Η γκρίζα ζώνη της Ριζαρείου (βιβλιοθήκης)

Σιωπηλά, εδώ και μέρες, η Βιβλιοθήκη της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής έχει αναστείλει τη λειτουργία της. Οι τρεις υπάλληλοι απολύθηκαν και όλα πάγωσαν. Οι 40.000 τόμοι μαζί με τη διαδικασία ηλεκτρονικής καταγραφής που έχει ολοκληρωθεί και επρόκειτο να αναρτηθεί στο Διαδίκτυο, δεν φαίνεται να απασχολούν κανέναν. Και κυρίως το πολυμελές διοικητικό συμβούλιο που πήρε την απόφαση (με μία και μοναδική αρνητική ψήφο) να κλείσει η Βιβλιοθήκη. Πώς μπορούν να προβάλλονται οικονομικοί λόγοι για ένα τόσο μεγάλο κληροδότημα, είναι ένα ερώτημα. Ενα δεύτερο, που ακολουθεί, είναι αν είχε το δικαίωμα το πολυμελές Δ.Σ. να προχωρήσει στην αναστολή της λειτουργίας χωρίς σχετική απόφαση του Δικαστηρίου που θα επικύρωνε -σύμφωνα με τον νόμο- τη διαφοροποίηση από την επιθυμία του διαθέτη, όπως καθορίζεται στο Βασιλικό Διάταγμα του 1958.

Η Βιβλιοθήκη συγκροτήθηκε τον 19ο αιώνα, όπως καθόριζε η Διαθήκη του Γεωργίου Ριζάρη, ο οποίος είχε συμβούλους σε αυτό το εγχείρημα τον Αδαμάντιο Κοραή και τον Κωνσταντίνο Οικονόμου των εξ Οικονόμων. Περιλαμβάνει μοναδικά αντίτυπα που είχαν δοθεί για βιβλιοδεσία, με προσωπική φροντίδα του Γ. Ριζάρη, σε όλα τα μεγάλα βιβλιοδετεία του 18ου και των αρχών του 19ου αιώνα (Λειψία, Βενετία, Κωνσταντινούπολη, κ.ο.κ.), σπάνια έντυπα και εκδόσεις, πολύτιμα για ερευνητές και μελετητές.

Τα τελευταία χρόνια είχε γίνει σημαντική δουλειά στην οργάνωση, αναμόρφωση της Βιβλιοθήκης αλλά και στην αποκατάσταση κακοποιημένων βιβλίων και εντύπων. Πρόσφατα είχε ξεκινήσει η ψηφιοποίηση του ιστορικού Αρχείου του Ιδρύματος και των συλλογών του με παλαίτυπα, φυλλάδια του 19ου αι., κ.ο.κ. Στις δραστηριότητες εντάσσεται και η έκδοση μονογραφιών και επιστημονικών μελετών που εμπλουτίζουν τη βιβλιογραφία των ανθρωπιστικών σπουδών.

Ομως η εποχή δεν είναι φιλική για βιβλιοθήκες (ανά τον κόσμο) ούτε για ανθρωπιστικές σπουδές, πολύ δε περισσότερο δεν έχει χρόνο (και διάθεση) να προστατέψει ευαισθησίες ειδικών μελετητών και ερευνητών, όταν το αντικείμενό τους -εννοείται- δεν ρευστοποιείται και δεν εξαργυρώνεται άμεσα στην αγορά. Η γνώση, δηλαδή, που δεν προσαρτάται στη συναλλαγή περνάει δύσκολους καιρούς.

Αρα, μπορεί να εμφανίζεται και ως πολυτελής συνθήκη η διαμαρτυρία για μια έστω και εξαιρετικά σημαντική Βιβλιοθήκη που μετράει κοντά δύο αιώνες ζωής.

Πώς ηχεί άραγε η φράση του Αδαμάντιου Κοραή, συνταγμένη στο Παρίσι: «Θέλετε να ευδοκιμήσει το σχολείον σας; Πρέπει ν' αρχίσετε από το να καταστήσετε Βιβλιοθήκην καλήν και πλούσιαν, ανάγκη δεν είναι να κάμετε παρευθύς τοιαύτην, ανάγκη όμως είναι ν' αρχίσετε». Η αλυσίδα της επικοινωνίας έχει μάλλον διαρραγεί και οι βιβλιοθήκες οφείλουν πλέον όχι μόνο να αυτοχρηματοδοτούνται αλλά και να επιχειρηματολογούν για την ύπαρξή τους.

Τι γίνεται όμως στην περίπτωση των μεγάλων κληροδοτημάτων; Πώς ελέγχεται η πολιτική των διοικητικών συμβουλίων που άλλοτε κατορθώνουν να τα διασώσουν και άλλοτε τα φέρνουν στο χείλος της καταστροφής; Δεν θα έπρεπε το κράτος να ενεργοποιείται όταν διαχειριστικά εμφανίζονται προβλήματα, τα οποία (ας μην πάει ο νους μας απευθείας στο χειρότερο) μπορεί να οφείλονται σε λανθασμένες επιλογές των εκάστοτε διοικητικών συμβουλίων;

