Γ.Μπαμπινιώτης : Προς "τηλεοπτική τουρκοκρατία";

Απαγε απ' εμού... η μισαλλοδοξία. Δεν αισθάνομαι να κινδυνεύω από τους Τούρκους, δεν είμαι «τουρκοφάγος», δεν πιστεύω σε σενάρια συνωμοσιολογίας. Είμαι ένας από τα εκατομμύρια των απλών Ελλήνων που σ' ένα διάλειμμα χαζεύω εναλλακτικά (κάνω ζάπινγκ...) στα συνήθη τηλεοπτικά προγράμματα, προτού γυρίσω στα χαρτιά μου. Ετσι, πάλι μαζί με χιλιάδες άλλων Ελλήνων τηλεθεατών, διαπιστώνω τον τελευταίο καιρό ότι γνωστοί τηλεοπτικοί σταθμοί προσφέρουν σωρευτικά τουρκικές τηλεοπτικές σειρές συνεχείας (σίριαλ) στη θέση άλλων, κυρίως ελληνικών, σειρών. Και οι σειρές αυτές πληροφορούμαι ότι έχουν υψηλή τηλεθέαση και ιδιαίτερα χαμηλό για τους τηλεοπτικούς σταθμούς κόστος.

Η απάντηση «αν δεν σού αρέσει το πρόγραμμα, κλείσε την τηλεόραση ή άλλαξε κανάλι» είναι πάντα πρόχειρη και εύκολη. Πριν από αυτό - που είναι και η τελική λύση - εγείρεται ένα ερώτημα-ζήτημα: Ποιος και γιατί κάνει αυτές τις επιλογές; Δεν είναι επιλογές με επιπτώσεις για το ευρύτερο κοινό που τις παρακολουθεί; Δεν υπάρχει κάποια υποχρέωση των τηλεοπτικών σταθμών να προσφέρουν - και στην ψυχαγωγία - κάτι πιο πρόσφορο, πιο οικείο, κάτι ελληνικό, που θα έδινε δουλειά σε Ελληνες παραγωγούς, καλλιτέχνες, τεχνικούς;

Θα διατυπώσω, λοιπόν, μερικές σκέψεις που ίσως κριθούν ουτοπικές ή ρομαντικές. Τηλεοπτικές σειρές που προβάλλονται σε τέτοια έκταση δεν πρέπει να βγαίνουν και μέσα από τη ζωή των πολιτών μιας χώρας, από τα θέματα και τα προβλήματα που τους απασχολούν, από τις αρχές, τις αξίες, τις αντιλήψεις, τα προτερήματα και τα ελαττώματα, από ό,τι συνιστά τη ζωή και τον πολιτισμό ενός λαού; Μπορούν σωρευτικά να απηχούν τη ζωή και τον πολιτισμό ενός άλλου λαού; Δικαιολογείται αυτή η υπερβολή;

Οι τηλεοπτικές σειρές ανήκουν, αν δεν απατώμαι, στον χώρο τής κινηματογραφικής τέχνης. Αυτή η τέχνη, λοιπόν, δεν επηρεάζει - με τα δικά της εκφραστικά μέσα - τον εσωτερικό κόσμο, τη σκέψη, την προσωπικότητα των τηλεθεατών; Και ως ψυχαγωγία δεν επηρεάζει ακόμη και τη γλώσσα των τηλεθεατών, ιδίως των νέων; Αυτά τα σωρευτικά γλωσσικά ακούσματα βοηθούν κάπου; Οταν μάλιστα ξέρουμε ότι ο τηλεοπτικός λόγος μπορεί μέσα από προσεγμένες (και γλωσσικά) σειρές να λειτουργήσει ως ο καλύτερος δάσκαλος για τη γλώσσα;

