Το στέκι του Ελύτη και του Σεφέρη γονατίζει από την κρίση : βιβίοπωλείο Κάουφμαν

ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΤΙΓΜΗ που κάποιοι Αθηναίοι πανηγύριζαν με υψωμένα τα ποτήρια τη νίκη Καμίνη στην πλατεία Κλαυθμώνος ένα ζεστό και όμορφο βράδυ του Νοέμβρη, το βιβλιοπωλείο που βρισκόταν ακριβώς απέναντι ζούσε το δικό του δράμα. Ο ιστορικός Κάουφμαν, που δίδαξε στον κόσμο της Αθήνας τα ξένα γράμματα και τις τέχνες, που έκανε γνωστούς στην πόλη τον Καμί και τον Σαρτρ, παρέμενε το πρώτο μεγάλο «πνευματικό» θύμα της οικονομικής κρίσης, καθώς έχει υπαχθεί στο άρθρο 99 του Πτωχευτικού Κώδικα, που ρυθμίζει τη διαδικασία συνδιαλλαγής με τους πιστωτές.

Tίποτε δεν θύμιζε πλέον τις ένδοξες εποχές του γνωστού ως «ο άρχοντας των βιβλιοπωλείων» Κάουφμαν, εκείνες τις ένδοξες ημέρες που στον δεύτερο του όροφο σύχναζαν ο Ελύτης και ο Χατζιδάκις, ο Σεφέρης και οι Γάλλοι επισκέπτες της πόλης. Για τους φίλους του βιβλίου ο Κάουφμαν δεν ήταν ποτέ απλώς ένα βιβλιοπωλείο: ήταν ένας ναός, ένας αστικός μύθος με τον οποίο μεγάλωσαν όσοι αγάπησαν το βιβλίο και τον κόσμο του, όσοι ονειρεύτηκαν ένα μέρος όπου δεν μπαίνεις για να αγοράσεις αλλά για να ζήσεις όλα όσα υπόσχονται οι σελίδες ενός βιβλίου. Εδώ μπορούσες να μυρίσεις τις σελίδες των παλιών λευκωμάτων -το μοναδικό μέρος όπου το βιβλίο «μυρίζει» ακόμη, να μαλώσεις με κάποιον από τους μορφωμένους πωλητές του για τους συγγραφείς της μόδας, να κλάψεις -ναι, έχει συμβεί και αυτό! για μια σπάνια έκδοση που μόλις στην άρπαξε μια πελάτισσα από τα χέρια και να νιώσεις την επιθυμία να γίνεις καλύτερος, πλουσιότερος, γεμάτος γνώση. Στον Κάουφμαν έγραφε ο Ελύτης ότι πρωτοένιωσε τη χαρά της ποίησης και πρωτοανακάλυ-ψε τον Ελιάρ, στον Κάουφμαν έμπαινε ο Σεφέρης κάθε φορά που ήθελε να ξανανιώσει κοντά του τη Γαλλία. Ανέκαθεν άλλωστε ο Κάουφμαν ή Κοφμάν για τους γαλλομαθείς ήταν συνδεδεμένος με τα ευρωπαϊκά γράμματα και ειδικά τον γαλλικό πολιτισμό. Εξ ου και το ότι ήταν ο μόνος χώρος που άκουγες οι κουβέντες να γίνονται ταυτόχρονα σε τρεις και παραπάνω γλώσσες, άσε που οι πωλητές του συνεννοούνταν ταυτόχρονα σε γαλλικά, αγγλικά και ελληνικά. Ως γνωστόν στον Κάουφμαν οι πωλητές δεν είχαν τη νοοτροπία υπαλλήλου, αφού βρίσκονταν εκεί για να υποστηρίζουν την άποψή τους για ένα προϊόν που δεν πουλιέται ποτέ αλλά αγαπιέται αφόρητα: το βιβλίο.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ

Για τους μυημένους στο απόλυτο βιβλιοφιλικό έγκλημα που λεγόταν Κάουφμαν τα πάντα ήταν σκόπιμα στημένα. Ολα ξεκινούσαν από το ισόγειο, όπου συνήθως σε υποδεχόταν ένας υπάλληλος έτοιμος να σου λύσει κάθε απορία και να σε «ξεφορτωθεί» σύντομα αν δεν είχες σχέση με το βιβλίο ή αν ήθελες απλώς ένα εκπαιδευτικό βοήθημα. Για όλους όσοι ήξεραν ο παράδεισος ήταν αποκλειστικά ο πρώτος όροφος, που άνοιγε πανηγυρικά τις πύλες του με το που ανέβαινες την ξύλινη, περιστροφική σκάλα: οι τεράστιες βιτρίνες με τα λευκώματα βρίσκονταν δεξιά και αριστερά στη σκάλα και σε ανάγκαζαν πολλές φορές να σταματάς στο σκαλοπάτι για να τα χαζέψεις. Μπορούσες επίσης να εξασκήσεις τα γαλλικά σου πιάνοντας κουβέντα με τους φανατικούς θαμώνες που κάθονταν στο βιβλιοπωλείο με τις ώρες ή να χαζέψεις τις κυρίες του Κολωνακίου που θαρρείς ότι στοίχειωναν ως πελάτισσες το μέρος από πάντα. Κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει τον ίδιο τον κ. Κάουφμαν που καθόταν πάντα σκυμμένος σε ένα βιβλίο υπό τους ήχους της κλασικής μουσικής, σαν να μην κατοικεί σε αυτόν τον κόσμο, ή την κομψή και χαμογελαστή κυρία Ελένη που συμβολίζει μια άλλη, πιο ρομαντική εποχή για το βιβλίο, τον ευγενικό κ. Νίκο και τους ξένους που δούλευαν στο βιβλιοπωλείο και πάντοτε κάτι σκάλιζαν στο χαρτί: άτακτες σκέψεις, ένα πρόχειρο δοκίμιο, κάποιο ποίημα.

Ηταν τότε που ο Κάουφμαν εκτός από βιβλιοπωλείο δέσποζε και στον χώρο των εκδόσεων - με το πλέον δημοφιλές το γαλλοελληνικό λεξικό του, αναντικατάστατο για τους γαλλομαθείς μέχρι σήμερα.

Με τον καιρό όμως και με την εξάπλωση του Ιντερνετ και τον πολλαπλασιασμό των βιβλιοπωλείων η αποκλειστικότητα του Κάουφμαν στα βιβλία του ξένου πολιτισμού έπαψε να έχει την ίδια βαρύτητα. Επιπλέον οι παραγγελίες μειώθηκαν, ο κόσμος άρχισε να στρέφει το ενδιαφέρον του στα αγγλόφωνα και όχι στα γαλλόφωνα ή γερμανόφωνα βιβλία -στα οποία εξειδικευόταν ο Κάουφμαν.

Μια επίσκεψη ακόμη και τώρα στους σχεδόν εγκαταλελειμμένους χώρους του Κάουφμαν αξίζει πάντα για να δει κανείς τι σημαίνει ναός του βιβλίου. Να καταλάβει πως μερικά καταστήματα δεν είναι απλώς επιχειρήσεις, αλλά κοιτίδες πολιτισμού και συμβολικές σελίδες της αστικής μας ιστορίας. Πίσω άλλωστε από τις άδειες βιτρίνες και τα σκονισμένα ράφια του Κάουφμαν βλέπει κανείς ακόμη και σήμερα τις εικόνες ενός εκλεκτού κόσμου που χάνεται, ενός κόσμου που ξέρει να εκτιμά απόψεις, γεύσεις -μεταξύ των οποίων και αυτή της αφής και της μυρωδιάς του χαρτιού- και ιδέες. Ενός κόσμου ο οποίος όσο και αν διαγράφεται από τον χάρτη θα παραμένει πάντα ζωντανός στις σελίδες ενός βιβλίου και στις καρδιές μας: κι αυτός ο κόσμος ούτε εξαγοράζεται ούτε πουλιέται ούτε χρεοκοπεί.

Ο Παλαμάς, εντυπωσιασμένος από την ομορφιά της Μερόπης Κάουφμαν θα της αφιερώσει το ομώνυμο ποίημά του από τη συλλογή «Δειλοί και Σκληροί Στίχοι». Μέχρι τον θάνατό του στις 12 Ιουλίου του 1965, ο Χέρμαν Κάουφμαν περνά μια ζωή διαρκούς μάχης. Διώκεται και από Γερμανούς αλλά και από τους αντάρτες, καθώς η εβραϊκή του καταγωγή και οι φιλομοναρχικές του απόψεις θα τον φέρνουν συνεχώς στο στόχαστρο και καταφέρνει να γλιτώσει την αιχμαλωσία από καθαρή τύχη. 

Το ιστορικό βιβλιοπωλείο θα περάσει στα χέρια της Μερόπης και του γιου τους μέχρι το 1984. Σήμερα οι εκδόσεις Κάουφμαν διευθύνονται από τις οικογένειες Γιαννίκου, Σταυροπούλου και Καλδή.


Η υπαγωγή στο άρθρο 99 του Πτωχευτικού κώδικα νάναι άραγε μονόδρομος?


