Πως πρέπει να γίνει η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους και ποιές θα είναι οι επιπτώσεις της

(Παλιότερη δημοσίευση)


Το μέλλον της Ελλάδας για την επόμενη δεκαετία και πλέον κρέμεται από το πώς θα αναδιαρθρώσει το χρέος της. Ομως, το κοινό έχει πάρα πολύ περιορισμένη γνώση του τι σημαίνει αναδιάρθρωση και ποια θα είναι τα αποτελέσματά της. Επιπλέον, οι συνεχείς διαψεύσεις και τα ξόρκια δεν αφήνουν να υπάρξει μια υγιής συζήτηση του θέματος της αναδιάρθρωσης. Εχει δημιουργηθεί η εντύπωση πως αναδιάρθρωση και χρεοκοπία είναι το ίδιο πράγμα - μια τρομακτική καταστροφή που πρέπει να αποφευχθεί με κάθε κόστος. Αντίθετα, η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν πολλοί τύποι και τρόποι αναδιάρθρωσης, και μερικοί είναι πολύ επωφελέστεροι για την Ελλάδα από άλλους. Σε αυτό το άρθρο απαντάμε σε μερικές από τις θεμελιώδεις ερωτήσεις πάνω στο θέμα της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους.
1Ποιο είναι το μέγεθος του χρέους του ελληνικού κράτους;
Το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν 328 δισ. ευρώ, στο τέλος του 2010. Η Ευρωπαϊκή Ενωση και το ΔΝΤ υποσχέθηκαν στην Ελλάδα 110 δισ. ευρώ δάνειο. Αρα, το απομένον/ακάλυπτο ελληνικό δημόσιο χρέος είναι 218 δισ. ευρώ. Αφού το ΑΕΠ ήταν 230 δισ. ευρώ το 2010, το δημόσιο χρέος ήταν 143% του ΑΕΠ.
2Γιατί το ελληνικό δημόσιο χρέος αυξάνεται;
Για δύο λόγους. Πρώτον γιατί, παρά τις περικοπές δαπανών του δημοσίου τομέα, το Δημόσιο είχε έλλειμμα 10% το 2010, και αυτό αύξησε το χρέος. Δεύτερον, η σοβαρή ύφεση στην Ελλάδα μειώνει το ΑΕΠ και άρα αυξάνει το χρέος σαν ποσοστό του ΑΕΠ.
3Μπορεί η Ελλάδα να αποπληρώσει όλο το δημόσιο χρέος της;
Οχι. Ακόμα κι αν η Ελλάδα επιτύχει να εξαλείψει το δημόσιο έλλειμμα και αντίθετα το Δημόσιο αρχίσει να έχει πλεονάσματα, δημόσιο χρέος που φθάνει το 150% του ΑΕΠ δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί πλήρως από τα πλεονάσματα, ακόμα κι αν ο τόκος είναι χαμηλός στο 5%. Αυτό συνεπάγεται ότι ακόμα και οι ετήσιοι τόκοι δεν θα μπορούν να πληρωθούν από το πλεόνασμα, και άρα το συσσωρευμένο χρέος θα αυξάνεται. Αυτό δεν είναι βιώσιμο για την ελληνική οικονομία.
Ο τόκος που σήμερα χρειάζεται η Ελλάδα για να επαναχρηματοδοτήσει τα διετή της δάνεια είναι 25%. Το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο με τόκο 5%. Με τόκο 25% το δημόσιο χρέος είναι πραγματική θανατική καταδίκη για την Ελλάδα. Η μόνη λύση είναι η αναδιάρθρωση του χρέους, κατά προτίμηση με προσφορά εθελουσίας ανταλλαγής παλιού χρέους με νέο.
4Υπάρχουν επιπλέον λόγοι που κάνουν την αναδιάρθρωση επιθυμητή;
Ασφαλώς. Από τον Μάιο του 2010, η κρίση χρέους της Ελλάδας δεν αφήνει την Ελλάδα, τις ελληνικές τράπεζες και άλλες ελληνικές εταιρείες να αξιοποιήσουν τις διεθνείς χρηματαγορές. Η Ελλάδα και οι ελληνικές εταιρείες χρειάζονται πρόσβαση στις διεθνείς χρηματαγορές για να αναπτυχθούν. Η αναδιάρθρωση θα επαναφέρει την πρόσβαση της Ελλάδας και των ελληνικών εταιρειών στις διεθνείς χρηματαγορές. Επιπλέον, η αναδιάρθρωση πρέπει να συνοδευτεί με μείωση του χρέους, που θα αναλύσουμε λεπτομερώς πιο κάτω. Η μείωση του χρέους μειώνει τους τόκους που πληρώνει η Ελλάδα.
5Τι σημαίνει εθελουσία αναδιάρθρωση του ελληνικού δημοσίου χρέους;
Εθελουσία αναδιάρθρωση σημαίνει ότι η Ελλάδα θα ζητήσει από τους ιδιώτες δανειστές της, αυτούς δηλ. που έχουν ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου (εξαιρώντας τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και το ΔΝΤ), να ανταλλάξουν οικειοθελώς τα ομόλογά τους με καινούργια ομόλογα που θα εκδώσει η Ελλάδα.
6Ποιος είναι ο πιο συμφέρων για την Ελλάδα τρόπος να αναδιαρθρώσει το δημόσιο χρέος της;
Ο βέλτιστος τρόπος αναδιάρθρωσης απαιτεί τα εξής τέσσερα στοιχεία.
(α) Για να μπορέσει να προσελκύσει επιτόκια 5% ή λιγότερο, η Ελλάδα χρειάζεται εγγύηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Σταθερότητας (ESM) για την ονομαστική αξία των καινούργιων της ομολόγων. Αυτό είναι ανάλογο των «ομολόγων Μπρέιντι» που εκδόθηκαν από πολλές λατινοαμερικανικές χώρες (και άλλες) και χρησιμοποίησαν ως εγγύηση ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου (και ονομάστηκαν έτσι από τον τότε υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Νίκολας Μπρέιντι).
(β) Μεγάλα κομμάτια του ελληνικού χρέους λήγουν πολύ σύντομα: 19 δισ. ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2011, 33,5 δισ. ευρώ το 2012, 29 δισ. ευρώ το 2013 και 32 δισ. ευρώ το 2014, δηλ., 114 δισ. ευρώ (πάνω από το ένα τρίτο του συνολικού χρέους) σε δυόμισι χρόνια. Τα καινούργια ομόλογα θα έχουν μακροχρόνιες ημερομηνίες λήξης έτσι ώστε το χρέος να γίνει πιο διαχειρίσιμο.
(γ) Τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου ανταλλάσσονται στην αγορά σε τιμές 30-36% κάτω από την ονομαστική τους αξία. Για παράδειγμα, ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου διαφορετικών λήξεων ανταλλάσσονταν στις 3 Μαΐου 2011 σε περίπου 70% της ονομαστικής τους αξίας. Οταν γίνει η ανταλλαγή του παλιού χρέους με το νέο, πρέπει να γίνει στις τιμές που επικρατούν στην αγορά. Αυτό σημαίνει ότι το παλιό χρέος πρέπει να ανταλλαγεί σε τιμές περίπου 70% της ονομαστικής του αξίας, δηλ. με ένα «κούρεμα» (ζημία στους κατόχους του παλιού χρέους) 30%.
Αρα, ανταλλάσσοντας το χρέος της, η Ελλάδα καταφέρνει να το μειώσει 30% ή και περισσότερο.
(δ) Η αναδιάρθρωση πρέπει να γίνει όταν η Ελλάδα καλύπτει ακόμα τις δανειακές της υποχρεώσεις από το δάνειο των 110 δισ. από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ. Αυτό σημαίνει ότι η αναδιάρθρωση πρέπει να γίνει στους επόμενους 8-10 μήνες.
7Γιατί να δεχθούν οι τωρινοί κάτοχοι δημοσίου χρέους την εθελουσία ανταλλαγή;
Οι τωρινοί κάτοχοι χρέους θα δεχθούν την εθελουσία ανταλλαγή για να αποφύγουν περαιτέρω (μελλοντικές) ζημίες. Με τη μείωση του συνολικού ελληνικού χρέους και την επιμήκυνση αποπληρωμής του αυξάνεται η πιθανότητα ότι στο μέλλον δεν θα υπάρξουν καινούργια κουρέματα. Και πάρα πολύ σημαντικό για τα κίνητρα των τωρινών κατόχων δημοσίου χρέους είναι ότι τα καινούργια ομόλογα θα έχουν την εγγύηση (τουλάχιστον για την ονομαστική αξία τους) του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης (ESM). Η μέθοδος Μπρέιντι (προσαρμοσμένη εδώ στην εγγύηση του ESM) χρησιμοποιήθηκε σε 18 χώρες, έγινε καλά αποδεκτή, και τα καινούργια ομόλογα ανατιμήθηκαν με την πάροδο του χρόνου.
8Γιατί η αναδιάρθρωση μειώνει το δημόσιο χρέος;
Το δημόσιο χρέος μειώνεται γιατί τα παλιά ομόλογα αγοράζονται με κούρεμα 30% (ή και περισσότερο) από την ονομαστική τους αξία.
9Η εθελουσία αναδιάρθρωση σημαίνει χρεοκοπία;
Οχι, εθελουσία αναδιάρθρωση δεν σημαίνει χρεοκοπία.
10Θα μπορεί η Ελλάδα να πληρώνει τους δημοσίους υπαλλήλους μετά την αναδιάρθρωση;
Ασφαλώς, εφόσον η αναδιάρθρωση γίνει την περίοδο που η αναχρηματοδότηση των δανείων καλύπτεται από το δάνειο της Ε.Ε. και του ΔΝΤ, δηλ. τους επόμενους 8-10 μήνες. Οταν βγουν τα καινούργια ομόλογα, στον καθορισμό του συνολικού ποσού έκδοσης πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν ότι μάλλον θα υπάρχει δημόσιο έλλειμμα για τουλάχιστον 2-3 χρόνια, και πρέπει το συνολικό καινούργιο χρέος να καλύπτει και αυτά τα ελλείμματα. Επειτα από αυτό το διάστημα, το Δημόσιο πρέπει να έχει περισσεύματα και όχι ελλείμματα.
11Μπορεί να έχουν προβλήματα οι ελληνικές τράπεζες μετά την αναδιάρθρωση;
Οι ελληνικές τράπεζες έχουν συνολικά 40 δισ. ευρώ ομόλογα του Δημοσίου. Από αυτά, οι τράπεζες κρατούν τη συντριπτική πλειοψηφία τους στον «κεφαλαιακό» λογαριασμό τους στην ονομαστική τους αξία, και όχι στην τωρινή αξία τους στην αγορά. Οταν γίνει η αναδιάρθρωση, οι ελληνικές τράπεζες θα πρέπει να γράψουν τα ομόλογα αυτά στις τιμές της αγοράς (στις οποίες θα τα αγοράσει το ελληνικό κράτος για να ανταλλαγούν) στα βιβλία τους. Αυτό θα δημιουργήσει μια λογιστική ζημία 12 δισ. ευρώ στις ελληνικές τράπεζες αν το κούρεμα είναι 30%. Η ζημία αυτή έχει ήδη γίνει, αλλά η λογιστική της αναγνώριση θα γίνει με την αναδιάρθρωση. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν συνολικά αξία στο χρηματιστήριο περίπου 15 δισ. ευρώ Χρειάζονται εισροή καινούργιων κεφαλαίων. Το κράτος μπορεί να χρειαστεί να επενδύσει επιπλέον κεφάλαια στις τράπεζες και ιδιώτες επενδυτές μπορεί να αναγκαστούν να δεχθούν μια αναδιάρθρωση σαν αυτή των κρατικών ομολόγων. Στην παρούσα κρίση, κυβερνήσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου επένδυσαν και αύξησαν τα κεφάλαια σημαντικών τραπεζών στις χώρες τους, όπως έκανε η αμερικανική κυβέρνηση με τη Citibank.
12Τι λέτε για την άποψη οι τράπεζες να μη μειώσουν το κεφάλαιό τους στα λογιστικά τους βιβλία μετά την αναδιάρθρωση;
Διαφωνούμε. Οι ισολογισμοί των τραπεζών πρέπει να αντικατοπτρίζουν την τωρινή τιμή των στοιχείων του ενεργητικού τους. Δεν πρέπει να επιτρέπεται στις τράπεζες από την Τράπεζα της Ελλάδος και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χρησιμοποιούν τερτίπια για να δώσουν την εντύπωση ότι τα κεφάλαιά τους είναι μεγαλύτερα απ' ό, τι πραγματικά είναι. Προσβλέποντας στην επόμενη μέρα μετά την αναδιάρθρωση, οι ελληνικές τράπεζες πρέπει να κάνουν την ανακεφαλαιοποίησή τους άμεση προτεραιότητα.
13Αλλες ευρωπαϊκές τράπεζες μπορεί να έχουν προβλήματα μετά την αναδιάρθρωση;
Μάλλον όχι. Οι πιο πολλές τράπεζες έχουν σχετικά μικρή έκθεση στο ελληνικό χρέος. Μερικές τράπεζες με σημαντική έκθεση στο ελληνικό χρέος μπορεί να χρειαστούν ανακεφαλαιοποίηση.
14Μπορεί τα ελληνικά Ταμεία συντάξεων να έχουν προβλήματα μετά την αναδιάρθρωση;
Οχι διαφορετικά από τα σημερινά τους προβλήματα. Κάποιοι λένε ότι τα ελληνικά Ταμεία συντάξεων δεν θα μπορέσουν να πληρώσουν συντάξεις γιατί έχουν ελληνικά ομόλογα. Αυτό δεν είναι σωστό. Τα Ταμεία έχουν περίπου 40 δισ. ευρώ ομόλογα του Δημοσίου, και τα πιο πολλά από αυτά είναι γραμμένα (κακώς) στα βιβλία τους στην ονομαστική αξία, παρότι στην τωρινή αγορά η τιμή τους είναι 30-35% κάτω από την ονομαστική αξία. Το δεδομένο ότι η πραγματική τιμή των ομολόγων είναι πολύ λιγότερη απ' ότι εμφανίζεται στα βιβλία των Ταμείων, δεν έχει σταματήσει τα Ταμεία να πληρώνουν συντάξεις. Η αναγραφή της σωστής αξίας των ελληνικών ομόλογων στα βιβλία τους μετά την αναδιάρθρωση δεν θα επηρεάσει την ικανότητά τους να πληρώνουν συντάξεις. Η ζημία έχει ήδη γίνει, και η αναδιάρθρωση δεν δημιουργεί νέα ζημία.
15Είναι αλήθεια ότι μετά την αναδιάρθρωση δεν θα χρειαστούν νέες θυσίες;
Η αναδιάρθρωση δεν λύνει το πρόβλημα του ελλείμματος του Ελληνικού Δημοσίου. Πιο πολλές θυσίες, συμπεριλαμβανομένων και μειώσεων κρατικών δαπανών και αύξησης των εσόδων θα χρειαστούν, για να μπορέσει η Ελλάδα να έχει πλεόνασμα στον δημόσιο τομέα. Η αναδιάρθρωση συμβάλλει σ' αυτό τον στόχο αφού ελαφρύνει το χρέος και τα τοκοχρεολύσια που πληρώνει η Ελλάδα κάθε χρόνο.
16Η εθελουσία αναδιάρθρωση σημαίνει ότι η Ελλάδα θα βγει από το ευρώ και την Ε.Ε.;
Οχι. Συμφέρει και την Ελλάδα και τους εταίρους της στην Ε.Ε. να παραμείνει η Ελλάδα στο ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ενωση.
17Η εθελουσία αναδιάρθρωση χρειάζεται χρηματοδότηση από την Ε.Ε. ή το ΔΝΤ;
Οχι. Η εθελουσία αναδιάρθρωση δεν χρειάζεται πρόσθετη χρηματοδότηση από την Ε.Ε. ή το ΔΝΤ. Αντίθετα, πολλές άλλες «λύσεις» χρειάζονται σημαντική χρηματοδότηση από την Ε.Ε. ή το ΔΝΤ.
18Εχει διατυπωθεί η άποψη ότι η αναδιάρθρωση θα είναι καταστροφική. Γιατί;
Συνήθως αυτή η άποψη βασίζεται στην ιδέα ότι, αν γίνει αναδιάρθρωση θα ακολουθήσει πιο σκληρή αντίσταση στις διαρθρωτικές αλλαγές, στις περικοπές δαπανών και στον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Αρα, λένε οι υποστηρικτές αυτής της άποψης, καλύτερα να αναβάλλουμε όσο γίνεται την αναδιάρθρωση για να έχουν την ευκαιρία να δουλέψουν τα μέτρα.
Αυτή η άποψη είναι λανθασμένη. Πρώτα απ' όλα, η αναδιάρθρωση δεν είναι πανάκεια. Δεν θα λύσει το πρόβλημα του ελλείμματος του Δημοσίου όπου οι δαπάνες είναι πολύ μεγαλύτερες των εσόδων. Αρα και μετά την αναδιάρθρωση θα χρειαστεί να συνεχιστούν οι διαρθρωτικές αλλαγές, οι περικοπές δαπανών και οι προσπάθειες για περιορισμό της φοροδιαφυγής. Το ότι πολλοί νομίζουν ότι όλα αυτά δεν θα χρειάζονται μετά την αναδιάρθρωση είναι μια τεραστία αποτυχία του πολιτικού συστήματος και των μέσων ενημέρωσης.
Οχι μόνο δεν είναι η αναδιάρθρωση εναντίον των αλλαγών, αλλά τις βοηθάει με το να μειώνει τα μελλοντικά τοκοχρεολύσια και με το να δίνει ξανά πρόσβαση στις ελληνικές επιχειρήσεις στις διεθνείς χρηματαγορές. Θα αναλύσουμε παρακάτω γιατί η αναβολή της αναδιάρθρωσης είναι ολέθρια.
19Ποιες είναι οι συνέπειες αναβoλής της αναδιάρθρωσης;
Η αναβολή είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Η Ελλάδα έχει ένα «παράθυρο» 8-10 μηνών κατά τους οποίους καλύπτεται από το δάνειο της Ε.Ε. και του ΔΝΤ και μπορεί να επαναχρηματοδοτεί το χρέος της από τα χρήματα αυτού του δανείου. Οταν κλείσει αυτό το παράθυρο, στα μέσα του 2012, η Ελλάδα θα χρειαστεί να αναχρηματοδοτήσει τα δάνειά της από τις διεθνείς χρηματαγορές. Αυτές οι αγορές έχουν σήμερα επιτόκια 15-25% για ελληνικό δημόσιο χρέος, πάρα πολύ πιο πάνω απ' ό, τι μπορεί να πληρώσει η Ελλάδα. Οταν βρεθεί στα μέσα του 2012 σε αυτή τη θέση η Ελλάδα, δεν θα μπορεί πια να κάνει την εθελουσία αναδιάρθρωση. Θα αναγκαστεί να χρεοκοπήσει. Αντίθετα, με την εθελουσία αναδιάρθρωση, η χρεοκοπία αυτή θα είναι καταστροφική, θα διώξει την Ελλάδα από τις χρηματαγορές για χρόνια, το Δημόσιο είναι πιθανόν να μην μπορεί να πληρώσει μισθούς και συντάξεις, και η χρεοκοπία θα μπορούσε να βγάλει την Ελλάδα από το ευρώ. Η χρεοκοπία και οι καταστροφικές συνέπειές της θα είναι αποτέλεσμα της αναβολής της αναδιάρθρωσης. Η Ελλάδα χρειάζεται αναδιάρθρωση το 2011.
20Τι λέτε για την άποψη ότι δεν χρειάζεται αναδιάρθρωση του χρέους, μόνο επιμήκυνση και καλύτεροι όροι για το δάνειο από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ;
Καλύτεροι όροι του δανείου (π. χ. μικρότερο επιτόκιο και επιμήκυνση αποπληρωμής) είναι ασφαλώς χρήσιμοι για την Ελλάδα. Αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα που λύνει η αναδιάρθρωση. Εχοντας ήδη δαπανήσει ολόκληρο το δάνειο από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ, στα μέσα του 2012, η Ελλάδα θα χρειαστεί τότε να αναχρηματοδοτήσει τα δάνειά της από τις διεθνείς χρηματαγορές που λήγουν τότε. Δεν μπορεί να το κάνει με τα σημερινά τεράστια επιτόκια. Αν δεν έχει κάνει εθελουσία αναδιάρθρωση πριν από το πρώτο τρίμηνο του 2012, η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει στα μέσα του 2012 με καταστροφικές συνέπειες.
21Η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού τον Μάιο του 2010 αλλά «σώθηκε». Δεν θα μπορούσε αυτό να ξαναγίνει το 2012;
Η πιθανότητα να πάρει πρόσθετο δάνειο η Ελλάδα το 2012 είναι μικρή. Μετά την Ελλάδα, πήραν δάνεια από την Ε.Ε. η Ιρλανδία και η Πορτογαλία. Σε διάφορες χώρες της Ε.Ε. υπάρχουν σημαντικές πολιτικές αντιδράσεις εναντίον αυτού του προγράμματος. Αντί να είναι η Ελλάδα έρμαιο των πολιτικών εξελίξεων σε μια σειρά από χώρες περιμένοντας την σωτηρία του πρόσθετου δανείου από τον από μηχανής θεό, πρέπει να εφαρμόσει τώρα τη λύση της εθελουσίας αναδιάρθρωσης και να μην περιμένει να βρεθεί στο χείλος του γκρεμού (ξανά) χωρίς καμιά διαπραγματευτική δύναμη.