Κληροδοτήματα αξιοζήλευτα προικοδοτημένα, πώς καταλήγουν να μην μπορούν να συντηρηθούν ή να συντηρήσουν τη ναυαρχίδα τους; Να αναστέλλονται δραστηριότητες που αποτελούν και την ιδρυτική συνθήκη των δωρητών - ευεργετών; Και είναι αλήθεια ότι φωτεινά παραδείγματα οργανισμών ή ιδρυμάτων που πολλαπλασιάζουν τα κέρδη τους από τα κληροδοτήματα, αναπτύσσοντας και εξελίσσοντας τα περιουσιακά τους στοιχεία, δεν είναι συχνά. Τι συμβαίνει, λοιπόν; Μήπως η οικονομική κρίση είναι μια καλή αφορμή για να διερευνηθούν οι γκρίζες ζώνες των κληροδοτημάτων; Οσο και αν η εποχή δεν συμμαχεί με την πρόοδο και την ευημερία, δεν καταρρέουν εύκολα κολοσσοί εκτός εάν στηρίζονται σε πήλινα πόδια.

Η Βιβλιοθήκη της Ριζαρείου είναι μια ενδεικτική, προς διερεύνηση, περίπτωση. Το ένα σκέλος του ζητήματος μπορεί να είναι νομικό· το άλλο, όμως, είναι ηθικό, κοινωνικό και, εν τέλει, πολιτισμικό.

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Πηγή Καθημερινή

4.9.2011

Γραφειοκρατία και επιτήδειοι κρατούν σε ομηρεία...10 δισ. ευρώ

Περισσότερες από 10.000 κοινωφελείς περιουσίες παραμένουν δίχως καταγραφή και έλεγχο, με αποτέλεσμα να αξιοποιούνται με παράνομο τρόπο, προκαλώντας σημαντική απώλεια εσόδων για το Δημόσιο

Περιουσίες πλέον των 10 δισ. ευρώ που έχουν αφήσει ως κληροδοτήματα περισσότεροι από 10.000 Ελληνες βρίσκονται, στην πλειονότητά τους, σε χέρια επιτηδείων, ενώ το κράτος αδυνατεί να τις καταγράψει και να φορολογήσει την αξιοποίησή τους.

Σε περιπτώσεις που καλείται η ελληνική πολιτεία να αναλάβει τη διαχείρισή τους, το κράτος έρχεται αντιμέτωπο με τον ίδιο του τον εαυτό και δέχεται "τρικλοποδιές" από την "ανίκητη" γραφειοκρατία που καθυστερεί τις διαδικασίες για περισσότερα από 10 χρόνια.

Το κρίσιμο για την ελληνική οικονομία θέμα των 10.000 κληροδοτημάτων καταγράφει στις εκθέσεις του ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης, Λέανδρος Ρακιντζής, ο οποίος αναφέρει ότι "αφενός πρέπει να απογραφούν τα ιδρύματα αυτά, που ανέρχονται σε 10.000 περίπου, αλλά ενδέχεται να μας διαφεύγουν κάποια, αφετέρου να υποχρεωθούν οι διοικήσεις τους να υποβάλουν ισολογισμούς και λογοδοσίες, για μερικά εκ των οποίων δεν έχουν υποβληθεί επί σειρά ετών".

Το σχέδιο
Αντίστοιχα η κυβέρνηση από τις αρχές του χρόνου διαμόρφωσε σχέδιο για την αξιοποίηση των εθνικών κληροδοτημάτων με την προώθηση της πλήρους καταγραφής τους, τη λεπτομερή αποτύπωση της κινητής και ακίνητης περιουσίας τους και την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου. Το υπ. Οικονομικών έχει καταρτίσει παρεμβάσεις, προκειμένου να αξιοποιηθούν 11.000 κοινωφελείς περιουσίες.

Ειδικά στο θέμα των ακινήτων, υπήρχαν καταγγελίες ότι πολλές φορές οι διαχειριστές μίσθωναν τα ακίνητα μόνοι τους, χωρίς έγκριση και ούτε καν ενημέρωση των αρμοδίων υπηρεσιών, χωρίς διαφάνεια και την τήρηση ανοιχτών διαδικασιών (δημόσιας πλειοδοτικής δημοπρασίας) με αποτέλεσμα να εμφανίζονται φαινόμενα συναλλαγών "κάτω από το τραπέζι".

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι φορείς διαχείρισης των κληροδοτημάτων ενσωματώνουν την περιουσία των ιδρυμάτων στην ευρύτερη δική τους περιουσία.

Τι είναι
Κληροδοτήματα και σχολάζουσες κληρονομιές

Σε 10.000 υπολογίζονται οι Ελληνες -στην πλειονότητά τους απόδημοι- οι οποίοι δημιούργησαν σημαντικές περιουσίες και μετά θάνατον άφησαν τη διαχείρισή τους σε ιδρύματα, στους δήμους, στις κοινότητες που γεννήθηκαν, στην Εκκλησία, σε φυσικά πρόσωπα, ή ζήτησαν με τις διαθήκες τους να δημιουργηθούν ιδρύματα ειδικά για την εξυπηρέτηση κοινωφελών σκοπών.Τα κληροδοτήματα δεν αποτελούν κρατική περιουσία, αλλά το κράτος εποπτεύει τη διαχείριση του κοινωφελούς έργου. Οταν, για παράδειγμα, ο διαθέτης αφήνει την περιουσία του σε έναν ναό προκειμένου να διοργανώνει συσσίτιο για τους άπορους, η περιουσία του κληροδοτήματος δεν ενσωματώνεται στην περιουσία του ναού. Αποτελεί Κεφάλαιο Αυτοτελούς Διαχείρισης και ο Ιερός Ναός απλώς τη διαχειρίζεται προκειμένου να εκτελεστεί ο σκοπός του διαθέτη. Το κράτος ελέγχει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά (εγκρίσεις προϋπολογισμών, απολογισμών, εκμίσθωσης ακινήτων κ.ά. μέσω των αρμοδίων Δ/νσεων Εθνικών Κληροδοτημάτων). Ακίνητα "φιλέτα" στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας αξίας δισ. ευρώ, καθώς και διατηρητέα μνημεία, αποτελούν περιουσία -πολλές φορές αναξιοποίητη- των κληροδοτημάτων. Σημαντικό "κεφάλαιο" για την οικονομία είναι οι "σχολάζουσες κληρονομιές".

Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν κληρονόμοι κάποιου θανόντος, η κληρονομιά χαρακτηρίζεται ως σχολάζουσα και περιέρχεται στο Δημόσιο. Σήμερα υπολογίζεται ότι υφίστανται 2.500 ιδρύματα και κληροδοτήματα, 3.000 σχολάζουσες κληρονομιές, ενώ οι υπόλοιπες 5.500 περιουσίες είναι υπό εκκαθάριση. Μόνο οι περιουσίες που αφήνονται για κοινωφελείς σκοπούς ξεκινούν από τις 200.000 ευρώ έκαστη και φθάνουν σε πολλά εκατ. ευρώ.

Δυσλειτουργίες
Νόμοι από το... 1939 και υποστελέχωση

Στις περιπτώσεις των σχολαζουσών κληρονομιών η ουσιαστική απουσία του κράτους επί σειρά ετών οδήγησε στην επιβράδυνση των διαδικασιών αναγνώρισης του κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου (πάνω από 30 χρόνια σε κάποιες περιπτώσεις!). Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις εμφανίζονται και φαινόμενα διαχείρισης των σχολαζουσών κληρονομιών προς όφελος των ιδίων κηδεμόνων (π.χ. μισθώνουν τα ακίνητα μόνοι τους ως ιδιοκτήτες).

Ο κ. Ρακιντζής κάνοντας ελέγχους σε ιδρύματα κληροδοτημάτων διαπίστωσε πως οι περισσότεροι φορείς δεν έχουν υποβάλει απολογισμούς και λογοδοσίες επί σειρά ετών, δεν τηρούνται τα απαραίτητα βιβλία και δεν υποβάλλονται φορολογικές δηλώσεις. Στελέχη της δημόσιας διοίκησης καθώς και εκπρόσωποι των υγιών ιδρυμάτων συνομολογούν με τον κ. Ρακιντζή ότι βασική αιτία των δυσλειτουργιών αποτελεί το γερασμένο νομικό πλαίσιο που ισχύει από το 1939, το οποίο διέπει τα κληροδοτήματα. Επίσης οι αρμόδιες υπηρεσίες Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπ. Οικονομικών και των πρώην κρατικών Περιφερειών (νυν Αποκεντρωμένων Διοικήσεων) επί σειρά ετών, ήταν υποστελεχωμένες και δεν μπορούσαν να ασκήσουν ουσιαστική εποπτεία στους διαχειριστές των κληροδοτημάτων. Στο παρελθόν αποτελούσαν θέσεις δυσμενούς μετάθεσης και οι υπάλληλοι δεν ενδιαφέρονταν να προχωρήσουν σε ελέγχους, με αποτέλεσμα πολλές φορές τα κληροδοτήματα να μην εκτελούν τον σκοπό τους και να λειτουργούν χωρίς έλεγχο, διαθέτοντας τα χρήματά τους είτε για το διορισμό ημετέρων είτε προς όφελος άλλων δραστηριοτήτων.

Διοικητικά στελέχη των αρμοδίων υπηρεσιών αναφέρουν στο "Εθνος της Κυριακής" ότι απαιτείται άμεση αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου στην κατεύθυνση απλοποίησης των διαδικασιών ελέγχου π.χ. σήμερα σχεδόν για όλες τις ενέργειες των αρμοδίων Υπηρεσιών απαιτείται σχετική έγκριση του εκάστοτε Συμβουλίου Εθνικών Κληροδοτημάτων, με αποτέλεσμα τεράστιες καθυστερήσεις. Αναφέρουν την ανάγκη στελέχωσης των υπηρεσιών με νέους ανθρώπους, με ειδική κατάρτιση.

Προτείνεται επίσης η δημιουργία σε κεντρικό επίπεδο στο υπ. Οικονομικών ανοιχτού λογισμικού, στα πρότυπα του opengov, όπου θα καταγράφονται τα πάντα: μητρώα Ιδρυμάτων, κληροδοτημάτων, σχολαζουσών, ακίνητης και κινητής περιουσίας (ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο), ανοιχτής λίστας με εκτελεστές - εκκαθαριστές διαθηκών και κηδεμόνων που θα ανανεώνεται διαρκώς. Οποιαδήποτε εκμίσθωση ή εκποίηση ακινήτων να διενεργείται με δημόσια πλειοδοτική δημοπρασία και να αναρτάται πέραν των εφημερίδων στην ειδική ιστοσελίδα του υπουργείου. Ειδικά για τις σχολάζουσες να επιταχυνθούν οι διαδικασίες με πρόβλεψη ανώτατου χρονικού ορίου για την αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου (πρόταση για πέντε χρόνια).

