Βιβλιοπροτάσεις : Η Ελλάδα του '50 σε κόμικς

Στην «Κατάρα των τριάντα αργυρίων», το τελευταίο επεισόδιο της διάσηµης βελγικής σειράς κόµικς, το πρωταγωνιστικό ντουέτο φτάνει µέχρι τα µέρη µας. Λύνει µια αρχαία κατάρα και παίρνει µια µυρωδιά από τις χάρες και τις οµορφιές της Ελλάδας του 1950, όπως τις είδαν οι δηµιουργοί του βασισµένοι σε εικόνες γνωστών φωτογράφων της εποχής. Πιστολίδι στα σοκάκια της Πλάκας. Καταδίωξη στη Μάνη και φρεναρίσµατα µπροστά από ένα κοπάδι τροµαγµένα πρόβατα. Γερµανικές τορπίλες στανερά του Αιγαίου, κατασκοπεία σε ένα ψαρονήσι της Κρήτης και µερικές γουλιές «Ρετσίνα Κουρτάκη». 

 

Οχι, στην πιο πρόσφατη ιστορία τους, ο Μπλέικ και ο Μόρτιµερ δεν έµπλεξαν σε περιπέτειες ενώ παραθέριζαν στα ελληνικά νησιά. Ηρθαν µέχρι εδώ παίρνοντας το πρώτο αεροπλάνο της ΤΑΕ, προγόνου της Ολυµπιακής, προσκεκληµένοι ενός έλληνα καθηγητή αρχαιολογίας. Για να αναµετρηθούν µε τον αιώνιο αντίπαλό τους, τον φιλοχρήµατο συνταγµατάρχη Ολρικ, λάτρη κάθε βρωµοδουλειάς, και για να διαπιστώσουν ότι τα θρυλικά τριάντα αργύρια ίσως και να µη χάθηκαν οριστικά µετά το απονενοηµένο διάβηµα του κατόχου τους. 

 

Η πρόταση για µια περιπέτεια των Φράνσις Μπλέικ και Φίλιπ Μόρτιµερ µε ελληνικό άρωµα είχε πέσει στο τραπέζι ήδη µετά την «Αλλόκοτη Επαφή» του 2001. Ηταν η κυκλοφορία που µε τις πωλήσεις της απέδειξε στην εκδοτική Dargaud ότι η διακοπή των περιπετειών των ηρώων που ο Εντγκαρ Τζέικοµπς αφηγήθηκε από το 1946 µέχρι το 1987 θα ήταν εντελώς ασύνετη. Περίπου την ίδια στιγµή, η Ελλάδα ετοιµαζόταν για τη φιλοξενία των Ολυµπιακών Αγώνων τραβώντας όλο και περισσότερα αισιόδοξα βλέµµατα πάνω της και η γαλλική εκδοτική εταιρεία έκρινε ότι η περιπέτεια που θα διαδραµατιζόταν µε φόντο τα αστικά αλλά και φυσικά τοπία της χώρας, δικαιούταν να πάρει έκταση δύο ολόκληρων τόµων. Η αρχική ιδέα γιαεικονογράφηση από τον Τεντ Μπενουά σκόνταψε στη διακριτική αποχώρησή του και έτσι το σενάριο του Βέλγου Ζαν Βαν Χαµ αποφασίστηκε να συνοδευτεί από τα σκίτσα του συµπατριώτη του Ρενέ Στερν.

