυγμένων τουριστικών περιοχών.

3) Δεν τεκμηριώνει τις «ανάγκες» του τομέα στις οποίες αναφέρεται και κυρίως την ύπαρξη υψηλής ζήτησης για «τουριστική κατοικία», για τη δημιουργία της οποίας εκτός σχεδίου προβλέπει χορήγηση αυξημένων όρων δόμησης. Επίσης δεν έχει μελετήσει τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της εισαγωγής της νέας αυτής μορφής «τουριστικού καταλύματος» και κατά συνέπεια τις επιπτώσεις της στις μικρομεσαίες κυρίως τουριστικές επιχειρήσεις και την απασχόληση.

4) Η τουριστική κατοικία δεν συμβάλλει στην επίτευξη βασικών επιδιώξεων του ελληνικού τουρισμού, όπως η διαφοροποίηση του προϊόντος του και η στροφή προς ειδικές μορφές τουρισμού, αφού δεν συνδέεται υποχρεωτικά με εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής, ή όπως η λειτουργική απόσυρση των απαξιωμένων καταλυμάτων, στην οποία το σχέδιο αναφέρεται απλά και μόνο εν είδει ευχής.

* Ο Γεράσιμος Φωκάς είναι πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
2.11.08

Χρήζει βελτιώσεων

Χρήζει βελτιώσεων

Του Χριστου Λαδια*

Το ειδικό πλαίσιο για τον τουρισμό θέτει στρατηγικές επιδιώξεις για τον κλάδο του, περιορίζει τη διάχυση των δραστηριοτήτων στις εκτός σχεδίου περιοχές, επιχειρεί τη χωρική οργάνωση χωρίζοντας τον εθνικό χώρο σε κατηγορίες προκειμένου να επιτευχθεί η εναρμόνισή του με το γενικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού, και επιβάλλει την επιστημονική τεκμηρίωση για τις ολοκληρωμένες αναπτύξεις. Θεωρώ ότι χρήζει βελτιώσεων και συμπληρώσεων όπως: Κατευθύνσεις για τη βαθμιαία υποκατάσταση της εκτός σχεδίου δόμησης με ζώνες ελέγχου, σαφέστερο προσδιορισμό των δραστηριοτήτων για τις περιοχές Νatura, ένταξη σε κανόνες προστασίας και των τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ελαχιστοποίηση του εμβαδού της παραθεριστικής κατοικίας κ.λπ.

* Ο Χρίστος Λαδιάς είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Περιφερειολόγων.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

2.11.08

Το σχέδιο τσιμεντοποίησης των νησιών

Το σχέδιο τσιμεντοποίησης των νησιών

Ο τεχνικός και επιστημονικός κόσμος και περιβαλλοντικές οργανώσεις απορρίπτουν το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό

Του Γιωργου Λιαλιου

Παρθένες παραλίες και πλαγιές παραδίδονται στο τσιμέντο, «πριμοδοτείται» η δόμηση σε ήδη κορεσμένες περιοχές, ενώ δίνεται «πράσινο φώς» για μια «παμφάγο» τουριστική ανάπτυξη. Αυτό είναι το «ελληνικό» μοντέλο ανάπτυξης, που προτείνει το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό, για το οποίο το ΥΠΕΧΩΔΕ διατείνεται ότι προάγει την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος, προστατεύοντας το περιβάλλον. Για το τελευταίο, όλες οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εγείρουν σοβαρές ενστάσεις.

Τα δύο παραδείγματα που παρουσιάζει σήμερα η «Κ» -με τη βοήθεια αρχιτεκτόνων- βασίζονται στις διατάξεις του σχεδίου για τη δημιουργία παραθεριστικών χωριών προς πώληση και αποτυπώνουν τη φιλοσοφία του χωροταξικού του τουρισμού, που βρίσκεται σήμερα για διαβούλευση στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας. Οι συνέπειες είναι εμφανείς.