Διαφάνεια
"Προκειμένου να υπάρξει η μέγιστη δυνατή διαφάνεια, η υπηρεσία μας έχει ήδη προβεί στην ηλεκτρονική καταγραφή των εθνικών κληροδοτημάτων, των σχολαζουσών κληρονομιών αρμοδιότητάς της και σχεδόν του συνόλου της ακίνητης περιουσίας αυτών", λέει ο κ. Γρηγόρης Θεοδωράκης, προϊστάμενος Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής.

ΝΙΚΟΣ Β. ΤΣΙΤΣΑΣ
nbtsitsas@pegasus.gr

 

Πηγή Το Εθνος

31.7.2011

Το Κτηματολόγιο ως... «εργαλείο» καταπατητών

Οι πλαστοί τίτλοι, τα κόλπα των επιτήδειων, οι ψευδείς μαρτυρίες και τα νησιά όπου κατέχεις... ό,τι δηλώσεις

Ο μεγαλύτερος αναδασμός γης στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας γίνεται παράνομα, μέσω του Εθνικού Κτηματολογίου! Την πρωτοφανή αυτή καταγγελία έκανε ο σύλλογος των συμβολαιογράφων, εκτιμώντας ότι υπάρχει νομικό κενό στη διαδικασία κτηματογράφησης που βοηθά τους καταπατητές δημοσίων εκτάσεων να κατοχυρώσουν δικαιώματα. Το ανησυχητικό είναι ότι η πολιτεία μπορεί να μην αντιληφθεί ποτέ τις παράνομες συναλλαγές, καθώς δεν δηλώνει την περιουσία της στο Κτηματολόγιο.

Από τον πρώτο κιόλας ιδρυτικό νόμο για το Κτηματολόγιο το 1995, έγινε σαφές πως η πολιτεία δεν επρόκειτο να δηλώσει την περιουσία της. Tο κράτος οχυρώθηκε νομικά πίσω από το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου: ότι δηλαδή κάθε (εκτός σχεδίου) έκταση στην Ελλάδα είναι δημόσια εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο.

Η επιλογή αυτή, όμως, αποδείχθηκε τελικά ιδιαίτερα «βολική» για τους καταπατητές. Από τη μια πλευρά, γιατί το Κτηματολόγιο δεν αποκαλύπτει τις συστηματικές καταπατήσεις που έγιναν στο παρελθόν. Από την άλλη, γιατί (σύμφωνα με τους νομικούς) αφήνει περιθώρια νομιμοποίησης των καταπατήσεων.

«Οκτώ χρόνια μετά την ίδρυση ενός κτηματολογικού γραφείου, οι εγγραφές που έχουν γίνει στο Κτηματολόγιο θεωρούνται οριστικές. Υστερα από μια δεκαετία μετατρέπονται σε αμάχητο τεκμήριο, άρα την ιδιοκτησία τεκμαίρεται αυτός που έχει εμφανιστεί στην αρχική εγγραφή», εξηγεί στην «Κ» ο πρόεδρος του Συλλόγου Συμβολαιογράφων Αθηνών, Πειραιά, Αιγαίου και Δωδεκανήσου κ. Κώστας Βλαχάκης. «Με δεδομένο ότι χρησικτησία επί ακινήτων του Δημοσίου δεν γίνεται, ο καταπατητής ενός δημοσίου κτήματος τυπικά δεν αποκτά κυριότητα. Ομως μετά τη 10ετία, το Δημόσιο στερείται από τις εμπράγματες αξιώσεις του, δηλαδή δεν μπορεί να διεκδικήσει πλέον την καταπατημένη έκταση. Αρα πρακτικά την παραχωρεί στον καταπατητή».

Επιπλέον, το Δημόσιο δεν παρεμβαίνει στη διαδικασία κτηματογράφησης για να υπερασπίσει την περιουσία του, παρά μόνο όταν κληθεί ή για ιδιοκτησίες που έχουν αρχικά καταγραφεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη. «Πλην όμως ένας καταπατητής εμφανίζει συνήθως πλαστούς τίτλους ή ψεύτικες μαρτυρίες, άρα δεν προσφεύγει στη διαδικασία αγνώστου ιδιοκτήτη, άρα το Δημόσιο δεν ειδοποιείται ποτέ ότι κάποιος διεκδικεί την περιουσία του. Αν ποτέ το αντιληφθεί, μπορεί εν τω μεταξύ η έκταση να έχει πωληθεί, να έχει χτιστεί, να υπάρχουν δηλαδή τετελεσμένα...».

Παράδοξα

Η παρακολούθηση του Κτηματολογίου από τους νομικούς έφερε στο φως και πλήθος απίστευτων περιπτώσεων. Η «Κ» παρουσιάζει ορισμένες χαρακτηριστικές.