Το τελευταίο αυτό με φέρνει σ' ένα επιχείρημα που γεννάται αμέσως στη σκέψη κάθε καλόπιστου συζητητή τού θέματος που θίγουμε εδώ. Καλά, και οι ελληνικές τηλεοπτικές σειρές που προβάλλονταν (και προβάλλονται ακόμη περιορισμένα ή σε επαναλήψεις) είναι πρότυπα τέχνης που επηρεάζουν θετικά; Δεν ενοχλούν και βλάπτουν ακόμη συχνά λόγω τής προχειρότητας και τής κακής τους ποιότητας; Απάντηση: Ναι, υπάρχει κι αυτό το πρόβλημα. Ε, λοιπόν, η πρόκληση αυτή την ώρα είναι ακριβώς να βοηθήσουν όλοι (παραγωγοί, τηλεθεατές με τις απαιτήσεις τους, διαφημιστές με τη στήριξή τους) να υπάρξουν καλές ελληνικές τηλεοπτικές σειρές (και έχουν υπάρξει πολλές στο παρελθόν), για τις οποίες υφίσταται και έτοιμο υλικό (επιλογές από την ελληνική λογοτεχνία και από άλλα δυνατά κείμενα) και άριστο έμψυχο καλλιτεχνικό δυναμικό το οποίο συχνά χαραμίζεται σε βωμολοχίες και αστειάκια και σε ακραία παραδείγματα τής ελληνικής ζωής. Αν ελκύει κάτι τους Ελληνες τηλεθεατές στις τουρκικές παραγωγές - ας το ομολογήσουμε - είναι ότι αποτελούν πρότυπα «αγνών» μορφών ζωής, αξιών και σχέσεων που πάνε πίσω μερικές δεκαετίες και που - όπως δείχνουν παλαιότερες ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες - δεν έχουν πάψει και σήμερα να συγκινούν τον κόσμο με την απλότητα και την αμεσότητά τους. Αυτό κάτι σημαίνει.

Οι ελληνικές τηλεοπτικές σειρές, αν ξαναέπαιρναν τη θέση τους απέναντι στις τουρκικές ή τις αμερικάνικες ή άλλες, θα έπρεπε να είναι σειρές που να εμπνεύσουν τον Ελληνα τηλεθεατή, να ανεβάσουν την αυτοπεποίθηση, την ελπίδα, το όραμα για μια καλύτερη ζωή, μέσα από έναν υγιή προβληματισμό και κατάλληλη καλλιτεχνική έκφραση. Εμπνευση, στήριξη, προβληματισμό, όραμα και - γιατί όχι; - ψυχαγωγία κάποιας ποιότητας, που να μας ανεβάζει, να ανακουφίζει τις ψυχές από το βάρος που κουβαλάμε όλοι, αυτό είναι που χρειαζόμαστε. Μέσα από τον δικό μας χώρο, τη δική μας ζωή, τα δικά μας προβλήματα, τις δικές μας σκέψεις, τα δικά μας βιώματα, τη δική μας γλώσσα.

Τελειώνοντας, διασαφώ ότι δεν μιλάω, βεβαίως, για απαγόρευση ή αποκλεισμούς. Μιλάω για μια αίσθηση μέτρου και αίσθηση ορίων. Η «τηλεοπτική τουρκοκρατία», αυτές ιδίως τις δύσκολες ώρες τής κρίσης που περνάει η χώρα και ο λαός μας, είναι στα όρια τής πρόκλησης που είμαι βέβαιος ότι δεν είναι στις προθέσεις των υπευθύνων οι οποίοι απλώς αναζητούν οικονομικότερες λύσεις για το πρόγραμμά τους.

Του Γ. Μπαμπινιώτη (Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής Γλωσσολογίας, τέως πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών.)

Πηγή Το Βήμα 

30.9.2012

Ντόρα Μπακοπούλου : "Να αντισταθούμε στην κουλτούρα της ασχήμιας"

Λίγο πριν από την πρεμιέρα του 6ου Διεθνούς Μουσικού Φεστιβάλ Αίγινας, η καλλιτεχνική διευθύντρια της διοργάνωσης μας καλεί να απολαύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο το εφετινό καλοκαίρι, αφού ο χειμώνας προβλέπεται ακόμη πιο σκληρός

Μπορεί η Τέχνη να δώσει λύσεις σε μια κατάσταση τόσο δύσκολη όσο αυτή που βιώνουμε σήμερα;  «Οχι» λέει η Ντόρα Μπακοπούλου . Ωστόσο η καταξιωμένη πιανίστρια και καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Μουσικού Φεστιβάλ Αίγινας δηλώνει εξαιρετικά ευτυχής επειδή, παρά την τόσο δυσμενή οικονομική συγκυρία, το φεστιβάλ καταφέρνει να πραγματοποιηθεί και εφέτος- αν και η ίδια είχε φοβηθεί για το αντίθετο.

