Ελπίδες για ελληνικό σχολείο στην Ιμβρο

Κοντά στην πραγμάτωσή του βρίσκεται το όνειρο των Ιμβρίων για επαναλειτουργία ελληνικού σχολείου στο νησί, έπειτα από ενημέρωση ότι το τουρκικό υπουργείο Παιδείας ενέκρινε το σχετικό αίτημα. Τα ελληνικά σχολεία της Ιμβρου και της Τενέδου, έκλεισαν το 1964, όταν ξέσπασε το κύμα διωγμού της ελληνικής μειονότητας. Μετά από 47 χρόνια, οι ελπίδες πολλών Ιμβρίων με μικρά παιδιά να μπορέσουν να επιστρέψουν στο νησί, αναπτερώνονται.

Η περιπέτεια της λειτουργίας ελληνικών σχολείων σε Ιμβρο και Τένεδο άρχισε αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης, με την τουρκική ηγεσία να ερμηνεύει ότι τα ζητήματα των δύο νησιών ρυθμίζονται αποκλειστικά από το άρθρο 14 και δεν τους αφορούν τα άρθρα που αναφέρονται στη μειονοτική εκπαίδευση. Η ερμηνεία αυτή αποτυπώθηκε στον εκτελεστικό νόμο 1153/1927, με τον οποίο ορίσθηκε ότι η εκπαίδευση στα δύο νησιά δεν μπορεί να είναι μειονοτική. Το 1951, στο πλαίσιο της βελτίωσης των σχέσεων Ελλάδας - Τουρκίας, ανεστάλη ο νόμος 1153 και λειτούργησαν ελληνικά σχολεία μέχρι το 1964, οπότε και ετέθη σε εφαρμογή το σχέδιο αφελληνισμού των δύο νησιών. Ο επίμαχος νόμος επανήλθε σε ισχύ, απαγορεύθηκε η λειτουργία ελληνικών σχολείων, τα σχολικά κτίρια δημεύθηκαν, οι δάσκαλοι διώχθηκαν και τα παιδιά έπρεπε υποχρεωτικά να φοιτούν σε τουρκικά σχολεία. Στην Ιμβρο λειτουργούσαν ελληνικά δημοτικά σχολεία σε έξι από τα επτά ελληνικά χωριά, στην Παναγία, τα Αγρίδια, το Σχοινούδι, το Γλυκί, τους Αγίους Θεόδωρους και το Κάστρο και ένα κεντρικό Γυμνάσιο. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’70, όπως αναφέρει ο κ. Πάρις Ασανάκης από τον σύλλογο Ιμβρίων, τα τελευταία παιδιά έφυγαν από το νησί και τα σχολικά κτίρια αφέθηκαν να ερημώνουν ή υπέστησαν αλλαγή χρήσης από εποίκους.

Η πρώτη αναφορά σε επαναλειτουργία ελληνικού σχολείου στην Ιμβρο έγινε το 2004, σε έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ ως συγκεκριμένη πρόταση συμπεριελήφθη το 2008 στο ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρώπης, με το οποίο ζητείται από την Τουρκία να προβεί σε διορθωτικές κινήσεις για την αποκατάσταση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας. Σε κρούση που έγινε τότε προς την Τουρκία δόθηκε η απάντηση ότι εφόσον βρεθούν 10 παιδιά στην Ιμβρο, θα επαναλειτουργήσει το σχολείο. Οταν το 2010 ο Οικουμενικός Πατριάρχης έθεσε το θέμα προς τις τουρκικές αρχές, έλαβε την απάντηση ότι δεν υπάρχει προϋπόθεση συγκεκριμένου αριθμού μαθητών για την επαναλειτουργία σχολείου. Ετσι, τον Μάιο του 2010 κινήθηκαν οι σχετικές διαδικασίες και τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου υποβλήθηκε επισήμως αίτημα για επαναλειτουργία του σχολείου από τον εκπρόσωπο Μειονοτικών Βακουφίων στην Κεντρική Διεύθυνση Βακουφίων της Τουρκίας, Λάκη Βίγκα.

