Μουσείο τραίνων Δράμας : Οι ατμομηχανές της Ιστορίας

Βαγόνια από το Οριεντ Εξπρές, δύο μηχανές από τη δεκαετία του 1940 αλλά και πολλά αντικείμενα από τις αρχές του περασμένου αιώνα βρίσκονται σε χώρο του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης. Εκκληση για βοήθεια και πόρους από τον σύλλογο «Ηφαιστος»

Το Μουσείο Τρένων, σε μια γωνιά της εισόδου του επιβλητικού κτιρίου του σιδηροδρομικού σταθμού Δράμας, φέρνει στον νου κομμάτια της ιστορίας του σιδηρόδρομου στην ανατολική Μακεδονία και Θράκη, τίποτε ωστόσο δεν θυμίζει την αίγλη της εποχής εκείνης όπου τα τρένα μετέφεραν καθημερινά με δεκάδες δρομολόγια ανθρώπους και εμπορεύματα και έφταναν μέχρι την Κωνσταντινούπολη.

Η μέχρι σήμερα λειτουργία του Μουσείου Τρένων οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην εθελοντική προσπάθεια των μελών του Μορφωτικού Εκπολιτιστικού & Αθλητικού Συλλόγου «Ηφαιστος» των Σιδηροδρομικών Υπαλλήλων Δράμας και ειδικότερα στον πρόεδρο Χρήστο Τζάφο και στον ταμία Μερκούρη Μερκούριο.

Ανάμεσα στα εκθέματα συγκαταλέγονται δύο πολυτελή βαγόνια υψηλής αισθητικής αρχιτεκτονικής που χρησιμοποιήθηκαν και στο θρυλικό Οριεντ Εξπρές, δυο ατμομηχανές που χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1940 αλλά και δεκάδες χρηστικά αντικείμενα από τις αρχές του περασμένου αιώνα.

Τα προηγούμενα χρόνια από τους χώρους του Μουσείου Τρένων περνούσαν καθημερινά σχολεία, μέλη οργανωμένων συλλόγων, τουρίστες και μεμονωμένοι εκδρομείς, σήμερα ωστόσο το κτίριο στέκει κρύο, άδειο, παγωμένο κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Τα μέλη του «Ηφαιστου» δεν κρύβουν την ανησυχία τους, καθώς, χωρίς προσωπικό και πόρους, τα εκθέματα θα καταστραφούν και το Μουσείο σταδιακά θα βάλει λουκέτο.

Κάποια ενδεχομένως να μεταφερθούν στα αντίστοιχα μουσεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, κάποια άλλα -δυστυχώς- θα δοθούν για ανταλλακτικά, ώστε να συντηρηθούν άλλες ατμάμαξες.

Ο κ. Τζάφος και ο κ. Μερκούριος έχουν ξεκινήσει εδώ και καιρό έναν αγώνα για να διασωθούν τουλάχιστον τα δύο πολυτελή βαγόνια, αλλά και σπάνιο αρχειακό υλικό από αντικείμενα και φωτογραφίες, όμως η αδιαφορία που συναντούν συχνά τους απελπίζει.

Σε όλες τους τις συζητήσεις δεν παραλείπουν να αναφέρουν πόσο σημαντικό θα ήταν για την προβολή του σιδηρόδρομου και της φυσικής ομορφιάς της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αν τα δύο πολυτελή βαγόνια συνέχιζαν να λειτουργούν ως εκδρομικές αμαξοστοιχίες, εκτελώντας ειδικά δρομολόγια στα πανέμορφα στενά του Νέστου.

Η εντυπωσιακή αυτή διαδρομή, μήκους 19 χιλιομέτρων, αποτελεί πόλο έλξης για τους τουρίστες, καθώς οι ράγες βρίσκονται παράλληλα του ποταμού και το τρένο διασχίζει 20 διαφορετικά τούνελ, μήκους από 26 ως 589 μέτρα.

«Ταξίδι»
«Μόνο το τρένο σε ταξιδεύει. Είναι το μοναδικό μεταφορικό μέσο που δεν σε μεταφέρει απλά στον προορισμό σου, αλλά σε ταξιδεύει πραγματικά σε τοπία που δεν μπορείς να δεις με αυτοκίνητο, ούτε να τα προσεγγίσεις με τα πόδια.

Η διαδρομή με το τρένο είναι πραγματικό ταξίδι, στη διάρκεια του οποίου πάντα ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο, κάτι διαφορετικό», ανέφερε ο κ. Μερκούριος, ενώ για τον κ. Τζάφο το ταξίδι με το τρένο «έχει μια γοητεία και έναν ρομαντισμό, αλλά στην Ελλάδα έχει απαξιωθεί ως μέσον».

Το Μουσείο Τρένων στεγάζεται στο κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού Δράμας, ένα κτίσμα του 1893, το οποίο στα χρόνια της μεγάλης ακμής του σιδηρόδρομου, τότε που η Δράμα επικοινωνούσε όχι μόνο με τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη αλλά και τη Βιέννη και την Κωνσταντινούπολη, αποτελούσε κόσμημα για ολόκληρη την ανατολική Μακεδονία.

Πρόκειται για ένα διώροφο λιθόκτιστο κτίριο σε κεντροευρωπαϊκό στυλ, με ορθογώνια κάτοψη και κεραμοσκεπή που καταλαμβάνει έκταση 98 στρεμμάτων.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

Πηγή ΕΘΝΟΣ

25.2.2012

 

Ας αγαπήσουμε τα μουσεία μας

Ξυπνήσαμε, έστω και με οδυνηρό τρόπο. Ολα τα μουσεία, οι διευθυντές, οι αρχαιολόγοι και οι φύλακες, οι υπάλληλοι του υπουργείου είναι στο πόδι μετά την πρόσφατη κλοπή στο παλαιό μουσείο της Αρχαίας Ολυμπίας και την προηγούμενη της Πινακοθήκης.

Ομως αρκεί αυτό; Η κινητοποίηση των εργαζομένων και των ιθυνόντων είναι ένα βασικό βήμα, αλλά δεν σημαίνει τίποτα αν δεν βοηθήσουν όλοι.

Στη Θεσσαλονίκη ο δήμος πήρε πρωτοβουλίες σε συνεργασία με τα πέντε μουσεία και τα παιδιά, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα και την Αθήνα έχουν άλλες προτεραιότητες. Οι τοπικές κοινωνίες σε όλη την περιφέρεια, που εμφανίζεται ξεκρέμαστη όσον αφορά τα μουσεία της και λαβωμένη από τις καθημερινές λαθρανασκαφές, επιβάλλεται να βοηθήσουν ειδικά στον καιρό μας.

Πάνω απ’ όλα πρέπει να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος. Να μάθουμε να αγαπάμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, να παροτρύνουμε τα παιδιά μας να παρακολουθούν εκπαιδευτικά προγράμματα, να βάλουμε τις επισκέψεις των μουσείων στη ζωή μας, στα Σαββατοκύριακά μας. Να επιτρέπουμε στους εαυτούς μας σύντομες επισκέψεις για να θαυμάσουμε το εύρημα του μήνα -πολλά μουσεία έχουν- ή να ανακαλύψουμε την ιστορία ενός μόνο ευρήματος σ’ αυτά.

Για να αγαπήσει ο Ελληνας τα μουσεία της χώρας του πρέπει να τα επισκέπτεται τακτικά. Με την ίδια διάθεση που όταν πηγαίνει στο Παρίσι ή το Λονδίνο θεωρεί υποχρέωσή του μια επίσκεψη στο Λούβρο και το Βρετανικό Μουσείο. Με τον ίδιο τρόπο πρέπει να ξαναδούμε τα μουσεία μας: Βυζαντινό, Εθνικό Αρχαιολογικό, Νομισματικό, το Επιγραφικό που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν την ύπαρξή του. Να φτιάξουμε προορισμούς, οι άνθρωποι της πόλης. Στην Ελευσίνα, τον Μαραθώνα, τον Ραμνούντα, το υπέροχο μουσείο της Βραυρώνας αλλά και πιο μακριά.

Ενα από τα εμπόδια στη συμμετοχή των επισκεπτών είναι η αμηχανία ότι δεν είναι ευπρόσδεκτοι. Ο «φόβος της εισόδου». Το αυστηρό περιβάλλον των παραδοσιακών μουσείων και η έλλειψη εξυπηρέτησης αποθαρρύνουν. Τα δημόσια μουσεία πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη σημασία στον επισκέπτη για να διασφαλίσουν το κοινό τους. Να μας συστηθούν στο μετρό, στις στάσεις των λεωφορείων, σε μπάνερ και αφίσες.

Τότε και οι επισκέπτες δεν θα ’ναι παθητικοί δέκτες γνώσεων, αλλά θα συμμετέχουν. Σε μια κοινωνία που αγριεύει ακόμη και στα μουσεία της, πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε όλοι. Η απώλεια των πολιτιστικών θησαυρών είναι δική μας απώλεια.

Της Γιώτας Συκκα

Πηγή Καθημερινή

22.2.2012

Το Μουσείο Μπενάκη αναζητεί επιεγόντως πόρους και χορηγούς

Με κόπο συγκρατούσε τα δάκρυά του ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Αγγελος Δεληβορριάς στη χθεσινή έκκληση για την οικονομική στήριξη του μουσείου που απηύθυνε μαζί με την πρόεδρο του Δ. Σ. Αιμιλία Γερουλάνου, μέσω των δημοσιογράφων στο κοινό. Είχε μόλις βρεθεί στην εξόχως δυσάρεστη, αν όχι προσβλητική θέση να πρέπει να αντικρούσει ασύστατους ισχυρισμούς περί ευνοϊκής οικονομικής μεταχείρισης του μουσείου από το υπουργείο Πολιτισμού, και -το κυριότερο- να πρέπει να υπερασπίσει απέναντι στη χλεύη, το κύρος ενός μουσείου το οποίο ανέδειξε σε ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον σημαίνοντα της χώρας, δουλεύοντας ακάματα από το 1973 που ανέλαβε τη διεύθυνσή του.

Το Μουσείο Μπενάκη κατηγορήθηκε ότι έλαβε ή πρόκειται να λάβει 3,5 εκατομμύρια ευρώ αναλαμβάνοντας το οργανωτικό κομμάτι της έκθεσης «Η Ελλάδα του Βυζαντίου» που θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού στις ΗΠΑ την άνοιξη του 2014. Οπως τόνισε η κ. Γερουλάνου, το μουσείο ανέλαβε τη συγκέντρωση και την οργάνωση υλικού απ’ όλη την Ελλάδα. Προϋπόθεση, ωστόσο, για την έναρξη των διαπραγματεύσεων με το National Gallery της Ουάσιγκτον και το Μουσείο Getty που θα φιλοξενήσουν την έκθεση ήταν η καταβολή χρηματικών εγγυήσεων, τις οποίες ανέλαβε το υπουργείο. Το Μπενάκη θα λειτουργούσε ως διαχειριστικός φορέας των χρημάτων ώστε να επισπευσθούν οι διαδικασίες και να παρακαμφθεί η κρατική γραφειοκρατία. Ωστόσο, οι εύλογες αντιδράσεις που προκάλεσε η ανάληψη της θέσης του προέδρου της επιστημονικής επιτροπής προετοιμασίας της έκθεσης από τη μητέρα του υπουργού, Αιμιλία Γερουλάνου, ξεπέρασαν τα όρια, εκπίπτοντας γρήγορα στο επίπεδο των προσβολών και των ύβρεων. Τότε το μουσείο αρνήθηκε, ως όφειλε, να αναλάβει τον ρόλο του διαχειριστή των εν λόγω κονδυλίων.

Ελλειψη πόρων

Η ραγδαία μείωση του προϋπολογισμού του λόγω της δραστικής περικοπής της κρατικής επιχορήγησης και της εξάλειψης των ιδιωτικών χορηγιών το έχει φέρει σε εξαιρετικά δεινή θέση. Το μουσείο, ακίνητη περιουσία της οικογένειας Μπενάκη, δωρίστηκε μαζί με τις συλλογές του στο κράτος το 1930. Το Δημόσιο ανέλαβε από το 1947 την πληρωμή της μισθοδοσίας του, όμως η κρατική επιχορήγηση ουδέποτε κάλυψε πάνω από το 20% των μισθών του προσωπικού 200 ατόμων που επανδρώνει σήμερα τα έξι ξεχωριστά παραρτήματά του. Αντιθέτως, περικόπηκε τα δύο τελευταία έτη κατά 60%, από 2 εκατ. ευρώ για το 2009 σε 700.000 για το 2011. Εξ ου και ακυρώθηκαν προγραμματισμένες εκθέσεις λόγω έλλειψης πόρων.

Στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου ανακοινώθηκε ένα ανανεωμένο πρόγραμμα χορηγιών με τη σύσταση νέου προγράμματος μελών για τη συνδρομή του μουσείου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 14 διαφορετικές κατηγορίες ατομικής ή εταιρικής συνδρομής από 60 ευρώ για το απλό μέλος, μέχρι 20.000 ευρώ για τον μεγάλο δωρητή. «Το αίτημα είναι επιτακτικό», τόνισε η κ. Γερουλάνου. Ο κ. Δεληβορριάς πρόσθεσε ότι το μουσείο «επιβιώνει χάρη στην κοινωνική ευαισθησία ενός ευρύτατου κοινού και χάρη σε ανθρώπους, όπως ο χαράκτης Γιάννης Παππάς και ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας που δώρισαν την περιουσία τους σε αυτό». Το Μπενάκη έχει εμπλακεί εδώ και 12 χρόνια σε δικαστική διαμάχη με την οικογένεια μεγάλου δωρητή, αδυνατώντας έως τώρα να εκμεταλλευτεί τη σημαντική αυτή περιουσία για να επιβιώσει. Γιατί τα μουσεία πρέπει να ανανεώνονται και να αναπτύσσονται για να επιβιώνουν.