Ζωγράφου. Μια κυρία δήλωσε στο Κτηματολόγιο οικόπεδο που της είχε κληροδοτήσει ο πατέρας της. Αμέλησε ωστόσο να καταθέσει το πιστοποιητικό μεταγραφής του συμβολαίου στο υποθηκοφυλακείο. Οταν αργότερα το προσκόμισε στο κτηματολογικό γραφείο, την πληροφόρησαν ότι το ακίνητο δεν ανήκει σε αυτήν, αλλά στον (προ δεκαετιών αποθανόντα) πατέρα της. Η αιτία είναι ότι για την καταγραφή του ιδιοκτήτη του οικοπέδου χρησιμοποιήθηκαν όχι το συμβόλαιο της κληρονόμου, αλλά τα παλαιά συμβόλαια των γειτόνων της. Για να διορθωθεί το λάθος πρέπει να προσφύγει στα δικαστήρια.

Σίφνος-Λευκάδα. Ελλείψει συμβολαίων ή δικαστικών αποφάσεων, οι ιδιοκτησίες που δηλώθηκαν στο Κτηματολόγιο είναι εντελώς αναντίστοιχες της πραγματικότητας. Η έκταση του φαινομένου είναι τέτοια που θα χρειαζόταν... δύο νησιά ακόμα για να αντιστοιχηθούν όλα τα οικόπεδα. Στη Μυτιλήνη το 80% των εκτάσεων αποτυπώθηκαν λάθος.

Κομοτηνή. Από λάθος στην εγγραφή διεύθυνσης καταγράφηκε μαντρί στον 6ο όροφο πολυκατοικίας! Το λάθος ήταν τόσο εξωφρενικό που προκάλεσε την παρέμβαση τοπικών φορέων και αρχών, που πέτυχαν παράταση της μελέτης για να διορθωθούν τα λάθη.

Νίκαια. Δύο πολίτες κατέχουν διαμερίσματα στον 1ο και 2ο όροφο της ίδιας πολυκατοικίας και είναι και οι δύο κάτοικοι εξωτερικού. Από λάθος, ο δεύτερος πολίτης δηλώνει στο Κτηματολόγιο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος στον 1ο όροφο. Ετσι εμφανίζονται δύο διεκδικητές του ίδιου διαμερίσματος και κανένας του δεύτερου. Το κενό εκμεταλλεύτηκε επιτήδειος, που προσήλθε και δήλωσε ιδιοκτήτης του διαμερίσματος του 2ου ορόφου, το οποίο εν τω μεταξύ καταγράφηκε ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Η υπόθεση βρίσκεται στα δικαστήρια.

Aυστηρότεροι οι έλεγχοι

Προβλήματα σε σχέση με τον νομικό έλεγχο των δηλώσεων που έγιναν στο κτηματολόγιο υπάρχουν. Ωστόσο, δεν πρόκειται να επαναληφθούν, καθώς προβλέπονται αυστηροί έλεγχοι. Αυτό υποστηρίζει στην «Κ» ο κ. Απ. Αρβανίτης, από τη θέση του νέου προέδρου της Κτηματολόγιο Α. Ε.

- Ποια είναι η θέση σας όσον αφορά τις καταγγελίες του συλλόγου συμβολαιογράφων;

- Το κτηματολόγιο σε αντίθεση με το υφιστάμενο σύστημα μεταγραφών και υποθηκών είναι ένα σύστημα που καταγράφει και εγγυάται το ιδιοκτησιακό καθεστώς ανεξάρτητα αν τα ακίνητα είναι δημόσια ή ιδιωτικά. Επίσης, με τη χρήση δορυφορικών εικόνων εγγυάται την παρακολούθηση της πραγματικής εικόνας των δημοσίων εκτάσεων και των δασών και όχι μόνο αυτής που περιγράφεται σε έγγραφα που δεν απεικονίζουν πολλές φορές την πραγματικότητα.

- Πότε θα κληθούν οι ιδιοκτήτες σε περιοχές που κτηματογραφήθηκαν με τα τρία πρώτα προγράμματα να καταβάλουν τα 35 ευρώ ανά δικαίωμα;

- Θα υπάρξει σύντομα σχετική ενημέρωση.

 

Tου Γιωργου Λιαλιου

Πηγή Καθημερινή

3.1.2010

 

*Η φωτό είναι από το κτίριο του ΕΟΤ στην Πάρνηθα. Χτίστηκε αρχικά ως σανατόριο, μετατράπηκε αργότερο σε ξενοδοχείο, έπειτα έγινε σχολή και τώρα καταρρέει. Που θα καταλήξει ιδιοκτησιακά???? Κανείς δεν γνωρίζει.

Την βρήκα στο http://www.dpgr.gr/

«Μαύρη τρύπα» στη διαχείριση κληροδοτημάτων στην Ελλάδα (Κληροδοτήματα που χάνονται)