Η προσπάθεια που θα καταβληθεί, εφόσον η απόφαση ανακοινωθεί και επίσημα, είναι από τον επόμενο Σεπτέμβριο να επαναλειτουργήσει σχολείο στην Ιμβρο. Σύμφωνα με τον κ. Ασανάκη, το ενδιαφέρον για επιστροφή Ιμβρίων στο νησί είναι μεγάλο και εάν λειτουργούσε σχολείο, θα είχε τουλάχιστον επτά μαθητές. Από τα κτίρια που λειτουργούσαν το 1964 ως σχολεία, υπάρχουν δύο που με μικρές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να επαναλειτουργήσουν άμεσα.

Της Δώρας Αντωνίου

Πηγή Καθημερινή

12.1.2012

Το δράμα της Ιμβρου

ΔΕΝ ΕΙΧΕ καν προλάβει να στεγνώσει το μελάνι από την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης όταν με ευθύνη της τουρκικής πλευράς άρχισαν να παραβιάζονται οι διατάξεις της. Πρώτες στο στόχαστρο μπήκαν οι μειονότητες της Ιμβρου και της Τενέδου, όπου δεν εφαρμόστηκε ποτέ το άρθρο 14 περί τοπικής αυτονομίας τους. Την ίδια τύχη δεν

απέφυγε και ο Ελληνισμός της Πόλης. Αλλοτε με νομοθετικά μέτρα ή απλές διοικητικές πράξεις, συχνότερα όμως διά της βίας, οι τουρκικές αρχές άσκησαν πολλών ειδών πιέσεις στα άτομα και στα ιδρύματα της ομογένειας στοχεύοντας κυρίως στο να περιορισθεί ή αποκοπεί κάθε σχέση της με το Πατριαρχείο έτσι ώστε να περιέλθει ο έλεγχος της διαχειρίσεως των μειονοτικών ιδρυμάτων (βακούφια) σε πρόσωπα επιλεγόμενα από την τουρκική διοίκηση, οδηγώντας

σε επαγγελματικό μαρασμό τους ομογενείς, οι οποίοι γι΄ αυτόν τον λόγο αργά ή γρήγορα θα αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Η φράση του πρέσβη ε.τ. Βύρωνα Θεοδωρόπουλου, βαθέος γνώστη των ελληνοτουρκικών σχέσεων, στο βιβλίο του «Οι Τούρκοι και εμείς» πως «η σημερινή αντιπαράθεση Ελλήνων και Τούρκων έχει βαθιές ρίζες στα γεγονότα εκείνης της εποχής» αποτελεί το κλειδί στην ερμηνεία των σχέσεων των δύο λαών ως σήμερα.