Των Νικου Oικονομιδη και Roy C. Smith
(Οι κ. Νίκος Οικονομίδης και Roy C. Smith είναι καθηγητές Οικονομικών στο Stern School of Business, του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης)
Πηγή Καθημερινή
8.5.2011

Λύση στην κρίση με την ανταλλαγή ακινήτων-χρέους

Στη δραματική οικονομική κρίση που ζούμε, με την Ελλάδα να φαίνεται ότι θα χρειαστεί νέα δάνεια το 2013, δύο πρωτοβουλίες θα άλλαζαν άρδην το σκηνικό σε ουσιαστικό αλλά και σε ψυχολογικό επίπεδο. Η άμεση δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος μέσα από δραματικές περικοπές δαπανών που θα συμφωνούσαν από κοινού τα δύο μεγάλα κόμματα και η άμεση μείωση χρέους με αξιοποίηση της κρατικής ακίνητης περιουσίας.

Ανάλυση της πρότασης

Η εξειδικευμένη πρόταση - λύση για άμεση δράση στη μείωση χρέους είναι: ανταλλαγή (swap) του χρέους που κρατούν οι ελληνικές τράπεζες (περίπου 35 δισ.) με περιουσιακά στοιχεία (equity) του κράτους. Οι τράπεζες ανταλλάσσουν τα ομόλογα του Δημοσίου που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους με την κυριότητα κρατικών ακινήτων (υπουργεία, νοσοκομεία, ΤΕΙ και ΑΕΙ, τελωνεία, φυλακές κ. λπ.) και εκτάσεων (στρατόπεδα, αεροδρόμια, μαρίνες, άλλα αξιοποιήσιμα ακίνητα από κληρονομιές κ. λπ.) για ένα διάστημα έως και 30 ετών. Το Δημόσιο διαγράφει το ισόποσο χρέος των ομολόγων που αποσύρονται από την αγορά και υπογράφει με τις τράπεζες σύμβαση μακροχρόνιας μίσθωσης (leasing) των ακινήτων που θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί. Η διάρκεια και το ύψος των μισθωμάτων θα προσδιορίζονται από τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά των «αποσυρμένων» ομολόγων και την τιμή ανταλλαγής τους (που ιδεατά θα είναι 100, δηλαδή χωρίς κανένα «κούρεμα»).

Οι τεχνικές λεπτομέρειες της ανταλλαγής είναι σχετικά περίπλοκες, η διαδικασία μπορεί να είναι ανοιχτή και σε κοινοπραξίες μεταξύ τραπεζών (ελληνικών και ξένων) και η διαπραγμάτευση των όρων της ανταλλαγής με απόλυτη διαφάνεια. Τα αποτελέσματα για τα δύο μέρη είναι εξαιρετικά: το κράτος μειώνει το χρέος (350 δισ.) κατά 10% και δημιουργεί τρέχουσες δαπάνες για ενοίκια (περίπου 800 εκατ. ετησίως). Η κυριότητα των ακινήτων θα περιέλθει πάλι στο Δημόσιο έπειτα από μερικά χρόνια. Οι τράπεζες δεν έχουν πλέον κρατικά ομόλογα, αντικαθιστούν τις αποδόσεις από τα ομόλογα με αυτές από μισθώματα και μπορούν να επιστρέψουν στις διεθνείς χρηματαγορές. Η Ελλάδα παίρνει μια μεγάλη δημοσιονομική ανάσα.

Το κυριότερο όμως όφελος είναι στην ψυχολογία των αγορών, αλλά και στην τόνωση του αισθήματος αλληλεγγύης ανάμεσα στους Ευρωπαίους εταίρους μας που καλούνται εκ νέου να βοηθήσουν.

Αποκατάσταση εμπιστοσύνης

Πιστεύω ότι και μόνο η ανακοίνωση μιας τέτοιας ανταλλαγής θα έφερνε νέους αγοραστές ελληνικών ομολόγων στις χαμηλές τιμές που τώρα βρίσκονται, βελτιώνοντας σημαντικά την προοπτική επανόδου της χώρας στις αγορές. Μαζί με την προοπτική δημιουργίας πρωτογενούς πλεονάσματος, θα μπορούσε να θέσει τέρμα στις αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους.

Οι μεγαλύτερες προκλήσεις για μια τέτοια ανταλλαγή είναι: η εξεύρεση αρκετών περιουσιακών στοιχείων με ανάλογη αξία, η ετοιμότητα δράσης του κρατικού μηχανισμού και νομικές λεπτομέρειες διαδικασιών που δεν θα αποκλείουν τη συμμετοχή και άλλων ομολογιούχων στην ανταλλαγή αυτή. Oμως, η κρισιμότητα των περιστάσεων ορίζει ότι, με διαδικασίες ανάλογες των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, μια τέτοια ανταλλαγή μπορεί να επιτευχθεί σε διάστημα μόνο λίγων μηνών.

Του Χάρη Μάκκα

Ο κ. Μάκκας είναι Senior Partner στην I. J. Partners S. A. και μέλος της Ε. Ε. της Δράσης.

Πηγή Καθημερινή

8.5.2011

Τα χρόνια της σταφίδας

(Παλιά δημοσίευση)

Να γνωρίσουμε την Ηλεία σημαίνει να διαβάσουμε την ιστορία της σταφίδας έτσι όπως αυτή εξελίχθηκε τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια. Στη σταφίδα οφείλει ο νομός την ακμή και την παρακμή του, στη σταφίδα τον εποικισμό του με ορεινούς μετά το 1830. Η αναφορά, αποτελεί πόνημα της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Ηλείας, το οποίο σήμερα μετά χαράς δημοσιεύουμε στη σελίδα. Αξίζει να διαβαστεί, όπως αξίζει να μελετηθεί και η ιστορία του καπνού και η Θράκη, η ιστορία του βαμβακιού και η νεώτερη Θεσσαλία, κ.ά. Το θέμα έχει και μια επικαιρότητα ενταύθα καθώς πρόσφατα ημιορεινός δήμος ζητά χρηματοδότηση για να ιδρύσει Μουσείο Σταφίδας στο Νομό… Είθε!!!

Φιλιά

Οδοιπορικό στην οικονομική και κοινωνική ιστορία της Ηλείας, μετά την Απελευθέρωση 

(19ος – 20ος αι.)

Σπάνια η ιστορία ενός τόπου έχει συνδεθεί τόσο στενά με ένα αγροτικό προϊόν όσο η Ηλεία και η ευρύτερη περιοχή της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου με την σταφίδα.
Η καλλιέργειά της μέχρι την απελευθέρωση (1830) ήταν σχετικά περιορισμένη, γεγονός που οφείλεται αφ’ ενός στο ότι η σταφίδα δεν ήταν απαραίτητη στη διατροφή του αγροτικού πληθυσμού και αφ’ ετέρου στο ότι η αντικατάσταση μιας άλλης καλλιέργειας με σταφιδαμπέλους, απαιτούσε αρχική χρηματική επένδυση και συγχρόνως οικονομική αντοχή των παραγωγών ώστε να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες 3-4 χρόνων που απαιτούσαν τα φυτώρια ωσότου αρχίσουν να αποδίδουν καρπό.
Ωστόσο από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του νεοελληνικού κράτους, η καλλιέργεια της άρχισε να παίρνει εντυπωσιακές διαστάσεις, λόγω της εξωτερικής ζήτησης του προϊόντος στην ευρωπαϊκή αγορά και, κυρίως, την αγγλική.