Ο Ιούδας στο Αιγαίο;

Τι κλήθηκε να εικονογραφήσει ο γνωστός από τη σειρά «Adler» σχεδιαστής; Το στόρι αρχίζει όταν µετά την απόδραση του Ολρικ από τη φυλακή,ο πράκτορας Φράνσις Μπλέικαναζητεί τα ίχνη του, ενώ ο καθηγητής Φίλιπ Μόρτιµερ καλείται στην Ελλάδα από τον καθηγητή Γιώργο Μαρκόπουλο για να συνδράµει στην επίλυση ενός συγκλονιστικούαρχαιολογικού µυστηρίου. Φαίνεταιπως ο Ιούδας ο Ισκαριώτης όχι µόνο δεν αυτοκτόνησε, αλλά κατέφυγε µαζί µε τις ενοχές του στο ίδιο ελληνικό νησί που είχε εγκατασταθεί κάποιος ιερέας Νικόδηµοςµαζί µε το εκκλησίασµά του, µετά τους διωγµούς των πρωτοχριστιανών της Ρώµης.

Την ίδια στιγµή που οι ήρωες και οι σύµµαχοί τους αναζητούν την άκρη του κουβαριού, ο αξιωµατικός των Ναζί Ράινερ Φον Σταλ πλέει στο Αιγαίο παρέα µε τον Ολρικ, ελπίζοντας ότι θα χρησιµοποιήσει τη µυστική δύναµη των τριάντα αργυρίων για να γίνει κυρίαρχος του κόσµου. Για άλλη µια φορά όµως οι αλαζόνες «κακοί» υπολογίζουν χωρίς τους «καλούς» ξενοδόχους. Μαζί µε τη συνεισφορά της ανιψιάς του Μαρκόπουλου, Ελένης Φιλιππίδη, ο Μπλέικ και ο Μόρτιµερ κάνουν ένα πέρασµα από το «Μεγάλη Βρετανία», κυνηγούν εχθρούς στην Αθήνα σκοντάφτοντας σευπαίθρια µανάβικα, ξαποσταίνουν σε µια ταβέρνα πλάιστη θάλασσα ενός γραφικού νησιού και ακολουθούν τους Ναζί µέχρι την Αχερουσία Λίµνη, όπου τους νικούν οριστικά, υποβοηθούµενοι από το αγουροξυπνηµένο φάντασµα του δωδέκατου αποστόλου. Επιστηµονική φαντασία ή θεολογική πραγµατικότητα; Μάλλον τίποτα από τα δύο. Η κατασκοπεία, η φαντασία και η αρχαιολογία, τα τρία παραδοσιακά µοτίβα των κατορθωµάτων των Μπλέικ και Μόρτιµερ, χρησιµοποιούνται και σε αυτό το επεισόδιο, παραδίδοντας µαθήµατα κλασικής, στιβαρής, µεταπολεµικής περιπέτειας. Μόνο που µερικούς µικρούς κινδύνους θα είχαν να αντιµετωπίσουν και οι εκδότες των δύο τόµων της «Κατάρας των τριάντα αργυρίων».

Ενα πρώτο, εύκολο ζήτηµα, ήταν ηπιστή απεικόνισητης Αθήνας και της ελληνικής επαρχίας της δεκαετίας του '50, που έπειτα από µια µικρή αναζήτηση λύθηκεµε τον εντοπισµό του «ελληνικού συνδέσµου» και προµηθευτή του κατάλληλου οπτικού υλικού. «Ενας συνεργάτης των δηµιουργών µού ζήτησε εικόνες από την Αθήνα της δεκαετίας του '40 και του '50. Για να δουν πώς έµοιαζε η οδός Σταδίου, η Πατησίων και το Αρχαιολογικό Μουσείο ή η Πλάκα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Χάρης Γιακουµής, φωτογράφος και ιστορικόςτης τέχνης στο Πανεπιστήµιο του Παρισιού, που δέχθηκε πρόθυµα να συνεργαστεί. «Εψαξα στη συλλογή µου και ο σκιτσογράφος πήρε στα χέρια του ένα CD µε εικόνες, µεταξύ άλλων, του ∆ηµήτρη Χαρισιάδη και της Nelly's». Τα εµπόδια της έκδοσης όµως θα χειροτέρευαν. Ο Στερν όχι µόνο προτιµούσε να τραβάει αργά τις γραµµές του εκνευρίζοντας την Dargaud, αλλά άθελάτου θα εγκατέλειπε και την παραγωγή στη µέση. Το 2006 στην κατοικία του στην Καραϊβική άφησε µαζί µε το πενάκι του την τελευταία του πνοή, χωρίς να έχει ολοκληρώσει περισσότερους από 30 πίνακες του πρώτου τόµου.