Η σχέση των συγκοινωνούντων δοχείων μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής της γείτονος, όπως επισημάνθηκε στο προηγούμενο περί Ιμβρου άρθρο, οδήγησε στο στόχαστρο των τουρκικών διωγμών εις βάρος της ελληνικής ομογένειας στη δεκαετία του 1960, με αφορμή το Κυπριακό, τους φιλήσυχους Ιμβρίους, όπως και τους κατοίκους της γειτονικής Τενέδου, γεωργούς και κτηνοτρόφους στην πλειονότητά τους, άρρηκτα δεμένους με τη γη και την αγροτική οικονομία των δύο νησιών. Είχαν προηγηθεί τα θλιβερά γεγονότα του μαύρου Σεπτέμβρη του έτους 1955 σε Σμύρνη και Κωνσταντινούπολη και ο δυσμενής απόηχος από την έκταση που είχαν λάβει στον διεθνή Τύπο απαιτούσε νέες πρακτικές και μεθοδεύσεις από πλευράς των τουρκικών αρχών όσον αφορά την εξαφάνιση κάθε ελληνικού στοιχείου, που, σημειωτέον, εξακολουθούσε να παραμένει η συντριπτική πλειονότητα των δύο συγκεκριμένων ακριτικών νησιών του Αιγαίου. Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο του δημοσιογράφου Καντιρτζάν στην εφημερίδα «Τερζουμάν», στο φύλλο της 21ης Ιουνίου 1966: «Ιμβρος, ήτις ευρίσκεται εις στόμιον Δαρδανελλίων,είναι μία Τουρκική Νήσος. Εν εκ των σφαλμάτων Λαϊκού Κόμματος μετά Λωζάννην απετέλεσεν η κατά έτος 1930 σύναψις της γρουσούζικης (sic!) εκείνης Εμπορικής Συμφωνίας (σ.σ.: εννοεί τη συμφωνία που καλή τη πίστει υπέγραψε ο Ε. Βενιζέλος με τον Κεμάλ στην Αγκυρα) με Ελληνας,δι΄ ης εξεχωρήθησαν προνόμια εις Ελληνας Κωνσταντινουπόλεως.Επόμενη Κυβέρνησις ηκολούθησεν ιδίαν οδόν, εκχωρήσασα ανάλογα προνόμια εις Ρωμιούς Νήσου Ιμβρου.Ανταμοιβή προνομίων τούτων υπήρξε η συνεχιζόμενη τραγωδία Κύπρου. Ρωμιοί εφόνευσαν εκεί αθώους Τουρκοπαίδας, ταλαίπωρους γυναίκας και κορασίδας, δυστυχείς γέροντας και ηρωικούς νέους και παρ΄ ολίγον θα εξετέλουν ομαδικώς 120.000 Τούρκους. Με τραγωδίαν ταύτην απεδείχθη δι΄ άλλην μίαν φοράν ότι δεν γίνεται γούνα από δέρμα χοίρου και φίλος από Ελληνα». Τορπιλίζοντας έτι περαιτέρω τη φωτιά που είχαν ανάψει τα επεισόδια σε Μανσούρα και Κόκκινα στην Κύπρο, ο αρθρογράφος έφθανε στο σημείο να κατηγορήσει επί εσχάτη προδοσία τους Ιμβρίους, οι οποίοι, απελπισμένοι από τις εις βάρος τους τουρκικές θηριωδίες, απηύθυναν έκκληση στην ελληνική κυβέρνηση να επιληφθεί της υποθέσεώς τους. «Ρωμιοί Ιμβρου, πληροφορούμεθα τώρα,έχουν εκπροσώπους εις Αθήνας.Εκεί κατήγγειλον Τουρκικήν Κυβέρνησιν εις Ελληνικήν και ζητούν από Τούρκον Υπουργόν Εξωτερικών απάντησιν εις 11 ερωτήματα.Ρωμιοί Ιμβρου όμως είναι Τούρκοι πολίται.Είθε να είχαν γκρεμισθεί εν καιρώ και να μην ήσαν. Κυβέρνησις Τούρκων αυτών πολιτών ευρίσκεται μήπως εις Αθήνας;Εάν ναι, τι δουλειά έχουν εις Ιμβρον;». Και πα ρακάτω σε άλλο σημείο: «...Ενέργεια εκπροσώπων Ρωμιών Ιμβρου αποτελεί προδοσίαν. Σκοπός των είναι σαφής. Επιθυμούν δι΄ ισχυρισμών περί καταπιέσεώς των υποκινήσουν Χριστιανικόν κόσμον κατά Τουρκίας. Σκοπεύουν, δηλαδή, προκαλέσουν νέον Κυπριακόν ζήτημα, σύνδεσίν των μεΕλλάδα» (ΑΠ 1934, Ν. Καρανδρέας, Γ. Πρόξενος από Κωνσταντινούπολη).