Του Σπύρου Γιανναρά

Πηγή Καθημερινή

21.2.2012

Στα κορυφαία του κόσμου το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης στην Αθήνα

ΔΙΑΚΡΙΣΗ. Σημαντική διεθνή διάκριση απέσπασε το, δυστυχώς, λιγότερο γνωστό στο ελληνικό κοινό από τα παραρτήματα του Μουσείου Μπενάκη. Οι διακεκριμένοι ισλαμολόγοι Τζόναθαν Μπλουμ και Σίλα Μπλερ συμπεριέλαβαν το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη μεταξύ των δεκατριών σημαντικότερων συλλογών ισλαμικής τέχνης παγκοσμίως. Το συγκεκριμένο άρθρο δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Saudi Aramco World. Οι ισλαμολόγοι ξεχώρισαν τη συλλογή του Μπενάκη της οδού Αγίων Ασωμάτων, συγκρίνοντάς την με εκείνες διάσημων μεγάλων μουσείων όπως το Museum of Islamic Art του Καΐρου, το Τοπκαπί της Κωνσταντινούπολης, το Εθνικό Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης της Τεχεράνης, τα Μουσεία Ισλαμικής Τέχνης του Κουβέιτ και της Ντόχα, το Λούβρο, το Victoria & Albert του Λονδίνου, το David Museum της Κοπεγχάγης, το Museum fur Islamische Kunst του Βερολίνου, το Metropolitan της Νέας Υόρκης, την Freer Gallery of Art της Ουάσιγκτον και το Los Angeles County Museum of Art. «Η δύναμη της συλλογής του έγκειται στα εκθέματα της πρώιμης ισλαμικής τέχνης που εκτίθενται στις τέσσερις πρώτες αίθουσες», επισημαίνουν οι αρθρογράφοι. «Ιδιαίτερα ξεχωριστή είναι η συλλογή κεραμικών από το Ιράκ και την Αίγυπτο και τα τυπωμένα υφάσματα από την Αίγυπτο και την Υεμένη». Ευελπιστούμε η βράβευση αυτή να καταστήσει ευρύτερα γνωστό το σπουδαίο αυτό μουσείο στο ελληνικό κοινό. Πηγή Καθημερινή 11.11.2011

Για τους λάτρεις του κρασιού

Πιεστήρια, αντλίες, εργαλεία τρύγου, όργανα οινοποίησης, βαρέλια, φελλοί, φιάλες, ανοιχτήρια, παλιοί άµβυκες (φωτογραφία) και όργανα που αποκαλύπτουν τη διαδικασία απόσταξης βρίσκονται στη διάθεση όσων θέλουν να εντρυφήσουν στην οινοποιία συνδυάζοντας την εξερεύνηση µε µια µικρή εκδροµή στο Καπανδρίτι Αττικής. Εκεί όπου ο οινολόγος και επιχειρηµατίας Κώστας Λαζαρίδης αποφάσισε να δηµιουργήσει ένα µουσείο σε πείσµα της κατήφειας των καιρών. 

 

Ο ίδιος αναφέρει ότι αυτή η πρωτοβουλία πηγάζει από το «µεράκι» του και ευελπιστεί ότι όχι µόνο θα βρει ανταπόκριση αλλά και ότι το µουσείο θα αναπτυχθεί από τα παιδιά και τους συνεργάτες του. Η πρωτοβουλία έχει ιδιαίτερη σηµασία σε εποχές κατά τις οποίες ο πολιτισµός και το ευ ζην θεωρούνται αγαθά πολυτελείας. Την ώρα λοιπόν που µπαίνουν λουκέτα σε µουσεία και άλλα πολιτιστικά ιδρύµατα στην Αθήνα και στην περιφέρεια, η δηµιουργία ενός χώρου ως ζωντανού κυττάρου της ελληνικής οινοποιίας δεν µπορεί παρά να αποπνέει αισιοδοξία. Τα εγκαίνιά του έγιναν πριν από λίγες ηµέρες παρουσία ενός από τους πλέον συζητηµένους οινολόγους στον κόσµο, του Μισέλ Ρολάν. 

 

Το Μουσείο Οίνου Κώστα Λαζαρίδη είναι επισκέψιµο καθηµερινά (10 π.µ. - 5 µ.µ.), καθώς επίσης Σάββατο και Κυριακή (11 π.µ. - 5 µ.µ.). Λάτρεις του κρασιού και µη, αξίζει να το επισκεφθείτε. 

 

Πηγή Το Βήμα

23.10.2011

Μουσεία : Ο Αλέξανδρος κατακτά το Λούβρο

Ολόκληρη η αρχαία μακεδονική ιστορία με έμφαση στην εποχή του μεγάλου στρατηλάτη στο γαλλικό μουσείο

Οσο ο Αλέξανδρος βρισκόταν εν ζωή, η Δύση ήταν άγνωστη γι΄ αυτόν. Η μαγεία, τα πλούτη, οι μύθοι από την Ανατολή έρχονταν από εκεί απ΄ όπου είχε έρθει και όλος ο πολιτισμός. Αδιάφορος λοιπόν ο λόγος να βαδίσει προς δυσμάς, το ακριβώς αντίθετο που καλείται να πράξει σήμερα επιχειρώντας μία νέα κατάκτηση: αυτή τού Λούβρου, το οποίο έχει αναλάβει να φιλοξενήσει από τις 13 Οκτωβρίου τον μακεδόνα στρατηλάτη και όλη τη γενιά του. Αρχίζοντας από τους πρώτους αιώνες διαμόρφωσης του μετέπειτα μακεδονικού βασιλείου, από τον 15ο αι. π.Χ. δηλαδή, για να φθάσει ως τη Ρωμαϊκή εποχή, όταν πλέον έχει καταλυθεί ως κράτος, επιδρά όμως ποικιλοτρόπως στον ρωμαϊκό πολιτισμό.

Πρόκειται για μια κληρονομιά άγνωστη και όχι μόνον για το ευρύ κοινό, αφού οι σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στη Μακεδονία είναι προϊόν μόλις των τελευταίων 30 χρόνων. Σε μια ιδιαίτερα καλή στιγμή έρχεται επομένως η έκθεση του Λούβρου, η πρώτη η οποία γίνεται επί γαλλικού εδάφους για την ιστορία και την αρχαιολογία του βορειοελλαδικού χώρου.

Στην αίθουσα «Ναπολέων», που είναι η κεντρική των περιοδικών εκθέσεων του μουσείου, σε 1.100 τ.μ., αρχαιολόγοι, συντηρητές και αρχιτέκτονες βρίσκονται ήδη στο τελευταίο στάδιο της προετοιμασίας της έκθεσης «Αρχαία Μακεδονία: στο βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου». Τα πολύτιμα χρυσά μακεδονικά στεφάνια, τα κοσμήματα, οι λάρνακες, τα γλυπτά, τα ειδώλια αλλά και τα όπλα, τα εργαλεία, τα αντικείμενα της καθημερινότητας, όπως αίφνης τα σκεύη ή τα σύνεργα καλλωπισμού, παίρνουν τη θέση τους ταξινομημένα σε θεματικές ενότητες.

Στα 668 ανέρχονται αυτά τα αντικείμενα με προέλευση τα μεγάλα κέντρα του μακεδονικού βασιλείου, τις Αιγές, την Πέλλα, το Δίον, αλλά και πόλεις, οικισμούς και νεκροταφεία όλης της Μακεδονίας, ενώ ορισμένα παρουσιάζονται για πρώτη φορά, αφού αποτελούν ευρήματα πρόσφατων αρχαιολογικών ερευνών. Δίπλα τους παρουσιάζονται επίσης για πρώτη φορά και μακεδονικές αρχαιότητες που βρίσκονται στο Λούβρο, έτσι ώστε ο αριθμός των εκθεμάτων να αγγίζει τα χίλια! Δύο χρόνια προετοιμασίας και πολύ περισσότερα συζητήσεων της γαλλικής πλευράς μέσω της επιμελήτριας του Λούβρου κυρίας Σοφί Ντεκάν και της ελληνικής με επικεφαλής τη διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης κυρία Τζένη Βελένη κατέληξαν σε αυτό το εντυπωσιακό σύνολο.

Από τις Αιγές ως την Ρax Romana

Στην αρχή της έκθεσης ο επισκέπτης καλείται να ανακαλύψει την αρχαία Μακεδονία, όπως αναδείχθηκε μέσα από τις έρευνες των πρωτοπόρων Εζέ και Ντομέ στη Βεργίνα και στην Πύδνα (1861) και εν συνεχεία από τις ανασκαφές στις πρωτεύουσες των Μακεδόνων Αιγές, Πέλλα, Δίον. Ακολουθούν οι πρώτοι αιώνες διαμόρφωσης του βασιλείου, από τον 15ο ως τον 6ο αι. π.Χ., καθώς και η ανάδειξη των αποικιών που ιδρύθηκαν από ισχυρές πόλεις της Νότιας Ελλάδας (όπως η Ερέτρια, η Χαλκίδα, η Ανδρος και η Κόρινθος).

Στη συνέχεια αναδύεται το βασίλειο της Μακεδονίας από τον Αλέξανδρο Α΄ ως τον Μέγα Αλέξανδρο (5ος4ος αι. π.Χ.). Η γεωγραφική επέκταση, οι καινοτομίες που εισήγαγε ο Φίλιππος Β΄ ως προς την οργάνωση των πόλεων και του μακεδονικού στρατού, οι οικονομικές δομές που στήριξαν και ενίσχυσαν την οργάνωση του βασιλείου και την εκστρατεία του Αλεξάνδρου Γ΄ παρουσιάζονται εδώ. «Στόχος είναι να διαγραφεί ανάγλυφα η εντυπωσιακή πολιτική, στρατιωτική και οικονομική άνοδος των Μακεδόνων και οι συνέπειές της σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο» σημειώνει η κυρία Βελένη.

Η μεγάλη ακμή της Ελληνιστικής εποχής (3ος- 2ος αι. π.Χ.) αποτελεί ιδιαίτερη ενότητα, ενώ έμφαση δίνεται επίσης στο ζήτημα της εισροής πλούτου από την Ανατολή προς τη Μακεδονία. Ακολουθεί η παρουσίαση της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Σπουδαίοι ζωγράφοι όπως ο Απελλής και ο Ζεύξις που έζησαν και εργάστηκαν στην αυλή των μακεδόνων βασιλέων προβάλλονται στη συνέχεια, καθώς και η ρωμαϊκή κυριαρχία στη Μακεδονία, η οποία με την επιβολή της Ρax Romana θα περάσει περίοδο σταθερότητας και ευημερίας. Και η έκθεση κλείνει με τον ίδιο τον Αλέξανδρο και τη δημιουργία του μύθου του.

Εμφαση στην Αρχαϊκή και κλασική εποχή

Θα πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι από τις θεματικές ενότητες και από τον τίτλο της έκθεσης απουσιάζει η σύνδεση με τη Νότια Ελλάδα, αν και όπως λέει η κυρία Μαρία Ακαμάτη, προϊσταμένη της Εφορείας Πέλλας, «αυτό είναι δική μας υποχρέωση,των αρχαιολόγων,να αναπτύξουμε τα εκθέματα έτσιώστε να επιτυγχάνεται ο συσχετισμός». Προσθέτει μάλιστα ότι δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην Αρχαϊκή και στην Κλασική εποχή, καθώς «έχουν προκύψει πολλά νέα ευρήματα που φανερώνουν μια φοβερή δυναμική στην περίοδο πριν από τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο, αλλά δείχνουν και τη συνέχεια της Ιστορίας».

Ενα ακόμη άγνωστο για το ευρύ κοινό στοιχείο της έκθεσης είναι η μυκηναϊκή παρουσία στη Μακεδονία και ιδιαίτερα στην περιοχή της Αιανής. «Μην ξεχνάμε ότι στην Αιανή έχει βρεθεί το πρωιμότερο γραπτό εύρημα του μακεδονικού χώρου, τρία σύμβολα συγκεκριμένα, στο στόμιο ενός πιθαριού,που ανήκουν στη Γραμμική Α ή Γραμμική Β΄ γραφή» , όπως λέει η κυρία Γεωργία Μεντεσίδη-Καραμήτρου, προϊσταμένη της Λ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων. Τεράστιος κατάλογος 800 σελίδων με τη συμμετοχή 70 ελλήνων και γάλλων επιστημόνων συνοδεύει εξάλλου την έκθεση, κατά τη διάρκεια της οποίας θα διοργανωθούν παράλληλες εκδηλώσεις με εκπαιδευτικά προγράμματα, διαλέξεις, προβολή ταινιών και διεθνές συνέδριο (2- 4 Δεκεμβρίου) με θέμα τη Μακεδονία. Το κόστος των περίπου 2 εκατ. ευρώ καλύπτεται από τους Γάλλους με τη γενναία χορηγία του ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος». Ως αντίδωρο, τέλος, το Λούβρο υπόσχεται να στείλει το 2012 στη Θεσσαλονίκη, με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 χρόνων από την απελευθέρωσή της, έργα των συλλογών του.

AΠΟ ΤΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΣΤΟ ΦΩΣ

Αρχιτεκτονικά μέλη,γλυπτά και επιγραφές που βρίσκονται τα μισά στη Θεσσαλονίκη και τα άλλα μισά στο Λούβρο.Ταφικά σύνολα που διαμοιράστηκαν μεταξύ των δύο χωρών και έκτοτε δεν επανενώθηκαν.Παράξενες ιστορίες που κινούνται στα όρια της νομιμότητας με τα ισχύοντα σήμερα στη διακίνηση των πολιτιστικών θησαυρών.Ολα αυτά έρχονται ευρύτερα στο φως με την απόφαση του Λούβρου να βγάλει από τις αποθήκες του αρχαιότητες που είχε ανασκάψει στην περιοχή γύρω από τη Θεσσαλονίκη ο Στρατός της Ανατολής (Αrm e d΄ Οrient) κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.Ουδέποτε ζητήθηκε η επιστροφή τους από τη Γαλλία,αλλά τουλάχιστον τώρα δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα να παρουσιαστούν ενωμένα.

Αντιθέτως,αίτημα προς το Λούβρο επιστροφής των τεσσάρων αμφίπλευρων αγαλμάτων της Ρωμαϊκής εποχής,των «Μαγεμένων» όπως αποκαλούνται,της Θεσσαλονίκης έχει ήδη διατυπωθεί συναντώντας την άρνηση.Τα γλυπτά του 2ου αι. μ.Χ.αποκολλήθηκαν από τη θέση τους στη Στοά της Αγοράς το 1864 από τον γάλλο επιγραφολόγο Εμμανουέλ Μίλερ, ο οποίος χρειάστηκε να πάρει άδεια από τον σουλτάνο για αυτήν του την πράξη.Αλλωστε και οι άνθρωποι «είναι έξαλλοι που θα πάρω τα αγάλματα», όπως σημείωνε ο ίδιος.Το σύνολο πάντως θα παρουσιαστεί τώρα στην έκθεση για την αρχαία Μακεδονία,ενώ η Θεσσαλονίκη μπορεί να ελπίζει σε αντίγραφα των αγαλμάτων- κατόπιν ειδικής συμφωνίας με το Λούβρο και με μεγάλο κόστος.




