Καλά νέα μας στέλνει η Πάρνηθα

Θαυμαστή ανθεκτικότητα επέδειξε ο πληθυσμός του κόκκινου ελαφιού. Σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 700 ελάφια.

Τα καλά νέα έρχονται από την Πάρνηθα τέσσερα χρόνια μετά τη φοβερή οικολογική καταστροφή που έκανε φτωχότερο όλο το Λεκανοπέδιο, υποβαθμίζοντας περαιτέρω τη ζωή των κατοίκων, κατά κυριολεξία τον αέρα που αναπνέουμε. Σήμερα, μεγάλες εκτάσεις στις οποίες κυριαρχούσε η μυρωδιά του καμένου έχουν πρασινίσει και ελάφια βολτάρουν αμέριμνα, πιστοποιώντας με το ένστικτό τους την αναγέννηση του βουνού. Ηταν 28 Ιουνίου 2007 όταν μια πυρκαγιά που ξεκίνησε από τα Αρβανιτοχώρια της Βοιωτίας «σκαρφάλωσε» με ταχύτητα στη βόρεια πλευρά της Πάρνηθας, κατακαίγοντας ένα μεγάλο τμήμα του πλέον ζείδωρου δρυμού της Αττικής. Επί τέσσερα χρόνια, η πολιτεία και απλοί πολίτες, εθελοντές, προσπαθούν να σβήσουν τα σημάδια της. Σήμερα, η εικόνα της Πάρνηθας γεννά την ελπίδα. Και όλοι πλέον εύχονται ότι τα λάθη που οδήγησαν στην καταστροφή δεν θα επαναληφθούν ποτέ.

Αναδασώσεις - σπορές

Ο βροχερός χειμώνας βοήθησε όσους εργάζονται τα τελευταία χρόνια σκληρά για την επούλωση των πληγών στην Πάρνηθα. Ομως, εκτός από τον καιρό, η Πάρνηθα είναι μία από τις περιπτώσεις όπου η βοήθεια των ανθρώπων διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αποκατάσταση της καταστροφής. «Μόνο στον πυρήνα του εθνικού δρυμού της Πάρνηθας κάηκαν 22.000 στρέμματα δάσους, από τα οποία τα 18.000 ήταν κεφαλληνιακή ελάτη και τα υπόλοιπα χαλέπιος πεύκη», λέει στην «Κ» ο επικεφαλής του φορέα διαχείρισης της Πάρνηθας, κ. Κώστας Δημόπουλος. «Στα τέσσερα χρόνια που μεσολάβησαν έχουμε αναδασώσει περίπου 5.000 στρ. από τα 22.000 που κάηκαν, φυτεύοντας περίπου 300.000 δενδρύλλια. Επιπλέον 5.000-6.000 στρέμματα θα αναδασωθούν έως το 2015 βάσει προγράμματος. Αυτές είναι οι περιοχές που είχαν χώμα, έδαφος πρόσφορο για αναδάσωση». Σύμφωνα με τους δασολόγους, η προσπάθεια αναδάσωσης στην Πάρνηθα έχει πολύ μικρές απώλειες, που δεν ξεπερνούν το 20%-25% των φυτών. Αυτό εν μέρει οφείλεται στο ότι οι αναδασώσεις και οι σπορές γίνονται πλέον με «υλικό» που προέρχεται από το ίδιο το βουνό. «Την πρώτη χρονιά, κάναμε δενδροφυτεύσεις με έλατα από τη Βυτίνα. Το φυτώριο της Αγίας Τριάδας είχε καεί το 2007 και έπρεπε να ξαναφτιαχτεί από την αρχή», λέει ο κ. Δημόπουλος. «Σήμερα καλλιεργούνται εκεί 300.000 μικρά έλατα, τα οποία θα φυτευθούν σταδιακά μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, ενώ οι σπόροι συλλέγονται από τις περιοχές που δεν είχαν καεί».