Συχνά δεν τηρείται η επιθυμία του δωρητή, ενώ οι έλεγχοι είναι ανύπαρκτοι

Εκατομμύρια ευρώ που θα διατίθεντο για τη φροντίδα αστέγων και αναξιοπαθούντων, για υποτροφίες προς φοιτητές χάνονται εξαιτίας της υπολειτουργίας της Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπουργείου Οικονομικών και των αρμόδιων υπηρεσιών των Περιφερειών. Σύμφωνα με σειρά επώνυμων καταγγελιών, εκθέσεων των Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, αλλά και διαπιστώσεων του γενικού επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης κ. Λέανδρου Ρακιντζή, φιλανθρωπικά σωματεία και σύλλογοι κακοδιαχειρίζονται κληρονομιές πολιτών που έπρεπε να διατεθούν για σκοπούς που προβλέπονται στις διαθήκες, εκμεταλλευόμενοι τους ανύπαρκτους ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Ανυπολόγιστο το κόστος της υπολειτουργίας της συγκεκριμένης Διεύθυνσης. Μόνο το «Ασυλο Ανιάτων», το οποίο ελέγχθηκε από το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΕΔΔ), φέρεται να έχει καταχραστεί περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ τα τελευταία χρόνια και δεν έχει αποδώσει στο κράτος φόρους ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η υπόθεση έχει πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης. Ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης εκτιμά ότι το σύνολο των φορέων που διαχειρίζονται κληροδοτήματα (χωρίς τον προβλεπόμενο έλεγχο του κράτους) αγγίζουν τους 10.000. Αν και το «Ασυλο Ανιάτων» θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους παραβάτες, μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί το μέγεθος της απώλειας πόρων για το ελληνικό Δημόσιο και για το σύνολο της κοινωνίας από την υπόθεση των Εθνικών Κληροδοτημάτων.

Οι παραβάσεις ξεκινούν από την καθυστέρηση εκτέλεσης της βούλησης ενός αποβιώσαντος όσον αφορά την περιουσία που έχει κληροδοτήσει σε φιλανθρωπικό ίδρυμα ή άλλο φορέα. Οι καθυστερήσεις αυτές φτάνουν ακόμα και τις δεκαετίες. Στη συνέχεια πολλά από τα Ιδρύματα διαθέτουν τους πόρους από το κληροδότημα για σκοπούς που δεν προβλέπονται στη διαθήκη, αλλά... κατά βούληση. Συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις, τα κοινωφελή ιδρύματα δεν ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές για τον τρόπο διαχείρισης των κληροδοτημάτων, δεν υποβάλλουν λογοδοσίες για χρόνια, δεν τηρούν βιβλία και γενικά προβαίνουν σε σειρά παραβάσεων που καταγράφονται αναλυτικά στις πρόσφατες διαπιστώσεις του κ. Ρακιντζή. «Η διοίκηση πολλών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων έχει μετατραπεί σε... επαγγελματίες που βιοπορίζονται από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα χωρίς να τελούν τους πραγματικούς τους σκοπούς. Σε πολλές περιπτώσεις η διοίκηση μεταβιβάζεται απευθείας, σε ένα καθεστώς οικογενειοκρατίας. Και να σκεφτεί κανείς ότι τα κονδύλια από δωρεές και ακίνητα που διαχειρίζονται τα ιδρύματα είναι τεράστια Υπουργείο και περιφέρειες αδυνατούν να ελέγξουν το φαινόμενο», αναφέρει στην «Κ» ο κ. Ρακιντζής.

Αγνωστα τα περιουσιακά στοιχεία ελλείψει εθνικού μητρώου...

Κενά στη νομοθεσία, έλλειψη θεσμικού πλαισίου ελέγχων, μη τιμωρία των υπευθύνων, τεράστια γραφειοκρατία, υποστελέχωση υπηρεσιών και άγνοια των αρμόδιων υπαλλήλων είναι κάποιοι από τους λόγους που οδήγησαν στη σημερινή αδιαφανή κατάσταση.

Ο έλεγχος της ορθής διαχείρισης των κληροδοτημάτων έχει ανατεθεί στη Διεύθυνση Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπουργείου Οικονομίας ενώ, με νόμο του 2000, μέρος των αρμοδιοτήτων μεταβιβάστηκε στις κατά τόπους υπηρεσίες των Περιφερειών. Και οι μεν και οι δε αδυνατούν να ασκήσουν αποτελεσματικά το έργο τους.

Εθνικό Μητρώο Κληροδοτημάτων δεν υπάρχει, άρα κανείς δεν ξέρει όχι μόνο ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζονται τα σωματεία, αλλά ούτε καν πόσα είναι αυτά. Οι Περιφέρειες περιορίζονται στον έλεγχο της νομιμοφάνειας των Ιδρυμάτων, ενώ το υπουργείο Οικονομικών καθυστερεί δραματικά να διεκπεραιώσει τις υποθέσεις.

Αδιαφορία υπηρεσιών

«Ο νόμος δεν προβλέπει αποτελεσματική ελεγκτική διαδικασία και όποιοι έλεγχοι έγιναν από τους επιθεωρητές Δημόσιας Διοίκησης αφορούν κυρίως στα προβλήματα λειτουργίας των αρμόδιων υπηρεσιών του Δημοσίου και όχι των ιδρυμάτων. Η αδιαφορία των υπηρεσιών σε συνδυασμό με την παραβατικότητα των ιδρυμάτων έχουν ως αποτέλεσμα να ζημιώνονται οι πραγματικοί δικαιούχοι και το Δημόσιο», περιγράφει ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών κ. Σάββας Σπέντζας.