Της Μαρίας Θέρμου
Πηγή Το Βήμα
2.10.2011

Η "Αγονη Γραμμή" του Κυκλαδικού συσπειρώνει τη δυναμική κοινωνία

Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα ελληνικά μουσεία μεγάλου βεληνεκούς εναπόθεταν τις ελπίδες τους για στήριξη, στον κρατικό κορβανά. Τα πιο δραστήρια εξ αυτών, αναζητούσαν χορηγίες σε ένα κύκλο ευκατάστατων ανθρώπων, κάνοντας συνεχώς παράπονα και γκρίνια ότι το ΥΠΠΟΤ δεν επαρκεί. Ομως η κρίση φέρνει νέα μουσειακά ήθη. Η πολιτεία πλέον δεν δύναται και οι έχοντες δεν είναι τόσο πρόθυμοι να δώσουν. Ετσι πρέπει να αναζητηθούν καινούργιες πρακτικές, διαφορετικός σχεδιασμός, αναζήτηση οικονομικών πόρων σε άλλες δεξαμενές.

Ανοιγμα

Πρώτος διδάξας σε αυτόν τον τομέα είναι το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το οποίο επειδή είναι ιδιωτικό, έτσι και αλλιώς δεν εξαρτάτο οικονομικώς από το κράτος. Συνεπώς, διαθέτει τα αντανακλαστικά για τη χάραξη εναλλακτικής πολιτικής. Ηδη, τον περασμένο Νοέμβριο έκανε ένα άνοιγμα στην ομογένεια της Νέας Υόρκης, κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης στο Μητροπολιτικό Μουσείο.

Φέτος προχώρησε πιο δυναμικά, διοργανώνοντας μια βραδιά fundraising στο Εθνικό Θέατρο προχθές το βράδυ. Στόχος ήταν μια προπαρουσίαση της μεγάλης έκθεσης που εγκαινιάζεται την 1η Δεκεμβρίου. Με τίτλο «Αγονη Γραμμή», το αφιέρωμα είναι μια «ομπρέλα» που φιλοδοξεί να αναδείξει τον ιστορικό πλούτο και το ανθρώπινο δυναμικό μακρινών, αλλά όχι ξεχασμένων νησιών. Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσεται η Νίσυρος, η Τήλος, η Σύμη, η Χάλκη και το Καστελλόριζο. Διαθέτουν αρχαιολογικά ευρήματα, αλλά όχι αρχαιολογικά μουσεία (με εξαίρεση τη Νίσυρο). Ετσι, τα αντικείμενα αυτά μένουν στην αφάνεια και μόνον τα κάστρα που παραμένουν πεισματικά σε κορυφές, διηγούνται σιωπηλά το πολυκύμαντο παρελθόν.

Oι κάτοικοι

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης θα φιλοξενήσει εκατοντάδες αντικείμενα εξαιρετικής ομορφιάς που μας ξεναγούν στους αιώνες που πέρασαν. Παράλληλα -και αυτό είναι εξίσου σημαντικό- η έκθεση θα συμπεριλαμβάνει σειρά από βίντεο που μαγνητοσκοπήθηκαν το καλοκαίρι του 2010 με πρωταγωνιστές τους ίδιους τους κατοίκους των νησιών. Κάποια αποσπάσματα παρακολουθήσαμε στην κατάμεστη σάλα του Εθνικού Θεάτρου προχθές.

Μια κάτοικος της Νισύρου μιλούσε για τα «Δελφίνια Ζωής», τους ιατρούς όλων των ειδικοτήτων που έρχονται με ταχύπλοο και τους εξετάζουν δωρεάν. Ενας γέροντας από το Καστελλόριζο αναφερόταν στο θέμα της λειψυδρίας και ο δήμαρχος του νησιού αναφέρθηκε στις απόπειρες που έχουν γίνει να ανακαινισθούν οι εκκλησίες. Ενας παλιός φύλακας αρχαιοτήτων μάς εξήγησε πως συνέλαβε με δική του πρωτοβουλία, έναν αρχαιοκάπηλο που βουτούσε στα νερά του Αιγαίου και έβγαζε «λαβράκια». Μικρές ιστορίες που συνθέτουν με μοναδικό τρόπο τη μεγάλη, ανθρώπινη ιστορία που γράφεται στις ημέρες μας σε όλα αυτά τα νησάκια της άγονης γραμμής.

Χορηγοί

Παρουσιαστές της βραδιάς ήταν ο διευθυντής του Μουσείου Νίκος Σταμπολίδης, πάντα επικοινωνιακός, και ο ηθοποιός Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης. Αναφέρθηκαν με σύντομο και περιεκτικό τρόπο στη γοητευτική διαδρομή αυτών των νησιών μες στον χρόνο. Παράλληλα, μας έδωσαν μια πρόγευση για τα συναρπαστικά εκθέματα που θα δούμε από κοντά. Η πρόεδρος του Μουσείου Σάντρα Μαρινοπούλου, ευχαρίστησε θερμά τους χορηγούς της έκθεσης. Την Dior που χρηματοδότησε την εκδήλωση, τη Vodafone που ήταν ο μεγαλύτερος χορηγός της έκθεσης, τη ΔΕΠΑ, τη στήριξη ορισμένων εφοπλιστών, την Aegean Airlines και την Bluestar Ferries, μεταξύ άλλων.

Η πρωτοβουλία του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης δείχνει έναν καινούργιο δρόμο εύρεσης πόρων, που δεν μοιάζει καθόλου με τις πρακτικές του παρελθόντος. Αντιθέτως, ενσωματώνει νέες πρακτικές και ιδέες. Αισιοδοξία και δυναμισμό.

Της Μαργαρίτας Πουρναρα

Πηγή Καθημερινή

28.9.2011

Ενα μουσείο αποκαλύπτει τα μυστικά του

Μουσείο Wallraf-Richartz - Γερμανία

Επετειακή έκθεση του Wallraf - Richartz της Κολωνίας γύρω από τα μυστικά της συλλογής, έρευνας, συντήρησης και παρουσίασης

Ανταπόκριση από την Κολωνία της Μαριας Ρηγουτσου

«Eίναι λίγο άβολο να εκθέτεις τον εαυτό σου» ομολογούσε ο Αντρέας Μπλιμ κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της έκθεσης «Τόπος του εγκλήματος μουσείο». Το παλαιότερο μουσείο της Κολωνίας, το Wallraf - Richartz, συμπληρώνει φέτος 150 χρόνια ζωής και τα γιορτάζει μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου με μια αλλιώτικη έκθεση. Το μουσείο, με τη σημαντικότερη συλλογή μεσαιωνικής τέχνης στον κόσμο, αποφάσισε να παρουσιάσει τον εαυτό του. Ο ευρηματικός διευθυντής του, Αντρέας Μπλιμ, ο οποίος κατά καιρούς έχει επιστρατεύσει τον ζωολογικό κήπο της Κολωνίας αλλά και μεγάλους μόδιστρους, μας επιτρέπει με την επετειακή έκθεσή του μια ματιά στα άδυτα του βασιλείου του.

Πώς λειτουργεί ένα μουσείο; Ποια είναι τα καθήκοντά του; Πώς στήνεται μια έκθεση; Πώς φωτίζεται μια έκθεση; Τι θερμοκρασία πρέπει να υπάρχει στον χώρο; Ποια έργα επιλέγονται; Είναι γνήσια; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που τίθενται σε μια έκθεση, η οποία είναι χωρισμένη σε πέντε ενότητες: συλλογή, έρευνα, συντήρηση, έκθεση και παρουσίαση.

Η συλλογή των έργων τέχνης είναι η αρχή και ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι, ιδιαίτερα σε καιρούς οικονομικά χαλεπούς. Το επιβλητικό μουσείο, στην καρδιά της παλιάς πόλης της Κολωνίας, τα καταφέρνει κυρίως χάρη στους γενναιόδωρους φίλους του. Για παράδειγμα φέτος απέκτησε έναν ωραιότατο πίνακα του Μονέ, ο οποίος χρόνια ολόκληρα ήταν καταχωνιασμένος μέσα σε ένα χαρτοκιβώτιο και βρισκόταν στο θησαυροφυλάκιο μιας εύπορης κυρίας, από φόβο μήπως της τον κλέψουν. Η αρχική συλλογή των έργων τέχνης οφείλεται πάντως στον Ferdinand Franz Wallraf (1748-1824) ο οποίος δώρισε τα έργα στον δήμο, ενώ αργότερα ο πλούσιος έμπορος Johann Heinrich Richartz (1796 -1861), έδωσε το πρώτο μεγάλο ποσό ώστε να κατασκευαστεί το μουσείο και η συλλογή να αποκτήσει μια μόνιμη στέγη. Οι θεματικές ενότητες παρουσιάζονται σε ξεχωριστά τμήματα τα οποία είναι βαμμένα σε εντονότατα χρώματα όπως μοβ, πορτοκαλί, λιλά. Στο τμήμα που αφορά την έρευνα ο θεατής έχει την ευκαιρία να δει μια εντυπωσιακή ανακάλυψη με τη βοήθεια των υπέρυθρων ακτίνων. Σε ένα έργο του Gustave Gourbet, μια κυρία φαίνεται να απολαμβάνει σ’ ένα μπαλκόνι τον καφέ της με θέα ένα δάσος. Η έρευνα απέδειξε πως ο ζωγράφος αρχικά είχε σχεδιάσει και έναν κύριο, ο οποίος έπινε μαζί με την κυρία καφέ. Τι μεσολάβησε και ο Gourbet εξαφάνισε αργότερα τον κύριο και τον έκανε μέρος του δάσους, δεν έμαθε ποτέ κανείς. Ούτε βέβαια μπορούσε τότε ο καλλιτέχνης να φανταστεί πως σχεδόν 153 χρόνια αργότερα θα αποκαλύπτονταν στο κοινό, με τη βοήθεια της τεχνολογίας, οι αρχικές προθέσεις του. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η ανακάλυψη πως το έργο του Simone Matinis «Η Παναγία με το παιδί» (1317) κάθε άλλο παρά αυθεντικό είναι. Η κορνίζα είναι πράγματι πολύ παλιά, εντούτοις το έργο δεν είναι παρά ένα φιλοτέχνημα του 20ού αιώνα.

Στις αρμοδιότητες του μουσείου είναι επίσης να ερευνά για τη γνησιότητα των έργων που αγοράζει και παρουσιάζει. Μια διαδικασία χρονοβόρα, η οποία συνοδεύεται από σωρεία πιστοποιητικών για την προέλευσή τους. Ποιος και πότε το ζωγράφισε, ποιος, πού και πότε το αγόρασε είναι τα ερωτήματα τα οποία θα πρέπει να απαντώνται με σαφήνεια.

Η πιστοποίηση των έργων τέχνης συνοδεύεται με τη φωτογράφισή τους, ενώ αναφέρονται η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε από τον καλλιτέχνη, η τιμή, το μέγεθος. Το μουσείο θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα έργα του είναι γνήσια διότι διαφορετικά η φήμη του κινδυνεύει. Παρενθετικά να αναφέρουμε ότι στις αρχές Σεπτεμβρίου ξεκινάει στην Κολωνία η μεγαλύτερη δίκη για εμπορία πλαστών έργων τέχνης στην ιστορία της μεταπολεμικής Γερμανίας. Κατηγορούνται οι εγγονοί δύο οικογενειών συλλεκτών και έχουν κληθεί να καταθέσουν 168 μάρτυρες.

Να επιστρέψουμε, όμως, στην ωραία και διδακτική έκθεση του μουσείου Wallraf - Richartz.

Δεν αρκεί το μουσείο να αγοράζει τα έργα τέχνης, αλλά θα πρέπει και να τα συντηρεί. Δεν υπήρχαν όμως πάντα οι κατάλληλοι άνθρωποι και τα κατάλληλα υλικά για να συντηρηθούν τα έργα τέχνης. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πολλά από τα έργα του μουσείου, εξαιτίας των συχνών μεταφορών για να προστατευθούν, υπέστησαν σημαντικές φθορές.

Στην ευρύτερη περιοχή της Κολωνίας δεν ήταν εύκολο να βρεθούν πάντα οι κατάλληλοι άνθρωποι και έτσι συχνά αναγκάζονταν να στείλουν τα έργα για συντήρηση σε άλλες γερμανικές πόλεις και πολύ συχνά στο Βέλγιο. Μέχρι που το μουσείο Wallraf - Richartz αποφάσισε να ιδρύσει το δικό του εργαστήριο συντήρησης. Μια από τις πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις του τμήματος ήταν ότι στον περίφημο πίνακα «Η γριά και ο νεαρός» του Ισπανού ζωγράφου Bartolom� Est�ban Murillo, το φόντο που φαινόταν καφέ ήταν αρχικά μπλε. Αυτό το χρώμα είχε επιλέξει ο ζωγράφος. Μέσα όμως από διάφορα ακατάλληλα προϊόντα συντήρησης το χρώμα αλλοιώθηκε.

Δημιουργώντας μια ονειρική ατμόσφαιρα

Εφόσον ένα έργο τέχνης έχει περάσει με επιτυχία όλα τα προηγούμενα στάδια δεν απομένει στο μουσείο παρά να το εκθέσει. Δεν είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα. Για παράδειγμα χρειάζεται ο κατάλληλος φωτισμός. Σύμφωνα με τους ειδικούς ο καλύτερος φωτισμός είναι ο φυσικός. Αυτό δεν είναι όμως πάντα εύκολο, αφού και τον χειμώνα νυχτώνει νωρίς ή τα έργα εκτίθενται σε υπόγειες αίθουσες όπου δεν υπάρχουν παράθυρα. Τα κατάλληλα φώτα, στην κατάλληλη θέση μπορούν να αναδείξουν τους πίνακες ή να τους κάνουν να φαίνονται άτονοι. Τέλος, στην παρουσίαση μιας έκθεσης σημαντικό ρόλο δεν παίζει μόνο η γνώση αλλά και η φαντασία. Για παράδειγμα το μουσείο Wallraf – Richartz επέλεξε κάποτε να παρουσιάσει τη μόνιμη έκθεσή του με μεσαιωνικά έργα, χρησιμοποιώντας για τους θεατές πολυθρόνες από έναν παλιό κινηματογράφο. Η δημιουργία μιας ονειρικής ατμόσφαιρας αποτελούσε για τους διοργανωτές ένα σημαντικό τμήμα της παρουσίασης.

