Ε. Μπίστικα : Σκέψεις για το ξεπούλημα, όσο-όσο, των βιβλίων...

Tο βιβλίο είναι υπό διωγμόν; Oλοι γνωρίζουμε ότι αφότου βγήκε το βιβλίο στην ηλεκτρονική του μορφή, είναι πολλοί εκείνοι που βιάζονται να το «στήσουν» μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Kαι τι κάνουμε εμείς, ως γονείς, ως άτομα, για να κρατήσουμε το βιβλίο ζωντανό σύντροφο δικό μας ή των παιδιών, των νέων, χωρίς να τα περιμένουμε όλα από το κράτος, την Πολιτεία, η οποία έχει να βγάλει άλλα, καυτά κάστανα από τη φωτιά; Eχουμε σπίτι μας βιβλιοθήκη; Eχουμε στο παιδικό δωμάτιο ράφια για βιβλία; Kάνουμε μαζί με τα άλλα δώρα –παιγνίδια, ρούχα– κι ένα καλό βιβλίο με αφιέρωση, με λόγια αγάπης για τον δικό μας άνθρωπο που ίσως το διαβάσει πολλά χρόνια αργότερα και θυμηθεί τη στιγμή, και τον δωρητή; Kι αν έχουμε κάνει όλα αυτά, και άλλα περισσότερα, για να φέρουμε το παιδί κοντά στο βιβλίο, χωρίς ορατό αποτέλεσμα, ας μην απελπιζόμαστε. Θα ’ρθει η ώρα που θα ανακαλύψει την αξία τού βιβλίου μόνο του. Θα απλώσει το χέρι και θα το πάρει, θα το ανοίξει και θα διαβάσει σε μια ήσυχη γωνιά της απόλυτης επιλογής του αυτά που έχει να του πει το βιβλίο...

Aρκεί να μην το αφανίσουμε εμείς οι ίδιοι, που μεγαλώσαμε μ’ αυτό, που το αγαπάμε και που θλιβόμαστε βλέποντας ότι δεν έχει ζήτηση το βιβλίο– βιβλίο. Oι σπασμωδικές κινήσεις, όπως το ξεπούλημα όσο-όσο των βιβλίων, δεν θα φέρουν αποτέλεσμα, εκτός από μερικά ευρώ στο ταμείο. H επαφή τού αναγνώστη με το βιβλίο δεν πρέπει να διακοπεί.

Aν, λόγω της κρίσης, γίνει ευτελές είδος, θα παύσει και να δωρίζεται. «Tο βρήκε φθηνό και μου το πήρε» φράση για βιβλία αριστουργήματα, που έθρεψαν πνευματικά γενιές και γενιές! Kι αυτές τις σκέψεις τις δημιούργησε το καλοπροαίρετο Δελτίο Tύπου που ήρθε, ηλεκτρονικά κι αυτό, στο δημοσιογραφικό γραφείο για να αναγγείλει «Tο Παζάρι Bιβλίου 2011» – τι τίτλος κι αυτός, θεέ του βιβλίου! Θέλετε κι άλλα που θα σας εκπλήξουν; Για είκοσι μέρες, από την Παρασκευή 21 Iανουαρίου ώς και την Tετάρτη 9 Φεβρουαρίου 2011, στην Πλατεία Kλαυθμώνος, γίνεται «το μεγαλύτερο Παζάρι Bιβλίου, η μεγαλύτερη και πλέον οργανωμένη εκποίηση –τι λέξη!– βιβλίου στην Eλλάδα. Oχι «έκθεση βιβλίου» πια ή «φεστιβάλ βιβλίου» αλλά εκποίηση. «Λόγω τέλους εποχής;» «Λόγω συνταξιοδότησης» (του έντυπου λόγου) όπως διαβάζουμε στις πόρτες μαγαζιών που βάζουν λουκέτο μετά το ξεπούλημα της πραμάτειας τους. Aλλά το βιβλίο...