Την ώρα που ο Κάρολος Ντίκενς αποθέωνε στις «Χριστουγεννιάτικες Ιστορίες» του την σταφίδα, απαραίτητη στο τραπέζι των λονδρέζικων οικογενειών, πλοία γεμάτα σταφίδα έφευγαν από το λιμάνι του Κατακόλου και τα άλλα λιμάνια της Πελοποννήσου με προορισμό τις μεγάλες αγορές του εξωτερικού, όπου το προϊόν καταναλωνόταν σαν υλικό ζαχαροπλαστικής για την κατασκευή πουτίγκας και σταφιδόψωμου, σαν ξηρός καρπός και αργότερα για την παραγωγή φθηνού σταφιδίτη οίνου και άλλων οινοπνευματωδών ποτών.

Μέχρι το 1860 οι εκτάσεις με σταφιδαμπέλους σχεδόν εξαπλασιάστηκαν φθάνοντας στην Πελοπόννησο τα 120.000-150.000 στρέμματα ενώ κατά το χρονικό διάστημα 1830- 1860 ο όγκος της σταφιδοπαραγωγής δεκαπλασιάστηκε ακολουθώντας την αντίστοιχη αύξηση των εξαγωγών. Τις δύο επόμενες δεκαετίες, η σταφίδα έγινε το κυριότερο εξαγωγικό προϊόν του Ελληνικού Βασιλείου.

• Από την οικονομία της αυτάρκειας στην εμπορευματοποιημένη παραγωγή

Η εμπορευματοποίηση της σταφίδας οδήγησε την Ηλεία και τις άλλες γειτονικές περιοχές σε μία τόσο ακραία εξειδίκευση, που θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για μονοκαλλιέργεια. Ένας ολόκληρος αγροτικός κόσμος βγήκε από την οικονομία της αυτάρκειας και προσανατολίστηκε προς την εμπορευματοποιημένη παραγωγή. Μια παραγωγή που μοιραία ήταν απόλυτα εξαρτημένη πλέον από τις συνθήκες της διεθνούς αγοράς, την υπερπαραγωγή αλλά και τον καιρό.

Αυτή η ευθυγράμμιση της τοπικής παραγωγής της Ηλείας με την παγκόσμια αγορά και η καλλιέργεια ενός εξαγώγιμου προϊόντος, είχε ως αποτέλεσμα την προσέλκυση πληθυσμών – κυρίως από την ορεινή Πελοπόννησο – και τον εποικισμό των πεδινών περιοχών. Η κάθοδός τους συνέβαλλε στη δημογραφική ανάπτυξη των ηλειακών πόλεων και κωμοπόλεων, οι οποίες κράτησαν ανέπαφη αυτή την μορφή και τον αγροτικό τους χαρακτήρα ως τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εντελώς σχηματικά και περιγραφικά θα μπορούσαμε να κάνουμε διαχωρισμό του πληθυσμού σε τρεις κατηγορίες: Κεφαλαιούχοι, επιχειρηματίες, έμποροι, μεγαλοκτηματίες, γιατροί, δικηγόροι και συμβολαιογράφοι αποτελούσαν το ανώτερο κοινωνικό στρώμα των πόλεων. Στο μεσαίο άνηκε μεγάλο μέρος των χειροτεχνών, των καταστηματαρχών, των εμπόρων. Στο κατώτερο ανήκαν οι εργάτες γης, οι γεωργοί, οι κτηνοτρόφοι, μερικοί καταστηματάρχες και χειροτέχνες και οι μικροί ιδιοκτήτες γης. Γύρω από την παραγωγή και το εμπόριο της σταφίδας πλέχτηκε σιγά-σιγά ένα δίκτυο δραστηριοτήτων που σχημάτισε μια ιεραρχική πυραμίδα. Από τον μικροκαλλιεργητή, τον μικρέμπορο του χωριού ως τον έμπορο της ενδιάμεσης πόλης και τον μεγαλέμπορο. Αυτή η στροφή προς την καλλιέργεια ενός εξαγώγιμου προϊόντος που εξαρτιόταν από τη διεθνή εμπορική συγκυρία, την οργάνωση της παραγωγής και της διακίνησής του αλλά και οι μετέπειτα κρίσεις του εμπορίου, καθόρισαν την τοπική εμπορική και βιομηχανική κίνηση αλλά και την κινητικότητα των κεφαλαίων και του πληθυσμού για πολλές δεκαετίες.

Η σταφίδα απαιτούσε ένα ολόκληρο φάσμα απασχολήσεων: η καλλιέργεια της απαιτούσε εργαλεία, ο καθαρισμός της απαιτούσε μάκινες, η ξήρανση της πανιά και αργότερα ξηραντήρια, η συσκευασία της ξύλινα κιβώτια, η μεταφορά της από τα αλώνια στις αποθήκες του σταφιδεμπόρου και στα λιμάνια απαιτούσε την κατασκευή κάρων. Ωστόσο αυτή η άνθηση της περιοχής χάρη στην παραγωγή και το εμπόριο της σταφίδας σκιάστηκε συχνά. Τα πρώτα σύννεφα εκδηλώθηκαν κατά την δεκαετία του 1850 εξ αιτίας της επιδημίας φυλλοξήρας που έπληξε τα ελληνικά αμπέλια και είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια του εισοδήματος του πληθυσμού και τη χρεοκοπία πολλών σταφιδεμπόρων.

• Προσαρμογή στην ευρωπαϊκή συγκυρία

Το 1877, τα σύννεφα επανεμφανίζονται με την ύφεση της αγγλικής αγοράς. Την κατάρρευση των τιμών απέτρεψε το μεγάλο άνοιγμα των γαλλικών αγορών τον Οκτώβριο του 1879, το οποίο οφειλόταν στην πτώση της γαλλικής οινοπαραγωγής, λόγω της φυλλοξήρας που έπληξε τα γαλλικά αμπέλια. Η σταφίδα έγινε περιζήτητη και η αγροτική παραγωγή προσαρμόσθηκε σ’ αυτή την ευνοϊκή συγκυρία.

Σ’ αυτή την περίοδο ευφορίας είναι ωστόσο χαρακτηριστική η ανυπαρξία επενδύσεων σε άλλους παραγωγικούς τομείς. Ένα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου κεφαλαίου των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων διοχετεύθηκε στην ανέγερση και την πολυτελή επίπλωση κατοικιών, απόδειξη της επιθυμίας ενός δυτικόμορφου επιδεικτικού αστισμού. Αυτό αποδεικνύεται από τα καλλιμάρμαρα εντυπωσιακά νεοκλασικά κτίρια που κτίστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αι. Στον Πύργο και τις άλλες μεγάλες ηλειακές πόλεις, περισσότερο για την κοινωνική ακτινοβολία των ιδιοκτητών τους παρά για να ικανοποιήσουν τις στεγαστικές του ανάγκες.

• Η κατασκευή της γραμμής Πύργου Κατακόλου

Η κατασκευή του σιδηροδρόμου και συγκεκριμένα της γραμμής Πύργου Κατακόλου, που λειτούργησε στις 3 Φεβρουαρίου του 1883 και ήταν η πρώτη σε ολόκληρη την Ελλάδα, και αμέσως μετά η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Πειραιώς – Καλαμάτας που συνέδεε όλες τις σημαντικότερες πόλεις του ηλειακού κάμπου, οι τοπικές γραμμές Καβάσιλα – Κυλλήνη και Πύργος Αρχαία Ολυμπία μαρτυρούν την άνθιση και τη σπουδαιότητα του εμπορίου της σταφίδας που διεξήγετο στην ευρύτερη περιοχή της Ηλείας. Όμως, οι νέοι γαλλικοί αμπελώνες που είχαν εν τω μεταξύ φυτευθεί, καρποφόρησαν, η γαλλική αγορά έκλεισε και άρχισε η περίφημη σταφιδική κρίση που υπήρξε καταλυτική για την τοπική οικονομία και κοινωνία, σημάδεψε για πολλά χρόνια την περιοχή σε όλα τα επίπεδα και ήταν ένα από τα σημαντικότερα, αν όχι το σημαντικότερο οικονομικό γεγονός στην Ελλάδα από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Από την χρυσή εποχή δεν έμειναν παρά μόνο συντρίμμια, η τοκογλυφία άνθησε, η μετανάστευση – μοναδική διέξοδος για όσους δεν μπορούσαν να απορροφηθούν στην τοπική αγορά εργασίας – άρχισε και ήταν μαζική, το σταφιδικό κίνημα έκανε την εμφάνιση του και δόνησε την Ηλεία και τις άλλες σταφιδοπαραγωγικές περιοχές. Η κατάρρευση του σταφιδεμπορίου ήταν πλέον γεγονός, είχε πλήξει ανεπανόρθωτα την τοπική οικονομία και την κοινωνία και είχε σπείρει τον πανικό στους κατοίκους της Ηλείας. Κύρια αιτία της σταφιδικής κρίσης του 1890 ήταν η ανυπαρξία σταφιδικής πολιτικής. Η κυβέρνηση προσπάθησε να αντιμετωπίσει την κρίση παίρνοντας διάφορα μέτρα μεταξύ των οποίων ήταν η προστασία της παραγωγής με την πολιτική ¨της παρακράτησης¨ ( διαχωρισμός των ποιοτήτων, εξαγωγή των καλυτέρων και αποθήκευση και προώθηση των κατωτέρων στην οινοποιία και την οινοπνευματοποιία ), όμως οι συνέπειες της κρίσης ήταν πλέον ανεπανόρθωτες. Η ανάγκη διάθεσης του προϊόντος ήταν ωστόσο επιτακτική και μόνη διέξοδος ήταν πλέον η εσωτερική αγορά.

Το απούλητο πλεόνασμα της σταφίδας δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για την δημιουργία δραστηριοτήτων βιομηχανικής μετατροπής του. Η σταφιδική κρίση σηματοδοτεί την εκβιομηχανοποίηση της περιοχής και κατά την τελευταία δεκαετία του 19ου αι. Αρχίζει μια διαδικασία βιομηχανικής απογείωσης με τη δημιουργία πολυαρίθμων οινοποιείων, οινοπνευματοποιείων και ποτοποιείων. Τα περισσότερα από αυτά παρέμειναν μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις ή έκλεισαν, μερικά όμως εξελίχθηκαν σε σημαντικές βιομηχανικές μονάδες. Εκτός από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας σταφίδας, από τις οποίες κυριαρχείται το βιομηχανικό τοπίο της Ηλείας στο τέλος του 19ου αιώνα, υπάρχουν και μικρά βιοτεχνικά ή οικογενειακά εργαστήρια αγαθών τρέχουσας κατανάλωσης όπως αλευρόμυλοι και ελαιοτριβεία που είναι διάσπαρτα σε όλη την Ηλεία καθώς και μικρά σιδεράδικα, βυρσοδεψεία κ.λ.π.

• Η εκβιομηχάνιση διαφοροποιείται

Από τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα η διαδικασία της εκβιομηχάνισης διαφοροποιείται. Αρχίζει να συγκεκριμενοποιείται η τάση απεξάρτησης από τη σταφίδα και παρατηρείται μια μετατόπιση του κέντρου βάρους από τη σταφίδα σε άλλα προϊόντα όπως ο καπνός, τα δημητριακά κ.λ.π. Η βιομηχανική πρωτοβουλία δεν είναι πλέον μεμονωμένο και αποκλειστικά τοπικό φαινόμενο αλλά υπακούει στις βαθύτερες τάσεις της οικονομίας στο σύνολό της. Έτσι, από την πρώτη κιόλας δεκαετία του 20ου αιώνα το ¨βιομηχανικό τοπίο¨ της Ηλείας αλλάζει. Από αυτές τις βιομηχανίες – αντιπροσωπευτικές της νέας τάσης – που ιδρύθηκαν στην περιοχή της Ηλείας μετά το 1900 κυριότερες υπήρξαν η καπνοβιομηχανία Καραβασίλη και η βιομηχανία Δήμητρα – Αλφειός. Ωστόσο, η χρόνια κρίση της σταφίδας εξακολούθησε να σκιάζει την οικονομική και την κοινωνική εξέλιξη της Ηλείας για πολλές δεκαετίες. Εκτός από την Ελληνική Εταιρεία Οίνων και Οινοπνευμάτων, συνέχισαν να κατασκευάζονται και άλλα σημαντικά οινοποιεία μέχρι τα μέσα τουλάχιστον του 20ου αιώνα σε πολλές περιοχές της Ηλείας όπως τα οινοποιεία το ΑΣΟ που εξακολουθούν μέχρι σήμερα να σημαδεύουν το τοπίο και να θυμίζουν τα χρόνια της σταφίδας, που σφράγισαν την ιστορία της Ηλείας και των ανθρώπων της για πάνω από εκατό έτη, καθορίζοντας καταλυτικά μέχρι σήμερα την πορεία τους.

Συντάκτης:Ελένη Σκάβδη

Παρατηρητης της Θρακης

Πηγή Ελεύθερο Βήμα

21.6.2010

Ωρα να πληρώσουν και οι φοροφυγάδες

Στη σύλληψη της φοροδιαφυγής ή καλύτερα ενός μικρού μέρους της εστιάζει τώρα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, βάζοντας ως στόχο έσοδα 3,5 δισ. ευρώ σε βάθος τριετίας (όταν η φοροδιαφυγή υπολογίζεται σε 30 δισ. ευρώ ετησίως), ο οποίος είναι άκρως ρεαλιστικός.

Βεβαίως τα έως τώρα αποτελέσματα της κυβέρνησης στον τομέα αυτόν είναι πενιχρά. Και στο παρελθόν το ΣΔΟΕ έχει δώσει λίστες με ονόματα επιχειρηματιών, μεγαλογιατρών, μεγαλοδικηγόρων και άλλων που ελέγχονταν για φοροδιαφυγή, αλλά τίποτε δεν έχει γίνει. Οι περισσότερες περιπτώσειςόπως αυτή του κέντρου διασκέδασης στη Μύκονο Νammos, των γιατρών του Κολωνακίου ή εταιρειών εμπορίας καυσίμων- έχουν πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης χωρίς αποτέλεσμα. Και τούτο διότι η δαιδαλώδης φορολογική νομοθεσία αφήνει δεκάδες παράθυρα και παραθυράκια για νομικούς ελιγμούς που οδηγούν στην παραγραφή ή στην επιβολή προστίμων υποπολλαπλάσιων των κερδών που αποφέρει η φοροδιαφυγή.