Η έκθεση ολοκληρώνεται με ένα τμήμα αφιερωμένο στα παιδιά. Δύο τάξεις γυμνασίου επί έναν ολόκληρο χρόνο συνεργάστηκαν με τους ανθρώπους του μουσείου μελετώντας και επιλέγοντας συγκεκριμένους πίνακες. Από τα έργα αυτά οι μαθητές εμπνεύσθηκαν και έφτιαξαν δικά τους. Ετσι μια Βιεννέζα του 19ου αιώνα με καλυμμένο το κεφάλι παρουσιάζεται στην ίδια στάση σαν μια Τουρκάλα με μαντίλα. Μια εικόνα που ξαφνιάζει με την επικαιρότητα και την αμεσότητά της.

«Δράστες» της έκθεσης «Τόπος του εγκλήματος μουσείο» είναι οι εργαζόμενοι στα διάφορα τμήματα, οι οποίοι συνέταξαν και τα επεξηγηματικά κείμενα που συνοδεύουν την έκθεση. Φαίνεται πως συνεργάστηκαν αρμονικά και κατάφεραν με κέφι να στήσουν μια διδακτική, διόλου πληκτική έκθεση. Σίγουρα καθόλου εύκολη υπόθεση για ένα μουσείο.

Της Μαρίας Ρηγούτσου

Πηγή Καθημερινή

4.9.2011

"Πράσινο φως" για το Μουσείο Γουλανδρή

Ενα παλιό, νεοκλασικίζον στη μορφή κτίριο στην αρχή της οδού Ερατοσθένους, δίπλα στον ιερό ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, πρόκειται να στεγάσει, έπειτα από ριζική ανακατασκευή και επέκταση, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Αθήνα. Με συνολική επιφάνεια που θα ανέρχεται περίπου σε 7.000 τ.μ., με τις προδιαγραφές που απαιτούνται σήμερα από ένα σύγχρονο μουσείο και- το σημαντικότερο- με τις σχετικές εγκρίσεις και άδειες να βρίσκονται πλέον σε καλό δρόμο, η περιπέτεια της δημιουργίας του φαίνεται να τελειώνει οριστικά.

Δεκαεννέα χρόνια έχουν περάσει από την πρώτη αναγγελία της ίδρυσης του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, σε σχέδια μάλιστα του φημισμένου αρχιτέκτονα Μινγκ Πέι (αλλά σε έναν χώρο όπου γρήγορα αποκαλύφθηκε ότι έκρυβε το Λύκειο του Αριστοτέλη), αλλαγές και τροποποιήσεις έγιναν στο μεταξύ, καθώς και διαμαρτυρίες αναφορικά με τις διάφορες χωροθετήσεις του κτιρίου. Τώρα όμως όλα αυτά έχουν καταλαγιάσει.

Μπορεί το μουσείο να μην έχει πλέον την υπογραφή του Πέι ούτε να βρίσκεται σε περίοπτη θέση, με την ανέγερσή του ωστόσο στεγάζεται μια συλλογή που θεωρείται από τις σημαντικότερες διεθνώς. Εργα μεγάλων καλλιτεχνών, όπως των Πικάσο, Τζιακομέτι, Σαγκάλ, Σεζάν, Βαν Γκογκ, Καντίνσκι, Τζάκσον Πόλοκ, Φράνσις Μπέικον και Κλέε, θα φιλοξενηθούν στις αίθουσές του, ενώ περιοδικές εκθέσεις διεθνούς επιπέδου αναμένονται επίσης κατά το πρότυπο της λειτουργίας του μουσείου στην Ανδρο.

Σε 1.255 τ.μ. θα αναπτυχθεί η μόνιμη συλλογή του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, 450 τ.μ. καταλαμβάνει η αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, ενώ αμφιθέατρο 222 θέσεων και χώρος πολλαπλών εκδηλώσεων, αναψυκτήριο, κατάστημα, βιβλιοθήκη και αναγνωστήριο συνθέτουν το μουσείο.

«Το εξωτερικό κέλυφος του παλαιότερου κτίσματος επί της Ερατοσθένους 13 και Αγίου Σπυρίδωνος διατηρείται και το νέο μουσείο τοποθετείται μέσα σε αυτό ως προσθήκη καθ΄ ύψος,ενώ επεκτείνεται και στο όμορο οικόπεδοπου βρίσκεται στον πεζόδρομο του ΑγίουΣπυρίδωνα με το οποίογίνεται συνένωση» λέει ο αρχιτέκτονας κ. Αλέξης Βικέλας, ο οποίος έχει αναλάβει τη μελέτητου κτιρίου, και προσθέτει ότι «η αποκατάσταση του παλαιού τριώροφου νεοκλασικού κελύφους θα διατηρήσει όλα τα στοιχείαπου έχουν αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, ενώ η σύγχρονη προσθήκη θα είναι ένας λιτός, ορθογώνιος όγκος με καθαρές γραμμέςπου θα βρίσκεται σε υποχώρηση ως προς το διατηρητέο κτίσμα». Ο στόχος είναι άλλωστε το παλιό και το νέο κτίριο να μην «ανταγωνίζονται» μεταξύ τους.

Το νέο συναντά το παλιό

Ισόγειο, ημιώροφος, πέντε όροφοι και πέντε υπόγεια θα αναπτυχθούν πίσω και πάνω από το παλαιό κτίριο. Η κύρια είσοδος του μουσείου θα βρίσκεται στον πεζόδρομο του Αγ. Σπυρίδωνος, όπου θα βρίσκεται και μία ακόμη, δευτερεύουσα. Το κτίριο θα διαθέτει δύο κλιμακοστάσια με γυάλινους ανελκυστήρες και με την πίσω όψη τους στην αυλή του μουσείου από όπου θα εισέρχεται άπλετο φως.

Πωρόλιθος χρώματος μπεζ και υαλοστάσια αλουμινίου είναι τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν στις όψεις της επέκτασης, φεγγίτες προβλέπονται στο ύψος της ψευδοροφής και στη στέψη του κτιρίου μια μετόπη ως αρχιτεκτονικό τελείωμα. Οσον αφορά το παλιό κτίριο, «όλα τα διακοσμητικά στοιχεία των όψεων (φουρούσια,κορνίζες και γείσα) θα αποκατασταθούν στην αρχική τους μορφή» διαβεβαιώνει ο κ. Βικέλας. Θα καθαιρεθούν όμως τα ξύλινα κουφώματα μαζί με τα εξώφυλλα και τους κοινούς υαλοπίνακες για να αντικατασταθούν με σύγχρονα. «Αλλά πριν από οτιδήποτε άλλο επιβάλλεται η δομική αποκατάσταση αυτού του κτίσματος, που αντιμετωπίζει σοβαρά στατικά προβλήματα σε συνδυασμό με πολύ υψηλή διάβρωση» προσθέτει ο ίδιος. Επιπλέον στον πεζόδρομο θα γίνουν επεμβάσεις για τη διευκόλυνση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, ενώ προτείνεται και γενικότερη αναμόρφωση της ανηφορικής πλατείας.

Ολα για τον επισκέπτη

Από την είσοδο ο επισκέπτης θα εισέρχεται στον χώρο όπου θα υπάρχουν το εκδοτήριο εισιτηρίων, το γραφείο παροχής πληροφοριών και η ασφάλεια. Στα δεξιά της εισόδου διαμορφώνεται μικρό καθιστικό και στα αριστερά χώρος για τη συγκέντρωση ομάδων ξενάγησης. Δίπλα στο φουαγέ θα βρίσκονται το κατάστημα, το βεστιάριο και οι χώροι υγιεινής, ενώ στον ημιώροφο θα λειτουργεί η καφετέρια, η οποία θα επεκτείνεται και στον εξωτερικό χώρο, που θα διαμορφωθεί με φύτευση, καθιστικά και στοιχεία νερού.

Οι μόνιμες εκθέσεις με τις συλλογές του μουσείου θα αναπτυχθούν σε τέσσερις ορόφους και, όπως λέει ο διευθυντής του μουσείου κ. Κυριάκος Κουτσομάλλης, περί τα 150 έργα της συλλογής θα εκτεθούν σε αυτές. Στον πέμπτο όροφο εξάλλου θα βρίσκονται τα γραφεία της διοίκησης και άλλοι βοηθητικοί χώροι.

Οι περιοδικές εκθέσεις του μουσείου στις οποίες θα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα θα παρουσιάζονται στο πρώτο υπόγειο. Στο δεύτερο διαμορφώνεται η βιβλιοθήκη (και ψηφιακή), καθώς και το αναγνωστήριο. Στο τρίτο υπόγειο βρίσκεται το αμφιθέατρο με παρασκήνια, βοηθητικούς χώρους, βεστιάριο, φουαγέ και χώρο πολλαπλών εκδηλώσεων, στο τέταρτο οι αποθηκευτικοί χώροι για έργα τέχνης και εργαστήρια, ενώ στο πέμπτο μικρό πάρκινγκ.

ΜΙΑ ΖΩΗ ΠΛΟΥΣΙΑ ΣΕ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Ανδριώτης εφοπλιστής εκείνος, Αθηναία εκείνη.Ο Βασίλης και η Ελίζα Γουλανδρή συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη,όπου η εξαιρετικής ομορφιάς γόνος της οικογένειας Καραδόντη είχε πάει για σπουδές και αυτός ασχολούνταν με τις οικογενειακές ναυτιλιακές επιχειρήσεις.Παντρεύτηκαν το 1950 και έζησαν αρχικά στη Νέα Υόρκη,αλλά από το 1965 στο Παρίσι και στη Λωζάννη, ενώ η κοινή τους αγάπη για την τέχνη φάνηκε γρήγορα και έμπρακτα.

Και οι δύο ήταν μέλη πολλών μουσείων της Ευρώπης και της Αμερικής,καθώς και χορηγοί τέχνης.Στον περίγυρό τους δεν βρίσκονταν μόνο άτομα της δικής τους κοινωνικής θέσης αλλά και καλλιτέχνες,συγγραφείς,άνθρωποι από τον χώρο του πολιτισμού.Το επόμενο βήμα,η συλλογή έργων τέχνης,έμοιαζε αναπόφευκτο.Και πράγματι ο Βασίλης και η Ελίζα Γουλανδρή δημιούργησαν μια συλλογή με έργα που υπογράφουν οι σημαντικότεροι καλλιτέχνες του 20ού αιώνα.

Το 1979 ίδρυσαν το Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή με σκοπό να ενισχύσουν τις εικαστικές τέχνες.Τον ίδιο χρόνο εγκαινιάστηκε στην Ανδρο το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης,το οποίο από το 1986 φιλοξενεί κάθε καλοκαίρι εκθέσεις μεγάλων καλλιτεχνών,Ελλήνων και ξένων.Πριν από αυτό,το 1981, είχε χτιστεί με χορηγία του Ιδρύματος το Αρχαιολογικό Μουσείο Ανδρου.

Επόμενος στόχος ήταν η δημιουργία μουσείου στην Αθήνα προκειμένου να στεγαστεί η συλλογή του Ιδρύματος,αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατόν όσο οι δυο τους βρίσκονταν στη ζωή.Ο Βασίλης Γουλανδρής πέθανε το 1994 και η Ελίζα το 2000.Εκτοτε πρόεδρος του Ιδρύματος είναι η ανιψιά της Ελίζας Φλερέτ Π.Καραδόντη.

ΑΡΧΑΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ

Οταν το 1992, επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη,παραχωρούνταν στο Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή οικόπεδο επί της οδού Ρηγίλλης προκειμένου να ανεγερθεί Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης,κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί την εξέλιξη που θα είχε η υπόθεση: τέσσερις συνολικά προσπάθειες για την εξεύρεση κατάλληλου χώρου θα απέβαιναν άκαρπες,αρχαιότητες θα εντοπίζονταν,νομοθετικά κωλύματα θα έβαζαν εμπόδια,διαμαρτυρίες και δικαστικές διαμάχες θα προέκυπταν και εν τω μεταξύ οι συλλέκτες θα είχαν αποβιώσει.

Οι πρώτες ενστάσεις διατυπώθηκαν αμέσως με την ανακοίνωση της παραχώρησης αυτού του οικοπέδου στο πιο ακριβό σημείο της Αθήνας,πόσω μάλλον που το μουσείο θα ανήκε στο Ιδρυμα χωρίς να έχει κανέναν λόγο το κράτος στη διοίκησή του.Αρχικώς διασκεδάστηκαν,ωστόσο,δεδομένης της τεράστιας αξίας της συλλογής την οποία οι δωρητές υποσχέθηκαν να φέρουν στην Ελλάδα και της δημοσίευσης των σχεδίων του διάσημου αρχιτέκτονα Μινγκ Πέι για ένα μουσείο 10.000 τ.μ.και κόστους 27 εκατ.ευρώ.

Γρήγορα όμως σοβαρές αντιρρήσεις διατυπώθηκαν από τον Δήμο Αθηναίων- ο οποίος ήθελε το οικόπεδο χώρο πρασίνου- αλλά και από τις πολεοδομικές υπηρεσίες,ενώ κάτοικοι προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.Σαν να μην έφθαναν αυτά,η αρχαιολογική έρευνα που έγινε στο οικόπεδο για να διαπιστωθεί αν μπορούσε να οικοδομηθεί έφερε στο φως το 1996 τα κατάλοιπα του Λυκείου του Αριστοτέλη.Παρ΄ όλα αυτά,το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο δέχθηκε τη συνύπαρξη του μουσείου με τα αρχαία,όχι όμως και η Ελίζα Γουλανδρή,αφού ο χώρος που απέμενε ήταν μικρός.

