Β. Ρουδομέτωφ : "Η μυθολογία της μετανάστευσης"

Εν μέσω οικονομικής κρίσης, η μετανάστευση έχει σχεδόν «διαφημιστεί» ως μια εναλλακτική προοπτική για νέους και ανέργους στην Ελλάδα. Σχόλια και συζητήσεις σε ΜΜΕ την έχουν αναφέρει ξανά και ξανά ως μια ρεαλιστική προοπτική. Υπήρξε και μια έρευνα του Παντείου Πανεπιστημίου η οποία κατεδείκνυε έντονο ενδιαφέρον μεταξύ των φοιτητών για την αναζήτηση εργασίας στο εξωτερικό. Αναμφίβολα, το σημερινό διεθνοποιημένο εργασιακό περιβάλλον, ειδικά μέσα στην Ευρώπη, ανοίγει ορισμένες τέτοιες προοπτικές.

Ωστόσο, θέλω να αμφισβητήσω αυτόν τον υπό διαμόρφωση «λαϊκό μύθο» που θέλει νέους και νέες να κινούνται εκτός Ελλάδας για το εργασιακό τους μέλλον.

Ναι, για μερικούς ίσως να είναι μια λύση. Δεν πιστεύω όμως ότι κάτι τέτοιο αποτελεί μια βιώσιμη στρατηγική εξόδου από την κρίση και τα προβλήματά της, τουλάχιστον για την πλειοψηφία των νέων ανθρώπων. Στο παρελθόν είναι αλήθεια βέβαια ότι οι Ελληνες μετανάστευσαν ομαδικά σε πολλές χώρες του κόσμου. Ολοι μας γνωρίζουμε από τα μαθητικά μας χρόνια τις ιστορίες για τις περίφημες ελληνικές παροικίες της Ανατολικής Μεσογείου και της Δυτικής Ευρώπης. Αυτές οι μετακινήσεις όμως είχαν γίνει σε παλαιότερες ιστορικές περιόδους όπου οι περιορισμοί στην μετακίνηση πληθυσμών δεν είχαν λάβει τη μορφή που έλαβαν από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά.

Για παράδειγμα, ο κρατικός έλεγχος διαβατηρίων δεν υπήρχε μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Η συστηματική κρατική πολιτική για τη ρύθμιση της μετανάστευσης ήταν μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα ανύπαρκτη για τα περισσότερα κράτη. Σήμερα όμως ζούμε σε ένα περιβάλλον όπου τα περισσότερα κράτη προσπαθούν να ελέγξουν τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό τις μεταναστευτικές ροές που κατευθύνονται προς αυτά. Και, για να μην το ξεχάσουμε, ανάμεσα σε αυτά τα κράτη είναι και η Ελλάδα.

Για να κάνουμε μια αναφορά σε μια περίοδο συγκρίσιμη με τη δική μας πρέπει να κοιτάξουμε την περίπτωση της μεταπολεμικής μετανάστευσης από την Ελλάδα. Σε αυτήν την περίοδο οι σημαντικότερες μεταναστευτικές ροές κατευθύνθηκαν από την Ελλάδα προς την τότε Δυτική Γερμανία και τους υπερπόντιους προορισμούς της Αυστραλίας, του Καναδά και των ΗΠΑ.

Η μετακίνηση αυτή όντως προσέφερε πολλά στην οικονομική ανάκαμψη της μεταπολεμικής Ελλάδας. Ομως, οφείλονταν στο γεγονός ότι οι οικονομίες αυτές είχαν τότε έντονες ανάγκες για εργατικά χέρια, καθώς αναπτύσσονταν με ταχύτατους ρυθμούς. Η μεταπολεμική περίοδος, τουλάχιστον μέχρι το πετρελαϊκό κραχ του 1973, υπήρξε μια μεγάλη περίοδος οικονομικής ανάπτυξης για αυτές τις οικονομίες. Αυτός είναι και ο λόγος που οι Ελληνες μπόρεσαν να μεταναστεύσουν προς αυτούς τους προορισμούς.

Σήμερα βιώνουμε μια εντελώς διαφορετική κατάσταση. Η κρίση είναι παντού, τόσο σε Δυτική Ευρώπη όσο και σε Βόρειο Αμερική. Οι εθνικές αγορές εργασίας σε αυτές τις χώρες έχουν σημαντικά προβλήματα. Το φάσμα της ανεργίας είναι μια πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες νοικοκυριά τόσο σε Δυτική Ευρώπη όσο και σε Βόρειο Αμερική. Επομένως, η αντικειμενική δυνατότητα για την απορρόφηση νέων μεταναστών είναι πολύ περιορισμένη.

Τα τελευταία χρόνια οι μεταναστευτικές ροές προς αυτές τις χώρες έχουν μειωθεί και έχει υπάρξει και η αντίθετη τάση, δηλαδή να επιστρέφουν οι μετανάστες που βρισκόντουσαν σε αυτές τις χώρες πίσω στις πατρίδες τους ακριβώς γιατί η αγορά εργασίας δεν μπορεί να τους στηρίξει οικονομικά.