Από τα κείμενα δύο πολυσέλιδων εκκλήσεων της «επί τούτω εξουσιοδοτηθείσης Επιτροπής των Ιμβρίων», επικεφαλής της οποίας ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος, προς τον Πρόεδρο της Ελληνικής Κυβερνήσεως Στ. Σοφιανόπουλο, βεβαίως καμία ανάλογη πρόθεση δεν προέκυπτε. Αντιθέτως, ξεδιπλωνόταν σε όλες τις τραγικές του πτυχές το δράμα των Ιμβρίων, οι οποίοι για λόγους στοιχειώδους προστασίας τους από την περαιτέρω μήνιν των τουρκικών αρχών ζητούσαν «όπως τα υποβαλλόμενα ενυπόγραφα έγγραφα χαρακτηρισθούν ως άκρως απόρρητα και εμπιστευτικά, επιμελώς δε αποφευχθεί πάσα δημοσιότης της παρούσης ακροάσεως όσον και του παρόντος διαβήματος εν τω συνόλω του» (2 Ιουλίου 1966). Η διαρροή ωστόσο της είδησης ότι οι Ιμβριοι έγιναν δεκτοί από τον Πρόεδρο της ελληνικής κυβερνήσεως, όπως προκύπτει από τον θόρυβο που προκάλεσε η συγκεκριμένη διαρροή στα τουρκικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, παραμένει υπό έλεγχο. Η εφημερίδα «Γενί Γκαζετέ», αρχομένου του μηνός Ιουλίου 1966, εγκαινίασε σειρά δημοσιευμάτων περί Ιμβρου, «της τουρκικής νήσου με 6.000 κατοίκους και... 600 μονάς!», διά των οποίων ο συντάκτης τους Σαλίχ Ουιγκούρ επεδίδετο στην ξέφρενη συγγραφή ενός καθ΄ όλα μυθοπλαστικού σεναρίου ότι «τα εν τη νήσω 12.287 κτήρια και 29.662 οικόπεδα και αγροί αποτελούν,σύμφωνα με έξι επιθεωρητάς της Γενικής Επιθεωρήσεως Εβκαφίου, εν τω συνόλω των βακούφια του Σουλτάνου Σουλεϋμάνκαι ότι Ρωμιοί τα απέκτησαν με διαφόρους απάτας». Μάλιστα ο αρθρογράφος μιλούσε για «Ρωμιούς οίτινες έβαλον χέρι διά πλαστών εγγράφων εις περιουσίας Τούρκων, οίτινες απέθανον άκληροι», φθάνοντας στο σημείο να χαλκεύσει ακόμη και... απόβαση ελλήνων πειρατών στο νησί μετά την Επανάσταση στον Μοριά, οι οποίοι διέπραξαν σειρά εγκλημάτων, για την εξακρίβωση των οποίων «... διενεργούνται έρευναι προς ανεύρεσιν αποδεικτικών στοιχείων!» (ΑΠ 2180, 9 Ιουλίου 1966, Ν. Καρανδρέας).

Στον αντίποδα της τουρκικής αρθρογραφίας που μετέδιδε τέτοιου είδους επαίσχυντες δήθεν αποκλειστικότητες και παρά την ελεγχόμενη πρόσβαση ξένων δημοσιογράφων στο νησί, βρέθηκαν εκτενή άρθρα του αμερικανού δημοσιογράφου Μac Lure, ο οποίος δεν διέφυγε τη χλεύη των Τούρκων. Η εφημερίδα «ΑΚΙΣ», στο φύλλο της στις 9 Ιουλίου 1966 με τίτλο «Είς Αμερικανός εις Ιμβρον», έγραφε: «Πρότινος έφθασεν εις λιμένα Καλέκιοϊ (Κάστρο) Ιμβρου είς υψηλός Αμερικανός, κόμη οποίου ήτο ψιλοκομμένη ως ακριβώς εν Βιετνάμ Αμερικανών στρατιωτών». «Εις Σχοινούδιον» έγραφε η «ΑΚΙΣ» «ως αναφέρει ο Αμερικανός δημοσιογράφος, είς Ρωμηός ηλικίας 64 ετών εδήλωσεν εις αυτόν ότι όταν μισοί κοιμούνται, άλλοι μισοί κρατούν βάρδιαν. Κατά τον ανταποκριτήν του Αssociated Ρress, Ρωμηοί είναι τόσον δυστυχείς ώστε όταν ο ίδιος έφευγε από κάποιο χωρίον, γυνή τις εφώναζε “πάρτε μας μαζί σας”, άλλοι τον παρακαλούσαν “μη μας αφήνετε” και είς ανήρ εφώναξεν “ενημερώσατε περί αυτών όλον τον κόσμον”». Κατά την ίδια εφημερίδα, «οι εντυπώσεις του Αμερικανού δημοσιογράφου εδημοσιεύοντο ήδη εις πολλά μέρη του κόσμου και η ελληνική προπαγάνδα αποκτά έν ισχυρόν όπλον».