Με την ίδια αιτιολογία η συλλέκτρια απέρριψε και την πρόταση χωροθέτησης στο γνωστό σκάμμα Καραμανλή δίπλα στο Πολεμικό Μουσείο. Ακολούθησε μια βραχύβια ιδέα ανέγερσης του κτιρίου στο Μετς και,τέλος,διατυπώθηκε η πρόταση για το οικόπεδο της Ριζάρη,για να επαναληφθεί όμως ο ίδιος κύκλος διαμαρτυριών,προσφυγών και εν τέλει ακύρωσης της παραχώρησης από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Οταν εν τέλει με σχέδιο νόμου του Ευάγγελου Βενιζέλου,υπουργού Πολιτισμού το 2002,ρυθμίστηκαν τα νομικά προβλήματα και η παραχώρηση έγινε εκ νέου,η Ελίζα Γουλανδρή είχε πεθάνει. Εκτοτε τίποτε ως το 2009 που το Ιδρυμα ανακοίνωσε την αγορά του κτιρίου της οδού Ερατοσθένους.

Το σκότος πάντως γύρω από το ακριβές περιεχόμενο της συλλογής αλλά και το καθεστώς στο οποίο βρίσκεται όχι μόνο δεν βοήθησε στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος όλα αυτά τα χρόνια σχετικά με το αίτημα παραχώρησης κρατικού κτήματος αλλά, αντίθετα, προκάλεσε την καχυποψία.Η «μυθική» συλλογή άρχισε να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα.Στις φήμες μάλιστα ότι το Ιδρυμα δεν είναι σε θέση να φέρει στην Ελλάδα τα σπουδαία έργα τέχνης που διαθέτει αλλά θα παραμείνουν σε ελβετικές τράπεζες είχαν συντελέσει και σχετικοί υπαινιγμοί από επίσημα χείλη.Από την άλλη,η αξία της σήμερα,σύμφωνα με πρόσφατο ξένο δημοσίευμα, υπολογίζεται στο μισό δισ.ευρώ.Την ίδια στιγμή όμως νέες φήμες κυκλοφορούν για πωλήσεις έργων της συλλογής.

Είναι 500,300 ή 200 τα έργα,ήταν το ερώτημα προς τον διευθυντή του Μουσείου κ.Κυριάκο Κουτσομάλλη. Εκείνος αρνείται να απαντήσει επικαλούμενος απόφαση του ΔΣ να μη δίνονται στη δημοσιότητα τέτοιες πληροφορίες.Και τώρα πλέον,που το μουσείο θα είναι καθαρά ιδιωτικό,δεν υποχρεούται να το πράξει. Παρ΄ όλα αυτά,επισημαίνει ότι ο κατάλογος των έργων βρίσκεται κατατεθειμένος στο υπουργείο Πολιτισμού εδώ και χρόνια. «Υπάρχει ένας σκληρός πυρήνας έργων πρώτης τάξης,ενώ υπάρχει και ένας μεγάλος αριθμός γύρω από αυτά»λέει.

Πηγή Το Βήμα

7.8.2011

Σχόλιο δικό μας :

Ευχόμαστε να τελεσφορήσει αυτή η προσπάθεια του Ιδρύματος Γουλανδρή γιατί το αξίζει. Η παρουσία του σε μια συνοικία όπως το Παγκράτι πιστεύουμε πως θα συντελέσει στη ριζική αναβάθμιση ολόκληρης της συνοικίας ενώ παράλληλα ένα στολίδι αρχιτεκτονικό το οποίο εδώ και χρόνια ρημάζει θα ανακαινιστεί. Καλή επιτυχία....

Η Θεσσαλονίκη γεμίζει art cafe

Ευχάριστα μάς ξάφνιασε αυτό το καλοκαίρι το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ). Κάτω από τα πανύψηλα πλατάνια και στον φωτισμένο κήπο των αγαλμάτων, ένα σύγχρονο καφέ με προσεγμένη διακόσμηση πήρε τη θέση του πρώην κυλικείου. Δύο χιλιάδες άτομα γιόρτασαν πρόσφατα τα εγκαίνιά του με τις μελωδίες του Μίλτου Πασχαλίδη κι όσο αν ακούγεται περίεργο, ο τραγουδοποιός «έστειλε» στο… Μουσείο και Θεσσαλονικείς που δεν έχουν περάσει ποτέ το κατώφλι του.

Η λειτουργία art cafe με άποψη και αισθητική σε πολιτιστικούς οργανισμούς δεν είναι νέο μοντέλο. Ολα τα μουσεία έχουν πει αντίο στα αναψυκτήρια/κυλικεία, έχουν βελτιώσει τις συνθήκες και την ποιότητα στους χώρους ξεκούρασης των επισκεπτών, δημιουργώντας ταυτόχρονα μικρές οάσεις.

Το ερώτημα βέβαια που γεννήθηκε με αφορμή το νέο καφέ του ΑΜΘ είναι με ποιες συμβάσεις, ποιους όρους και τι επιφέρει στους κρατικούς πολιτιστικούς οργανισμούς η εμπορική εκμετάλλευση χώρων των δημόσιων κτιρίων απο ιδιώτες; Τα καφέ/εστιατόρια αποτελούν μια καλή πηγή εσόδων για τους κρατικοδίαιτους οργανισμούς ειδικά στις μέρες μας με τις ευτελείς επιχορηγήσεις;

Το τελευταίο διάστημα η «πενία τέχνας κατεργάζεται». Ηδη κάποιοι οργανισμοί/ιδρύματα προσανατολίζονται στην εμπορική αυτοεκμετάλλευση των ιδιόκτητων κτιρίων τους ή σε συμφέρουσες συμφωνίες που θα διασφαλίζουν αφ' ενός την ποιότητα, αφ' ετέρου αξιοπρεπή έσοδα.

Για τα κρατικά μουσεία το τοπίο είναι ξεκάθαρο. Οι ιδιώτες επιλέγονται με δημόσιο πλειοδοτικό διαγωνισμό που μισθώνουν τον χώρο, γεμίζοντας τα ταμεία του ΤΑΠΑ, ενώ μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων έχουν οι οργανισμοί/ιδρύματα ΝΠΙΔ.

Ο ανάδοχος του art cafe στο Αρχαιολογικό Μουσείο πλειοδότησε γερά με διπλάσιο ποσό του προκατόχου του. Στους όρους της σύμβασης προβλέπονται προσιτές τιμές, κατάλληλος φωτισμός και εξοπλισμός που να συνάδει στο μουσειακό περιβάλλον. «Ενας ευχάριστος χώρος ανάπαυσης αναμφίβολα ενισχύει την εικόνα ενός μουσείου. Πέραν αυτού, ο επισκέπτης του καφέ είναι εν δυνάμει και επισκέπτης του μουσείου», εξηγεί η κ. Τζένη Βελένη, διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου, το οποίο αριθμεί ετησίως 120-130.000 επισκέπτες. Ετσι ο νέος ιδιοκτήτης του που έχει σπουδάσει αρχαιολογία, το 'χει βάλει στόχο. Να μετατρέψει το Τerra Αntiqua (το νέο όνομα του καφέ του ΑΜΘ) σε στέκι κυρίως της νεολαίας για να τους μυήσει στο μουσειακό περιβάλλον μέσα από μουσικές, θεατρικές και άλλες δράσεις. Το «βυζαντινό» εδώ και μια πενταετία έχει ταυτιστεί πια με το Βυζαντινό Μουσείο. Το εστιατόριο/καφέ συστήνεται ανεπιφύλακτα για τις γκουρμέ γεύσεις και μολονότι οι τιμές παραμένουν τσουχτερές, αποτελεί μια από τις in επιλογές για έξοδο.

Το Τελλόγλειο Ιδρυμα πήγε ενα βήμα πιο πέρα. Επέλεξε έναν σεφ υψηλών προδιαγραφών και στο εστιατόριό του παντρεύει την τέχνη με τις γαστριμαργικές απολαύσεις. Τα αφιερώματά του συνδυασμένα με τις εκθέσεις (Μιρό, Πικάσο, Λωτρέκ- Τολούζ) έχουν αφήσει εποχή. «Η ενοικίαση αφήνει στο ίδρυμα ελάχιστα έσοδα. Ομως, ένας ελκυστικός χώρος για καφέ ή ένα ελαφρύ γεύμα με ποιότητα και διαφορετικές προτάσεις είναι μια κίνηση πολιτισμού», αναφέρει η γ.γ. του Δ.Σ. του Τελλόγλειου, καθηγήτρια Αλεξάνδρα Βουτυρά.

Ονειρική θέα στο Λιμάνι προσφέρει το μικρό καφέ στο Μουσείο Φωτογραφίας, συνεισφέροντας στα έσοδα από την αυτοεκμετάλλευση ένα ποσοστό 4-6%-όσο και το βιβλιοπωλείο. Λειτουργεί για τις ανάγκες του Μουσείου ή για όποιον αναζητεί μια ήρεμη γωνιά. Απλώς ο επισκέπτης/θαμώνας κατά την είσοδό του είναι υποχρεωμένος να πληρώσει το εισιτήριο της έκθεσης. Με το αντίτιμο αυτού μπορεί να εισέρχεται στο καφέ όσες φορές επιθυμεί καθ' όλη τη διάρκειά της έκθεσης. «Καθιερώσαμε αυτό το μέτρο γιατί θέλαμε να μετρήσουμε την επισκεψιμότητά μας», εξηγεί ο διευθυντής του ΜΦΘ Βαγγέλης Ιωακειμίδης.

Καφέ πάνω από τα... αρχαία ανασκαφικά ευρήματα στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τεχνης είναι μια άλλη πρόταση. Η αυτοεκμετάλλευση δεν αφήνει κέρδη, «ίσα ίσα βγάζει τα έξοδά του», παρατηρεί η πρόεδρος του Δ.Σ. κ. Ξανθίππη Χόιπελ, «ωστόσο η λειτουργία του σ' ένα σύγχρονο μουσείο είναι αυτονόητη».

Ελάχιστα είναι και τα έσοδα που αφήνει το del' arte στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Η σύμβαση/εμπορική μίσθωση με ιδιώτη που είχε υπογράψει το 2003 έναντι -σύμφωνα με πληροφορίες- ενός ευτελούς ποσού για τη λειτουργία καφέ/μπαρ στο Βασιλικό Θέατρο, λήγει το 2015. Ηδη ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Οργανισμού Σωτήρης Χατζάκης μελετά τη δυνατότητα για τη λειτουργία ενός καλόγουστου καφέ του ΚΘΒΕ στον περιβάλλοντα χώρο του με μουσική του θεάτρου, χωρίς να προσβάλλει την αρχιτεκτονική ή να παραβιάζει τις πολεοδομικές διατάξεις. «Είναι ένα μήνυμα των καιρών να αναζητήσουμε πηγές εσόδων, αξιοποιώντας την περιουσία του οργανισμού. Ως πότε θα τα περιμένουμε όλα από το κράτος; Το ερώτημα μας βασανίζει», έλεγε πρόσφατα σε συνέντευξη του στην «Κ» ο κ. Χατζάκης.

Της Γιώτας Μυρτσιώτη

Πηγή Καθημερινή

6.8.2011

Μαθητές εθελοντές - ξεναγοί

Μικροί μαθητές, αφού πρώτα παρακολουθήσουν σχετική εκπαίδευση στο Μουσείο (Αντιγράφων) Κυκλαδικής Τέχνης, γίνονται έπειτα εθελοντές ξεναγοί της πόλης τους, εν προκειμένω της Σύρου. Στη φωτογραφία από τη φετινή βράβευσή τους.

 Αν βρεθείτε στην Ερμούπολη της Σύρου μια Τετάρτη, η 14χρονη Χριστίνα θα σας εξηγήσει πώς ο μύθος με το κέρας της Αμάλθειας συνδυάζεται με το έμβλημα της Ερμούπολης του 19ου αιώνα. Αν φθάσετε την Πέμπτη, τη σκυτάλη της ξενάγησης αναλαμβάνει η 15χρονη Μιράντα, που θα σας οδηγήσει μπροστά στους επιβλητικούς πίνακες των βασιλέων, στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου. «Πολλοί επισκέπτες με ρωτούν για τον πίνακα της βασίλισσας Ολγας, την περνούν, βλέπεις, για την πριγκίπισσα Σίσι!», μου λέει εμπιστευτικά η Χριστίνα, που έχει εμπειρία τριών ετών στην ξενάγηση.