Το υπόλοιπο τμήμα της Πάρνηθας είναι το πλέον δύσκολο να ανακάμψει μετά την καταστροφή. Πρόκειται για περιοχές βραχώδεις, στις οποίες τα δέντρα είχαν φυτρώσει κυριολεκτικά ανάμεσα στις πέτρες και οι οποίες στέκουν σήμερα γυμνές. «Πέρυσι, στις περιοχές αυτές κάναμε σπορές ελάτης, με σπόρους που είχαμε συλλέξει από το δάσος. Τον Απρίλιο είδαμε με μεγάλη μας έκπληξη ότι οι σπόροι “έπιασαν” και “πέταξαν” φυτά. Ενα μέρος των φυτών το σκεπάσαμε με μικρά σκίαστρα, καθώς τα έλατα τα ενοχλεί ο ήλιος. Και ελπίζουμε ότι θα αντέξουν το φετινό καλοκαίρι, ώστε του χρόνου να επεκτείνουμε τις σπορές».

Θαυμαστή ανθεκτικότητα επέδειξε και ο πληθυσμός του κόκκινου ελαφιού. Σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 700 ελάφια, καθώς η λαθροθηρία ελέγχθηκε αποτελεσματικά. «Υπάρχει, βέβαια, ένα πρόβλημα. Τα ελάφια τρώνε συχνά τα δενδρύλλια που έχουμε φυτέψει. Ομως αυτή είναι η φύση», λέει ο πρόεδρος του φορέα.

Νέος σχεδιασμός

Πέρασαν τέσσερα χρόνια, λοιπόν. Τι έχουμε διδαχθεί από την καταστροφή εκείνων των ημερών; «Η φωτιά δεν ξεκίνησε από την Πάρνηθα, αλλά από τους πρόποδές της. Αυτό μας έμαθε πολλά. Από πέρυσι αλλάξαμε τον αντιπυρικό σχεδιασμό μας. Πλέον, οι πυροσβεστικές μονάδες και οι εθελοντές δεν βρίσκονται μόνο μέσα στον δρυμό, αλλά και περιφερειακά: στη Φυλή, στο Τατόι, στην Ιπποκράτειο Πολιτεία, ώστε να μπορέσουν να σταματήσουν έγκαιρα την επέκταση μιας πυρκαγιάς. Τοποθετήσαμε περισσότερες από 70 δεξαμενές νερού για οχήματα και ελικόπτερα, ενώ αυξήσαμε τις περιπολίες. Επιπλέον, μάθαμε πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή των εθελοντών. Παλαιότερα δεν επιτρεπόταν να συμμετέχουν εθελοντές στα προγράμματα αναδάσωσης. Φέτος, με τη βοήθεια του ΣΚΑΪ και της “Καθημερινής” εκπαιδεύσαμε για πρώτη φορά εθελοντές και τους αφήσαμε να βοηθήσουν. Η προστασία των δασών δεν είναι θέμα μόνο μιας κλειστής ομάδας, όπως οι δασικές υπηρεσίες ή η Πυροσβεστική. Πρέπει να είναι θέμα όλης της κοινωνίας». Κι επειδή η προσπάθεια συνεχίζεται και οι ανάγκες για υποστήριξη στις βάρδιες φύλαξης του δρυμού είναι μεγάλες, όσοι επιθυμούν μπορούν να απευθυνθούν στον φορέα διαχείρισης εθνικού δρυμού Πάρνηθας (τηλ. 210-24.45.226). Οσο πιο πολλοί, τόσο καλύτερα...

Το «Παρατηρητήριο Πάρνηθα» συνεχίζει

Η «Καθημερινή» και ο «ΣΚΑΪ» κινητοποιήθηκαν αμέσως μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2007 και σύστησαν το «Παρατηρητήριο Πάρνηθα», μια πρωτοβουλία που είχε στόχο να ενθαρρύνει τον εθελοντισμό, να βάλει ο καθένας το δικό του λιθαράκι για την αναγέννηση του βουνού και να αναδείξει τα σημεία που χρήζουν προσοχής. Το Παρατηρητήριο έχει συνεχή δράση από τότε. Τον Νοέμβριο του 2007 ξεκίνησε μια νέα προσπάθεια αναδάσωσης με τη συμμετοχή εθελοντών. Χιλιάδες άνθρωποι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα και, για πρώτη φορά, εκπαιδεύτηκαν πριν βρεθούν μέσα στον πυρήνα του εθνικού δρυμού. Από τον Νοέμβριο έως τις αρχές της άνοιξης φυτεύθηκαν χάρη στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία περισσότερα από 4.000 δενδρύλλια ελάτης. Η προσπάθεια θα συνεχιστεί και το επόμενο έτος.