Tέτοια μεταχείριση και μάλιστα σε επίσημο πλαίσιο για «μια μεγάλη γιορτή γνωριμίας με το βιβλίο» όπως το διαφημίζουν και τώρα οι διοργανωτές, ο Σύνδεσμος Eκδοτών Bιβλίου (Σ.EK.B.), το Eπαγγελματικό Σωματείο Eκδοτών Bιβλιοπωλών (EΣEBE) υπό την αιγίδα του Δήμου Aθηναίων. Δεν τα λέμε εμείς. Eίναι γραμμένο στο δελτίο, που τονίζει ότι «οι Eλληνες εκδότες άνοιξαν, για μια ακόμη φορά... τις αποθήκες τους και προσφέρουν βιβλία όλων των ειδών, με περισσότερο από 70% έκπτωση. Oι τιμές –θριαμβολογούν!– θα σας εκπλήξουν: θα βρείτε βιβλία και με 0,50 μόνον ευρώ». Συνεχίζοντας σ’ αυτόν τον τόνο, μας πληροφορούν ότι «οι ευκαιρίες για τους φίλους τού βιβλίου είναι μεγάλες».

Στο Παζάρι Bιβλίου της Kλαυθμώνος οι βιβλιόφιλοι κάθε ηλικίας μπορούν να προμηθευτούν αποδεδειγμένα φτηνά, αλλά αξιόλογα, και μάλιστα σπάνια βιβλία. Mε αποκορύφωμα το ακραίο σύνθημα: «Yιοθετήστε ένα βιβλίο, πρέπει να ζήσει»... «Nα γίνετε ρεαλιστές» αυτό θα μας παραγγείλουν οι συνδιοργανωτές.

H εορτή γνωριμίας με τον κόσμο του βιβλίου γίνεται ένα μεγάλο Παζάρι, με τα βιβλία, ιδίως τα σπάνια, σε τιμή ευκαιρίας. Πάρτε, κόσμε, πάρτε, κι ας μη διαβάσετε. Mόνο ο τελάλης λείπει. Πιστέψτε, καλοί μου αναγνώστες, πως αυτό το σημείωμα είναι γραμμένο με μεγάλη θλίψη. Πριν από δεκαπέντε και πλέον χρόνια, η στήλη είχε βραβευτεί μάλιστα από τους τότε διοργανωτές εκδότες για τη στήριξη που παρέχει στο βιβλίο.

Aδιανόητο να πωλείται, όσο-όσο, ο Παπαδιαμάντης ή ο Nτίκενς, και να ’χει καταργηθεί από όλα τα μεγάλα κανάλια, πλην της καλής ET3, η εκπομπή του Bιβλίου, με λογοτέχνες παρουσιαστές. Για να παρηγορηθώ, άνοιξα τον κίτρινο φάκελο που έστειλε στο γραφείο το Bιβλιοπωλείο της Eστίας, Eυριπίδου 84, 105 53, Aθήνα. Eβγαλα από μέσα τους τρεις μικρούς τόμους «Στρατηγού Mακρυγιάννη Aπομνημονεύματα», καταγραφή–σημειώσεις Γιάννης Bλαχογιάννης, έκδοση EΣTIA: Nέα Eλληνική Bιβλιοθήκη, και τους έσφιξα επάνω μου, στη θέση της καρδιάς... Aς μην τα «ξεπουλάμε», καλύτερα ας τ’ αφήσουμε τα βιβλία να δώσουν τη Mάχη τους...

«O Mακρυγιάννης είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος της νέας Eλληνικής Λογοτεχνίας, αν όχι ο πιο μεγάλος, γιατί έχουμε τον Παπαδιαμάντη. Tο περιεχόμενο της γραφής του Mακρυγιάννη είναι ο ατέλειωτος και ο τραγικός αγώνας ενός ανθρώπου, που με όλα τα ένστικτα της φυλής του ριζωμένα βαθιά μέσα στα σπλάχνα του, αναζητά την ελευθερία, το δίκιο, την ανθρωπιά... O δεύτερος λόγος που πιστεύω πως ο Mακρυγιάννης είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος μας είναι γιατί τον νομίζω σαν ένα μεγάλο διδάσκαλο της γλώσσας μας.» Γιωργος Σεφερης, «Eνας Eλληνας – O Mακρυγιάννης», Oμιλία στην Aλεξάνδρεια, 16 Mαΐου 1943, (από την έκδοση Eστία: Nέα Eλληνική Bιβλιοθήκη)

Πηγή Καθημερινή

26.1.2011

Ιστορικοί θησαυροί και πάλι στο φως (Γενικά αρχεία του Κράτους-ΓΑΚ)

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους από ένα υπόγειο με μούχλα και ποντίκια μεταφέρθηκαν σε κτίριο με υπερσύγχρονες υποδομές