Μεγάλη επιτυχίαΗ Χριστίνα, η Μιράντα και άλλοι εννέα συνομήλικοί τους αποτελούν τους «εθελοντές ξεναγούς» της Σύρου, έναν θεσμό που ξεκίνησε το 2003 και έχει αφήσει εποχή. Ο πρώην πρόεδρος της Ολυμπιακής Επιτροπής, ο αείμνηστος Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ, μάλιστα είχε αποστείλει σε έναν νεαρό ξεναγό 14 Μαΐων δώρο τον «Δον Κιχώτη» ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την ξενάγηση στα ισπανικά, που έγινε στον πρέσβη της Ισπανίας.
Οι ευχαριστήριες επιστολές από επώνυμους επισκέπτες, αλλά και πλήθος μηνυμάτων που γράφονται στο βιβλίο επισκεπτών, δεν αφήνουν αμφιβολία ότι το μεράκι των νεαρών ξεναγών κερδίζει τις καρδιές όσων θέλουν να γνωρίσουν τη Σύρο. Οποιος γνωρίζει τη μακρά παράδοση του εθελοντισμού στο κυκλαδίτικο νησί, δεν εκπλήσσεται με την επιτυχία του εν λόγω προγράμματος.
Οι μαθητές, που πρώτα έχουν παρακολουθήσει σχετική εκπαίδευση στο Μουσείο Αντιγράφων Κυκλαδικής Τέχνης, ξεκινούν τις ξεναγήσεις στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού και συνεχίζουν -εφόσον οι υποχρεώσεις του σχολείου το επιτρέπουν- μέχρι να αποφοιτήσουν. Οι νεαροί Συριανοί ξεναγούν Ελληνες και ξένους επισκέπτες (στα ελληνικά, αλλά και στα αγγλικά) στο δημαρχείο της πόλης, δημιούργημα του Τσίλερ τον 19ο αιώνα, στο θέατρο «Απόλλων», που θεωρείται πιστό αντίγραφο της Σκάλας του Μιλάνου (εφόσον βέβαια δεν γίνονται πρόβες) και φυσικά στο ίδιο το μουσείο, που στεγάζεται στο Πνευματικό Κέντρο της πόλης. Θα τους αναγνωρίσετε από τη σχετική στολή, την ταυτότητα και τον υπόλοιπο εξοπλισμό τους «εν ώρα εργασίας». «Κατόπιν σχετικής συνεννόησης, τα παιδιά μπορούν να ξεναγήσουν στον ναό του Αγίου Νικολάου, της Μεταμόρφωσης, αλλά και στην κεντρική πλατεία μπροστά από το Δημαρχείο, παρουσία πάντοτε κάποιου ενηλίκου», εξηγεί η κ. Μαρία Ρώτα, ιδρύτρια του μουσείου, που αποτέλεσε το «φυτώριο» για την ιδιότυπη σχολή ξεναγών. Στο μουσείο περνούν δημιουργικά τα σαββατιάτικα πρωινά πολλοί μαθητές δημοτικού, που μυούνται στα μυστικά του κυκλαδικού πολιτισμού, μαθαίνουν την ιστορία του νησιού τους, αλλά την ελληνική μυθολογία, ακόμα και μέσα από το κουκλοθέατρο.
Οπως τονίζουν, στην εκπαίδευση στόχος της ξενάγησης είναι να κρατά το ενδιαφέρον του ξένου - «σύντομα, στοχευμένα και εκλαϊκευμένα». «Να θυμάστε ότι οι μεγάλοι δεν ξέρουν πολλά πράγματα», συμβουλεύει η κ. Ρώτα τα παιδιά, που μέρα με τη μέρα αποκτούν περισσότερο θάρρος με τους ξένους, που κάποιες φορές ακόμα και... διορθώνουν! «Στους επισκέπτες αρέσει, τελικά, να βλέπουν τόσο μικρά παιδιά να γνωρίζουν τόσο πολλά για την πόλη τους», επισημαίνει η Μιράντα, γέννημα-θρέμμα Συριανή. Η Χριστίνα φλερτάρει με την ιδέα να γίνει επαγγελματίας ξεναγός. Αλλωστε, ήδη διαθέτει πολλά προσόντα: μιλάει αγγλικά και γαλλικά, ενώ έχει και το απαιτούμενο «λέγειν». Ωστόσο, μοιάζει διστακτική, «ξέρετε, η κρίση...». Η κ. Αλίκη Λεονταρίτη, που ασχολείται με την υλοποίηση του προγράμματος ως υπεύθυνη του γραφείου επικοινωνίας του δήμου, μας ενημερώνει ότι «πολλοί νέοι, που υπήρξαν εθελοντές ξεναγοί και τώρα είναι φοιτητές, απασχολούνται στον τουριστικό τομέα, συνήθως συνοδεύουν πούλμαν ξένων επισκεπτών». Τα οφέλη, ωστόσο, από την πρωτόγνωρη αυτή δραστηριότητα, την οποία υποστηρίζουν ένθερμα και οι γονείς, είναι πολλαπλά. «Ξεναγώντας αγνώστους έμαθα να είμαι κοινωνικός και να επικοινωνώ με ανθρώπους διαφορετικής προέλευσης», θυμάται ο 19χρονος Νίκος, εθελοντής ξεναγός για πολλά χρόνια και σήμερα φοιτητής στην Αθήνα.

Καθώς ο πάγος «σπάει», ο διάλογος μεταξύ ξεναγών και ξένων αρχίζει. «Κάποιοι Κρητικοί μάς είχαν μιλήσει για τον μινωικό πολιτισμό», διηγείται η Μιράντα, «ενώ ένας αντιναύαρχος μετά την ξενάγηση, για να μας ευχαριστήσει, μας ξενάγησε στο πλοίο του».

Της Ιωάννας Φωτιάδη
Πηγή Καθημερινή
30.7.2011

Κάλπικη πολιτιστική ευδαιμονία

Capek Joseph - Sailor and Phantomas

Στην ηλεκτρονική πύλη του υπουργείου Πολιτισμού, υπάρχει ειδική παραπομπή στα μουσεία της χώρας. Αντιγράφουμε από την ιστοσελίδα του Εθνικού Αρχαιολογικού: «Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι το μεγαλύτερο της Ελλάδας και ένα από τα σημαντικότερα του κόσμου (…). Οι πλούσιες συλλογές του, που απαριθμούν περισσότερα από 11.000 εκθέματα, προσφέρουν στον επισκέπτη ένα πανόραμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού από τις αρχές της προϊστορίας έως την ύστερη αρχαιότητα. Οι εκθεσιακοί χώροι του, δεκάδες αίθουσες σε κάθε όροφο, καλύπτουν έκταση 8.000 τ.μ. και στεγάζουν τις πέντε μεγάλες μόνιμες συλλογές».

Την περασμένη Τετάρτη η «Κ» δημοσίευσε ρεπορτάζ για το Αρχαιολογικό Μουσείο καταγράφοντας τα εξής: 64 αίθουσες είναι κλειστές και μόνον 8 ανοικτές! Το πωλητήριο κλειστό, χιλιάδες τουρίστες κόβουν εισιτήριο ανυποψίαστοι γι’ αυτό που ακολουθεί. Ο Μάνος Ι. Ελευθερίου αυτόπτης μάρτυς της ψυχρολουσίας των επισκεπτών μεταφέρει: «Πολλοί ξένοι (πρεσβευτές μας στο εξωτερικό!) ήρθαν σε ρήξη και παρά λίγο στα χέρια με τους υπαλλήλους, αφού βρήκαν ανοιχτό το ένα έκτο του…».

Πριν από λίγες ημέρες σε ραδιοφωνική του συνέντευξη ο υπουργός Πολιτισμού είπε μεταξύ άλλων: «Ο τουρισμός από την κρίση βγήκε πάρα πολύ δυναμωμένος, είναι ένα καλό πρότυπο για το πώς θα έπρεπε να κοιτάμε την ανάπτυξη στην Ελλάδα. Ο πολιτισμός, παρά τις δυσκολίες, έχει καταφέρει να αντεπεξέλθει, πέρα από τις όποιες προσδοκίες... (…) Το πρώτο δίμηνο, φέτος, είχαμε μια αύξηση της τάξεως του 5% - 6%, το οποίο δείχνει ότι από πέρυσι φέρνουμε μια δυναμική φέτος, που αν συνεχιστεί, θα είναι μια καλή χρονιά για τον Τουρισμό...».

Σήμερα, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει 30 φύλακες, ενώ χρειάζεται τουλάχιστον 130 για να λειτουργήσει. Ο διευθυντής του Ν. Καλτσάς δηλώνει στην «Κ» (1/6) ότι η προκήρυξη για την πρόσληψη 115 νέων συμβασιούχων έχει γίνει, η επιλογή ολοκληρώθηκε, αλλά εκκρεμεί η τελική έγκριση από το ΥΠΠΟΤ την οποία περιμένουν «από ώρα σε ώρα, από μέρα σε μέρα».

Συνθέτοντας τα στοιχεία, το τοπίο που αναδύεται περιέχει όλες τις παθογένειες, οι οποίες χαρακτηρίζουν τη σχέση κράτους - πολιτιστικής κληρονομιάς, εδώ και δεκαετίες. Το μόνο καινούργιο που έχει προστεθεί είναι η κρίση που πολλαπλασιάζει τις αδράνειες και οδηγεί με ταχύτητα στην παρακμή. Μπορεί ο κ. Γερουλάνος να αισιοδοξεί για τον τουρισμό και να είναι πράγματι έτσι η κατάσταση όπως την περιγράφει, όμως η εποχή που ζούμε είναι της Λερναίας Υδρας. Προσπαθείς να κόψεις το ένα κεφάλι του κακού και στη θέση του φυτρώνουν άλλα δυο. Συσσωρευμένες εκκρεμότητες χρόνων που «διορθώνονταν» εμβαλωματικά την τελευταία στιγμή, καλλιεργώντας την αυταπάτη της προσωρινής λύσης, βρίσκονται πλέον γυμνές και εκτεθειμένες στον τυφώνα της οικονομικής κρίσης.

«Τα μουσεία δεν μπορούν να λειτουργήσουν άλλο ως απλές δημόσιες υπηρεσίες που υπάγονται στο ΥΠΠΟΤ. Οφείλουν να είναι σχήματα ευέλικτα και αυτοδιοικούμενα. Να εκσυγχρονιστούν. Σήμερα είναι οργανισμοί απολύτως αναχρονιστικοί», σχολίαζε, σε προ τριετίας άρθρο μας, αρχαιολόγος.

Τι έγινε στο ενδιάμεσο διάστημα; Πόσο η διοικητική οργάνωση των αρχαιολογικών μουσείων ανταποκρίνεται στις σύγχρονες αντιλήψεις και ανάγκες; Οταν για οποιαδήποτε απόφαση, από το απλούστερο, την περισυλλογή των σκουπιδιών στον περιβάλλοντα χώρο (που προς το παρόν έχουν αναλάβει με δικά τους έξοδα οι Φίλοι του Μουσείου), μέχρι το πιο σύνθετο, τον προϋπολογισμό, χρειάζεται ένας μαραθώνιος υπογραφών, εγκυκλίων και εγκρίσεων;

Το πώς μας βλέπουν οι ξένοι, ειδικά στον προνομιακό τομέα του αρχαιολογικού πλούτου, είναι η μια πτυχή του προβλήματος. Βασική, αν προσδοκούμε έσοδα και καλή μαρτυρία. Η άλλη, όμως, πτυχή είναι η πιο βασανιστική: 

- Πώς βλέπουμε εμείς τους εαυτούς μας ως πολίτες αυτής της πλούσιας σε κοιτάσματα πολιτισμού χώρας; 

- Πώς «βλέπει» το κράτος τις ευθύνες του; 

Καμία εικόνα δεν είναι ανεξάρτητη από την άλλη. 

Ο καιρός των προσωρινών λύσεων παρήλθε, ως κάλπικο μέρος κι αυτός της, μεγάλης, πλασματικής ευδαιμονίας.

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Πηγή Καθημερινή

5.6.2011

Νίκη Γουλανδρή : "Ο κόσμος έχει μπερδέψει την κατανάλωση με την πρόοδο"

Νίκη Γουλανδρή, πρόεδρος Μουσείου Φυσικής Ιστορίας
Πιο σημαντική και από την πολιτική λύση είναι η πολιτική συνύπαρξη

 Ηρθε στο εστιατόριο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας κρατώντας βιβλία και σημειώσεις. Ορισμένα πράγματα είναι αδιαπραγμάτευτα για τη Νίκη Γουλανδρή. Φαίνεται με την πρώτη ματιά. Μπορεί να υποφέρει από δισκοπάθεια, που την καταβάλλει κατά διαστήματα, αλλά αυτό δεν την εμποδίζει να φροντίζει την εμφάνισή της ώς την παραμικρή λεπτομέρεια, ούτε επηρεάζει τη διάθεση και τη στάση της απέναντι στον συνομιλητή της. Στο τέλος του γεύματος, μάλιστα, ύστερα από περίπου δύο ώρες, και ενώ το μουσείο έχει κλείσει, ζητάει να ανάψουν τα φώτα του πρώτου ορόφου για να με ξεναγήσει στο κέντρο «Γαία». Θεωρεί παράλειψη το γεγονός ότι δεν το έχω επισκεφτεί. Είναι μια διαδρομή που έχει κάνει εκατοντάδες φορές. Την επαναλαμβάνει ανάλαφρα, φιλοπερίεργα, ως οικοδέσποινα και απλός επισκέπτης την ίδια στιγμή.

Βγαίνοντας στη γεμάτη κήπους και βλάστηση οδό Οθωνος στην Κηφισιά, είναι σαν να εγκαταλείπεις μια κιβωτό (που διαφυλάσσει χλωρίδα, πανίδα και λησμονημένες συνήθειες) και να επιστρέφεις στον κατακλυσμό. Δύο κόσμοι χωριστά.

Η Νίκη Γουλανδρή, με τους πολλούς τίτλους και τον μακρύ βίο, έχει μια βασική έγνοια αυτόν τον καιρό, που την κάνει να χάνει τον ύπνο της: οι πόροι για τη συντήρηση του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας έχουν συρρικνωθεί απελπιστικά. Η πολιτεία αδυνατεί να συνδράμει. Το Μουσείο κινδυνεύει αν όχι να κλείσει, να περιορίσει σε μία με δύο φορές την εβδομάδα τη δραστηριότητά του. Ομως, η συζήτησή μας δεν ξεκινάει με την προσωπική αγωνία της. «Είδα μια υδρόγειο πριν έρθω να σας συναντήσω και σκέφτηκα να γράψω το εξής: 30 δισεκατομμύρια στρέμματα γης χρησιμοποιούνται ως βοσκότοποι. Αυτή η έκταση είναι δύο φορές μεγαλύτερη από εκείνη που χρησιμοποιείται για καλλιέργειες. Το 50% των δημητριακών χρησιμοποιείται ως τροφή για τα βοοειδή. Με αυτήν την κατανομή πεθαίνει κόσμος από πείνα και τα παιδιά δεν έχουν τροφή. Τέτοια η αδικία...». Στο τέλος του 19ου αιώνα, συμπληρώνει η κ. Γουλανδρή, η Αφρική δεν ήξερε τι σημαίνει πείνα. Τα μεγάλα, όμως, συμφέροντα καλλιέργησαν εκεί άγνωστα φυτά. «Συνεχώς, συντελείται ένα έγκλημα εναντίον του ανθρώπου».

- Η διαστροφή αυτή οφείλεται και στην καταστροφή της Φύσης;

- Πάρα πολύ. Δεν εμπνεόμαστε από τη Φύση. Ο αρχαίος κόσμος γιατί, νομίζετε, ότι ήταν αυτός που ήταν;

- Εσείς, πώς στραφήκατε στη Φύση;

- Με τράβηξε η ομορφιά και η βιοποικιλότητα της χώρας μας.

- Ψυχικά, τι σας έχει προσφέρει;

- Το μέτρο και την κατεύθυνση μιας πορείας ζωής.

- Με ποιον τρόπο;

- Με την ισορροπία που λειτουργεί. Ο Αναξίμανδρος έλεγε ότι η Φύση λειτουργεί «κατά την του χρόνου τάξιν».