Στην πραγματικότητα, όπως απεδείχθη, κανένα όπλο δεν ήταν ισχυρό απέναντι στην τουρκική αποφασιστικότητα να «κλείσει» το κεφάλαιο της Ιμβρου βάσει ενός «αριστοτεχνικού σχεδίου μεγάλης σατανικής εφευρετικότητος», στην εφαρμογή του οποίου «ωχριούν οι μεσαιωνικοί βανδαλισμοί», όπως αναφερόταν στο υπόμνημα της Επιτροπής Ιμβρίων. Ετσι, μεταξύ θέρους 1964 και 1966, όταν το σχέδιο είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, τα μέτρα προέβλεπαν:

α) Αρχικά, με πρόσχημα ενδεχόμενη στρατιωτική αναμέτρηση με την Ελλάδα, την εγκατάσταση τάγματος στρατού με βαρύ οπλισμό σε στρατόπεδο απαλλοτριωθείσας εκτάσεως 1.000 στρεμμάτων στο Γλυκύ, με αποτέλεσμα τη διαρροή του πληθυσμού του και εν τέλει τον αφανισμό του.

β) Ως επόμενο μέτρο εφευρέθηκε η φόρμουλα ιδρύσεως αγροτικών φυλακών στο Σχοινούδι. Ολόκληρος ο κάμπος του Σχοινουδίου, εκτάσεως 40.000 στρεμμάτων, με 60.000 ελαιόδεντρα, αμπελώνες και κήπους, που στήριζε και την οικονομία του νησιού, απαλλοτριώθηκε από το υπουργείο Δικαιοσύνης, που εγκατέστησε βαρυποινίτες κακούργους στο νησί, οι οποίοι μάλιστα είχαν και άδεια... οπλοφορίας για την προστασία τους με την παιδαριώδη δικαιολογία ότι οι Ιμβριοι... τους πετούσαν πέτρες!

γ) Ξεκινάει οικοδομικός οργασμός διά της ανεγέρσεως επιβλητικών συγκροτημάτων, «άτινα ορθώνουν τον επιβλητικόν των όγκον εν τη επιδιώξει να καταστούν μνημεία εθνικής υπερηφάνειας και ρώμης». Χτίζονται λιμήν, αεροδρόμιο και οδικό δίκτυο που διασχίζει ολόκληρο το νησί. «Προς παρηγορίαν, παραπλάνησιν και όνειδος απείραχται παραμένουν μόνον αι βουνοκορφαί». Ο ασθμαίνων Ελληνισμός της Ιμβρου είχε πια πεθάνει στο νησί. «Σαν τα τρελά πουλιά», τα τρομαγμένα κομμάτια του θα αναζητήσουν άλλες, καινούργιες μα πάντα νησιωτικές πατρίδες.

Της Φωτεινής Τομαή. Η κυρία Φωτεινή Τομαή είναι προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών.

Πηγή Το Βήμα

9.8.09

 

*Η φωτό είναι από www.fhw.gr/cosmos

«Για μια χούφτα ψαράδες...»

«Για μια χούφτα ψαράδες...»

Της Ευης Χατζηανδρεου*

«Δεν θα χαλάσουμε τις σχέσεις μας με την Τουρκία για μια χούφτα ψαράδες». Η φράση αυτή ειπωμένη στα άδυτα του πρωθυπουργικού γραφείου στις αρχές της δεκαετίας του ’60, έχει στοιχειώσει τις καρδιές και το θυμικό των Ιμβρίων. Κάθε φορά που ξαναγυρίζω στο μέρος που μεγάλωσα, εκεί που έχω τις πρώτες μνήμες, κάθε φορά που βλέπω το ρημαγμένο σπίτι μας μέσα στα 20 στρέμματα κτήματος που έφυγε, απαλλοτριωμένο πραγματικά για μια χούφτα ψωμί (μια που κάθε στρέμμα κυριολεκτικά αποτιμήθηκε λιγότερο από ένα ψωμί), δεν είναι μόνο ο πόνος που με σκίζει, χειρότερο ακόμα είναι το ΓΙΑΤΙ.