Επιπλέον, η ίδια νομοθεσία, η οποία επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες, καθιστά κάθε επιχείρηση ή ελεύθερο επιχειρηματία εν δυνάμει όμηρο στα χέρια κάποιου κακού δημοσίου υπαλλήλου. Η κακή οργάνωση, οι πελατειακές σχέσεις και η εκτεταμένη διαφθορά των δημοσίων υπαλλήλων στους οποίους έχει ανατεθεί το κυνήγι της φοροδιαφυγής είναι αναμφίβολα κάποιες από τις ρίζες του κακού.

Για να παταχθεί λοιπόν η φοροδιαφυγή θα πρέπει να γίνουν ορισμένα βασικά πράγματα.

Πρώτον, να απλοποιηθεί η φορολογική νομοθεσία και από τόμους που είναι σήμερα να περιοριστεί σε μερικές σελίδες. Αρκεί να αντιγράψουμε τις καλύτερες πρακτικές που εφαρμόζονται σε χώρες της ευρωζώνης.

Δεύτερον, οι φορολογούμενοι δεν θα πρέπει να έρχονται σε προσωπική επαφή με τους υπαλλήλους των ελεγκτικών μηχανισμών. Υπάρχουν το Ιnternet και τα ταχυδρομεία για τη διεκπεραίωση των πάσης φύσεως εργασιών.

Και, τρίτον, επιβολή αυστηρών ποινών σε κάθε φορολογούμενο που αποκρύπτει φορολογητέα ύλη. Αν κάθε επιχείρηση ή επαγγελματίας που παραβαίνει τον νόμο αντιμετωπίζει πρόστιμα μεγαλύτερα από το κέρδος της φοροδιαφυγής, είναι απλά θέμα χρόνου να πειθαρχήσει. Αν ξέρει ότι θα μπει λουκέτο στην επιχείρησή του ή ότι ο ίδιος θα πάει φυλακή, θα το ξανασκεφθεί.

Η κυβέρνηση είναι καταδικασμένη να πετύχει στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής. Διότι αν αποτύχει είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι στο άμεσο μέλλον θα υπάρξουν και άλλα μέτρα σε βάρος των γνωστών κορόιδων, των μισθωτών και των επιχειρήσεων. Οσων δηλαδή δεν μπορούν να ξεφύγουν και έχουν σηκώσει ως τώρα το κύριο βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής. Μια νέα επιβάρυνση θα είναι εξαιρετικά άδικη και δύσκολα θα γίνει αποδεκτή αν δεν έχουν πληρώσει και όσοι έκαναν περιουσίες φοροδιαφεύγοντας.

Πηγή Το Βήμα

30.4.2011

Του Γ. Παπαιωάννου
gpapai@dolnet.gr

 

 

 

Σε 2 μήνες μείωσαν κατά 7 δις την εξάρτηση τους από την ΕΚΤ οι τράπεζες – Στόχος από τα 90 δις στα 60-62 δις στο τέλος του 2012

Νέα σημαντική μείωση σημείωσε η ρευστότητα που έχει αντλήσει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα από την ΕΚΤ καθώς από τα 97,7 εκατ ευρώ του Δεκεμβρίου του 2010 η ρευστότητα κατήλθε στα 90,44 δις ευρώ τον Φεβρουάριο δηλαδή πτώση 7,3 δις ευρώ.
Αντίστοιχα οι εγγυήσεις από τα 162,2 δις ευρώ υποχώρησαν τον Φεβρουάριο στα 144,5 δις ευρώ.

Δηλαδή περίπου 18 δις ευρώ λιγότερες εγγυήσεις.
Από τα πλέον αξιοσημείωτα είναι ότι η εξάρτηση των ελληνικών τραπεζών μειώνεται γρήγορα περίπου 3,5 με 4 δις ευρώ το μήνα και αυτό σημαίνει κάτι
1)Ή ότι οι τράπεζες είχαν δημιουργήσει μεγάλα αποθέματα ρευστότητας για ώρα ανάγκης στην ΕΚΤ κοινώς είχαν πάρει ρευστότητα περισσότερη από αυτή που χρειάζονταν και τώρα που πιέστηκαν για να μειώσουν την εξάρτησης τους την επιστρέφουν με άνεση…
2)Ή ότι οι τράπεζες μετά την ασκηθείσα πίεση από την ΕΚΤ υποχρεώνονται να μειώσουν την ρευστότητα τους πιέζοντας τα επίπεδα ρευστότητα τους
3)Ή ότι οι τράπεζες έχουν βρει άλλο μηχανισμό παροχής ρευστότητας. Κάποιοι μιλούν για μερική ενεργοποίηση του ELA από την ΤτΕ αλλά κανείς δεν επιβεβαιώνει αυτή την φημολογία.

Με 8 τρόπους θα μειώσουν  κατά 30-32 δις ευρώ την ρευστότητα τους από την ΕΚΤ

«Αν η χώρα δεν χρεοκοπήσει ή συμβεί κάποια μοιραία εξέλιξη στην οικονομία οι ελληνικές τράπεζες θα είναι συνεπείς ώστε να μειώσουν την εξάρτηση τους από την ΕΚΤ κατά 30-32 δις ευρώ έως το τέλος του 2012» αναφέρει τραπεζική πηγή.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι ελληνικές τράπεζες στα στοιχεία που πρόσφατα κατέθεσαν στην ΤτΕ στο πλαίσιο υποχρέωσης τους να καταθέσουν τρόπους μείωσης της εξάρτησης από την ΕΚΤ, δεν παραθέτουν ποσοτικούς και οικονομικούς στόχους, ωστόσο το www.bankingnews.gr ζήτησε από τις περισσότερες τράπεζες να θέσουν ένα στόχο έως το τέλος του 2012.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσίασαν οι τράπεζες προκύπτει ότι αν δεν συμβεί κάτι μοιραίο στην οικονομία τότε οι ελληνικές τράπεζες θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτηση τους από την ΕΚΤ κατά 30-32 δις ευρώ έως το τέλος του 2012 δηλαδή σε διάστημα 20 μηνών.
Για να επιτύχουν τους στόχους αυτούς οι τράπεζες θα χρησιμοποιήσουν συνδυαστικά 8 εναλλακτικές λύσεις.
1)Άπαξ και τα κριτήρια παροχής νέων εγγυήσεων από το δημόσιο αλλά και η παροχή ρευστότητας από την ΕΚΤ με βάση τις εγγυήσεις του δημοσίου έχουν καταστεί πολύ πιο αυστηρές, οι ελληνικές τράπεζες θα επιδιώξουν κατά βάση να μην τις χρησιμοποιήσουν.
Οι εγγυήσεις των ελληνικών τραπεζών στην ΕΚΤ μειώθηκαν από τα 162 δις ευρώ στα 149,2 δις ευρώ δηλαδή μείωση περίπου 14 δις ευρώ.
Οι τραπεζίτες αναφέρουν ότι με βάση τα τωρινά δεδομένα οι νέες εγγυήσεις δεν χρειάζονται.
Έτσι όπως έχει δομηθεί πλέον η ρευστότητα και οι ανάγκες των ισολογισμών νέες εγγυήσεις δεν χρειάζονται οι τράπεζες.
Ωστόσο αν χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να μειωθούν αντίστοιχα υφιστάμενες εγγυήσεις ώστε να υπάρξει ισορροπία.
Αν η κατάσταση στην οικονομία δεν εξελιχθεί ομαλά προφανώς και θα χρησιμοποιηθούν οι εγγυήσεις υποχρεωτικά αλλά σε αυτή την φάση με αρνητική πιστωτική επέκταση λένε οι τραπεζίτες ότι δεν θα χρειαστούν κατά βάση τις νέες εγγυήσεις των 30 δις ευρώ.
Κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος αναφέρει χαρακτηριστικά «τα 30 δις ευρώ νέες εγγυήσεις δεν χρειάζονται αλλά αν χρησιμοποιηθούν οι τράπεζες θα έχουν σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας»
2)Να μειώσουν το χαρτοφυλάκιο ομολόγων τους που φθάνουν τα 56 δις ευρώ στις 8 μεγαλύτερες ελληνικές και Κυπριακές τράπεζες.
Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της μη  ανανέωσης των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που λήγουν το 2011 περίπου 7 δις και το 2012 περίπου 10 δις ευρώ
3)Στο στόχαστρο των τραπεζών φαίνεται ότι μπαίνουν και τα εταιρικά ομόλογα.
Εκτιμάται ότι δυνητικά θα μπορούσαν να ρευστοποιήσουν 4 δις ευρώ εταιρικών  ομολόγων.
Ειδικά οι τράπεζες που έχουν πάρει θέσεις σε εταιρικά ομόλογα ΗΠΑ, Ρωσίας αλλά και ευρωπαϊκών εταιριών εμφανίζουν καλές αποδόσεις και με βάση πληροφορίες εξετάζεται η πώληση τους αλλά και η ανεύρεση αγοραστών.
Με βάση τις αποδόσεις τους τα εταιρικά ομόλογα Αμερικής εμφανίζουν τις υψηλότερες αποδόσεις ακολουθούν Ευρώπη Γερμανία και Μ. Βρετανία και έπεται η Ρωσία
4)Θα προχωρήσουν σε εκδόσεις repos όπως αυτή που πρόσφατα πραγματοποίησε η Eurobank 1 δις ευρώ.
Με βάση όλες τις ενδείξεις οι τράπεζες μπορούν να υλοποιήσουν repo συνολικά για το 2011 και 2012  περί τα  10 με 12  δις ευρώ.
5)Οι ελληνικές τράπεζες θα προχωρήσουν και σε απομόχλευση των στοιχείων ενεργητικού τους με στόχο να αυξήσουν την διαθέσιμη ρευστότητα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη οι τράπεζες έχουν υιοθετήσει τέτοιες πρακτικές και στους ισολογισμούς χρήσης 2011 και 2012 θα είναι εντονότερο το φαινόμενο αυτό.
Οι τράπεζες λοιπόν θα καταστούν μικρότερες μέσα από αυτή την διαδικασία απομόχλευσης.
6)Μια λύση σοκ που έχει μάλιστα προτείνει η Τρόικα είναι να πωλήσουν τις θυγατρικές τους στα Βαλκάνια αλλά και στην Ελλάδα.
Αυτό σημαίνει ότι αν μπορούσε να υλοποιηθεί ένα τέτοιο σχέδιο θα απελευθερωνόταν περίπου 15 με 20 δις ευρώ ρευστότητα.
Ωστόσο το αντεπιχείρημα που προβάλλεται είναι ισχυρό.
Αν οι ελληνικές τράπεζες αρχίζουν να πουλάνε τα Βαλκάνια ναρκοθετούν την μελλοντική τους πορεία καθώς η Ελλάδας για πολλά χρόνια θα είναι παγιδευμένη στην κρίση χρέους και τα Βαλκάνια θα αποτελούν την μόνη εναλλακτική πηγή εσόδων στο μέλλον…
7) Η Τρόικα έχει ζητήσει να μειώσουν δραστικά οι ελληνικές τράπεζες και τα κόστη τους.
Π.χ. να μειωθούν οι απολαβές των βασικών στελεχών περαιτέρω, να μειώσουν επίσης ανελαστικά κόστη να μειώσουν γενικά τις δαπάνες τους.
8) Ένα άλλο κεφάλαιο είναι τα ακίνητα. Τα ιδιοχρησιμοποιούμενα εκμεταλλεύονται οπότε δεν μπορούν να υπάρξουν πολλές παρεμβάσεις.
Τα μη ιδιοχρησιμοποιούμενα όμως μπορεί να δώσουν ένα καλό κέρδος.
Ούτε λίγο ούτε πολύ οι μεγάλες ελληνικές τράπεζες κατέχουν συνολικά 7.500 ακίνητα αξίας 7,4 δις ευρώ.

Θα μειωθεί στα 62 δις ευρώ  η ρευστότητα των τραπεζών από την ΕΚΤ στο τέλος του 2012;




Ποσά σε δις ευρώ

Τράπεζα	Ρευστότητα από ΕΚΤ Αρχές Μαρτίου 2011	Ρευστότητα από ΕΚΤ τέλος 2012
Εθνική	18,6	12
Alpha	13,5	8
Eurobank	18	12-13
Πειραιώς	16	12-13
Κύπρου	2,8	1
Marfin	7	5
ATE	8,3	5
TT	2,5	1,5
Proton bank	1,2	0,600
Attica Bank	0,500	0,400
Λοιποί	2,1	1,5
Σύνολο	90,7	62

Πηγή : www.bankingnews.gr 

29.4.2011

Ψέματα, μεγάλα ψέματα και ντοκιμαντέρ: Debtocracy

Για να πεις ένα μεγαλύτερο από τα μεγάλα ψέματα πολλές φορές δεν αρκεί η στατιστική. Η εικόνα με τη μουσική υπόκρουση μπορεί να το κάνει καλύτερα. Ετσι κι αλλιώς όσα λέγονται σε μια κινηματογραφική ή τηλεοπτική παραγωγή είναι πτερόεντα· αυτό που μετρά είναι το κατακάθι, τα συναισθήματα που δημιουργούνται. Αυτό το ήξεραν καλά όλοι οι προπαγανδιστές της ιστορίας, από τον Σεργκέι Αϊζενστάιν μέχρι τη Λένι Ρίφτενσταλ, δύο εμβληματικές προσωπικότητες του φιλμ που υπηρέτησαν με τη δουλειά τους δύο ολοκληρωτισμούς του 20ού αιώνα. Το ξέρουν οι διαφημιστές, το ξέρουν και οι δημοσιογράφοι. Εχει αναλυθεί επαρκώς από τους διανοούμενους, από τη σχολή της Φρανκφούρτης μέχρι τον Νιλ Πόστμαν κ.ά. «Ο πολιτισμός της εικόνας δημιουργεί μια απομίμηση της δημόσιας συζήτησης... Η δύναμη της εικόνας καταβροχθίζει τον λόγο», επιχειρηματολόγησε ο τελευταίος.

Η παραγωγή «Χρεοκρατία» (Deptocracy), που έχει γίνει μεγάλη επιτυχία στο Διαδίκτυο, είναι μία από εκείνες τις δουλειές που «καταβροχθίζουν τον λόγο». Και είναι εξόχως προπαγανδιστικό. Οι παραγωγοί του κ.κ. Αρης Χατζηστεφάνου και Κατερίνα Κιτίδη προφανώς ασπάζονται την άποψη ότι σκοπός των ντοκιμαντέρ είναι να αλλάξουν τον κόσμο όχι να τον ενημερώνουν.