Εάν οι νόμοι είναι η ηθική ενός κράτους, τότε τα αρχεία είναι σίγουρα η μνήμη του. Χιλιάδες έγγραφα που περιέχουν από σημαντικά στρατιωτικά στοιχεία μέχρι απλές δικαστικές αποφάσεις φυλάσσονται με προσοχή στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Μέσα σε ένα σύγχρονο κτίριο, σε ειδικές συνθήκες και θερμοκρασίες, προστατευμένα από πάσης φύσεως απειλές, όπως έντομα, μούχλα, τρωκτικά, αλλά και από τον ίδιο τον χρόνο, τα αρχεία χαρίζουν ιστορικούς θησαυρούς σε όσους έχουν την υπομονή και τη γνώση για να τα χρησιμοποιήσουν. Την περασμένη Τετάρτη, τα ΓΑΚ γιόρτασαν την Παγκόσμια Ημέρα των Αρχείων.

Τα προηγούμενα χρόνια, η συλλογή των αρχείων από τις δημόσιες υπηρεσίες ήταν μια αρκετά επίπονη εργασία, καθώς συχνά οι δημόσιες υπηρεσίες δεν ήταν συνεργάσιμες, δεν γνώριζαν τις υποχρεώσεις τους ή απλώς αδιαφορούσαν για τη σημασία των αρχείων που έχουν συγκεντρώσει. «Η Δημόσια Διοίκηση δεν είχε αρχειακή συνείδηση. Εχουμε κληθεί να σώσουμε αρχεία που ήταν σε άθλια κατάσταση και χρειάστηκαν εντατική επεξεργασία προκειμένου να αποδοθούν στο κοινό, άλλες φορές η σωτηρία τους δεν κατέστη δυνατή. Για παράδειγμα, όταν κληθήκαμε να ελέγξουμε τα αρχεία του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας την περίοδο που αυτό μετακόμιζε, μπήκαμε σε ένα υπόγειο με χαλασμένες σωληνώσεις και γεμάτο ποντίκια, ενώ οι στοίβες με τα έγγραφα ήταν σκεπασμένες με μια άσπρη σκόνη που –όπως διαπιστώσαμε– ήταν θαλασσινό αλάτι. Σταδιακά η αντιμετώπιση των αρχείων έγινε περισσότερο σοβαρή, όχι τόσο εξαιτίας μιας ξαφνικής ευσυνειδησίας, όσο των ρητών εντολών που πήραν οι υπηρεσίες», περιγράφει η αρχειονόμος των ΓΑΚ Χριστίνα Σάρα. Ακόμα και τα ΓΑΚ, όμως, αντιμετώπισαν σοβαρούς κινδύνους φθοράς προτού μεταφερθούν το 2003 από τα παλιά και διάσπαρτα κτίρια στις υπερσύγχρονες υποδομές του Ψυχικού, οι οποίες κατασκευάστηκαν με συνδρομή του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Ψηφιοποίηση

Η υπηρεσία συγκεντρώνει τα ανενεργά έγγραφα απ’ όλο το φάσμα του Δημοσίου, πλην των υπουργείων Εξωτερικών και Αμυνας και κάποια του Δημ. Τάξης, που διατηρούν δικά τους αρχεία. Ακόμα, αρχειακό υλικό που βρίσκεται στην κατοχή άλλων φορέων είναι εποπτευόμενο από τα ΓΑΚ. Μετά την παραλαβή τους, τα έγγραφα συσκευάζονται, καταγράφονται, περνούν διαδικασία συντήρησης, ταξινομούνται και τελικά καταλήγουν στο αναγνωστήριο για να διατεθούν στο κοινό. Τα προηγούμενα χρόνια, μεγάλος όγκος των αρχείων ψηφιοποιήθηκε στο πλαίσιο προγραμμάτων της «Κοινωνίας της Πληροφορίας» και είναι διαθέσιμα διαδικτυακά. Ωστόσο, πολλοί από τους ερευνητές δεν δείχνουν διατεθειμένοι να προσαρμοστούν στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα. «Δεν δέχονται τις νέες τεχνολογίες. Υπάρχει μια ολόκληρη γενιά που θέλει να έρχεται σε επαφή απευθείας με το χαρτί», σχολιάζει η προϊσταμένη της βιβλιοθήκης και του αναγνωστηρίου, αρχειονόμος Αμαλία Παππά.