Στα δύο αυτά παραδείγματα δεν υπάρχει υπερβολή, στις απεικονίσεις δεν περιλαμβάνονται οι δρόμοι που θα ανοιχτούν, τα τεχνητά επίπεδα που πιθανόν να δημιουργηθούν, η διαμόρφωση των κοινόχρηστων χώρων, οι χώροι στάθμευσης, οι υποδομές. Αυτό που φαίνεται όμως ξεκάθαρα είναι η επίδραση που θα έχει το «ελληνικό» μοντέλο στο τοπίο νησιών και παράκτιων περιοχών. Η ανεύρεση μεγάλων εκτάσεων είναι ο μόνος περιορισμός, εξαιτίας της μικροϊδιοκτησίας στην Ελλάδα -αν και αυτό αποδεικνύεται ότι δεν είναι και τόσο δύσκολο, χάρη στο «ιερό» real estate- και όχι μόνο. Για παράδειγμα, μεγάλο τμήμα της Ιου και της Σκύρου άλλαξαν χέρια τα τελευταία χρόνια. «Υπόγεια» γίνονται κινήσεις και σε άλλα νησιά. Εξάλλου, το ΥΠΕΧΩΔΕ διευκολύνει όσο μπορεί την κατάσταση: δίνοντας παρεκκλίσεις από τη σημερινή νομοθεσία, όπως λ.χ. να θεωρείται (και να κτίζεται) ενιαία μια έκταση που χωρίζεται στα δύο από δρόμο, από γέφυρα, από οποιοδήποτε έργο υποδομής!

Δύο είναι τα βασικά προβλήματα του πλαισίου, στα οποία επικεντρώνονται τα βέλη της κριτικής.

- Πρώτον, ότι προωθεί την ακόμα μεγαλύτερη τουριστικοποίηση των ιδιαίτερα τουριστικών (συχνά κορεσμένων) περιοχών, ενώ δεν κάνει καμία αναφορά στην φέρουσα ικανότητά τους, η οποία θεωρείται ανεξάντλητη. Εξίσου ανεξάντλητοι θεωρούνται και οι φυσικοί πόροι, καθώς μικρά νησιά όπως η Αντίπαρος και η εντελώς άνυδρη Φολέγανδρος βρίσκονται στην ίδια κατηγορία με νησιά όπως η Ρόδος και η Κέρκυρα. Εκεί δηλαδή, όπου επιτρέπονται οι μεγάλες τουριστικές μονάδες.

- Δεύτερο -και κύριο- πρόβλημα, τα «νέα τουριστικά προϊόντα» που περιγράφονται στα άρθρα 9 και 10 του σχεδίου, αλλού ασαφώς και αλλού με μεγάλη λεπτομέρεια. Ανάμεσα σε αυτά, ένα νέο για τα ελληνικά δεδομένα μοντέλο: η δημιουργία μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, στο πλαίσιο των οποίων θα ανεγείρονται παραθεριστικές κατοικίες προς μακροχρόνια μίσθωση ή πώληση. Με άλλα λόγια, τη στιγμή που δειλά ανοίγει η συζήτηση για τον περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης, η Πολιτεία σπεύδει να την ενισχύσει και να την πριμοδοτήσει, πιο μαζικά από ποτέ.

Ενστάσεις

Το μοντέλο αυτό απορρίπτεται σχεδόν από το σύνολο του τεχνικού και επιστημονικού κόσμου, τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, ακόμα και από τους επαγγελματίες του τουρισμού (παρότι είναι οι άμεσα επωφελούμενοι) λόγω της σαφούς συγγένειάς του με το λεγόμενο «ισπανικό μοντέλο». Ενα μοντέλο ανάπτυξης που οδήγησε στην ταχεία δόμηση όλης της παράκτιας ζώνης της νότιας Ιβηρικής και των ισπανικών νησιών και εγκαταλείφθηκε πλέον από δεκαετίας, όταν έσκασε η «φούσκα» του real estate. Ομως άφησε τις ισπανικές αρχές να προσπαθούν να κατεδαφίσουν τεράστια ξενοδοχεία και κτίρια, προσπαθώντας να αποκαταστήσουν την καταστροφή. Η ζημιά όμως είχε γίνει. Γνωρίζοντας καλά την περίπτωση, το ΥΠΕΧΩΔΕ απορρίπτει κάθε σύγκριση με το «ισπανικό» μοντέλο, τονίζοντας ότι το ελληνικό πλαίσιο έχει πιο αυστηρές διατάξεις, λ.χ. προβλέπει μεγαλύτερες αποστάσεις από τον αιγιαλό και χαμηλότερα ύψη κτιρίων. Η ουσία όμως παραμένει η ίδια: τα δύο σχέδια έχουν την ίδια φιλοσοφία και, όπως εκτιμάται, το ίδιο καταστροφικά αποτελέσματα.