Οι συμμετέχοντες

Γι’ αυτό δεν έχουν ούτε μία αντιτιθέμενη άποψη στη θέση που θέλουν να προωθήσουν. Κι αυτή η θέση είναι η ελληνική στάση πληρωμών προς τους δανειστές. Οπως αναφέρεται στην περιγραφή «στο Debtocracy μιλούν, μεταξύ άλλων, οι ακαδημαϊκοί Ντέιβιντ Χάρβεϊ, Σαμίρ Αμίν, Κώστας Λαπαβίτσας και Ζεράρ Ντιμενίλ, ο φιλόσοφος Αλέν Μπαντιού, ο επικεφαλής της επιτροπής λογιστικού ελέγχου του Ισημερινού Ούγκο Αρίας, ο πρόεδρος του CADTM Ερίκ Τουσέν, ο Αργεντίνος σκηνοθέτης Φερνάντο Σολάνας, δημοσιογράφοι όπως o Αβι Λιούις (συγγραφέας/σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ The Take – Η κατάληψη) και ο Ζαν Κατρμέρ (Liberation). Ακόμη προσωπικότητες όπως ο Μανώλης Γλέζος και η αντιπρόεδρος του γερμανικού κόμματος Die Linke Ζάρα Βάγκενκνεχτ». Δεν είναι μόνο αυτοί. Για να ενισχυθούν τα επιχειρήματα κατά ΔΝΤ φιλοξενούνται δηλώσεις και από εξέχουσες μορφές της παλαβής δεξιάς των ΗΠΑ, όπως είναι ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής του Τέξας Ρον Πολ, που θεωρείται ο εμπνευστής του «Tea Party». Είναι αυτός που πρώτος σήκωσε παντιέρα κατά της διάσωσης της Ελλάδας με ραδιοφωνικό κήρυγμα «Πρέπει οι Αμερικανοί φορολογούμενοι να πληρώσουν την Ελλάδα;» Ποιος είπε ότι τα άκρα είναι απέναντι;

Το έργο ξεκινά με ένα προπαγανδιστικό τρικ που είναι η εικονογράφηση του συνθήματος που διακινεί η παλαβή αριστερά περί «χούντας του ΔΝΤ» στην Ελλάδα. Ακούγονται οι δηλώσεις Γεωργίου Παπαδόπουλου περί γύψου και αμέσως οι δηλώσεις του Ντομινίκ Στρος-Καν περί γιατρού που δίνει το φάρμακο για τη σωτηρία της χώρας. «Η ιστορία», λέει ο αφηγητής, «έχει αυτή την αναθεματισμένη συνήθεια να επαναλαμβάνεται. Σαν φάρσα. Κι από έναν δικτάτορα γιατρό, περάσαμε στον αρχίατρο του ΔΝΤ». Αυτό επικρίθηκε ως φτηνό λαϊκιστικό κόλπο, ανάμειξης μιας δικτατορίας με την οικονομική βοήθεια υπό όρους που παρέχει το ΔΝΤ. Αλλά δεν είναι καν το χειρότερο. Τους δικτάτορες θα τους συναντήσουμε κι αργότερα στο έργο με ένα σημαντικό λάθος που προβάλλεται.

Το έργο θέλει να πείσει ότι η Ελλάδα όχι μόνο δεν έχει ηθική υποχρέωση να αποπληρώσει τα χρέη της, αλλά ούτε καν νομική. Γι’ αυτό ξεθάβεται η θεωρία του «απεχθούς χρέους».

Λέει ο αφηγητής της «Χρεοκρατίας»: «Η ιστορία μας ξεκινά τη δεκαετία του 1920 με τον Αλεξάντερ Σακ, υπουργό στην τσαρική Ρωσία και ειδικό σε θέματα δικαίου. Ο Σακ βρέθηκε μετά την Επανάσταση του ’17 να διδάσκει σε πανεπιστήμιο της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Και το 1927 παρουσίασε μια λαμπρή ιδέα, την έννοια του απεχθούς χρέους.

»Για να ορίσουμε ένα χρέος ως απεχθές, είπε, πρέπει να υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις. Πρώτον, το καθεστώς της χώρας να προχώρησε στη σύναψη του δανείου χωρίς τη γνώση και τη συγκατάθεση των πολιτών. Δεύτερο, τα δάνεια να σπαταλήθηκαν σε δραστηριότητες που δεν ωφέλησαν τους πολίτες της χώρας και τρίτον, ο πιστωτής να ήταν ενήμερος γι’ αυτή την κατάσταση και να σφύριζε αδιάφορα».

Μόνο που ο Αλεξάντερ Σακ δεν είπε ακριβώς αυτό. Σύμφωνα με τη Wikipedia ο Ρώσος εμιγκρές έγραψε: «Οταν μια δεσποτική κυβέρνηση συνάπτει δάνεια όχι για τις ανάγκες και τα συμφέροντα του κράτους, αλλά για να ενισχύσει τον εαυτό της, να καταστείλει λαϊκές εξεγέρσεις, αυτό το χρέος είναι απεχθές για τον λαό ολόκληρου του κράτους. Αυτό το χρέος δεν δεσμεύει το έθνος· είναι χρέος του καθεστώτος, προσωπικό χρέος που συμφώνησε ο ηγεμόνας κι τελικά καταπίπτει με το τέλος του καθεστώτος... Οι δανειστές, που διέπραξαν μια εχθρική ενέργεια ενάντια στον λαό, δεν μπορούν να περιμένουν από ένα έθνος που μόλις απελευθερώθηκε από μια δεσποτεία να αναλάβει αυτά τα απεχθή χρέη».

Λαθροχειρία

Στην περίπτωσή μας οι δανειστές δεν δάνεισαν κάποια δεσποτεία. Σε εκλεγμένες κυβερνήσεις έδιναν τα λεφτά. Δεύτερον, δεν «διέπραξαν μια εχθρική ενέργεια ενάντια στον λαό»· με τα λεφτά τους ο λαός προσελήφθη στο Δημόσιο, και όσοι δεν προσελήφθησαν πληρώνονταν έμμεσα απ’ αυτό.

Εδώ υπάρχει το συνηθισμένο λάθος με τη δημοκρατία και την αντίσταση στη δικτατορία. Κατά μια έννοια ο Αλεξάντερ Σακ επεκτείνει το δικαίωμα στην εξέγερση που διατύπωσε ο Τζον Λοκ. Στη «Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως» ο μεγάλος Βρετανός φιλόσοφος έγραψε ότι διακυβέρνηση χωρίς τη συναίνεση των κυβερνωμένων δεν είναι μόνο τυραννία. Αποτελεί απειλή στην ασφάλεια των ατόμων, αυτήν την ασφάλεια που το κράτος πρέπει να παρέχει κι έχει δεσμευτεί διά του κοινωνικού συμβολαίου. Ετσι θεμελιώνεται το δικαίωμα στην επανάσταση. Ο λαός οφείλει να εξεγερθεί αμυνόμενος στην απειλή που αποτελεί μια απολυταρχική κυβέρνηση. Για τον ίδιο λόγο ο λαός δεν πρέπει να πληρώσει τα δάνεια μιας απολυταρχικής κυβέρνησης, λεφτά που χρησιμοποιήθηκαν για τη δουλεία του. Τόσο απλό και τόσο δημοκρατικό.

Η «Χρεοκρατία»

Το ντοκιμαντέρ «Χρεοκρατία» είναι καλοφτιαγμένο, παρά το γεγονός ότι (χάρη στις νέες τεχνολογίες) ήταν πολύ φθηνή παραγωγή. Οπως γράφει ο δικτυακός του τόπος (www.debtocracy.gr) κόστισε μόλις 7.790 ευρώ. Πιθανότατα, δε, είναι η πρώτη κινηματογραφική δουλειά-ρεφενέ στην Ελλάδα. Τα λίγα έξοδα καλύφθηκαν από εισφορές μελλοντικών θεατών μέσω διάφορων τραπεζικών εργαλείων, πιστωτικές κάρτες, Paypal κ.ά. Μέχρι στιγμής το έχουν δει πάνω από 500.000 άτομα.

Κάν’ το όπως ο Ισημερινός;

Ενα μεγάλο μέρος της «Χρεοκρατίας» αφιερώνεται στη στάση πληρωμών που έκανε το 2008 ο πρόεδρος του Ισημερινού κ. Ραφαέλ Κορέα. Με συγκινητική μουσική υπόκρουση και φιλμάκια χαμογελαστών κατοίκων του Ισημερινού (σε αντίθεση με τα εμβόλιμα θλιμμένα πρόσωπα των Ελλήνων) το «ντοκιμαντέρ» κηρύσσει ότι η Ελλάδα πρέπει να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Μόνο που στο έργο δεν αναφέρονται όλα. Πρώτον ο Κορέα χαρακτήρισε το χρέος παράνομο, επειδή συσσωρεύτηκε από τη χούντα του Ισημερινού και υποσχέθηκε να προσφύγει σε διεθνή δικαστήρια. Το χρέος μπορεί να χαρακτηριστεί απεχθές. Δεύτερον: σύμφωνα με μια τεκμηριωμένη (εξ ευωνύμων, μάλιστα) κριτική που γίνεται στο Debtocracy «ο πληθωρισμός έχει εκτινάξει στο διπλάσιο τις τιμές των τροφίμων μέσα σε μια διετία... [Επίσης] Ο Κορέα, ξεκινά ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων τεράστιων εκτάσεων γης, όπου σε συνεργασία με καναδέζικες πολυεθνικές, θα κατασκευαστούν ορυχεία άνθρακα. Αυτές τις καναδέζικες εταιρείες, μάλιστα, που θεωρούνται υπαίτιες στον Ισημερινό για συγκρότηση παραστρατιωτικών ομάδων και δολοφονίες ακτιβιστών το 2006 κ.ά.» (πρβλ. gatouleas. wordpress.com)

Αν και η σύγκριση με τον Ισημερινό δεν είναι και ιδιαίτερα κολακευτική υπάρχει μια σημαντική διαφορά που αποκρύπτεται. Ο Ισημερινός είναι πετρελαιοπαραγωγός χώρα και το έλλειμμα στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών είναι μηδενικό. Οι εισαγωγές της είναι περίπου όσες και οι εξαγωγές της. Το 2009 εισήγαγε προϊόντα 14,27 δισεκατομμυρίων δολαρίων και εξήγαγε προϊόντα 14,35 δισ. δολαρίων (κυρίως πετρέλαιο). Η Ελλάδα τον ίδιο χρόνο εισήγαγε προϊόντα και υπηρεσίες 45 δισ. δολαρίων περισσότερα από τις εξαγωγές της. Αυτά τα 45 δισ. καλύφθηκαν από τον εξωτερικό δανεισμό. Ούτε στα τρόφιμα δεν είναι αυτάρκης η χώρα μας: το 2009 παρουσιάστηκε έλλειμμα στο ισοζύγιο τροφίμων 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία επίσης καλύφθηκαν από δανεισμό. Μια στάση πληρωμών σημαίνει ότι για ένα διάστημα, όσο δεν δανείζεσαι, σχετική αυτάρκεια. Η Ελλάδα, όμως, εισάγει πάνω από 1.000.000 τόνους μαλακό σιτάρι ετησίως. Κυρίως από τη Γερμανία. Και 500.000 τόνους καλαμπόκι. Κυρίως από την Γαλλία!

Διαβάστε

- Αριστείδης Χατζής, «Η απατηλή λάμψη της ψευδοεπιστήμης». Περιοδικό «Vice Versa», Ιανουάριος 2011, (http://viceversamag.gr)

- Noreena Hertz, «Η βόμβα του παγκόσμιου χρέους», εκδ. Κριτική

Του Πάσχου Μανδραβέλη

Πηγή Καθημερινή

17.4.2011

Το βίντεο μπορεί κανείς να παρακολουθήσει ολόκληρο στο

http://www.youtube.com/watch?v=I4Rnu4hHKVE

Εριξαν ραδιενεργό νερό στη θάλασσα

TOKIO. Από το κακό στο χειρότερο μοιάζει να πηγαίνει η κατάσταση στο πυρηνικό εργοστάσιο της Φουκουσίμα που επλήγη κατά τον σεισμό και το τσουνάμι της 11ης Μαρτίου και έκτοτε εκπέμπει ραδιενέργεια στο περιβάλλον. Χθες, αξιωματούχος της Τokyo Electric Power, της διαχειρίστριας του εργοστασίου, με δάκρυα στα μάτια και φωνή που έσπαγε από την συγκίνηση, ανακοίνωσε ότι κρίθηκε αναγκαίο να προχωρήσουν στην απελευθέρωση ραδιενεργού νερού στη θάλασσα. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι Ιάπωνες μηχανικοί αναζητούν παντοιοτρόπως όχι απλώς λύση για τα προβλήματα του πυρηνικού εργοστασίου στη Φουκουσίμα, αλλά και το σημείο διαρροής της ραδιενέργειας στο περιβάλλον. Την Κυριακή αναφέρθηκε ως υπαίτια για τη διαρροή μία ρωγμή 20 εκατοστών σε φρέαρ του αντιδραστήρα Νο 2, η οποία δεν κατέστη δυνατό να σφραγιστεί τις προηγούμενες ημέρες. Πολλοί ειδικοί αμφισβητούν εάν πρόκειται για το μοναδικό σημείο διαρροής.

Την ίδια στιγμή εργάτες στη Φουκουσίμα καταβάλλουν προσπάθεια να «χαρτογραφήσουν» την πορεία του ραδιενεργού ύδατος που διαρρέει από τον αντιδραστήρα στη θάλασσα, τοποθετώντας στο νερό άλατα μπάνιου που του δίνουν γαλακτερό χρώμα. Ετσι είναι δυνατό να δει κανείς ποια είναι η πορεία του. Επίσης, τις επόμενες ημέρες πρόκειται να κατασκευαστούν δύο τεράστια παραπετάσματα από πολυεστέρα, τα οποία θα τοποθετήσουν μέσα στη θάλασσα για να περιορίσουν την επέκταση της ραδιενεργού ρύπανσης στον θαλάσσιο χώρο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την Τokyo Εlectric Power, oι δέκα χιλιάδες τόνοι που απελευθερώθηκαν στη θάλασσα είχαν 500 φορές υψηλότερη ραδιενέργεια από τα επιτρεπόμενα όρια. Η απόφαση, μάλιστα, να διοχετευθούν στη θάλασσα ελήφθη, επειδή κρίθηκε προτιμότερο να δημιουργηθεί θέση στις δεξαμενές, ώστε να αποθηκευτεί εκεί νερό με πολύ υψηλότερα επίπεδα ραδιενέργειας.