Ο ίδιος βρίσκεται στα δικαστήρια με το «Ασυλο Ανιάτων» για την κακοδιαχείριση περιουσίας συγγενικού του προσώπου. Του πήρε χρόνια να μάθει πώς λειτουργεί το σύστημα: «Στη δική μου περίπτωση, από το 2004 που ανακαλύψαμε τα σκάνδαλα που έγιναν σε βάρος της περιουσίας του θείου μου, παρά το γεγονός ότι έχει γνωμοδοτήσει σχετικά το ΣΕΕΔΔ και έχει βγει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που με δικαιώνουν και αποδεικνύουν μια σειρά από σοβαρές παρανομίες, οι υπεύθυνοι αρνούνται να λογοδοτήσουν και κατακρατούν τα χρήματα των κληροδόχων από το 1980, ενώ έχουν απαλλαγεί από τα καθήκοντα εκτελεστού της διαθήκης. Οι υποθέσεις χρονίζουν στα δικαστήρια και συνήθως κάποιος χρειάζεται, πάνω από 10 χρόνια, τεράστια υπομονή και δυνάμεις για να έχει μια ελπίδα να δικαιωθεί», περιγράφει.

«Η διαδικασία για την αλλαγή - συμπλήρωση του Νέου Κώδικα (σ.σ. θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία των Ιδρυμάτων) έχει ξεκινήσει πριν από 7 χρόνια περίπου και ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί», σημειώνει στις διαπιστώσεις του ο ΓΕΔΔ κ. Λέανδρος Ρακιντζής. Ο ίδιος ζήτησε από τις 13 Περιφέρειες να αποστείλουν στοιχεία που αφορούν κληροδοτήματα και ελέγχους στα Ιδρύματα. Αυτό σε μια πρώτη προσπάθεια για να κινηθούν οι διαδικασίες σύνταξης του Εθνικού Μητρώου Κληροδοτημάτων. Μέχρι σήμερα έχουν απαντήσει οι έξι περιφέρειες και αυτές με ελλιπή στοιχεία. Στις απαντήσεις τους επικαλούνται λόγους έλλειψης προσωπικού και κατάλληλων γνώσεων επί του θέματος, καθώς και τον μεγάλο όγκο φακέλων που έχει συσσωρευτεί από τα προηγούμενα χρόνια.

Εξεύρεση πόρων

Το υπουργείο Οικονομικών και η διοίκηση της αρμόδιας Διεύθυνσης αρνήθηκαν να τοποθετηθούν επί τους θέματος. Ανεπίσημα, στελέχη του υπουργείου επικαλούνται ανάλογα προβλήματα με εκείνα των περιφερειών. Την καταγραφή των κληροδοτημάτων που ανήκουν στο Δημόσιο, προκειμένου αυτά να αξιοποιηθούν είτε μέσω της πώλησης είτε μέσω αναπροσαρμογής των μισθωμάτων, έχει εξαγγείλει και η νέα ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών στο πλαίσιο προσπάθειας εξεύρεσης πόρων.

Ευθύνες σε δημόσιους λειτουργούς για λάθη και καθυστερήσεις

Ευθύνες στελεχών της Διεύθυνσης Εθνικών Κληροδοτημάτων του υπουργείου Οικονομικών, καθώς και υπαλλήλων άλλων φορέων, αναζητούνται σε σειρά υποθέσεων κακοδιαχείρισης κληροδοτημάτων. Σε ελέγχους που πραγματοποίησε το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (ΣΕΕΔΔ) καταλογίζονται ευθύνες στους δημόσιους λειτουργούς, καθώς εξαιτίας λανθασμένων ενεργειών ή καθυστερήσεων ζημιώθηκαν συγκεκριμένα κληροδοτήματα αντί να χρησιμοποιηθούν όπως προβλεπόταν από τις διαθήκες.

Καταγγελίες

Οι εκθέσεις αφορούν συγκεκριμένα κληροδοτήματα και συντάχθηκαν κατόπιν καταγγελιών από άτομα που ζημιώθηκαν. Σε κάποιες από αυτές, νόμιμοι κληρονόμοι περιουσιών, οι οποίοι είχαν την ατυχία να συγκληρονομήσουν μαζί με φιλανθρωπικά ιδρύματα, πέθαναν άποροι χωρίς να δουν ούτε μία δραχμή από τις τεράστιες περιουσίες που τους ανήκαν, αφού η εκτέλεση των διαθηκών έπρεπε να γίνει από τα Ιδρύματα.

Σύμφωνα με έκθεση του ΣΕΕΔΔ, η Σμαράγδα, χήρα του Εμμανουήλ Τράνταλη, κληρονόμησε το 1988 από τον άντρα της το ένα τέταρτο της ακίνητης περιουσίας του, η οποία αποτελούνταν από οικόπεδο 1.050 τ. μ. στη Ραφήνα, οικόπεδο 2.883 τ. μ. στο Ντράφι, τεσσάρι στην Πατησίων, δυάρι στην ίδια οδό και επικαρπία των τριών τετάρτων ισόγειας οικίας 201 τ. μ. στο Νέο Ηράκλειο. Τα υπόλοιπα κληροδοτήθηκαν στην Εξωτερική Αποστολή της Αποστολικής Εκκλησίας της Ελλάδος και στο Ασυλο Ανιάτων προκειμένου να «κατασκευαστούν έργα στο Ασυλο Ανιάτων και στο Νοσοκομείο «Αγιος Σάββας» και να εκτελεστούν τα αναγκαία και απαραίτητα έργα στις ορθόδοξες εκκλησίες Αφρικής, Κορέας, Ιαπωνίας και Αλάσκας...». Εκτελεστής της διαθήκης, άρα και υπεύθυνος για να αποδοθεί η περιουσία εκεί όπου προβλεπόταν, ορίστηκε ο εκάστοτε πρόεδρος του Ασύλου Ανιάτων. Επειτα από μεγάλες καθυστερήσεις και αντιδικίες, το 1997 η Σμαράγδα Τράνταλη πήρε το μερίδιό της από την πώληση του ενός διαμερίσματος στην Πατησίων, έναντι 11 εκατ. δραχμών. Το υπόλοιπο –πολύ μεγαλύτερο– μέρος της περιουσίας δεν έφτασε ποτέ στα χέρια της. Πέθανε σε γηροκομείο.