Η λύση θα βρισκόταν εύκολα από τη «γενναία» σύντροφό του Σαντάλ Σπιγκελέρ. «Ηρθε µόνη της και µας είπε ότι ήθελε να τιµήσει το έργο του Στερν τελειώνοντάς το», δήλωνε τότε ο Φίλιπ Οστερµαν, διευθυντής σύνταξης της σειράς. «Χρειάστηκε να προσαρµοστεί στο ύφος του που ήταν πολύ διαφορετικό, τα κατάφερε όµως και ολοκλήρωσε τον πρώτο τόµο». Οσο για τον δεύτερο, η παραγωγή θα τον ανέθετε στον Αντουάν Οµπίν Φρεσόν, που παρά το νεαρό της ηλικίας του παρέµενε πιστός στη στυλιστική παράδοσητου Εντγκαρ Τζέικοµπς.

Οι δύο τόµοι της «Κατάρας» θα έβλεπαν το φως της δηµοσιότητας το 2009 και το 2010 αντίστοιχα, µε το σκίτσο να εµφανίζει αδιόρατες διαφοροποιήσεις, παρά τους τρεις διαφορετικούς υπευθύνους. Κρατούσε ζωντανή τηνπαράδοσητης «ligne claire», της «καθαρής γραµµής» των γαλλοβελγικών κόµικς, που δεν έδινε µεγάλη σηµασία στις σκιές ή τις πυκνές µολυβιές, προτιµώνταςνα δηµιουργεί έντονο κοντράστ, µόνο µεταξύ των σχεδόν απλοϊκών προσώπων και του ιδιαίτερα ρεαλιστικού background. Το τελευταίο, βασισµένο στο υλικό του Χάρη Γιακουµή, συνέβαλε σύµφωνα µε τον ίδιο «ώστε οι αναγνώστες να µπουν στην ατµόσφαιρα και οι εικόνες στο φόντο να µην περνούν απαρατήρητες». Και µάλλον γι' αυτούς τους λόγους τα αντίτυπα και των δύο τόµων _ που αναµένεται να έρθουν στην Ελλάδα τους επόµενους µήνες _ αυξάνονται µέχρι σήµερα κατά εκατοντάδες, εµπνέοντας και µια εφαρµογή για τις συσκευές της Apple. Αλλά και γιατί ο Μπλέικ, ο Μόρτιµερ και οι σύµµαχοί τους έρχονται να σώσουν τη χώρα που τραβάει και πάλι πολλά βλέµµατα, αν και λίγο πιο δύσπιστα αυτή τη φορά. Ευτυχώς που οι δύο ήρωες, αν και ακούν λίγες ελληνικές βρισιές της εποχής, στο τέλος της περιπέτειάς τους, αφού έχουν βγει νικητές και έχουν προβλέψει κατά λάθος τη δικτατορία των συνταγµαταρχών, καταφέρνουν να γευτούν µε την ησυχία τους ένα ζουµερό σουβλάκι.

Για να δουν πώς έµοιαζε η οδός Σταδίου, η Πατησίων και το Αρχαιολογικό Μουσείο ή η Πλάκα, χρησιµοποίησαν φωτογραφίες µεταξύ άλλων, του ∆ηµήτρη Χαρισιάδη και της Nelly's, που τους παραχώρησε ο Χάρης Γιακουµής, φωτογράφος και ιστορικός της τέχνης στο Πανεπιστήµιο του Παρισιού

info

Μπλέικ και Μόρτιµερ, «Η Κατάρα των τριάντα αργυρίων», τόµοι 1, 2. Τιµή Amazon:
13,80 ευρώ, 14,20 ευρώ