«Μπορεί η Τέχνη από μόνη της να μην είναι σε θέση να δώσει λύσεις σε φλέγοντα ζητήματα. Ωστόσο, αν την προσεγγίσει κανείς σε βάθος, έχει πολλά να του διδάξει:φαντασία με πειθαρχία,ελευθερία με έλεγχο,το να μάθεις να ακούς,να σέβεσαι και να λογαριάζεις τον άλλον,το να υπερασπίζεσαι με πάθος την ολοκλήρωση του στόχου... Σε μια εποχή όπου κυριαρχεί η κουλτούρα της ασχήμιας,εμείς αντιστεκόμαστε:καλλιεργούμε την κουλτούρα της κατανόησης και της ομορφιάς» δηλώνει η Ντόρα Μπακοπούλου.

Πώς ακριβώς ορίζει την «κουλτούρα της ασχήμιας»; «Κατ΄ αρχάς,αυτό είναι κάτι που έχει εμποτίσει τη σύγχρονη τέχνη» απαντά. «Οι τερατόμορφες φιγούρες είναι έναμόνοπαράδειγμα.Και αυτό προβάλλεται πολύ.Είναι μια πραγματικότητα,θα μου πεις.Σαφώς,αλλά εξαρτάται τι θέλει κανείς να αναδείξει. Κατά τη γνώμη μου,όλο αυτό οδηγεί στο χάος, καλλιεργεί την ανοχή απέναντι σε οποιαδήποτε παρόρμηση χωρίς έλεγχο,στις εσωτερικές δυνάμεις τις οποίες ο άνθρωπος δεν έχει επεξεργαστεί και αυτό είναι κάτι που αναφέρεται και στην Τέχνη και στη γενικότερη συμπεριφορά του».

Με αφορμή το 6ο κατά σειρά Φεστιβάλ, πώς αποτιμά τη διοργάνωση και τι θεωρεί ότι προσέφερε στην Αί γινα; «Πιστεύω ότι υπήρχε μια δεκτικότητα στο νησί για κάτι τέτοιο. Παλαιότερα δεν γίνονταν πολλά πράγματα τα βράδια. Αντιθέτως, τα τελευταία χρόνια, λόγω και του φεστιβάλ, έχουν ξεπηδήσει πολλά πολιτιστικά δρώμενα. Ο κόσμος βαρέθηκε να πηγαίνει από ταβέρνα σε ταβέρνα.Αναζητείπλέονκάτι άλλο.Στη δική μας περίπτωση, στη μεγάλη απήχηση του φεστιβάλ συμβάλλουν, πιστεύω,και οι χαμηλές τιμές των εισιτηρίων. Ωστόσοαυτό δεν έχει να κάνει καθόλου με την αξία των καλλιτεχνών,η οποία παραμένει σταθερά υψηλή».

«Εγώ θέλω να δω πολλούς στη φυλακή»

Η Ντόρα Μπακοπούλου χαρακτηρίζει το φεστιβάλ «νησίδα ομορφιάς και ασφάλειας». Προσφέρει, πιστεύει, μια δυνατότητα διεξόδου σε μια τόσο δύσκολη κατάσταση. Αραγε η κρίση την έχει αγγίξει και προσωπικά; «Στο Ωδείο Αθηνών,όπου εργάζομαι,δεν μας έχουν πληρώσει εδώ και έναν χρόνο» λέει. «Ως πότε μπορούν να αντέξουν οι εργαζόμενοι;Αυτά που ακούς γύρω σου είναι απελπιστικά. Πλέον όχι πολυτελή τρόπο διαβίωσης δεν μπορείς να διεκδικήσεις,αλλά ούτε τις βασικές σου ανάγκες δεν μπορείς να καλύψεις.Γι΄ αυτόλέωότι μέσα σε αυτή τη λαίλαπαη γλυκύτητα της μουσικής ίσως κάτι μπορεί να προσφέρει». Καθηγήτρια πιάνου- πέρα από την ερμηνευτική καριέρα της- και παράλληλα μητέρα μιας 22χρονης κόρης η οποία σπουδάζει Πληροφορική, γνωρίζει καλά και συμμερίζεται την αγωνία των νέων ανθρώπων για το παρόν και το μέλλον. «Τα παιδιά αυτή τη στιγμή βιώνουν τρομερή ανασφάλειακαι πολλά προσανατολίζονται στο να αναζητήσουν εργασία στο εξωτερικό. Τραγικήόμωςείναι η κατάσταση και για τους μεσήλικους,οι οποίοι χάνουν τη δουλειά τους σε μια ηλικία όπουπλέονδεν μπορούν να βρουν άλλη. Το βρίσκω τρομερό αυτό. Γενικότερα όμωςόλο αυτό που μας συμβαίνει είναι τρομακτικό.Η εξουσία έχει περάσει από τους εκλεγμένους πολιτικούς στις τράπεζες.Αυτέςδιοικούν την υφήλιο.Προσωπικά,δεν βλέπω ειδήσεις πλέον στην τηλεόραση, προτιμώ να ενημερώνομαι από το ραδιόφωνο.Είναι λιγότερο εξουθενωτική η αίσθηση».