Η Τokyo Electric Power προσπαθεί να αμβλύνει τις αρνητικές εντυπώσεις που δημιουργήθηκαν από την απόλυτη αδυναμία της όχι μόνο να προλάβει την πυρηνική κρίση, αλλά και να αντιμετωπίσει την κατάσταση που διαμορφώθηκε μετά τον σεισμό της 11ης Μαρτίου και το τσουνάμι που επακολούθησε.

Εμμεσα πυρά της ΙΑΕΑ

Για πρώτη φορά, όμως, η εταιρεία δέχθηκε βέλη εμμέσως και από τον επικεφαλής της ΙΑΕΑ, ο οποίος επέκρινε την Ιαπωνία -χωρίς να κατονομάσει την εταιρεία- για την έλλειψη ετοιμότητας και δυναμικής αντίδρασης μπροστά στην τραγωδία. «Οφείλουμε να διδαχθούμε απ' όσα συμβαίνουν σήμερα στη Φουκουσίμα. Είναι σαφές ότι όσα έκαναν τα κράτη-μέλη, τα πυρηνικά εργοστάσια ή ακόμα κι εμείς δεν είναι αρκετά. Γι' αυτό πρέπει να πάρουμε το μάθημά μας και να ενισχύσουμε την ασφάλεια αυτών των εργοστασίων», τόνισε ο Αμάνο κατά την εναρκτήρια ομιλία του, απευθυνόμενος προς τους αντιπροσώπους 72 κρατών που συμμετέχουν στη διάσκεψη για την αναθεώρηση της Σύμβασης Πυρηνικής Ασφάλειας του 1996. Επίσης υπογράμμισε ότι εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο ανησυχούν σχετικά με το κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια είναι ασφαλής. «Αυτή την αγωνία τους πρέπει να τη λάβουμε σοβαρά υπ' όψιν μας», εξήγησε ο επικεφαλής της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, και ταυτόχρονα υπογράμμισε την ανάγκη πλήρους διαφάνειας, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στην πυρηνική ενέργεια.

Mε το σταγονόμετρο οι πληροφορίες

Οι πληροφορίες για το τι συμβαίνει σε κάθε αντιδραστήρα του συγκροτήματος Φουκουσίμα Ντάι-Iτσι παραμένουν λιγοστές. Δεν έχει ανακοινωθεί π. χ. ποιου αντιδραστήρα ή ποιων αντιδραστήρων οι πυρήνες έχουν περιέλθει σε μερική τήξη, απελευθερώνοντας τη ραδιενέργεια που μετριέται στον αέρα και στο νερό γύρω από το εργοστάσιο. Με πρόχειρα μέσα διοχετεύεται διαρκώς νερό γύρω από τους αντιδραστήρες, ώστε να αποτραπεί η πλήρης τήξη των πυρήνων. Είναι επίσης βέβαιο ότι έχουν σημειωθεί ρωγμές στα τσιμεντένια κελύφη αντιδραστήρων. Στις αίθουσες ελέγχου αποκαταστάθηκε ο ηλεκτροφωτισμός, αλλά όχι οι ενδείξεις των οργάνων.

Τα υπόγεια του συγκροτήματος είναι γεμάτα ραδιενεργό νερό, εμποδίζοντας τις προσπάθειες αποκατάστασης του κανονικού συστήματος ψύξης. Στον αντιδραστήρα 2 η ραδιενέργεια έχει φθάσει τα 1.000 mSv/h, που ισοδυναμεί με την ανώτατη επιτρεπτή δόση ενός έτους σε 15 λεπτά.

Πηγή Καθημερινή

5.4.2011

"Χειροπέδες" σε απόστρατο συνταγματάρχη για αρχαιοκαπηλία

Αρχαιολογικό θησαυρό, ανεκτίμητης αξίας, παζάρευε να πουλήσει αντί 5.000.000 ευρώ 57χρονος απόστρατος συνταγματάρχης του στρατού, ο οποίος έπεσε προχθές στην παγίδα που του έστησαν αστυνομικοί του Τμήματος Αρχαιοκαπηλίας της Ασφάλειας Αττικής.

Οι αστυνομικοί κατέσχεσαν δύο μαρμάρινα αρχαία αντικείμενα, τα οποία, σύμφωνα με αρχαιολόγους του υπ. Πολιτισμού, χαρακτηρίζονται σπάνια και εξαιρετικής αρχαιολογικής σημασίας. Ειδικότερα, στην κατοχή του απόστρατου βρέθηκαν:

• Ενα αρχιτεκτονικό μέλος με ανάγλυφη παράσταση σφίγγας, διαστάσεων 0,59 μ. Χ 0,43 μ. Η παράσταση αποδίδεται σε χαμηλό ανάγλυφο και με λεπτομέρειες το πρόσωπο και η κόμη της σφίγγας.
• Ενα άνω τμήμα επιτύμβιας στήλης «με σύμφυη ανθεμωτή απόληξη και δύο ανάγλυφους ρόδακες». Μεταξύ των ροδάκων και του γείσου διακρίνονται γράμματα: Ο ΟΥΚ Ο ΣΜΗ?, ΚΡΑΤΗΤΟΣ (στη δεύτερη γραμμή).

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, τα αντικείμενα χρονολογούνται στους υστεροκλασικούς-ελληνιστικούς χρόνους (περίπου 2ος π.Χ. αιώνας).
Ειδικά η σφίγγα θεωρείται ανεκτίμητο εύρημα αλλά και η επιτύμβια στήλη προέρχεται πιθανότατα από αρχαίο τάφο και έχει μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον.
Οι αστυνομικοί είχαν πληροφορίες ότι ο απόστρατος συνταγματάρχης αναζητούσε αγοραστές για κάποια αρχαία αντικείμενα, γι' αυτό τον προσέγγισαν έντεχνα ως ενδιαφερόμενοι. Ο 57χρονος αρχικά τους ζήτησε 5 εκατομμύρια, αλλά έπειτα από πολλά παζάρια... συμβιβάστηκε στο 1,5 εκατομμύριο ευρώ.
Στο ραντεβού που κλείστηκε συνελήφθη μόλις παρέλαβε τα χρήματα και κατασχέθηκαν τα αρχαία, ενώ στο αυτοκίνητό του βρέθηκαν και κατασχέθηκαν επίσης ένα πιστόλι και 74 φυσίγγια. Ο συλληφθείς αρχικά ισχυρίστηκε ότι είχε βρει τα αρχαία στον Μαραθώνα, ενώ στη συνέχεια είπε ότι τα βρήκε στα κτήματά του στην Κοζάνη.

Πηγή Εθνος
2.4.2011

Σημείωση δική μας :

Σίγουρα το πρώτο θέμα είναι να συλλαμβάνονται οι αρχαιοκάπηλοι. Στην περίπτωση όμως του απόστρατου συνταγματάρχη θα ήθελα να δω το ελληνικό δημόσιο αντί της συνήθους παραγραφής να προχωράει σε στέρηση των προνομίων που απολαμβάνει λόγω της προνομιακής του θέσης ο απόστρατος συνταγματάρχης. Επομένως κατά τη γνώμη μου το ελληνικό δημόσιο θα έπρεπε να προβεί για παραδειγματισμό σε στέρηση της παχουλής σύνταξης που εισπράττει από το ελληνικό δημόσιο ο απόστρατος εφ΄όσον διέπραξε το αδίκημα της αρχαιοκαπηλίας πράξη απόλυτα εχθρική ρπος την πατρίδα του. Αντί επομένως της συνήθους παραγραφής ή της απλής επίπληξης που  συνήθως ακολουθεί τα αδικήματα ατόμων που έχουν υπηρετήσει σε καίρια πόστα  να υποβληθεί σε στέρηση της σύνταξής του τουλάχιστον για 2 χρόνια σαν τιμωρία για την πράξη του. Επίσης επειδή όλοι οι απόστρατοι έχουν το δικαίωμα ακόμη και μετά την συνταξιόδοτησή τους να διαθέτουν μπόλικους παρατρεχάμενους (οδηγούς-φρουρούς κλπ) θα επιθυμούσα να δω στα πλαίσια της τιμωρίας του να στερηθεί αυτής της προνομιακής μεταχείρησης που απολαμβάνουν όλοι οι απόστρατοι αξιωματικοί.

Τι πήραν οι Τράπεζες

Η οικονομία συνεχίζει να ταλαντεύεται μεταξύ μιας κρίσης ρευστότητας και μιας κρίσης φερεγγυότητας. Η πρώτη αντιμετωπίζεται επειδή μας δανείζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αφού πρόκειται για τα μέλη του ευρωσυστήματος. Χωρίς το ευρώ, θα είχαμε ήδη υποκύψει στην κρίση φερεγγυότητας, την οποία προκάλεσε η υπερχρέωση του ελληνικού κράτους, σε συνδυασμό με την αδυναμία του να διασφαλίσει την πληρωμή τόκων και χρεολυσίων.

Είναι σαφές ότι η Ευρωζώνη οδηγείται στην αναδιάρθρωση των χρεών ορισμένων κρατών. Για να συμβεί αυτό χωρίς άλλες ζημίες πλην εκείνων που θα αναλάβουν για το απώτερο μέλλον όσοι συνεχίσουν να δανείζουν κράτη όπως το ελληνικό, θα πρέπει να μείνουν «όρθιες» οι τράπεζες. Ταυτοχρόνως, σχεδόν το σύνολο των εξωτερικών χρεών θα έχει μετατραπεί σε διακρατικό χρέος. Διαφορετικά, το κράτος θα πρέπει να εξαγοράσει ολόκληρα τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας.

Πολλοί από τους πολιτικούς, σε όλες τις πτέρυγες, βλέπουν με «καλό μάτι» τον απόλυτο κρατικό έλεγχο επί των τραπεζών. Θέλουν να βάλουν στο χέρι τις καταθέσεις των ιδιωτών. Μέσα στον πανικό τους, ονειρεύονται την επιστροφή της χώρας στις δεκαετίες πριν από το 1993.

Είναι βεβαίως αλήθεια ότι οι πολιτικοί δέχονται δίκαιες επιθέσεις από τους ψηφοφόρους τους, τόσο για όσα λάθη του παρελθόντος, όσο και για την αμφίβολη ανάρρωση της οικονομίας. Γι’ αυτό πετούν το μπαλάκι στις... κακές τράπεζες. Οπως άλλωστε κάνουν οι περισσότεροι πολιτικοί, στις περισσότερες χώρες, ανεξαρτήτως βαθμού εξέλιξης του πολιτικού συστήματος. Εξάλλου, οι πολίτες δείχνουν να πείθονται εύκολα από παρόμοιες ανοησίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην πλευρά της Αριστεράς, η σκοτεινή ιδεολογία του αραχνοειδούς και σκοτεινού καπιταλισμού αποτελεί εύπεπτη τροφή των ονείρων για την έλευση της παγκόσμιας απαλλαγής από το Μεγάλο Κακό. Μεσσιανικές θεωρίες κυκλοφορούν με τεράστια επιτυχία στο Διαδίκτυο και τα βιβλιοπωλεία. Δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα το ευπώλητον παρόμοιων ανεκδοτολογικών συναξαρίων με αφορισμούς, οι οποίοι χρησιμεύουν στη μεταφορά της ευθύνης από τους ασθενικούς ώμους των πολλών, στην πλάτη αγνώστων αδηφάγων του παγκόσμιου καπιταλισμού. Ακόμη και ο πρωθυπουργός της χώρας, διατηρεί τη διπλή ιδιότητα του αιθεροβάμονος διεθνούς σοσιαλιστή, ως να πρόκειται για μοναστήρι στο οποίο κλείνονταν κατά τον μεσαίωνα οι άρχοντες αναζητώντας τον εξαγνισμό τους στην επιστροφή από τις αιμοσταγείς εκστρατείες τους.

Διατείνονται λοιπόν οι παραμυθάδες ότι οι τράπεζες παίρνουν τα χρήματα του κράτους και δεν τα επανατοποθετούν στην οικονομία, με αποτέλεσμα να βαθαίνει η ύφεση. Η αλήθεια είναι ότι στις ελληνικές τράπεζες έχουν διατεθεί εγγυήσεις, δηλαδή η «υπογραφή» μελλοντικής υπόσχεσης, χωρίς καμία μεταφορά κεφαλαίων, ύψους 60 δισ. ευρώ. Συγκεκριμένα, δόθηκαν 15 δισ. εγγυήσεων και 7 δισ. ειδικών τριετών τίτλων, με τον νόμο 3723 του 2008, Ακολούθησαν 15 δισ. με τον νόμο 3845 τον Μάιο 2010. Προστέθηκαν 25 δισ. (έχουν απορροφηθεί τα 23) τον Νοέμβριο 2010, με την απόφαση κρατικών εγγυήσεων 29850 Β 1465, σε ενσωμάτωση αντίστοιχης πρόβλεψης του Μνημονίου. Σε αυτά, θα προστεθούν, σταδιακά, ακόμη 30 δισ., ακριβώς όπως με επιμονή το ζήτησε η τρόικα, ανεβάζοντας το (προσωρινό) σύνολο εγγυήσεων (και όχι μεταβιβάσεων) σε 90 δισ. ευρώ.

Οι τράπεζες χρησιμοποιούν τις εγγυήσεις του κράτους επειδή αυτό ζητεί η ΕΚΤ, από την οποία η ελληνική οικονομία έχει δανειστεί ποσό 100 δισ. ευρώ, περίπου. Συγκεκριμένα, 18,6 δισ. έχει πάρει η Εθνική Τράπεζα, 14,2 η Alpha, 20,3 η Eurobank, 17,2 η Πειραιώς και τα υπόλοιπα όλες οι άλλες. Οι τράπεζες έχουν δώσει δικούς τους τίτλους, επί των δανείων τους, καθώς και όποια άλλα χρεόγραφα είχαν ήδη στο χαρτοφυλάκιό τους σε ύψος που δεν γνωρίζω, αλλά πάντως πρέπει να βρίσκεται κοντά στα 140-160 δισ. ευρώ. Οι ελληνικές τράπεζες είναι υποχρεωμένες να δίνουν εγγυήσεις πολύ μεγαλύτερες από το ποσό της ρευστότητας που τους παρέχει η Ευρωτράπεζα, επειδή όλα τα ελληνικά χρεόγραφα υπόκεινται σε «κούρεμα» ίσο με την τρέχουσα εμπορική τους αξία (mark to market) προσαυξημένο κατά 10%. Οι καλυμμένες ομολογίες, που κατορθώνουν να εκδίδουν οι ελληνικές τράπεζες έχουν μικρότερο haircut (απομείωση ονομαστικής αξίας), ενώ τα ABS (Asset Backed Securities, χρεόγραφα που έχουν ως αντίκρισμα περιουσιακά στοιχεία του ενεργητικού των τραπεζών) έχουν μεγαλύτερη απομείωση.