Πηγή ΤΑ ΝΕΑ
18.6.2011

Ο Τεν Τεν ζούσε ανάμεσά μας

«Ο Τεν Τεν είμαι εγώ...». Το έλεγε και το πίστευε ως το τέλος της ζωής του, την περασμένη εβδομάδα, ένας δανός ηθοποιός. Ο Πάλε Χουλ έφυγε πλήρης ημερών, 98 ετών. Συμμετείχε επί δεκαετίες στο Βασιλικό Θέατρο στην Κοπεγχάγη, αλλά διάσημος είχε γίνει από τα 15 του, όταν κέρδισε έναν διαγωνισμό
για να κάνει τον γύρο του κόσμου σε 46 ημέρες - σαν λιλιπούτειος Φιλέας Φογκ.Εφημερίδες σε όλον τον κόσμο έγραψαν για το επικό ταξίδι του μικρού Δανού, με τις φακίδες, το ατίθασο τσουλούφι και την αχόρταγη όρεξη για περιπέτεια. Βέλγος σκιτσογράφος είδε τις φωτογραφίες και ίσως να εμπνεύστηκε τη δημιουργία ενός χάρτινου ήρωα, που έγινε παγκόσμιο μπεστ σέλερ.
Εδώ και 27 χρόνια, από τότε που πέθανε ο Ερζέ (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Ζορζ Ρεμί), χιλιάδες... «Τεν Τεν-ολόγοι» προσπαθούν να λύσουν το μυστήριο: Ποιος ήταν η πηγή της έμπνευσής του; Μήπως ένας πρόσκοπος από τη Δανία που έτυχε να απαντήσει το 1928 σε μια μικρή αγγελία;

Η εφημερίδα «Ρolitiken» διεξήγε διαγωνισμό για να τιμήσει τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ιουλίου Βερν. Εψαχνε κάποιον που θα έκανε τον «Γύρο του Κόσμου» ακολουθώντας τα βήματα του Φιλέα Φογκ στο διάσημο μυθιστόρημα του 1873. Στον διαγωνισμό όμως μπορούσαν να πάρουν μέρος μόνο αγόρια στην εφηβεία και ο νικητής, που θα έκανε τον γύρο του κόσμου χωρίς να συνοδεύεται, θα έπρεπε να ολοκληρώσει το ταξίδι σε 46 ημέρες, χωρίς αεροπλάνο.

Η «Ρolitiken» επέλεξε τον Χουλ ανάμεσα σε εκατοντάδες εφήβους που είχαν απαντήσει στην αγγελία. Εφυγε από τη Δανία την 1η Μαρτίου του 1928 και έκανε τον γύρο του κόσμου, ταξιδεύοντας με ατμόπλοια, τρένα και αυτοκίνητα σε Αγγλία, Σκωτία, Καναδά, Ιαπωνία, ΕΣΣΔ, Πολωνία και Γερμανία.

«Κάτι μέσα μου μού έλεγε ότι έπρεπε να το δοκιμάσω» έγραψε το 1992, στην αυτοβιογραφία του. Ο διεθνής Τύπος κάλυψε από την πρώτη στιγμή την περιπέτειά του. Το ταξίδι κύλησε χωρίς απρόβλεπτα, ώσπου ο Χουλ έφθασε στον Καναδά. Θέλοντας να εντυπωσιάσει μια κοπέλα που είχε γνωρίσει στο πλοίο με το οποίο διέπλευσε τον Ατλαντικό, έχασε χρόνο, και το τρένο.