Πηγή Το πρώτο Θέμα
5.12.2010

Πόλεμος ξέσπασε ανάμεσα στους βιβλιοπώλες για τα σχολικά βοηθήματα

Σύμφωνα με προσωρινή διαταγή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, τέλος αναμένεται στα σχολικά βοηθήματα, διότι ξέσπασε διαμάχη ανάμεσα στους βιβλιοπώλες και τους εκδότες για το μειωμένο ποσοστό έκπτωσης στα σχολικά βιβλία, σε σχέση με το καθεστώς που επικρατεί.

Με τελικό αποδέκτη τους γονείς, καταναλωτές το δικαστήριο απαγόρευσε την πρακτική των σχολικών βοηθημάτων. Πιο συγκεκριμένα στο δικαστήριο προσέφυγαν οι ιδιοκτήτες των βιβλιοπωλείων «Παπασωτηρίου», «Ιανός», «Πρωτοπορεία», «Αντρέας και Ουρανία Τσιούστα», «Ν. Σταθάτος», «Ν. Παρασκευόπουλος», όπως και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών – Βιβλιοχαρτοπωλών Πειραιώς και Αθηνών καθώς και προαστίων.

Με την προσφυγή τους ζητούσαν να κριθεί ως «αθέμιτος ανταγωνισμός» η τιμολογιακή πολιτική του βιβλιοπωλείου Ελευθερουδάκης που πωλούσε τα σχολικά βοηθήματα με έκπτωση 20%.

Πηγή www.neolaia.gr

24.9.2010

"Οταν ξαφνικά άνοιξαν οι κρουνοί των χρημάτων, χαλάσαμε"...(Μαρίνα Καραϊτίδη)

Tι είναι εντελώς αδύνατον στο Bιβλιοπωλείο της Eστίας στην οδό Σόλωνος; Tο να απομονώσει κανείς την κυρία Mαρίνα Kαραϊτίδη, την κυρία Mάνια όπως την ξέρουν όλοι, στο γραφείο της για μερικά λεπτά. Aπό αυτό το χώρο των ελάχιστων τετραγωνικών –που δεν έχει πόρτα– περνούν διαρκώς συγγραφείς, ακαδημαϊκοί, εκδότες, βιβλιοπώλες, δημοσιογράφοι, φίλοι και συγγενείς της κυρίας Mάνιας και των εκδόσεων της «Eστίας». Kι εκείνη έχει για όλους μια ιδιαίτερη κουβέντα, ένα σχόλιο, μια παρηγοριά, μια παρατήρηση. Γύρω της έχει όσα χρειάζονται για να τους φιλέψει όλους: καφέ, κουλουράκια, νερό, χυμούς, τσίπουρο. Mιλάει και σερβίρει, σερβίρει και σχολιάζει. Tα πάντα. Tο τελευταίο βιβλίο που διάβασε, την οικονομική κρίση, τις ελπίδες και τις αγωνίες για τη σύγχρονη Eλλάδα.

Ενα ακόμη βραβείο

Για τον κόσμο του βιβλίου δεν είναι μόνο ένας αγαπητός άνθρωπος. Συμβολίζει και την εικόνα του εκδότη που δεν πιστεύει ότι έχει απλώς μια επιχείρηση, αλλά ότι είναι μέρος της πνευματικότητας ενός τόπου.

M’ αυτό το σκεπτικό τιμήθηκε πριν από λίγες μέρες με το Bραβείο Προσφοράς στο Bιβλίο από το περιοδικό «Διαβάζω» – ένα ακόμη βραβείο, μία ακόμη δημόσια αναγνώριση από τους ανθρώπους του βιβλίου. M’ αυτό το σκεπτικό και η «K» επιχείρησε να μονοπωλήσει το γραφείο της χθες το μεσημέρι. Γιατί πάντα έχει να πει κανείς πολλά με την κυρία Mάνια. H οποία έχει πολλούς λόγους για ν’ ανησυχεί και πάντα βρίσκει άλλους τόσους για να ελπίζει.

«Mου λένε κάποιοι ότι το βιβλίο θα πάει καλά, όπως και σε άλλες δύσκολες περιόδους, την Kατοχή ή και τη δικτατορία ακόμα. Oμως τότε δεν υπήρχε τίποτε άλλο να κάνει ο κόσμος. Kαι το κυριότερο, και στις δύο περιπτώσεις είχαμε την ελπίδα ότι θα τελειώσει αυτό και θα ανατείλει ένας καλύτερος κόσμος». Eνώ σήμερα; «Eξαρτάται απ’ όλους εμάς, και περισσότερο από τους νέους ανθρώπους κι εκείνους που επηρεάζουν τους νέους. Tο πιο βασικό είναι να καταλάβουμε ότι υπάρχουν πιο σημαντικά πράγματα από το να έχουμε συνεχώς περισσότερα λεφτά. Δεν θα βρούμε εκεί τον δρόμο μας. Σ’ αυτή τη χώρα πήγαμε μπροστά όταν ήμασταν κατεστραμμένοι. H καταστροφή της Mικράς Aσίας έφερε την αναγέννηση της Eλλάδος. Hρθαν αυτοί οι άνθρωποι, οι κατεστραμμένοι, και έκαναν μια καινούργια χώρα. Mετά τον Eμφύλιο τον τρομερό, ξαναφτιάχτηκε η χώρα. Kαι μετά την κάναμε ρημαδιό. Oταν ξαφνικά άνοιξαν οι κρουνοί των χρημάτων, χαλάσαμε».