- Η τάξη ανατρέπεται;

- Απολύτως. Τίποτα δεν μοιάζει με τη λαμπρότητα και την ομορφιά της γης. Εχουμε χαλάσει τον πλανήτη. Οι επιστημονικές κατακτήσεις δεν είναι προς όφελος του ανθρώπου και της ζωής. Τα πάντα έχουν εξαθλιωθεί εν ονόματι του καταναλωτισμού. Μια κοινωνία προσανατολισμένη στα περισσότερα και ακόμη περισσότερα. Με τα σημερινά αποτελέσματα.

- Υπάρχει επιστροφή;

- Κινούνται δυνάμεις, μη κυβερνητικές. Κινήματα. Στην Αμερική, για παράδειγμα, παρουσιάστηκαν αντιστάσεις εντός της κοινωνίας, που μπορούν να οδηγήσουν σε αλλαγή νοοτροπίας: από τον πολιτισμό της κατανάλωσης στον πολιτισμό της αειφορίας. Οι πολιτικοί δεν ενδιαφέρονται γιατί δεν υπάρχουν πολιτικά οφέλη. Ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Σερ λέει ότι ο κόσμος βαδίζει όπως ένα πλοίο που έχει μεγάλη ταχύτητα και κινείται προς έναν μεγάλο ύφαλο. Ο αξιωματικός υπηρεσίας δίνει εντολή να κόψουν την ταχύτητα κατά 25 μίλια την ώρα. Οχι να αλλάξουν πορεία. Ομως εμείς χρειαζόμαστε αλλαγή πορείας, δηλαδή αλλαγή πολιτισμού. Δεν είναι η πρώτη φορά που δημιουργείται τέτοιο θέμα στον κόσμο. Αλλά αυτήν τη φορά η αιτία είναι ο καταναλωτισμός τον οποίο έχουμε μπερδέψει με την πρόοδο. Πώς θα περιοριστεί; Πώς θα πειστούμε ότι μπορούμε να ζήσουμε αλλιώς και καλύτερα;

Τα ερωτήματα δεν πρόκειται να απαντηθούν, τουλάχιστον όχι στη διάρκεια αυτού του γεύματος. Τα κασιώτικα ντολμαδάκια με ελαφριά σος γιαουρτιού, προσθέτουν μια διαπίστωση: «είδατε με τι απλή και όμορφη τροφή μπορεί κανείς να ζήσει;». Για τη Νίκη Γουλανδρή το «Less is more» είναι μέρος της αισθητικής και της παιδείας της. Οπως και η ενασχόλησή της με την ελληνική χλωρίδα. «Είναι μοναδική στην Ευρώπη. Θα μπορούσαμε να πρωταγωνιστούμε ως χώρα στην καλλιέργεια των φυτών», υπογραμμίζει.

Ο Κων. Καραμανλής ήξερε πώς να μιλήσει στους Ελληνες

Διεθνής αναγνώριση, ταξίδια, συναντήσεις με προσωπικότητες της πολιτικής. Τι παραμένει έντονο στη μνήμη της Νίκης Γουλανδρή; Από δεκάδες τίτλους και τιμητικές διακρίσεις που έχει αποσπάσει, ξεχωρίζει την ανακήρυξή της σε Γυναίκα της Ευρώπης το 1991, που οφείλει «στην «Καθημερινή» και στην Ελένη Μπίστικα». «Με πρόβαλε και με στήριξε», λέει.

Εχει ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο, αλλά δεν θα ξεχάσει τη διαμονή της στο παρθένο, προστατευόμενο, δάσος της Μπιαλοβιέζα στην Πολωνία. Την κάλεσαν για να της δώσουν το βραβείο «Το χαμόγελο του παιδιού». «Αλησμόνητη εμπειρία, από τις ωραίες στιγμές της ζωής». Από τους πολιτικούς, πάλι, που έχει συναντήσει, ξεχωρίζει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (υπήρξε και υφυπουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών στην κυβέρνησή του). «Ηξερε πώς να μιλήσει στους Ελληνες. Είχε πραγματική έγνοια για τη χώρα». Διστάζει για λίγο και προσθέτει: «Δέχτηκα από τον Καραμανλή το μεγαλύτερο κοπλιμέντο που έχω ακούσει. Μου είπε «δεν είσαι μόνο πολύ καλή υπουργός. Είσαι και πολύ κομψή»». Χαμογελάει στην ανάμνηση, αλλά μου ζητάει να μην το γράψω. Το παραβιάζω, ελπίζοντας ότι δεν θα ενοχληθεί.

Το 1964 ο σύζυγός της Αγγελος Γουλανδρής ίδρυσε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας «με σκοπό την προώθηση της επιστημονικής έρευνας στον ελληνικό φυσικό χώρο και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης». Αφιερώθηκαν και οι δυο σε αυτό. Σαράντα επτά χρόνια αργότερα, η οικονομική κρίση δεν το αφήνει ανεπηρέαστο. «Βρισκόμαστε σε πολύ δύσκολη κατάσταση, μαζί με τα άλλα μουσεία της χώρας, φυσικά. Προχωράμε μέρα με τη μέρα. Δεν κοιμάμαι τα βράδια προσπαθώντας να σκεφτώ τρόπους να ενισχύσω το Μουσείο». Στις 27 Ιουνίου οργανώνει, με τη στήριξη του Μεγάρου Μουσικής, στον κήπο του Μουσείου (Οθωνος 100, Κηφισιά), συναυλία της Ορχήστρας Καμεράτα με το έργο του Βιβάλντι «Τέσσερις εποχές». Στην εκδήλωση θα παρευρεθεί ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος και την έχει θέσει υπό την αιγίδα του. Εισιτήρια διατίθενται ήδη προς πώληση (100 και 80 ευρώ).

«Είδατε τους αμμωνίτες;» με ρωτάει ενώ έχουμε σηκωθεί από το τραπέζι. Μου δείχνει τα γλυπτά στους τοίχους και σε όλη τη διακόσμηση, εμπνευσμένα από τα απολιθωμένα όστρακα του Παλαιοζωικού αιώνα με το ελικοειδές σχήμα. «Ζωγραφίζετε ακόμα;» τη ρωτάω. «Ναι, περιμένω να μου φέρουν το φυτό που ανακαλύψαμε πριν από ένα χρόνο, στο όρος Σαϊτά, στη βόρειο Πελοπόννησο, την Iris Hellenica. Είναι τώρα η εποχή της. Εχει ένα υπέροχο μωβ - μπλε χρώμα».

Κατά την του χρόνου τάξη, επαναλαμβάνει, εξετάζοντας τη φτέρη πάνω στο τραπέζι, που μετακινήσαμε ανεπαίσθητα για τις ανάγκες του γεύματος.

Η περιοχή του κέντρου της Αθήνας είναι σαν κατεχόμενη

Τα παιδικά χρόνια της Νίκης Γουλανδρή κύλησαν στον κήπο του Αρχαιολογικού Μουσείου. Μεγάλωσε στην περιοχή. Πήγε Δημοτικό σε δημόσιο και συνέχισε στο Γερμανικό Σχολείο. Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια Πολιτειολογία στη Γερμανία. Είναι δεκαετία του '50 και συναντάει δύο από τους ιδρυτές της Σχολής της Φρανκφούρτης τον Μαξ Χορκχάιμερ και τον Αντόρνο.

- Είχατε καθηγητή τον Αντόρνο...

- Ναι, κάναμε μαζί τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Για να ασχοληθούμε με την πολιτειολογία, ξεκινούσαμε από τη Δημοκρατία των Αθηνών.

- Και τον Χορκχάιμερ...

- Ναι. Είχα όμως πιο στενή σχέση με τον Καρλ Σμιτ, που μου είχε μεγάλη αδυναμία γιατί η μητέρα του ήταν Γαλλίδα και ήταν λίγο πιο Ευρωπαίος.

- Τι θυμάστε από τον Αντόρνο;

- Ηταν πολύ δύσκολο να παρακολουθήσεις τις παραδόσεις του. Αλλά έλεγε πράγματα που διήγειραν τη σκέψη και τη φαντασία. Διεγερτικός, είναι η λέξη. Ηταν πολύ φιλελεύθερος στις απόψεις του και σόκαρε λίγο. Είχε και αντιδράσεις στο πανεπιστήμιο. Στην προσωπική επαφή ήταν ευγενέστατος. Ασχολήθηκα ιδιαίτερα με τον μαρξισμό με έναν καθηγητή που ήταν τροτσκιστής και έκανε δριμύτατη κριτική του μαρξισμού, η οποία και με επηρέασε. Με ρωτούν αν κρατώ τα χειρόγραφα από τις παραδόσεις. Δυστυχώς δεν τα έχω. Ηταν μια ερευνητική περίοδος της ζωής μου που, όμως, δεν μου έδωσε τη λύση.

- Τι λύση γυρεύατε που δεν βρήκατε;

- Η προαίρεση να φτιάξω τον κόσμο καλύτερο προϋπήρχε. Δεν ήξερα καν ότι την έχω. Τώρα το ξέρω. Εψαχνα να τοποθετηθώ. Εμαθα όμως πώς λειτουργεί ένα κράτος και οι θεσμοί του. Διδάχθηκα επίσης στη Γερμανία πολύ 5ο αιώνα, Περικλή κ.λπ. Ταυτόχρονα το σπίτι μου ήταν γαλλόφωνο και πήγα και στη Γαλλία όπου γνώρισα τη Ζακλίν ντε Ρομιγί που με τοποθέτησε αποκλειστικά στον 5ο αιώνα. Γι' αυτό και παρέμεινα πάντα πιστή στη Ρομιγί και την έβλεπα μέχρι το τέλος της.

- Υπήρξατε τυχερή ή εργαστήκατε γι' αυτό που κερδίσατε;

- Υπήρξε μια προαίρεση μέσα μου. Να είμαι χρήσιμη στα χρόνια που θα ζήσω. Το ίδιο πίστευε και ο άντρας μου. Ο Αϊνστάιν έχει πει ότι οφείλει την μεγάλη επίδοση στα μαθηματικά στον Ντοστογιέφσκι. Βλέπετε, ότι η γνώση προϋποθέτει κυρίως μελέτη, ανεξάρτητα με το αντικείμενο που θα επιλέξει κανείς να ασχοληθεί.

- Τι σας απασχολεί περισσότερο απ' όλα αυτόν τον καιρό;

- Η πολιτισμική μεταβολή του κόσμου. Από κάπου πρέπει να δοθεί το σύνθημα. Μόνο έτσι ο κόσμος θα επιβιώσει. Εξαρτώνται όλα από τη συμπεριφορά μας απέναντι στον πλανήτη Γη. Να σκεφθούμε ότι σπρώχνουμε τα παιδιά μας στον πληθωρισμό αγαθών. Δεν ξέρουμε τι θα πει μέτρο.

- Διαβάζετε πάντα;

- Πολύ. Ενημερώνομαι σε σχέση με το περιβάλλον και το τι γίνεται ανά τον κόσμο.

- Εχετε επαφή με το Διαδίκτυο;

- Ναι, αλλά όχι πολύ.

- Από τις προσωπικότητες που έχετε συναντήσει ποια θεωρείτε την πιο φωτισμένη και χαρισματική;

- Τον άντρα μου. Ηταν φωτισμένος. Αυτήν τη στιγμή θα έλυνε και το θέμα του Μουσείου. Θα έβρισκε μια λύση. Μια σοβαρή προσέγγιση. Εχω εξαιρετικούς συνεργάτες, αλλά εκείνος είχε το κάτι παραπάνω. Αυτός θα άνοιγε δρόμο...

- Σας λείπει;

- Πολύ. Ως οδηγός και εμπνευστής.

- Πώς γνωριστήκατε;

- Κολυμπώντας. Στον Μπάτη. Με σύστησε ένας φίλος του. «Σου συστήνω τον καλύτερο Ελληνα», μου είπε. Ηταν πολύ νέος. Παντρευτήκαμε πολύ νέοι.

- Γιατί επιλέξατε να δημιουργήσετε ένα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας;

- Γιατί αγαπούσαμε πολύ τη Φύση.

- Είναι αργά για τη Φύση;

- Οχι, δεν το πιστεύω.

- Ελπίζετε;

- Πάντα.

- Θα ζούσατε σε άλλη χώρα;

- Οχι. Θα ήθελα όμως να ζήσω σε ένα δάσος.

- Επιστρέφετε στο κέντρο της πόλης;

- Οχι πολύ. Μόνο όταν έχω υποχρεώσεις. Δεν έχω περπατήσει στο Κέντρο. Πάω καμιά φορά μέχρι το Αρχαιολογικό Μουσείο, όταν θέλω κάτι να δω. Πολύ σπάνια.

- Τι αισθήματα σάς δημιουργεί η περιοχή;

- Είναι σαν κατεχόμενη. Φυσικά με ανησυχεί, φοβερά. Αποτελεί τμήμα της μεταρρύθμισης που πρέπει να γίνει. Σ' αυτά τα θέματα μόνο η συνεννόηση των πολιτικών μπορεί να φέρει αποτελέσματα. Πιο σημαντική και από την πολιτική λύση είναι η πολιτική συνύπαρξη. Και πρέπει ο κόσμος να αισθανθεί ότι λειτουργεί η δικαιοσύνη. Είδατε πριν από καιρό στη βρετανική Βουλή; Αποκαλύφθηκαν κάποια έκτροπα και τιμωρήθηκαν όλοι.

- Παρατηρώντας τον κόσμο, από τους επισκέπτες στο Μουσείο, εδώ και πέντε δεκαετίες τώρα, έχει αλλάξει;

- Ερχονται γονείς με τα παιδιά τους, που επισκέπτονταν οι ίδιοι το μουσείο με τους δικούς τους γονείς, ως παιδιά.

- Η κρίση έχει αλλάξει τους ανθρώπους;

- Εν μέρει ναι. Αντιλαμβάνονται ότι ο δρόμος που ξεκινήσαμε οδηγεί σε πολύ άσχημα μονοπάτια.

Oι σταθμοί της

1925

Γεννήθηκε στην Αθήνα.

1964

Ιδρύει με το σύζυγό της Αγγελο Γουλανδρή το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.

1974

Υφυπουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών στην κυβέρνηση Καραμανλή.

1975

Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης.

1989

Αντιπρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού.

1991

Εκλέγεται Γυναίκα της Ευρώπης από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

1992

Προτείνεται από 30 διεθνείς γυναικείες οργανώσεις για γεν. γραμματέας Ηνωμένων Εθνών μετά τη λήξη της θητείας του Χαβιέ Πέρες ντε Κουέγιαρ. Τιμάται από τη Γαλλία με το παράσημο της  Λεγεώνος της Τιμής (officier).