Η Ντόρα Μπακοπούλου υποστηρίζει ότι αυτό το καλοκαίρι ο καθένας πρέπει να γεμίσει τις μπαταρίες του όσο περισσότερο μπορεί, καθώς ο χειμώνας προβλέπεται ανυπόφορος. «Πέρα από την ανεργία, τη συρρίκνωση μισθών και συντάξεων και ένα σωρό άλλα πράγματα, συντάσσομαι με όσους θεωρούν απαράδεκτη την ατιμωρησία» λέει. «Δεν έχουμε δει κανένα πρόσωπο στη φυλακή- τουλάχιστον τους ανθρώπους οι οποίοι έχουν αποδεδειγμένα κλέψει. Δεν συμφωνώόμωςμε όσους λένε “ας πάει φυλακή έστω και ένας”. Εγώ θέλω να δω πολλούς εκεί μέσα,ο ένας είναι κάτι απατηλό.Παρ΄ όλα αυτά,η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.Ας ελπίσουμελοιπόνότι, ότανεπιτέλουςαυτή η χώρα αρχίσει κάτι να παράγει,τα πράγματα θα πάνε κάπως καλύτερα».

Με ένα τραγούδι ανοίγει ο δρόμος για τους ουρανούς

Το Διεθνές Μουσικό Φεστιβάλ Αίγινας θα διεξαχθεί μεταξύ 12 Αυγούστου και 2 Σεπτεμβρίου.Τέσσερις χώροι θα φιλοξενήσουν τις εκδηλώσεις του: η παραλία της Αύρας μπροστά από τον αρχαιολογικό χώρο της Κολώνας,το αμφιθέατρο της οικίας Seegy στην Παχεία Ράχη και,για πρώτη φορά,ο Ναός της Αφαίας και το Μουσείο Καπράλου.

«Με ένα τραγούδι πάντα ανοίγει ο δρόμος για τους ουρανούς» είναι ο τίτλος του εφετινού φεστιβάλ.Πρόκειται για έναν στίχο του Νίκου Γκάτσου- στον οποίο άλλωστε είναι αφιερωμένη μία βραδιά της διοργάνωσης,καθώς η Ντόρα Μπακοπούλου,προσωπική φίλη του ποιητή,θεωρεί ότι,παρά τα όσα έχουν διοργανωθεί εφέτος στη μνήμη του,το θέμα δεν εξαντλείται- από το «Τραγούδι του δρόμου».Ο συγκεκριμένος στίχος επελέγη επειδή στις περισσότερες συναυλίες θα κυριαρχεί η φωνή μέσω του τραγουδιού.Η καλλιτεχνική διευθύντρια εξηγεί:«Εφέτος,για οικονομικούς λόγους,δεν υπάρχουν πολλές συμμετοχές από το εξωτερικό.Ετσι,δεν μπορέσαμε να φτιάξουμε ένα θέμα για το φεστιβάλ.Σκέφτηκαλοιπόν,μια που και η ίδια αγαπώ πολύ τη φωνή και στο παίξιμό μου προσπαθώ να “τραγουδώ” με τα χέρια, να επικεντρωθούμε στο τραγούδι».

Το φεστιβάλ περιλαμβάνει συναυλίες μουσικής μπαρόκ,lieder του Σούμαν,μουσική δωματίου,αμερικανικές μπαλάντες κ.ά.

Η αυλαία θα πέσει με την εμφάνιση της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών υπό τον νέο καλλιτεχνικό διευθυντή τηςΒασίλη Χριστόπουλο .


Της Ισμας Μ. Τουλάτου
Πηγή Το Βήμα
7.8.2011