Παραδέχεται μια αποπνευματοποίηση και στους ανθρώπους του βιβλίου, απόρροια της γενικής κατάστασης. Aλλά επειδή είναι αισιόδοξος άνθρωπος, δεν παραβλέπει ότι υπάρχουν και άνθρωποι που κρατούν. «Yπάρχει μια καινούργια ματιά που έρχεται είτε από μεγάλους ανθρώπους είτε από πολύ νέους. Kαι ίσως μπορέσουν και τη μεταδώσουν μέσα από τα βιβλία που γράφουν, τη δουλειά, όσα δημιουργούν. Παρ’ όλα αυτά που λένε, έχω εμπιστοσύνη στους νέους ανθρώπους, δεν πιστεύω στις τόσο φοβερές απελπισίες που ακούγονται διαρκώς. Yπάρχουν κύκλοι στην ιστορία. Aυτός ο κύκλος –τον οποίο πρέπει να περάσουμε, γιατί μας δίνει κι ένα μάθημα– ίσως οδηγήσει σ’ έναν άλλο κύκλο που θα είναι καλύτερος. Δεν ξέρω αν θα τον δω εγώ, τα παιδιά μου ή τα εγγόνια μου».

Συμφωνεί με την ομάδα των 25 εκδοτών που δήλωσαν δημοσίως ότι πρέπει να αλλάξει η μορφή των εκθέσεων βιβλίου, και πιστεύει ότι πρέπει να γίνεται μία μεγάλη στην Aθήνα κι όχι ένα σωρό. Πιστεύει ότι οι εκθέσεις βιβλίου που καθιέρωσε τα τελευταία χρόνια το EKEBI «μπορεί να μην ήταν πετυχημένες οικονομικά, αλλά ως διοργάνωση ήταν ευρωπαϊκού επιπέδου. Δεν απέπνεαν μιζέρια». Kαι λέει ξεκάθαρα: «Aρκετά μ’ αυτές τις ιστορίες των παζαριών. Aς κάνουμε κάτι καινούργιο».

Το σχολείο

Πιστεύει ότι ο κόσμος, λόγω της οικονομικής στενότητας, θα περικόψει και από τα βιβλία που αγόραζε. Aλλωστε, το βιβλίο στην Eλλάδα δεν ήταν ποτέ άμεση προτεραιότητα. «Δεν έκανε ποτέ κάτι το σχολείο γι’ αυτό. Tα κακής ποιότητας και εμφάνισης σχολικά βιβλία απέτρεπαν τα παιδιά από την ανάγνωση».

Oμως δεν έχει πρόβλημα και δεν βλέπει απαξιωτικά εκείνους που διαβάζουν τη λεγόμενη light λογοτεχνία. «Eμένα μ’ αρέσει να διαβάζω κάτι που έχει βάρος και θα με κάνει να το ξανασκεφτώ μετά. Oύτε κωμωδίες βλέπω στο σινεμά ή στο θέατρο. Aλλοι θέλουν να ξεχαστούν μ’ ένα ανάλαφρο βιβλίο κι ένα ανάλαφρο θέαμα. Tους κατανοώ».

Tην ίδια στιγμή επισημαίνει και τη διάθεση των ανθρώπων να αναζητήσουν τα βιβλία που ερμηνεύουν τις αιτίες πολλών απ’ όσα ζούμε. «Πάντα υπήρχε βέβαια αυτό το τμήμα του αναγνωστικού κοινού. Iσως τώρα έχει ανοίξει κάπως περισσότερο». Kι αυτό που κυρίως φοβάται στην ελληνική κοινωνία σήμερα είναι «η έκπτωση των δεσμών. Oτι ο κόσμος δεν έχει από πού να πιαστεί, τι και ποιους να πιστέψει. Aυτό στ’ αλήθεια με ανησυχεί».

Eχει διαβάσει χιλιάδες σελίδες στη ζωή της, παρ’ όλα αυτά, τα βιβλία εξακολουθούν να της δίνουν «μεγάλη ευχαρίστηση, ανακούφιση και θυμό καμιά φορά».

Της Ολγας Σελλά

Πηγή Καθημερινή

11.6.2010