1993

Μέλος της 12μελούς Διεθνούς Επιτροπής για τον Πολιτισμό και την Ανάπτυξη.

2001

Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα από την Ελληνική Πολιτεία.

2004

Παράσημο Τιμής, Σταυρός Α΄ Τάξεως του Τάγματος της Αξίας από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Η συνάντηση

Φάγαμε στο εστιατόριο «Αμμωνίτες» του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Ησυχα χρώματα, σε γήινους τόνους, να εναρμονίζονται με το περιβάλλον. Το μενού είχε επιλέξει η κ. Γουλανδρή: πρασόπιτα, ντολμαδάκια κασιώτικα με σος γιαουρτιού και σαλάτα εποχής. Αποφύγαμε κρασί και γλυκό. Κουζίνα προσεγμένη, με επιλεγμένα υλικά, σπιτική. «Δεν θα το πληρώσετε, γιατί δεν θα βρούμε άκρη!..», μου είπε. «Μας το χρεώνουν με τον μήνα. Εξάλλου, θα ήθελα να το προσφέρω εγώ γιατί είναι μέσα στο Μουσείο». Επέμεινα, αλλά ήταν μάταιο. Βρισκόταν στο σπίτι της.

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Πηγή Καθημερινή

5.6.2011

Δημοκρατική Αριστερά: Εγκατελειμμένο το Αρχαιολογικό Μουσείο εν μέσω καλοκαιριού

Μόνο 8 από τις συνολικά 64 αίθουσες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου βρίσκονται σε λειτουργία, όπως καταγγέλλουν βουλευτές της Δημοκρατικής Αριστεράς. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο βρίσκεται στη Λ. Πατησίων, σε  ένα από τα επιβλητικότερα κτήρια της Αθήνας και φιλοξενεί μέσα του πάνω από 11.000 πολύ σημαντικά εκθέματα. 

Σύμφωνα με ανακοίνωση τύπου που απέστειλε η Δημοκρατική Αριστερά, τα τελευταία χρόνια το ΕΑΜ παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης αφού λόγω έλλειψης προσωπικού, μόνο 8 από τις 64 αίθουσές του λειτουργούν ενώ τις Κυριακές το πωλητήριο του μουσείου παραμένει κλειστό. 

Ο μεγάλος κήπος που βρίσκεται έξω από το μουσείο και είναι από τους μοναδικούς της περιοχής, συντηρείται με έξοδα των «Φίλων του Μουσείου». 

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, έχουν λήξει οι συμβάσεις 200 υπαλλήλων και σήμερα απασχολούνται σε αυτό μόνον 30. Η προκήρυξη για την πρόσληψη 115 νέων συμβασιούχων έχει γίνει, η επιλογή ολοκληρώθηκε, αλλά εκκρεμεί η τελική έγκριση από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.

Εκτός από τις πλούσεις συλλογές που εκτίθονται στο μουσείο, διαθέτει και πλούσιο φωτογραφικό αρχείο, βιβλιοθήκη με σπάνιες εκδόσεις, αίθουσες περιοδικών εκθέσεων, αμφιθέατρο διαλέξεων, καθώς και ένα από τα μεγαλύτερα πωλητήρια του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων. 

Κατόπιν όλων αυτών οι βουλευτές Φώτης Κουβέλης, Θανάσης Λεβέντης, Νίκος Τσούκαλης και Γρηγόρης Ψαριανός, ρωτούν τον αρμόδιο υπουργό:

• Σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προβεί ώστε να καλυφθούν άμεσα οι ανάγκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου σε φυλακτικό και λοιπό προσωπικό και να επαναλειτουργήσουν όλες οι αίθουσες και το πωλητήριο, δεδομένης της έναρξης της τουριστικής περιόδου στη χώρα μας;

• Δεδομένου ότι η προκήρυξη για την πρόσληψη 115 νέων συμβασιούχων έχει γίνει και η επιλογή έχει ολοκληρωθεί, πότε πρόκειται να δοθεί η τελική έγκριση από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ώστε να αποκατασταθεί η εύρυθμη λειτουργία του μεγαλύτερου μουσείου της χώρας; 

Πηγή Ελευθεροτυπία

1.6.2011

 

Φρέσκος πολιτιστικός αέρας στην Τήνο

Το νέο Μουσείο Κώστα Τσόκλη στο παλιό δημοτικό σχολείο του Κάμπου φιλοδοξεί να αναβαθμίσει το κυκλαδικό περιβάλλον. Εκεί που κάποτε ηχούσαν παιδικές φωνές, τώρα ακούγεται ένας απόκοσμος θρήνος. Σκοπός του νέου Μουσείου Τσόκλη, στο παλιό δημοτικό σχολείο του Κάμπου στην Τήνο, δεν είναι βέβαια να καταθλίψει τους επισκέπτες, ούτε να τους θυμίσει πως η μέση ηλικία του ντόπιου πληθυσμού ακολουθεί σταδιακά ανοδική πορεία. Ωστόσο, η «Απρονοησία του Προμηθέα» -η πρόσφατη, υποβλητική εγκατάσταση του γνωστού εικαστικού- κατορθώνει να διεισδύσει στα ενδότερα της σκέψης ακόμα και των πεισματικά αισιόδοξων, θέτοντας βαθιά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τη φύση του ανθρώπου και το μέλλον της ανθρωπότητας. Ενα σύμπλεγμα από ζωγραφική, βίντεο και μεγάλους καθρέφτες, το έργο δημιουργεί την εντύπωση ότι ολόκληρη η αίθουσα φλέγεται και όσοι εισέρχονται βρίσκονται εν μέσω μιας πυρκαγιάς, ενώ ο ήχος κλάματος στο βάθος είναι σχεδόν ανατριχιαστικός. Εμφανώς επηρεασμένη από την αγριότητα των καιρών μας, αλλά και από γεγονότα του πρόσφατου παρελθόντος, όπως οι πυρκαγιές του 2007, η εγκατάσταση αναδεικνύει τη διττή φύση της φωτιάς «που ζεσταίνει και γοητεύει αλλά ταυτόχρονα μπορεί να φέρει την καταστροφή», εξηγεί η καλλιτεχνική σύμβουλος του Μουσείου, Ευρυδίκη Τρισόν-Μιλσανή. «Ο Τσόκλης είναι ένας καλλιτέχνης που θέλει να εντυπωσιάζει, θέλει να συγκινεί. Και χρησιμοποιεί όλα τα μέσα για να το επιτύχει», προσθέτει. Οι σταυροί στους τοίχους μπορεί να συμβολίζουν «τον θάνατο, τον πόλεμο ή και τη σταύρωση της ίδιας της δημιουργικής διαδικασίας», όμως το έργο παραμένει ανοιχτό προς ερμηνεία, κι αυτό που υπερισχύει τελικά είναι το συναίσθημα, όχι οι λογικές ερμηνείες. O ίδιος ο δημιουργός, πάντως, αρνείται να αναλάβει τον ρόλο του κριτή -ή του επικριτή- των κοινωνικών εξελίξεων. Οι καλλιτέχνες «δεν θα γίνουν ποτέ μαριονέτες, ούτε θα ικανοποιήσουν τις φαντασιώσεις όσων τόσο καιρό μας αγνοούσαν», τονίζει εμφατικά. «Οι καλλιτέχνες είμαστε παρατηρητές. Δεν κρίνουμε. Και τα καλά και τα κακά είναι εξίσου ενδιαφέροντα για μας». Οι φίλοι του Το κλίμα είναι σαφώς λιγότερο βαρύ στην πρώτη αίθουσα του Μουσείου, όπου κυριαρχεί η σειρά πολύχρωμων πορτρέτων των φίλων του Τσόκλη σε φυσικό μέγεθος, με τίτλο «Οι Αγιοι Φίλοι μου». Εν τούτοις, και εδώ υπάρχει μια αδιόρατη υπενθύμιση της ανθρώπινης θνητότητας, αφού πολλοί από τους απεικονιζόμενους έχουν πια φύγει από τη ζωή. «Είμαι σχεδόν ο μόνος εν ζωή καλλιτέχνης της γενιάς του ’60», αναγνωρίζει ο εικαστικός. «Υπήρξαμε κι εμείς ανάμεσα στις διεθνείς πρωτοπορίες», συνεχίζει, διευκρινίζοντας ότι κύριος στόχος του Μουσείου είναι «να αποκατασταθεί μια αλήθεια» σχετικά με την αξία αυτής της εικαστικής γενιάς, η οποία «δεν έχει γίνει ακόμα κατανοητή». Δίπλα στην είσοδο του λιτού, αλλά κομψού οικοδομήματος, που επεκτάθηκε και διαμορφώθηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Μάνου Περράκη, δεσπόζει ο Αγιος Γεώργιος, απαθανατισμένος τη στιγμή που καμακώνει έναν αστραφτερό μεταλλικό δράκο. Το Μουσείο διαθέτει ήδη μια μόνιμη συλλογή 45 έργων -δωρεά του Κώστα Τσόκλη στον τόπο που πλέον θεωρεί δεύτερη πατρίδα του- και είναι αποτέλεσμα μιας πρωτοβουλίας του δημάρχου Τήνου, Παναγιώτη Κροντηρά, ο οποίος φιλοδοξεί να μετατρέψει όλα τα άδεια σχολεία του νησιού σε χώρους πολιτισμού και δημιουργίας. «Τα σχολεία κλείνουν, και δεν αντέχουμε να τα βλέπουμε κλειστά», υπογραμμίζει. Στο άμεσο μέλλον αναμένεται να ολοκληρωθούν τα Μουσεία Τηνιακής Φωτογραφίας και Γελοιογραφίας στα σχολεία Αγάπης και Φαλατάδου, τα οποία έρχονται να προστεθούν στο σύνολο 15 περίπου μικρών και μεσαίου μεγέθους Μουσείων του νησιού - ανάμεσά τους, τα Μουσεία Γιαννούλη Χαλεπά, Τηνίων Καλλιτεχνών, Μαρμαροτεχνίας και Αγγειοπλαστικής, καθώς και το Αρχαιολογικό Μουσείο Τήνου. Κατά μία έννοια, τα ολοένα αυξανόμενα πολιτιστικά ιδρύματα αναβαθμίζουν την ποιότητα ζωής όσων μένουν μόνιμα στο νησί και συμβάλλουν στην πληρέστερη εκπαίδευση των λιγοστών εναπομείναντων μαθητών. Το Μουσείο Τσόκλη, για παράδειγμα, διοργανώνει πλήθος εκπαιδευτικών εργαστηρίων και άλλων παράλληλων δράσεων, ενώ άνοιξε ήδη τις πύλες του σε 60 εκπαιδευτικούς της Τήνου με στόχο να τους μυήσει στα μυστικά της σωστής καλλιτεχνικής διαπαιδαγώγησης. Οταν, όμως, τα παιδιά του νησιού επιστρέψουν ξανά στα θρανία, το ίδρυμα θα ετοιμάζεται να κλείσει και θα παραμείνει κλειστό για ολόκληρη τη σχολική χρονιά. Ξανά φωνές παιδιών στις έρημες αίθουσες Η λειτουργία δώδεκα μήνες τον χρόνο δεν είναι βιώσιμη επιλογή για τα περισσότερα δημοτικά ή δημόσια τοπικά μουσεία, δεδομένου ότι απευθύνονται κυρίως στους παραθεριστές και άρα έχουν έσοδα μόνο το καλοκαίρι. Χαρακτηριστικά, οι πόροι για τη συντήρηση του Μουσείου Τσόκλη θα προέρχονται από το ομώνυμο δημοτικό ίδρυμα και από την ίδια την οικογένεια Τσόκλη, η οποία επωμίστηκε και μέρους του κόστους ανέγερσης του κτιρίου. «Το συνολικό κόστος έχει μέχρι στιγμής ξεπεράσει τα 750.000 ευρώ. Από αυτά, τα 350.000 προήλθαν από το πρόγραμμα Θησέας», αναφέρει ο δήμαρχος. Αν όμως τα τοπικά μουσεία ανοίγουν μόνο τρεις μήνες τον χρόνο, τότε ο πραγματικός λόγος της ύπαρξής τους δεν είναι η παροχή ποιοτικών διεξόδων αναψυχής στους κατοίκους της περιφέρειας, αλλά η προσέλκυση επισκεπτών από το εξωτερικό και τις ελληνικές μεγαλουπόλεις. Μέχρι στιγμής, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να έχει αποτέλεσμα στη χώρα μας, όπου από τη δεκαετία του 1970 παρατηρείται μια ραγδαία αύξηση στον αριθμό των τοπικών μουσείων. «Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς, αξίζει να σημειωθεί ότι η εικόνα της προς τις αγορές τουρισμού είναι αποπροσανατολισμένη από το πολιτιστικό της περιεχόμενο και εστιασμένη στο φυσικό της πλούτο, τις παραλίες και τα νησιά της», αναφέρεται στο πόρισμα της έρευνας, που πραγματοποίησε επιστημονική ομάδα από το ΤΕΙ Αθήνας και το Πανεπιστήμιο Αθηνών σε 51 περιφερειακά μουσεία της χώρας το 2006. «Παρά λοιπόν την αυξητική κίνηση του τουρισμού στη χώρα μας την τελευταία δεκαετία, η κίνηση σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους δεν παρουσιάζει τις ίδιες τάσεις, γεγονός που αποδεικνύεται τόσο από τις εισπράξεις των μουσείων όσο και τον αριθμό επισκεπτών σε αυτά τα τελευταία έτη». Ολα αυτά βέβαια δεν επηρεάζουν την εμπειρία του επισκέπτη στο Μουσείο Τσόκλη ούτε μειώνουν την αξία των έργων, που φέρουν την υπογραφή ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή Ελληνες καλλιτέχνες. Μόνο έπαινοι αρμόζουν σε μια δημοτική αρχή που επιλέγει να μετατρέψει τα άδεια σχολεία σε κέντρα πολιτισμού, και όχι σε τουριστικές μονάδες. Ωστόσο, αυτό που πραγματικά θα ισοδυναμεί με πνοή φρέσκου αέρα για το νησί θα είναι να ακουστούν ξανά φωνές παιδιών στις έρημες σχολικές αίθουσες. Της Χριστίνας Σανούδου Πηγή Καθημερινή 29.5.2011