Ο εθελοντισμός είναι ίσως η πιο ιδανική μορφή συμμετοχής στην προσπάθεια επούλωσης των πληγών μιας πυρκαγιάς. Σημαντικές υπηρεσίες, όμως, προσφέρουν και όσοι φέρονται υπεύθυνα κατά την παραμονή τους στο δάσος. Οι επιστήμονες έχουν εστιάσει φέτος την προσοχή τους στο Τατόι, καθώς το υπέροχο, πλούσιο δάσος των τέως βασιλικών κτημάτων κάηκε τελευταία φορά στις αρχές της δεκαετίας του ’70. «Το δάσος δεν είναι... μουσειακό κομμάτι. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, τον οποίο πρέπει να απολαμβάνουμε, αλλά έχουμε υποχρέωση να προσέχουμε όλοι», σημειώνει ο πρόεδρος του φορέα διαχείρισης της Πάρνηθας, κ. Κώστας Δημόπουλος.

Του Γιώργου Λιάλιου

Πηγή Καθημερινή

3.7.2011

Οι βροχές κάνουν την Πάρνηθα πυριτιδαποθήκη

Ασπίδα οι περιπολίες και οι κάμερες

Το Τατόι διατρέχει εφέτος- σύμφωνα με δασικούς- τον υψηλότερο κίνδυνο να ξεσπάσει φωτιά το καλοκαίρι. «Εχουν συσσωρευτεί μεγάλες ποσότητες εύφλεκτης ύλης- κυρίως λόγω των αυξημένων βροχοπτώσεων- και επιπλέον εφέτος δεν έχει γίνει κανένας καθαρισμός λόγω έλλειψης χρημάτων», λένε. «Η περιοχή έχει καεί τρεις φορές στο παρελθόν: το 1916, το 1945 και το 1974».

Αυτός είναι και ο λόγος, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας κ. Κωνσταντίνος Δημόπουλος, «που έχει δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην προστασία της περιοχής με ενίσχυση των περιπολιών από δασικούς και εθελοντές».

Στην περιοχή περιπολούν ήδη σε μόνιμη βάση 2 από τα 12 πυροσβεστικά οχήματα που αποτελούν δωρεά μαζί με το σύστημα έγκαιρου εντοπισμού πυρκαγιών του Ιδρύματος Μarfin στον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού.

Η βάση του συστήματος έγκαιρου εντοπισμού πυρκαγιών έχει στηθεί στο κτίριο του Φορέα Διαχείρισης. Εκεί, μέσα σε μια ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα, 2 εκπαιδευμένοι χειριστές μπορούν μέσα από τις 4 οθόνες να έχουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο από τον πυρήνα της Πάρνηθας. Την ίδια ώρα, μπορούν ανά πάσα στιγμή να βλέπουν πού κινούνται τα 12 πυροσβεστικά οχήματα, να δίνουν εντολές και να σπεύδουν για κατάσβεση στα σημεία όπου ξεσπούν φωτιές.