Με αυτό τον τρόπο, οι τράπεζες κάλυψαν τη μείωση των αποταμιεύσεων (180 δισ. από 217 τον Δεκέμβριο 2009) και συντήρησαν το επίπεδο δανεισμού της οικονομίας σε 239 δισ. τον Ιανουάριο 2011 από 249 τον Δεκέμβριο 2008. Με δυο λόγια, οι τράπεζες έκαναν πολύ καλή δουλειά χωρίς, μέχρι στιγμής, να επιβαρύνουν τον φορολογούμενο. Το μόνο που έχει ξοδέψει το κράτος είναι η υποχρεωτική αγορά με 3,7 δισ. προνομιούχων μετοχών, που του έδωσε το δικαίωμα να τοποθετήσει εκπροσώπους του στο διοικητικό συμβούλιο, να ελέγχει τα μεγάλα ανοίγματα, να καταργεί τα μπόνους των στελεχών, να απαγορεύσει τη διανομή μερίσματος και, τώρα, να βάζει βέτο σε «αποφάσεις που αφορούν τη νομική ή χρηματοοικονομική κατάσταση όπως επί παραδείγματι αποφάσεις για συγχώνευση ή εξαγορά». 

Οι πολιτικοί έχουν ήδη τεράστια δύναμη πάνω στο τραπεζικό σύστημα. 

Ετοιμαστείτε για τα χειρότερα!

Του Μπάμπη Παπαδημητρίου

Πηγή Καθημερινή

3.4.2011

Φτου να μη σε βασκάνω!

Μούντζα, κακό μάτι, «άσεμνες» χειρονομίες, φτύσιμο... Ολα τους έχουν ρίζες στην Αρχαία Ελλάδα, σχετίζονται με τη μαγεία και θεωρούνται ως σήμερα (κάποια από αυτά με παραποιημένο πλέον νόημα) αποτρεπτικά της βασκανίας

Η οργισμένη κίνηση της ανοιχτής παλάμης που εισπράττει ο επικίνδυνος οδηγός στη λεωφόρο Κηφισιάς μπορεί να θεωρείται σήμερα μια απολίτιστη έκφραση θυμού, στην πραγματικότητα όμως μιλάει για τις καταβολές μας. και μάλιστα τις αρχαιοελληνικές. Τόσο μακριά πηγαίνει η ιστορία της... μούντζας. Και αν η γηραιά θεία αρχίσει να φτύνει τα μικρανίψια της μέρες που είναι στο γιορτινό τραπέζι, παρακαλώ ας μην υποστεί την κατακραυγή. Πράττει ό,τι ακριβώς και οι αρχαίοι πρόγονοι, που έφτυναν ακόμη και τον εαυτό τους για να μη τον αβασκάνουν. Γιατί το πιο αυθόρμητο και άμεσο μέτρο αντιμετώπισης του κακού, ήδη από την αρχαιότητα, ήταν το σφάκελο και ο εμπτυσμός, ενέργειες στις οποίες είχαν αποδοθεί μαγικές δυνάμεις.

Ο βάσκανος οφθαλμός θεωρήθηκε ανά τους αιώνες η αιτία κάθε ξαφνικού και ανεξήγητου κακού και η έννοια της βασκανίας- συνώνυμη με την κακολογία, τον φθόνο, τη συκοφαντία και την πρόκληση βλάβης - μπορεί να γεννήθηκε στην Ανατολή, από νωρίς όμως βρήκε πρόσφορο έδαφος στις δοξασίες όλων των λαών της Μεσογείου. «Το θέμα είναι διαχρονικό. Ακόμη και σήμερα οι μανάδες λένε στα παιδιά τους “μακριά από τ΄ άδικο και το κακό το μάτι”» λέει ο αρχαιολόγος κ. Δημήτρης Καζιάνης, επίτιμος προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοπωλείων και Ιδωτικών Συλλογών, που διοργάνωσε μια έρευνα για τον κόσμο των προλήψεων στην αρχαιότητα, για τη βασκανία, τα φυλαχτά και τα αποτροπαϊκά σύμβολα, έχοντας ως βάση το περιεχόμενο των ιδιωτικών συλλογών- αλλά όχι μόνο- και ως αφορμή τον εορτασμό των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

«Από όλες τις πτυχές της μαγείας εμείς εστιάσαμε στη βασκανία, και ακόμη ειδικότερα στον βάσκανο οφθαλμό, γιατί είναι μια μυστηριακή και γοητευτική δύναμη που έχει απασχολήσει τον άνθρωπο με διαφορετικούς τρόπους πολλές διαφορετικές χρονικές στιγμές» αναφέρει η υπεύθυνη για τον συντονισμό του έργου κυρία Χριστίνα Μερκούρη. Ζωγραφισμένος σε αγγεία, σκαλισμένος σε οστέινα περίαπτα ή ένθετος σε κατασκευές, ο «βάσκανος οφθαλμός» μπορούσε όμως να χρησιμοποιηθεί και ως αντίδοτο, δηλαδή ως φυλαχτό ενάντια στο κακό μάτι.

Μεσαίο δάχτυλο... όπως Ελλάδα

Πήλινο ειδώλιο που απεικονίζει ένα μικρό αγόρι το οποίο φέρει διαγωνίως στο στήθος ταινία από την οποία κρέμονται περίαπτα και σφραγίδες (325-300 π.Χ.) (Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου)

«Οι αντιβασκάνιες χειρονομίες ήτανκαι είναιοι πιο γνωστές.Ολες κατέληγαν σε οξύ σχήμα επειδή έτσι μιμούνταν τα κέρατα των ζώων και εικόνιζαν συμβολικά την άμυνα κατά του βάσκανου οφθαλμού.Από τις πλέον διαδεδομένες σε όλη την Ευρώπη είναι αυτή που αναπαριστά την ένωση των γενετήσιων οργάνων των δύο φύλων, όπου ο αντίχειρας παρεμβάλλεται προεξέχοντας μεταξύ του δείκτη και του μέσου» λέει η κυρία Μερκούρη. Αλλη χειρονομία την οποία οι αρχαίοι Ελληνες ανέφεραν σε ασελγείς περιπτώσεις ήταν η πρόταξη του μεσαίου δαχτύλου.

Στην αρχαία Ελλάδα εξάλλου, με τη μούντζα (το φάσκελο ή σφάκελο) έστελναν στον απέναντι το κακό μάτι. Και η πίστη στη δύναμη των χειρονομιών εναντίον του βάσκανου οφθαλμού ήταν τέτοια ώστε συχνά οι άνθρωποι τις απεικόνιζαν στους τοίχους των σπιτιών, σε περίαπτα-φυλακτά, σε γλυπτές παραστάσεις και αλλού.

Φτύσε στον κόρφο σου

Ομοίωμα γυναικείου κυκλικού χορού από το Παλαίκαστρο της Κρήτης. Οι χοροί αυτοί είχαν ταυτόχρονα κοινωνικό και μαγικό χαρακτήρα (από ιδιωτική συλλογή)

«Πρωί πρωί έβλεπα τον εαυτό μου στη γαλήνια θάλασσα και τα γένια μου φαίνονταν όμορφα, όπως και το μοναδικό μου μάτι, τουλάχιστον κατά τη δική μου κρίση,ενώ στο νερό καθρεφτίζονταν τα δόντια μου που έλαμπαν λευκότερα από το παριανό μάρμαρο.Και για να μη βασκαθώ, έφτυσα τον κόρφο μου τρεις φορές, ακριβώς όπως μου έμαθε να κάνω η γριά Κοτυτταρίδα» αναφέρει ο Θεόκριτος για κάποιον που θαύμαζε τον εαυτό του.

Το φτύσιμο, διαχρονικό και παγκόσμιο σύμβολο αποτρεπτικό της βασκανίας, πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στις αντισηπτικές ιδιότητες του σάλιου. Ετσι, όπως λέει η κυρία Μερκούρη, « οι μητέρες ή τροφοί, όταν φοβούνταν για την υγεία του παιδιού, έβρεχαν το μέτωπο και τα χείλη του με σάλιο χρησιμοποιώντας το μεσαίο δάχτυλο. Και όσοι θεωρούσαν ότι επισύρουν τον φθόνο των άλλων- ανθρώπων ή θεών- λόγω της ευτυχίας τους “εις κόλπον έπτυον”.Ολα τα παραπάνω μάλιστα μπορούσαν να συνοδεύονται και από μαγικά λόγια όπως “Σοι εις κεφαλήν” ή “Ερρε”, ενώ ως πλέον αποδοτική θεωρούνταν η δήλωση “Προσκυνώ Αδράστειαν”, η οποία ήταν μια θεότητα του φθόνου και της Νέμεσης».

Εν τέλει στον Μεσαίωνα οι δοξασίες για τις βασκανίες όχι μόνο διατηρήθηκαν, αλλά και εμπλουτίστηκαν, φθάνοντας ως σήμερα: Φτύσε τον κόρφο σου, φτύνω τρεις φορές για να μη σε ματιάσω, σκόρδα στα μάτια σου και χτύπα ξύλο- από το «άπτεσθαι ξύλου» των αρχαίων.

«Απέναντι στα διάφορα μαγικά φυλαχτά της εποχής η Εκκλησία απάντησε δυναμικά με το σύμβολο του σταυρού» λέει η αρχαιολόγος κυρία Νατάσα Ψαρολογάκη. «Σταυροί τοποθετούνταν σε τοίχους,πόρτες,παράθυρα ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίωνπροκειμένου να τα καταστήσουν απρόσβλητα από τους δαίμονες.Το ίδιο και οι άνθρωποι,που έκαναν το σημείο του σταυρού με το χέρι, κρεμούσαν σταυρούς στο στήθος ή τους χρησιμοποιούσαν ως κοσμήματα» προσθέτει η ίδια. Ιδιαίτερη κατηγορία φυλαχτών, τέλος, είναι αυτά στα οποία εικονίζονται ο Μέγας Κωνσταντίνος και η μητέρα του Αγία Ελένη εκατέρωθεν σταυρού, μια σκηνή που αναπαριστά την τελετή των γενεθλίων της νέας πρωτεύουσας και έφθασε ως και τον 20ό αιώνα.

ΤΑΜΑΤΑ,ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΛΙΑ ΟΣΟ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Αμφιπρόσωπη ερμαϊκή στήλη των Ρωμαϊκών χρόνων (από ιδιωτική συλλογή)

Μινιατούρες ανθρώπινων ομοιωμάτων ή μελών του σώματος με μια οπή στο άνω μέρος τους προκειμένου να αναρτηθούν,τα οποία βρέθηκαν στον Πετσοφά της Κρήτης,αποτελούν ορισμένα από τα αρχαιότερα αναθήματα στον ελλαδικό χώρο.Τα αναθήματα ή τάματα,όπως τα λέμε σήμερα,είναι μια συνήθεια παλαιά όσο και ο άνθρωπος,«μια σύναψη συμφωνίας με τα θεία για την ίασή του,την επιτυχή έκβαση ενός εγχειρήματος ή τη διάσωσή του από κάποιο κακό»όπως λέει η αρχαιολόγος κυρία Νατάσα Ψαρολογάκη.

Ξεκινώντας από την αρχαιότητα,περνώντας στο Βυζάντιο - παρά την αποδοκιμασία της χριστιανικής θρησκείαςκαι φθάνοντας ως σήμερα,το ανάθημα είναι ένα έθιμο που διαρκεί.Συνήθη αφιερώματα πάντως,λόγω μικρού κόστους,είναι τα γνωστά τάματα κατασκευασμένα τις περισσότερες φορές από φύλλα ευτελούς μετάλλου, τα οποία αναπαριστούν μικρά εικονίσματα,ομοιώματα ανθρώπων ή μελών του σώματος, οικιών, καραβιών, εκκλησιών και ζώων.

Φυλαχτό (και φαλλός) να τη φυλάει

Στο κέντρο, οφθαλμός-τάμα στον οποίο η κόρη υποδηλώνεται ανάγλυφα (19ος αιώνας- από ιδιωτική συλλογή). Αριστερά, τρεις γυναικείες μορφές-τάματα με ποδήρη ενδύματα στα οποία παριστάνονται σταυρός και ρόδακες (19ος αιώνας- από ιδιωτική συλλογή)

Ασπίδα για αυτόν που το φοράει, το δόρυ του εναντίον κάθε κακόβουλης δύναμης είναι το φυλαχτό. Με καταγωγή από την πατρίδα της μαγείας,την Αίγυπτο,βρίσκει πλείστες όσες εφαρμογές ανά τους αιώνες, από τα περίαπτα του προϊστορικού Αιγαίου ως τους σημερινούς σταυρούς και τα εγκόλπια των χριστιανών.Γιατί διαθέτει τη μοναδική μαγική ιδιότητα να προστατεύει και να απειλεί ταυτόχρονα!

«Τα φυλακτήρια έπρεπε να έχουν ειδικό σχήμα και χρώμα και να είναι ενεργειακώς αγώγιμα, δηλαδή να είναι φτιαγμένα από υλικάπου να μπορούν να προσλαμβάνουν και να αποδίδουν ενέργεια- όπως τα άνθη, διάφορα βότανα και γενικώς τα φυτά, τα ορυκτά, οι πολύτιμες και ημιπολύτιμες πέτρες και τα μέταλλα. Επίσης ομοιώματα ζώων,επιγραφές,ιερά,ακατανόητα λόγια, σχέδια και άλλα σύμβολα και παραστάσεις, όλα μαζί συναρτημένα με το κατάλληλο υλικό,που συνήθως ήταν μέταλλο,ξύλο, δέρμα, κλωστές και φτερά πτηνών»λέει η κυρία Μερκούρη.