Στα ΓΑΚ φυλάσσονται έγγραφα που αφορούν χρονικά μια περίοδο που εκτείνεται από την προεπαναστατική Ελλάδα μέχρι και τις μέρες μας: αρχεία του Αγώνος (1821 - 1827), Καποδίστρια, Οθωνα, Γεωργίου Α΄ και τα αρχεία υπουργείων και δημοσίων υπηρεσιών από το 1833 και μετά. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια οι ερευνητές ασχολούνταν με την περίοδο της Επανάστασης, πλέον το ενδιαφέρον στρέφεται στα χρόνια της Μεταπολεμικής Ελλάδας. «Τα αρχεία αποτελούν τον βασικό συνδετικό κρίκο με το ιστορικό παρελθόν. Στη σημερινή κοινωνία της πληροφορίας τα αρχεία διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο για τη διαφύλαξη, την προβολή και την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την προαγωγή της ιστορικής έρευνας, τη διατήρηση της διοικητικής μνήμης και την εξυπηρέτηση του πολίτη», τονίζει η διευθύντρια των ΓΑΚ, δρ Μαριέττα Μινώτου.

Ιστορικοί, φοιτητές και... μοναχές, οι «πελάτες»

Αντί να περνάει τις ώρες του σαν συνηθισμένος συνταξιούχος, ο αντιστράτηγος ε.α κ. Χρήστος Φωτόπουλος έρχεται καθημερινά στο αναγνωστήριο των Γενικών Αρχείων του Κράτους, ψάχνοντας στοιχεία σχετικά με τον στρατό, τα οποία χρησιμοποιεί για τη συγγραφή βιβλίων. Μια κοπιαστική δουλειά για την ανακάλυψη άγνωστων λεπτομερειών που δύναται να φωτίσουν καλύτερα την ιστορία του ελληνικού κράτους. «Οταν μπαίνεις εδώ για πρώτη φορά, νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε άλλη χώρα. Κουράστηκα να μάθω να χρησιμοποιώ τα αρχεία, ωστόσο είναι κάτι που με ανταμείβει κάθε μέρα. Οι νέοι συνήθως δεν έχουν την ίδια υπομονή», σχολιάζει.

Οι ερευνητές μαζί με τους φοιτητές αποτελούν τη μόνιμη «πελατεία» των ΓΑΚ. Το περασμένο έτος, 2.010 άτομα επισκέφτηκαν το αναγνωστήριο των ΓΑΚ. Από αυτούς, το 28,5% είναι εκπαιδευτικοί, 25% φοιτητές, 18% δικηγόροι, 12% καθηγητές πανεπιστημίου και άλλοι τόσοι ιστορικοί. Ακόμα προσήλθαν αρκετοί κληρικοί, αρχιτέκτονες, στρατιωτικοί κ.ά. Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι πολλοί από τους τακτικούς επισκέπτες των ΓΑΚ, ακόμα και πριν αυτά μεταφερθούν στις ολοκαίνουργες και φιλικές εγκαταστάσεις τους, είναι οι μοναχές και οι μοναχοί. «Οταν ακόμα εμείς δεν είχαμε οργανωθεί, βλέπαμε τις μοναχές να έρχονται καθημερινά με λάπτοπ και να περνούν πολλές ώρες μελετώντας αρχεία. Συνήθως ψάχνουν τις ιστορίες των μονών τους για να τις εκδώσουν ή και για οποιεσδήποτε εδαφικές διεκδικήσεις», αναφέρει υπάλληλος των ΓΑΚ. Εκεί, εξάλλου, φιλοξενείται και μέρος από τα αρχεία που αφορούν το Βατοπέδι.

Η «ταυτότητα» των Γενικών Αρχείων

- Τα ΓΑΚ λειτουργούν από το 1914, το βασικό νομικό πλαίσιο είναι του 1991, ενώ έτος-ορόσημο θεωρείται το 2005, όταν εντάχθηκαν σε αυτά τα αρχεία πρωθυπουργού.

- Υπάγονται διοικητικά απευθείας στον υπουργό Παιδείας.

- Μαζί με την κεντρική υπηρεσία έχουν συνολικά 64 «υποκαταστήματα» σε όλη την Ελλάδα.

- Ο συνολικός όγκος των αρχείων εκτιμάται στα 35 χιλιόμετρα γραμμικών μέτρων, τα οποία αυξάνονται καθημερινά.

- Περίπου 8 εκατομμύρια αρχεία έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι διαθέσιμα μέσω Διαδικτύου στο http://arxeiomnimon.gak.gr/ ή μέσω του http://www.gak.gr/
Διεύθυνση: Δάφνης 61, Τ.Κ. 154 52, Ψυχικό, τηλ.: 210–67.82.200.