Ιδιωτικό δίκτυο. Για να φτιαχτεί το πρόγραμμα του συστήματος έπρεπε από την αρχή να στηθεί ιδιωτικό δίκτυο που καλύπτει πλέον το 85% της έκτασης του βουνού. Αυτό έγινε επειδή το υπάρχον δίκτυο της κινητής τηλεφωνίας δεν κάλυπτε ούτε το 5% της έκτασης του Εθνικού Δρυμού. Το όλο πρόγραμμα βασίζεται σε ένα δίκτυο τηλεματικής που μεταφέρει στιγμιαία εικόνες από το μέτωπο της φωτιάς. Ταυτόχρονα υπάρχει η δυνατότητα ανάλυσης της περιοχής με ψηφιακούς χάρτες - πάνω στους οποίους φαίνονται πού κινούνται τα 12 πυροσβεστικά οχήματα-, ενώ υπάρχει η δυνατότητα παράλληλης διαχείρισης περισσότερων από μίας πυρκαγιών.

«Το σύστημα έγκαιρου εντοπισμού λειτουργεί από τις 6 το πρωί έως τις 10 το βράδυ και αυτό επειδή δεν έχουμε τη δυνατότητα να προσλάβουμε επιπλέον προσωπικό για να κάνει τη βραδινή βάρδια», λέει ο κ. Κωνσταντίνος Δημόπουλος. «Είμαστε σε συνεργασία με εθελοντές για να δούμε αν μπορούν να κάνουν τη βραδινή τους βάρδια στον Φορέα, παρακολουθώντας μέσα από το σύστημα το βουνό».

«Φαλακρό βουνό». Τρία χρόνια μετά την καταστροφική πυρκαγιά- το καλοκαίρι τού 2007- όπου αποτεφρώθηκαν 56.000 στρέμματα σε Αττική και Βοιωτία, η Πάρνηθα εξακολουθεί να παραμένει ένα «φαλακρό βουνό». Το μεγάλο πρόβλημα είναι τα βραχώδη μέρη (αυτά στα οποία δεν υπάρχει πλέον χώμα) και δεν μπορεί να γίνει αναδάσωση. Στην Πάρνηθα τα 3/4 του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού- τα 15.000 από τα 20.000 στρέμματα- είναι βραχώδη. Οπως επισημαίνουν δασικοί, «μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει τίποτα για τα βραχώδη όρη και πρέπει να γίνουν εξειδικευμένες μελέτες, η εκπόνηση των οποίων αναμένεται να αρχίσει μετά το καλοκαίρι».

Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι εφέτος η συντήρηση του δάσους της Πάρνηθας- αλλά και των δασών γενικότερα- έχει μείνει πίσω. «Υπάρχουν περιορισμοί και δεσμεύσεις εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, γι΄ αυτό και η Πολιτεία- περισσότερο από ποτέζητάει εφέτος μεγαλύτερη στήριξη από τις εθελοντικές οργανώσεις», επισημαίνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων κ. Νίκος Μποκαρης. «Μέρος των χρημάτων που πάνε στους δήμους θα πρέπει να διοχετευτούν στους καθαρισμούς των δασών και τη συντήρηση των δασικών δρόμων». Σήμερα στην Πάρνηθα υπάρχουν 12 μόνιμα πυροφυλάκια, 141 πυροσβεστικοί κρουνοί και 78 δεξαμενές νερού.

Είναι κοινό μυστικό ότι εφέτος η συντήρηση της Πάρνηθας- όπως και των δασών γενικότερα- έχει μείνει πίσω εξαιτίας της οικονομικής κρίσης

Εκπαίδευση εθελοντών για τις αναδασωτέες περιοχές

Oπως αναφέρει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού της Πάρνηθας κ. Κωνσταντίνος Δημόπουλος, «από τον Φορέα έχει ήδη αρχίσει η εκπαίδευση ομάδων για το πώς πρέπει να περπατούν ανάμεσα στα φυτά στις αναδασωτέες περιοχές για να μην τα καταστρέφουν, πώς να τα ξεχορταριάζουν και πώς να τοποθετούν μικρές πέτρες μέσα στους λάκκους για να υπάρχει η απαιτούμενη υγρασία για την ανάπτυξη των φυτών».

Εκκληση για λήψη των αναγκαίων μέτρων προστασίας των δασών από τις πυρκαγιές απευθύνει η περιβαλλοντική οργάνωση WWF.