Χωρίς να πτοηθεί από την καθυστέρηση, κατάφερε στη συνέχεια να διασχίσει χωρίς προβλήματα τη Μαντζουρία η οποία το 1928 ήταν στο επίκεντρο πολεμικής σύρραξης μεταξύ Σοβιετικής Ενωσης και Ιαπωνίας. Τη μεγαλύτερη τρομάρα την πήρε στη Μόσχα όπου δεν τον περίμενε κανένας. Σε μια εποχή όπου οι ξένοι συλλαμβάνονταν απλώς και μόνο γιατί κυκλοφορούσαν χωρίς συνοδεία, έκανε τον γύρο της πόλης με άμαξα προτού βρει τον προξενείο της Δανίας.

Οταν επέστρεψε στην Κοπεγχάγη, έπειτα από μόλις 44 ημέρες, τον υποδέχθηκε σαν ήρωα ενθουσιώδες πλήθος 20.000 συμπατριωτών. Η περιπέτεια του Χουλ τελείωσε επάνω στους ώμους δύο γεροδεμένων αστυνομικών. Τον άφησαν μπροστά στη μητέρα του, που κοιμόταν με ηρεμιστικά καθ΄ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του. Είναι γνωστό ότι το 1929 ο Ερζέ διάβασε το βιβλίο που έγραψε ο νεαρός Χουλ για το ταξίδι του, με τίτλο «Ενας πρόσκοπος στον Γύρο του Κόσμου». Την ίδια χρονιά εμφανίστηκε πρώτη φορά ο Τεν Τεν στο παιδικό ένθετο της εφημερίδας «Le Ρetit Vingtieme». Ο Χουλ δεν είναι ο μοναδικός υποψήφιος. Πολλοί πιστεύουν ότι πρότυπο για τον Τεν Τεν ήταν και ο γάλλος δημοσιογράφος Ρομπέρ Σεξ. Ανταποκριτής στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και λάτρης των εξερευνήσεων, έμοιαζε και ντυνόταν σαν τον Τεν Τεν. Επιπλέον πιστός φίλος του ήταν ένας σκύλος ονόματι Μιλού. Το 1926 ο Σεξ πήγε στη Μόσχα. Τρία χρόνια αργότερα ο Ερζέ εξέδωσε το πρώτο άλμπουμ της σειράς «Ο Τεν Τεν στη χώρα των Σοβιέτ». Οι αποστολές του Σεξ στο εξωτερικό, στο Κονγκό το 1930 και στην Αμερική το 1931 συμπίπτουν ακριβώς με τα θέματα των επόμενων βιβλίων. Τυχαίο; Ο ίδιος ο Ερζέ δεν αποκάλυψε ποτέ ποιος ήταν η πηγή της έμπνευσής του.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
«Ο Ερζέ ήταν ο Χίτσκοκ των κόμικς»

Για τον «παλιομοδίτη» Τεν Τεν μιλάει στο «Βήμα» ο Νιx (φωτογραφία) σύγχρονος βέλγος δημιουργός κόμικς και καθηγητής κινουμένων σχεδίων στο Πανεπιστήμιο Σεν Λυκάς στις Βρυξέλλες.

- Αντέχουν σήμερα οι ιστορίες του Τεν Τεν;

«Εγώ γεννήθηκα το 1969 και διάβαζα Τεν Τεν μανιωδώς, όπως όλοι οι συμμαθητές μου. Η γενιά μας τον βλέπει με νοσταλγία. Αλλά σήμερα τα παιδιά τον θεωρούν ξεπερασμένο. Τους φαίνεται δισδιάστατος, προβλέψιμος, πιο απλοϊκός από τους ήρωες στην τηλεόραση και στο σινεμά. Φοβάμαι ότι ανήκει στον 20ό, όχι στον 21ο αιώνα... Τα κατορθώματά του μπορεί να φαίνονταν εξωτικά το 1939 αλλά τώρα είναι μάλλον συνηθισμένα, και τα ρούχα του είναι τόσο παλιομοδίτικα».