Ειδικά για την προφύλαξη των παιδιών από το κακό μάτι,οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν περίαπτα κοσμήματα τα οποία κρεμούσαν στον λαιμό,στο στήθος,στους καρπούς και στους αστραγάλους.«Τα ονόμαζαν περιάμματα, φυλακτήρια, βασκάνια, προβασκάνια ή απωσίκακα. Τα νήματα και οι δέσμες κλωστών αποτελούσαν από μόνα τους φυλαχτά,υπό την προϋπόθεση ότι ήταν χρωματισμένα κόκκινα ή λευκά,γιατί τότε μπορούσαν να αποτρέψουν το κακό»προσθέτει η αρχαιολόγος.

Αλλά πώς μπορούσε ο άνθρωπος της αρχαιότητας να διώξει το κακό όταν το έβλεπε να έρχεται; Με τα αποτροπαϊκά σύμβολα,όπως το κομμένο κεφάλι της Μέδουσας,το γοργόνειο δηλαδή,η ασχήμια του οποίου μπορεί να τρομάξει και να διώξει όποιον το αντικρίζει.

Μαγικό χαρακτήρα είχαν οι κυκλικοί χοροί,ιδιαίτερα αναπτυγμένοι στη μινωική Κρήτη,καθώς ο κύκλος εφαρμόζεται σε διαβατήριες τελετές και μαγικές πράξεις για την εξασφάλιση υγείας, καλής τύχης και προστασίας από το κακό.«Η έννοια του χορού σχετίζεται άμεσα με το κυκλικό σχήμα και με τις περιοδικές κυκλικές κινήσεις των ουράνιων σωμάτων και κατ΄ επέκταση με τον κύκλο της Ζωής και της Φύσης.Και αυτός ο συσχετισμός είχε ως αποτέλεσμα να αποκτήσουν ο κύκλος και οι κυκλικοί χοροί ιδιαίτερη συμβολική σημασία,ενίοτε και με μαγικές προεκτάσεις» λέει ο αρχαιολόγος κ. Νεκτάριος Γιούτσος.

Ο,τι όμως σήμερα φαίνεται προκλητικό και χυδαίο, στην αρχαιότητα ήταν φυσιολογικό και η χρήση του φαλλού ως αποτροπαϊκού συμβόλου είχε στόχο την προστασία των ανθρώπων. «Ποια εντύπωση θα προκαλούσε στις μέρες μας ένα μικρό παιδί που θα φορούσε στον λαιμό του ένα φυλαχτό σε σχήμα φαλλού; Ή αν σε ένα σπίτι βλέπαμε κρεμασμένο έναν φαλλό με κουδουνάκια, που χτυπούσαν με τον αέρα;».O αρχαιολόγος κ.Γρηγόρης Βαφειάδης αιφνιδιάζει,αλλά δίνει ο ίδιος την απάντηση: «Οι αρχαίοι πολιτισμοί αντιμετώπισαν με τον δικό τους ιδιόμορφο και ιδιαίτερο τρόπο το θέμα των δοξασιών, των προκαταλήψεων και των δεισιδαιμονιών,και θέλησαν να αποδώσουν θεϊκές ιδιότητες ακόμη και σε όργανα του σώματος που οι σύγχρονοι άνθρωποι τα θεωρούν όχι μόνο αποτροπαϊκά,αλλά επικίνδυνα και προσβλητικά για τη δημόσια ηθική. Δεν μπορούμε όμως να τους κρίνουμεσύμφωνα με τους δικούς μας κανόνες».

Ειδώλια σε σχήμα φαλλού, αγγεία, λυχνάρια, ανάγλυφες στήλες,φυλαχτά,περίαπτα,όλα με φαλλό,χρησιμοποιήθηκαν επομένως σε όλη την αρχαιότητα ως ύψιστο αποτροπαϊκό μέσο εναντίον κάθε επιβουλής.

Της Μαρίας Θέρμου

Πηγή Το Βήμα

2.1.2010

"Μ' ένα σίδερο σονάρουνε" (Κάλαντα)

«Σου ’πανε πολλοί τα κάλαντα;»

Το ερώτημα, που γυρνάει και ξαναγυρνάει στις κουβέντες μας τέτοιες μέρες, πρέπει να πρωτοακούστηκε πολύ πριν το θέσει ο Σολωμός στη σατιρική «Πρωτοχρονιά» του· έπαιζαν τότε στους δρόμους της Ζακύνθου «ταμπουράδες, μαντολιά / και κιτάρες και βιολιά», ενώ τα παιδιά, «τα βρωμόπαιδα» για την ακρίβεια, αφού έτσι τα λέει ο γιατρός Ροΐδης, «σονάρανε με μια σιδεροστία», έπαιζαν δηλαδή με το τριγωνάκι τους, το «σίδερό τους», και «έπαιρναν όβολα». Να, λοιπόν, που οι μικροί τραγουδιστές των εορτών έπαιρναν και χρήματα από τότε, Πρωτοχρονιά του 1824, κι όχι μονάχα γλυκά, μήλα και καρύδια. Το σενάριο λοιπόν περί «φθοράς της παράδοσης» και «εκχρηματισμιού των εθίμων» δεν καλοστέκεται.

Τα ίδια τα κάλαντα πάντως όλο και λιγοστεύουν: την Πρωτοχρονιά δεν έρχονται να μας τα πουν ούτε οι μισές μικροκομπανίες των Χριστουγέννων, στα Φώτα είναι θαύμα αν εμφανιστεί έστω μια παρέα, όσο για τα λαζαρίτικα (παίρναμε σβάρνα τις γειτονιές, φορτωμένοι μαντίλια μεταξωτά, για να πούμε τον «Λάζαρο αναστημένο»), ίσως επιζούν σε κάνα χωριό νησιού ή βουνού που επιμένει να πορεύεται μακριά από την ομοιογενοποιητική τηλεόραση ή σε τίποτα εκδηλώσεις «αναβίωσης». 

Κι έτσι, το ερώτημα «σου ’πανε πολλοί τα κάλαντα;», τίθεται πια με περισσότερη αγωνία, τουλάχιστον απ’ όσους συνεχίζουν να το ’χουν σε καλό να τους τα λένε πολλοί.

Πάει ωστόσο να γίνει κάπως του συρμού τα τελευταία χρόνια, με σχόλια στα ραδιόφωνα, στις τηλεοράσεις και στο Διαδίκτυο, μια γκρίνια για τα κάλαντα. Ηρθε ο καιρός να τα περιλάβει και αυτά η «αποδόμηση»; Ας μη βιαστούμε να συμπεράνουμε. Διαβάζω, πάντως, ή ακούω αρκετούς που γκρινιάζουν, και για τον λόγο του ο καθένας, πραγματικό ή της φαντασίας του. Αλλος εκνευρίζεται που τον ξυπνάνε πρωινιάτικα, και μάλιστα για να του πουν «καλήν εσπέραν». Αλλος μουτρώνει επειδή θέλει να πιστεύει ότι βλέπει μουτρωμένα τα παιδιά όταν τους δίνει λίγα. Ο τρίτος δυσφορεί επειδή «όλο μαυράκια και Αλβανάκια βλέπω, χάθηκαν τα Ελληνόπουλα». Ο τέταρτος ενοχλείται που μετά τα τρία πρώτα στιχάκια, τα παιδιά περνάνε γρήγορα στα «Χρόνια πολλά» για να ξαναβγούν στη γύρα. Ο άλλος δυσθυμεί επειδή η μικρή αυτοσχέδια κομπανία φαλτσάρει. Κι οι πιο πολλοί επειδή οι πιτσιρικάδες βγαίνουν λέει μόνο για τα λεφτά, δεν το χαίρονται...

Ε, λοιπόν, η δημοτική ποίηση (και τα κάλαντα σαν μέρος της) φρόντισε να δώσει εξαρχής την απάντησή της στους ψυχικώς τσιγκούνηδες. 

Να, όπως σε τούτο το επτανησιακό πρωτοχρονιάτικο τραγούδι που, ποιος ξέρει, ίσως το άκουγε κι ο Σολωμός: 

«Εμείς εδώ δεν ήρθαμε λεφτά για να μας δώσεις, / μα είναι ντροπή να φύγουμε χωρίς να μας πληρώσεις». 

Κι αν δεν αρκεί αυτό, ιδού και το κρητικό: 

«Ακόμα δεν το ηύρηκες το μάνταλο ν’ ανοίξεις, / να μας εδώκεις τίποτα κι απόκειας να σφαλίξεις;».

Του Παντελή Μπουκάλα

Πηγή Καθημερινή

30.12.2010

*Η φωτό είναι από το βιβλίο του Δ.Λουκάτου "Χριστουγεννιάτικα και των εορτών"

Πωλητήρια Μουσείων και διαφυγόντα κέρδη

Τα χρήματα δεν βγαίνουν από τα εισιτήρια αλλά από τα πωλητήρια. 

 

Πρόκειται περί κοινού μυστικού μεταξύ των μουσείων, γι΄ αυτό και τα ελάχιστα ιδιωτικά της χώρας προσπαθούν διαρκώς να βελτιώνουν και να εμπλουτίζουν τα πωλητήριά τους. 

 

Φυσικά, καμία σχέση με τα αντίστοιχα των μεγάλων μουσείων του εξωτερικού όπου η πληθώρα της προσφοράς και η ελκυστικότητα των εμπορευμάτων είναι απλώς ασυναγώνιστη.

 

Τι να πει κανείς, όμως, που το πωλητήριο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου είναι κλειστό; 

 

Ποια δικαιολογία υπάρχει που τα πωλητέα αντικείμενα -όχι μόνον στο Εθνικό αλλά παντού- είναι λίγα σε ποικιλία αλλά και σε ποσότητα; (Να παρακαλάς δηλαδή για να αγοράσεις και να μην έχουν να σου δώσουν...) Αυτά τα ωραία πράγματα μάλιστα δεν είναι καινοφανή, γι΄ αυτό άλλωστε είχε ιδρυθεί ο Οργανισμός Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού (ΟΠΕΠ) ώστε να απεμπλέξει- υποτίθεται- τη διαδικασία από τη γραφειοκρατία του Δημοσίου, αλλά το αποτέλεσμα ήταν μηδενικό.

Διαφυγόντα κέρδη μετράει τώρα το υπουργείο Πολιτισμού ως παράπλευρες απώλειες κακής οργάνωσης, άστοχων επιλογών και φυσικά κρατικής δυσκαμψίας. 

 

Τα πωλητήρια πρέπει να λειτουργήσουν σύντομα, έλεγε τις προάλλες ο κ. Γερουλάνος, διαβεβαιώνοντας ότι θα ληφθούν μέτρα επ΄ αυτού. 

 

Πότε;

Της Μαρίας Θέρμου

Πηγή Το Βήμα

28.11.2010

Η σκιά του Καραγκιόζη

Γελοία αυτή η ιστορία με τον καραγκιόζη, από όποια πλευρά και να τη δει κανείς. Γελοία από την πλευρά εκείνων που θέλουν να διεκδικήσουν την ελληνική πατρότητά του. Γελοία και από την πλευρά των άλλων που δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση με τον μικροκομπιναδόρο ήρωα του θεάτρου σκιών.

Ευτυχώς που οι διεκδικητές της πατρότητας δεν προκάλεσαν πανεθνική εκστρατεία τύπου «ελληνική Μακεδονία», γιατί θα γέλαγε και το παρδαλό κατσίκι. Ετσι κι αλλιώς ο καραγκιόζης μάς έρχεται από τον Ανατολή (όπως δείχνει και το όνομά του, αλλά και όλη η δραματουργική ταυτότητά του), οπότε κανένα επιχείρημα περί του αντιθέτου δεν θα ήταν ισχυρό, ακόμη κι αν έκαναν εξετάσεις DΝΑ. Η καταγωγή του... σκιώδους ήρωα έχει διερευνηθεί τόσο πολύ επιστημονικά ώστε οποιαδήποτε άλλη συζήτηση θα ήταν κυριολεκτικά περί... καραγκιόζη σκιάς.

Αλλά στην όλη ιστορία πιο αστείοι φαίνονται οι αντι-καραγκιόζηδες. Είναι φανερό ότι στις αντιδράσεις τους υπάρχει ένα σύνδρομο δυτικού καθωσπρεπισμού, όπου το «δυτικό» πρέπει να διαβαστεί με όρους 19ου αιώνα. Πρέπει να απαλλαγούμε, λένε, από τον ήρωα αυτόν που μας θυμίζει οικεία κακά. Είναι ο κομπιναδόρος, ο ψεύτης, ο τεμπέλης, το λαμόγιο, αυτός που θέλει να ζει σε βάρος των άλλων. Κοντολογίς, ένας ήρωας του καιρού μας, που προσπαθούμε να τον κρύψουμε κάτω από το χαλί. Είναι δυνατόν να έχουμε έναν τέτοιον εθνικό ήρωα, έστω και ως φιγούρα του θεάτρου σκιών, έστω και ως... καραγκιόζη; 

Για να μιλήσουμε όμως σοβαρά, από τον καραγκιόζη δεν πρόκειται να απαλλαγούμε, ασχέτως του αν είναι Ελληνας ή Τούρκος, Ινδός ή Κινέζος. 

Και δεν θα απαλλαγούμε ποτέ γιατί απλούστατα είναι εγγεγραμμένος ανεξίτηλα στην παράδοσή μας, με τον ίδιο τρόπο που είναι εγγεγραμμένα τα δημοτικά τραγούδια, οι παροιμίες, οι μπαλάντες ή η λαϊκή, ναΐφ ζωγραφική του Θεόφιλου. Δεν θα απαλλαγούμε ποτέ γιατί ο καραγκιόζης είναι εγγεγραμένος στην καθημερινή μας γλώσσα, όπως δείχνει η φράση «είσαι καραγκιόζης». 

Και τέλος δεν θα απαλλαγούμε ποτέ γιατί ο καραγκιόζης έχει πλέον μεταγραφεί σε άλλες εκφράσεις τέχνης, που δεν είναι λαϊκές αλλά λόγιες και δυτικές. 

Για να δώσω μερικά απλά παραδείγματα, χωρίς τον καραγκιόζη δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε πλευρές από το έργο του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, από τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, από το χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου, από έργα της γενιάς του ΄30, για να αναφέρουμε μόνο μερικές περιτπώσεις. 

Είτε μας αρέσει είτε όχι, η παράδοση υπάρχει.

Ερήμην μας. nbak@tovima.gr

Του Νίκου Μπακουνάκη

Πηγή Το Βήμα

30.7.2010