Του Κωστα Oνισενκο

Πηγή Καθημερινή

12.6.2010

Ο νόμος ό,τι θέλει να πει το λέει

Ο νόμος ό,τι θέλει να πει το λέει

Της Ολγας Σελλα

Η πιο σαφής και κατηγορηματική διατύπωση που ακούστηκε χθες το μεσημέρι, στην αίθουσα Ανταποκριτών Ξένου Τύπου, από τον Νίκο Κωνσταντόπουλο, για το μεγάλο θέμα της δίωξης κατόχων παλαιών βιβλίων ήταν η εξής: «Ο νόμος ό,τι θέλει να πει το γράφει. Ο,τι δεν θέλει να το πει δεν το γράφει».

Επιφανείς νομικοί, συλλέκτες και παλαιοβιβλιοπώλες, πολιτικοί και βουλευτές συγκεντρώθηκαν στη συνέντευξη Τύπου στην οποία κάλεσαν ο πρόεδρος του ΕΛΙΑ Μάνος Χαριτάτος, κι ένας παλαιοβιβλιοπώλης, ο Πέτρος Βέργος. Παρόντες ήταν και οι δικηγόροι Νίκος Κωνσταντόπουλος και Ζωή Κωνσταντοπούλου.

Ηταν μια συνάντηση στην οποία περίσσευαν η οργή –συχνά ειρωνική για όσα έχουν συμβεί σε κατόχους παλαιών βιβλίων– αλλά και η διάθεση ν’ αποσαφηνιστεί αυτή η εκκρεμότητα, μια για πάντα.

Ο Μάνος Χαριτάτος, μόλις ξεκίνησε η συνέντευξη Τύπου, μετέφερε συνομιλία του με τον Ευ. Βενιζέλο, που είπε ότι «όποτε τέθηκε θέμα εντάξεως του βιβλίου στον αρχαιολογικό νόμο, απορρίφθηκε. Αν ο νομοθέτης ήθελε να το περιλάβει, θα το είχε κάνει». Η Ζωή Κωνσταντοπούλου είπε ότι «είναι παράνομη και καταχρηστική αυτή η ερμηνεία του νόμου. Η αστυνομία δεν είναι αρμόδια να προστατεύει τη βιβλιοφιλία». Ο Νίκος Κωνσταντόπουλος μίλησε για «παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών εγγυήσεων της προστασίας της προσωπικότητας. Ο νόμος μιλάει για λειτουργικά αντικείμενα και σκεύη συνδεδεμένα με τη λειτουργία, και τίποτ’ άλλο». Και αναρωτήθηκε ποιος αποφασίζει και στοχοποιεί συγκεκριμένους πολίτες. Ο Πέτρος Βέργος είπε ότι σε λίγες μέρες, μόλις βγάλει τον κατάλογο της δημοπρασίας θα είναι κι αυτός... αρχαιοκάπηλος, όπως ο κ. Σπανός. «Σε λίγο θα μπορούμε ν’ αγοράζουμε ελληνικά βιβλία από τους Sotheby’s, αλλά δεν μπορούμε ν’ αγοράζουμε από δικούς μας παλαιοβιβλιοπώλες».

Κι ενώ ο Τηλέμαχος Χυτήρης προκάλεσε να ζητήσουν την άρση της ασυλίας του για την παρανομία που διαπράττει, ως κάτοχος παλαιών βιβλίων, το λόγο πήρε ο επίτιμος αντιπρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους κ. Δ. Παπαπετρόπουλος και μέλος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής του αρχαιολογικού νόμου: «Αρχαία θεωρούνται όλα τα δημιουργήματα και τα αντικείμενα μέχρι το 1453. Τα κινητά που ανάγονται στην περίοδο από το 1453 - 1830 δεν είναι αρχαία, εκτός από τις εικόνες, τα λειτουργικά αντικείμενα (σ.σ.: δηλαδή όσα συνδέονται με λατρευτική χρησιμότητα, π.χ. ένα Ευαγγέλιο με περίβλημα αργύρου ή χρυσού. Το ίδιο ευαγγέλιο στα χέρια ενός ιδιώτη δεν εμπίπτει) και τα προϊόντα ανασκαφών. Τα βιβλία μετά το 1453 είναι όλα ελεύθερα». Και διευκρινίστηκε ότι εκτός Ε.Ε. άδεια χρειάζεται για εξαγωγή βιβλίου άνω των 100 ετών και αξίας πάνω των 50 χιλ. ευρώ. Υπάρχει κανείς που δεν κατάλαβε;

Πηγή : ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

15.10.08