- Η «γραμμή» και οι ιστορίες του Ερζέ;

«Ο Ερζέ παραμένει κλασικός. Τον διδάσκουμε ως παράδειγμα απλού και καθαρού σχεδίου, πλοκής δομημένης με ακρίβεια και δράσης σε σωστές δόσεις. Για τον κόσμο του κόμικς είναι ό,τι ο Χίτσκοκ για τον κινηματογράφο, αξεπέραστος».

- Και οι ιδέες του;Η κατηγορία ότι διαιώνισε το στερεότυπο του λευκού αποικιοκράτη, π.χ., στο τεύχος «Ο Τεν Τεν στο Κονγκό»;

«Αυτή η ιστορία πράγματι αποτέλεσε όργανο προπαγάνδας. Οχι όμως υπέρ του ρατσισμού, όπως λέγεται συχνά, αλλά υπέρ των βέλγων ιεραποστόλων στην Αφρική, που σώζουν συνεχώς με όλο και πιο γελοίους τρόπους τη ζωή του Τεν Τεν, παρά το προχωρημένο της ηλικίας τους και τα μακριά ράσα που φορούν. Είναι μια περιπέτεια που έχει χάσει όποια γοητεία είχε τότε. Αλλά αυτή η συζήτηση περί πολιτικής ορθότητας μού φαίνεται ότι γίνεται σε εντελώς λανθασμένη βάση. Ο Τεν Τεν υπήρξε προϊόν της εποχής του. Και μην ξεχνάτε ότι ο Ερζέ δούλευε για μια καθολική εφημερίδα η οποία ήθελε οι μικροί αναγνώστες να κατηχηθούν με πολύ συντηρητικές αξίες».

Γυρίζει ταινία ο «φαν» Σπίλμπεργκ

Στα 15 του (ένθετη φωτογραφία) ο Πάλε Χουλ κέρδισε σε διαγωνισμό της εφημερίδας «Ρolitiken» την ευκαιρία να γίνει ο «έφηβος Φιλέας Φογκ». Αριστερά, επιδεικνύει βιβλίο με τα απομνημονεύματά του

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού ο βέλγος ρεπόρτερ με το λευκό τεριέ είναι σχεδόν άγνωστος! Ολα δείχνουν ότι αυτό θα αλλάξει σε λίγους μήνες όταν προβληθεί στις αίθουσες το πρώτο μέρος της τριλογίας που γύρισε ο «πολύς» Στίβεν Σπίλμπεργκ σε 3D, με τίτλο «Οι περιπέτειες του Τεν Τεν- Το μυστικό του μονόκερου».

«Ισως επειδή οι ιστορίες του δεν έχουν ούτε σεξούτε βία, που αρέσουν στους Αμερικανούς. Επιπλέονο Τεν Τεν δεν ξεπουλήθηκε ποτέ στο δολάριο. Από αυτή την άποψη ήταν και είναι ένας πολύ ευρωπαίος ήρωας» έχει εξηγήσει ο Πιερ Ασουλίν, συγγραφέας του βιβλίου «Ερζέ: ο άνθρωπος που δημιούργησε τον Τεν Τεν».

Η περιφρόνηση του καθολικού Ερζέ στον αμερικανικό καπιταλισμό φαίνεται καθαρά στο τεύχος «Ο Τεν Τεν στην Αμερική» (1931)οι κακοί είναι πάντα αριβίστες που επιδεικνύουν με φτηνό τρόπο τον πλούτο τους και προσφέρουν στον Τεν Τεν χρήματα τα οποία εκείνος αρνείται να πάρει. Ερωτικός υπαινιγμός δεν υπάρχει ούτε για δείγμα! Ο Τεν Τεν κάνει παρέα μόνο με άνδρες και δεν νιώθει το παραμικρό ρομαντικό σκίρτημα για καμία κοπέλα σε 24 ιστορίες. Εξ ου και η (αναπόδεικτη) θεωρία ότι μπορεί να ήταν γκέι. 

Της Ειρήνης Μητροπούλου

Πηγή Το Βήμα

12.12.2010