Γιατί σχεδόν μισό αιώνα πια η Ελλάδα δεν διεκδικεί αυτό που δικαιούται από τις διεθνείς συνθήκες; Η Ιμβρος είχε γηγενή ελληνικό πληθυσμό στα βάθη των αιώνων προστατευμένο με προνόμια δοσμένα από τους σουλτάνους.

Υπάρχει μια διεθνής συνθήκη υπογεγραμμένη που ορίζει ρητά αυτοδιοίκηση και άλλα προνόμια που εμείς αφήσαμε να φαντάζουν σήμερα σαν ουτοπία.

Γιατί πια τόση έλλειψη αυτοπεποίθησης, αυτοσεβασμού και ναι, ηττοπάθειας στις σχέσεις μας με τους άλλους; Μήπως όλα αυτά, μαζί με τη νεοελληνική «αρετή», το δόγμα δηλαδή του «πού να μπλέκεις τώρα και να τρέχεις; Ασε καλύτερα...» μάς έφεραν στο σήμερα;

Οταν ειπώθηκε αυτή η φράση οι μόνιμοι Ελληνες κάτοικοι στην Ιμβρο ήταν 6.000 και οι αυτόχθονες Τούρκοι περίπου 600. Τώρα, μετά από ένα θαυμαστό και άριστα υλοποιημένο σχέδιο εθνικής κάθαρσης οι μόνιμοι κάτοικοι είναι οι περίπου 100 ηλικιωμένοι Ελληνες και 8.000 Τούρκοι. Ως χώρα, αφήσαμε να εκτυλιχθούν όλα χωρίς καν επιστολές τύπου... Γκρούεφσκι. Ω, ναι, είμαστε σίγουρα ευπρόσδεκτοι κάθε καλοκαίρι σαν τουρίστες στον τόπο μας. Δεν είμαι σίγουρη για πόσο ακόμη. Το νησί έχει πολυδιαφημισθεί και γίνεται τόπος διακοπών της μεσοαστικής τάξης της Τουρκίας. Οποιο οικονομικό πλεονέκτημα είχε η ετήσια επιστροφή στα πάτρια εδάφη 2.000 Ιμβρίων σταδιακά αποδυναμώνεται.

Γράφω αυτές τις σκέψεις, όχι για να διαμαρτυρηθώ για όσα έκανε η Τουρκία που προώθησε με συνέπεια το εθνικό της συμφέρον. Το πρόβλημα είναι το τι ΔΕΝ έκανε η Ελλάδα για τα δικά της συμφέροντα, και ενδεχομένως το τι συνεχίζει να μην κάνει. Στην Κωνσταντινούπολη η ίδια ιστορία, 90.000 τότε, 2.000 τώρα. Παράλληλα, στη Θράκη, στη δεκαετία του ’60 ο πληθυσμός ήταν 120.000 και τώρα 155.000 Η αμοιβαιότητα πολύ άπλα δεν υφίσταται, ούτε καν στις επισκέψεις των πολιτικών αφού Ελληνα υπουργό δεν έχει δει το νησί, πόσω δε μάλλον πρωθυπουργό!

Οι σχέσεις με την Τουρκία στα χρόνια που πέρασαν δεν χάλασαν. Αναρωτιέται κανείς εάν θα μπορούσαν να είναι πιο σταθερές, ισοδύναμες και ξεκάθαρες εάν στη διάρκεια των 45 αυτών χρόνων είχαμε σταθεί στο ύψος μας και είχαμε διεκδικήσει το δίκαιο μιας χούφτας ψαράδων...

* Η κ. Εύη Χατζηανδρέου είναι διευθύντρια Πολιτικής Υγείας του RAND Europe.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

23.9.08