Η Μαριέττα Μαυρογεώργη απεβίωσε το 2004 αφήνοντας πίσω της ένα ενήλικο παιδί που δεν μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό του, λόγω ειδικών προβλημάτων υγείας. Προκειμένου να το διασφαλίσει, έγραψε το μόνο της περιουσιακό στοιχείο, ένα διαμέρισμα στον Αγιο Παντελεήμονα, στο «Ιδρυμα Κωνσταντινουπόλεως», εφ’ όσον αυτό δεχθεί να «αναλάβει την περίθαλψη του γιου της ως οικότροφου, από τον θάνατό της και για όσο ζήσει ο γιος της». Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, το ΣΕΕΔΔ διαπίστωσε ότι ο γιος της άμοιρης χήρας ζει υπό την προστασίας κάποιας αλλοδαπής με την οποία δεν κατάφερε να έρθει σε επαφή. «Η τύχη του κληρονόμου καθώς και της κληρονομιαίας περιουσίας κατά τον χρόνο της σύνταξης της παρούσας αγνοείται, αφού το διαμέρισμα της κληρονομιάς νέμεται τρίτο πρόσωπο, χωρίς αυτό να ελέγχεται εάν πράγματι παρέχει στον κληρονόμο τη δέουσα περίθαλψη και ποιες είναι οι συνθήκες διαβίωσής του», αναφέρει η έκθεση.

Επτά χρόνια

Στην περίπτωση της Νιόβης Τζάλλα, η οποία απεβίωσε το 2000, οι αρμόδιες υπηρεσίες χρειάστηκαν πάνω από επτά χρόνια για να αποσφραγίσουν ένα διαμέρισμα και να καταγράψουν τα αντικείμενα που βρίσκονταν μέσα. Η εκλιπούσα διέθεσε όλη την περιουσία της (διαμερίσματα, αγροτεμάχιο, μετρητά) για να δημιουργηθεί ίδρυμα που θα προβάλλει την καλλιτεχνική της δραστηριότητα, κάτι το οποίο μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει.

Ακόμα εκκρεμεί

«Δεν ήταν ζάμπλουτος άνθρωπος, εργαζόταν πολύ και διέθετε μεγάλο μέρος των χρημάτων για την απόκτηση έργων τέχνης και αντικών. Η γυναίκα του καταγόταν από καλή οικογένεια της Πόλης και είχε φέρει μαζί της ένα μοναδικής αξίας πιάνο και άλλα αντικείμενα αξίας. Με τη γυναίκα του συμμετείχαν σε δημοπρασίες στο εξωτερικό, τότε που αυτά τα αντικείμενα, έπιπλα, βάζα, πίνακες, ήταν ακόμα προσβάσιμα», περιγράφει στην «Κ» η εισαγγελέας Σύρου κ. Ευσταθία Σάλμα αναφερόμενη στον θείο της Αναστάσιο Σάλμα ο οποίος απεβίωσε το 1986. Στη διαθήκη του όρισε όλη την περιουσία να διατεθεί για τη δημιουργία «Μουσείου Διακοσμητικής Τέχνης» στην Καλαμάτα ή την Αρτεμησία με διαχειριστές τούς εκάστοτε υπουργούς Οικονομικών και Πολιτισμού. Ο μεγαλύτερος αριθμός των αντικειμένων βρισκόταν σε διαμέρισμα επί της οδού Ηπείρου, το οποίο είναι ιδιοκτησία τρίτου. Αποτέλεσμα τής περίπου 20ετούς καθυστέρησης της εκκαθάρισης της κληρονομιάς, σύμφωνα με έκθεση του ΣΕΕΔΔ, ήταν να επιβαρυνθεί η κληρονομία με πλέον των 40.000 ευρώ από ενοίκια και κοινόχρηστα του διαμερίσματος στο οποίο φυλάσσονταν τα αντικείμενα. Η δημιουργία του μουσείου εκκρεμεί.

«Τα αντικείμενα αυτά θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν με την κατάλληλη φροντίδα. Δεν ξέρω σήμερα, από τόση φθορά που μπορεί να υπέστησαν από τον χρόνο και την υγρασία, σε τι κατάσταση βρίσκονται και ποια μπορεί να είναι η αξία τους. Είναι κρίμα να σπαταληθούν όλα αυτά τα πράγματα που με τόσο κόπο και αγάπη συγκέντρωσε ένας άνθρωπος με κόπους μιας ολόκληρης ζωής», προσθέτει η κ. Σάλμα. Το ΣΕΕΔΔ ζητεί από τον αρμόδιο γραμματέα του υπ. Οικονομίας και Οικονομικών να προβεί στον πειθαρχικό έλεγχο των αρμοδίων υπαλλήλων.

Του Κωστα Oνισενκο

Πηγή Καθημερινή

5.12.09