Ολα αυτά δεν σημαίνουν βέβαια ότι η προσπάθεια του ΥΠΕΧΩΔΕ να δημιουργήσει χωροταξικό πλαίσιο στη χώρα, κλείνοντας μια τεράστια εκκρεμότητα δεκαετίων, είναι αμελητέα. Ομως, ειδικά στην περίπτωση του πλαισίου για τον τουρισμό, οι συνέπειες από την εφαρμογή του φαίνεται ότι θα είναι πολύ μεγαλύτερες απ' ό,τι είχαμε φανταστεί και μάλιστα χειρότερες... από την ανυπαρξία γενικού πλαισίου. Συνέπειες που θα είναι πολύ δύσκολο να ανατραπούν, όχι μόνο όσον αφορά την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, την καταστροφή του τοπίου σε παρθένες σήμερα περιοχές και την εξάντληση των φυσικών πόρων, αλλά και την ίδια τη βιωσιμότητα του τουρισμού, αυτή που υποτίθεται ότι έρχεται να προστατεύσει…

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

2.11.08

Δεν ακολουθούμε το «ισπανικό μοντέλο» δόμησης

Δεν ακολουθούμε το «ισπανικό μοντέλο» δόμησης

Γιωργος Λιαλιος

Τη δυνατότητα μεταβολών στις ρυθμίσεις του ειδικού χωροταξικού του τουρισμού, μετά τη... θέσπισή του, προβάλλει πλέον το ΥΠΕΧΩΔΕ ως επιχείρημα στους διαφωνούντες. Με αφορμή την έναρξη της διαδικασίας διαβούλευσης στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας, ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ, Γ. Σουφλιάς, υπεραμύνθηκε των περιβαλλοντικών μέτρων του σχεδίου, ενώ αποκήρυξε για ακόμα μια φορά το «ισπανικό μοντέλο» δόμησης, με το οποίο συγκρίνεται το επίμαχο σχέδιο.

Το σχέδιο του ειδικού χωροταξικού για τον τουρισμό προωθήθηκε χθες στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας προκειμένου να γνωμοδοτήσει. Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ υπερασπίστηκε χθες τον φιλοπεριβαλλοντικό χαρακτήρα του σχεδίου, απορρίπτοντας ως «ανυπόστατες» τις κατηγορίες ότι προωθεί το μοντέλο που οδήγησε στην τσιμεντοποίηση των ακτών της Ισπανίας. «Το σχέδιο μεριμνά για την προστασία του περιβάλλοντος και την αναβάθμιση του αστικού και εξωαστικού χώρου», ανέφερε. Μάλιστα, ζήτησε από τους διαφωνούντες στο Συμβούλιο να συνηγορήσουν υπέρ της θέσπισής του, καθώς «το σχέδιο θα αξιολογείται ανά διαστήματα ώστε να αναπροσαρμόζεται».

Ωστόσο, οι αντιδράσεις απέναντι στο σχέδιο συνεχίζονται. Μετά το ΠΑΣΟΚ, ήρθε χθες η σειρά του Συνασπισμού: «Oι μόνοι που το αποδέχονται είναι οι μεγάλες κατασκευαστικές τουριστικές και real estate επιχειρήσεις, αφού ο κύριος κορμός του ειδικού χωροταξικού είναι η προώθηση της μεγάλης κλίμακας δόμησης της παραθεριστικής κατοικίας σε όλη την Ελλάδα, τα νησιά, την παράκτια ζώνη», ανέφερε ανακοίνωση του Tμήματος Περιφερειακής Ανάπτυξης και Χωροταξίας.

Πολλές είναι και οι αντιδράσεις από την πλευρά των επιστημόνων. «Το ειδικό χωροταξικό του τουρισμού προωθεί ένα είδος νέων τουριστικών υποδομών, πίσω από τις οποίες κρύβεται η πώληση παραθεριστικής κατοικίας», λέει στην «Κ» η πολεοδόμος κ. Μάρθα Χουσιανάκου, εκπρόσωπος του Συλλόγου Πολεοδόμων - Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) στο Συμβούλιο. «Πρόκειται για ένα σχέδιο εξαιρετικά επικίνδυνο, που καταβαραθρώνει τη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι μόνοι που το υποστηρίζουν εκτός από το ΥΠΕΧΩΔΕ είναι οι κατασκευαστικές εταιρείες και το real estate». «Το χωροταξικό του τουρισμού παραδίδει νησιά και παράκτια ζώνη στα κτηματομεσιτικά συμφέροντα», λέει στην «Κ» ο κ. Κρίττων Αρσένης, εκπρόσωπος στο Συμβούλιο της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτιστικής Κληρονομιάς. «Το νέο σχέδιο θα υποβαθμίσει βίαια το τοπίο και το περιβάλλον».

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