«Με δεδομένο ότι έναν μήνα μετά την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου δεν έχει γίνει η συνεργασία των συναρμόδιων υπουργείων, αλλά δεν έχουν ολοκληρωθεί ούτε οι επιμέρους υποχρεώσεις των υπουργείων και υπηρεσιών, ο άμεσος κεντρικός κυβερνητικός συντονισμός αποτελεί απόλυτη αναγκαιότητα», επισημαίνεται μεταξύ άλλων, σε ανακοίνωση της περιβαλλοντικής οργάνωσης. «Τις τελευταίες 2 δεκαετίες η Ελλάδα έχει χάσει πάνω από 2 εκατομμύρια στρέμματα δασών και δασικών εκτάσεων».

Σύμφωνα με τα στοιχεία τού Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού της Πάρνηθας, το 2008 φυτεύτηκαν 43.400 δενδρύλλια ελάτης, ενώ για την περίοδο 2009-2010 το πλάνο είναι να φυτευτούν 200.000 δενδρύλλια μαύρης πεύκης, τα οποία θα λειτουργήσουν ως προ-δάσος προκειμένου να αναπτυχθούν τα έλατα. Το 2008 φυτεύτηκαν 43.400 έλατα. Σύμφωνα με τους δασικούς, το ποσοστό επιτυχίας για τη δενδροφύτευση είναι γύρω στο 70%. Ηδη, στο φυτώριο της Αγίας Τριάδας- που κάηκε κατά την τελευταία φωτιά- υπάρχουν 300.000 μικρά έλατα, για τα οποία ο προγραμματισμός είναι να φυτευτούν τα επόμενα 2 χρόνια. Για την επόμενη χρόνια ο σχεδιασμός προβλέπει τη φύτευση 100.000 μικρών ελάτων.

Δεν υπάρχουν χρήματα. Μετά τη φωτιά του 2007 από τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού της Πάρνηθας εκπονήθηκε ένα πενταετές πρόγραμμα για την αναδάσωση της Πάρνηθας. Το κόστος του προγράμματος είναι περίπου 9 εκατομμύρια ευρώ, αλλά μέχρι σήμερα, όπως λένε δασικοί, στο Ταμείο του Φορέα έχουν απομείνει περίπου 2,2 εκατομμύρια ευρώμετά τα έργα για το στήσιμο των κορμοφραγμάτων- για να υλοποιηθεί το υπόλοιπο πρόγραμμα, τα οποία δεν επαρκούν.

Τα δενδρύλλια που έχουν ήδη φυτευτεί στην Πάρνηθα σήμερα δεν υπερβαίνουν τα 30 έως 40 εκατοστά. «Σε 10 χρόνια θα έχουν βγει από τα βάτα και θα φαίνεται κάπως δάσος, αλλά μην περιμένετε να δείτε την Πάρνηθα όπως την ξέρατε», συμπληρώνει ο κ. Δημόπουλος.

Στόχος είναι να αποκατασταθεί η ζώνη του βουνού με τα έλατα. Αυτή η ζώνη καταλαμβάνει μια έκταση 19.404 στρεμμάτων. Την περίοδο 2007-2008 έχουν φυτευτεί 55,9 στρέμματα και αναμένεται η δενδροφύτευση άλλων 8.901 στρεμμάτων. Για το χρονικό διάστημα 2010-2011 το πλάνο προβλέπει τη φύτευση 1.059 μικρών πεύκων, 7.450 ελάτων σε επιλεγμένες θέσεις στο βουνό, ενώ για την περίοδο 2011-2012 το σχέδιο προβλέπει τη φύτευση 100.000 ελάτων, 700 πλατανιών και 4.000 φυταρίων χνοώδους δρυός. Το παρήγορο ωστόσο είναι ότι ο πληθυσμός του κόκκινου ελαφιού έχει ήδη αυξηθεί στον Εθνικό Δρυμό και ήδη σύμφωνα με δασικούς έως την περιοχή της Βοιωτίας έχουν καταγράφει γύρω στα 500 ελάφια.

Του Προκόπη Γιογιάκα

Πηγή Τα Νέα