Ανάλογο φαινόμενο έχει παρατηρηθεί και στην Ελλάδα με τους μετανάστες από την Αλβανία και άλλες γειτονικές χώρες.

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι η μετανάστευση δεν αποτελεί μια κάποια προοπτική για ορισμένους Ελληνες. Η ύπαρξη οικογενειακών δεσμών με μετανάστες εγκαταστημένους σε άλλες χώρες δίνει τη δυνατότητα μετακίνησης με την προοπτική ότι οι μετακινούμενοι θα απασχοληθούν σε οικογενειακές επιχειρήσεις άλλων ομογενών. Αυτή είναι μια από τις κλασικές μεθόδους μετανάστευσης. Επίσης, όσοι διαθέτουν τις αναγκαίες δεξιότητες όπως π.χ. η γνώση μιας ευρωπαϊκής γλώσσας, μπορούν να διερευνήσουν τις πιθανότητες στο πλαίσιο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας.

Ομως, η μετανάστευση δεν πρέπει, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, να θεωρείται ως μια κεντρική επιλογή για την πλειοψηφία των ανέργων στην Ελλάδα. Αυτό μπορεί να αλλάξει μόνον εάν υπάρξει ανάκαμψη στην παγκόσμια οικονομία και αυξημένη ζήτηση σε άλλες χώρες. Προς το παρόν, όμως, το μέλλον της ελληνικής οικονομίας και η κατάσταση στην αγορά εργασίας της Ελλάδας εξαρτώνται από ό,τι πρόκειται να γίνει ή να μη γίνει μέσα στην Ελλάδα.

Του Βίκτωρα Ρουδομέτωφ (* Ο Βίκτωρ Ρουδομέτωφ είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου)

Πηγή Καθημερινή

31.12.2010

ΠΕΓΚΥ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ «Για το κράτος οι γκαλερί είναι το ίδιο με τα κρεοπωλεία»

Αντιπαθεί τον όρο «γκαλερίστα» αλλά παραδέχεται ότι η ενασχόλησή της με την τέχνη τής άλλαξε τη ζωή. Η γυναίκα που σφράγισε για τέσσερις δεκαετίες την εικαστική ζωή της Αθήνας μιλάει για τη δουλειά της και την οικονομική κρίση, για το χθες, το σήμερα και το αύριο

«Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να με παρουσιάσεις ως μια γυναίκα χαμηλών τόνων» μου επαναλαμβάνει η Πέγκυ Ζουμπουλάκη καθ΄ όλη τη διάρκεια της κουβέντας μας. Ευθύς εξαρχής μου ξεκαθαρίζει ότι αντιπαθεί τις μεγαλοστομίες, όπως άλλωστε και τη λέξη «γκαλερίστα». Παρ΄ όλα αυτά, από το 1966 κιόλας, όταν από κοινού με τον σύζυγό της Τάσο άνοιξαν την πρώτη τους γκαλερί στην οδό Κριεζώτου, αλλά κυρίως από το 1973, οπότε επέκτειναν τις δραστηριότητές τους στην πλατεία Κολωνακίου, η Γκαλερί Ζουμπουλάκη κατάφερε όχι μόνο να ταράξει τα νερά της αθηναϊκής καλλιτεχνικής ζωής αλλά και να διεκδικεί σταθερά σημαντική θέση σε ένα τοπίο το οποίο στο μεσοδιάστημα έχει διαφοροποιηθεί εντυπωσιακά.

Η συνάντησή μας έγινε παραμονές Χριστουγέννων, μια ημέρα «χαώδη» για την Αθήνα λόγω απεργίας στα μέσα μαζικής μεταφοράς και διαφόρων συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας στο κέντρο, σε γνωστό «στέκι» της οδού Βαλαωρίτου. Ηταν γύρω στις τρεις το μεσημέρι όταν άνοιξα το κασετόφωνο. Και όταν πια το έκλεισα έξω είχε σκοτεινιάσει για τα καλά. Στο διάστημα που μεσολάβησε η Πέγκυ Ζουμπουλάκη μίλησε με άνεση για όλα: για την τέχνη και την κοινωνία, για τα παιδιά της και τα εγγόνια της, για το χθες, το σήμερα και το αύριο. Αυτό το τελευταίο, μάλιστα, το «μπλέξιμο του χρόνου», όπως η ίδια το χαρακτηρίζει, είναι ό,τι την ενδιαφέρει περισσότερο από ΄δώ και στο εξής. «Φυσικά και κάνω επαγγελματικά σχέδια για το μέλλον» μου είπε λίγο προτού χωρίσουμε. «Τι άλλο να κάνω, δηλαδή; Να κάθομαι σπίτι μου να ρίχνω πασιέντσες;».

- Κυρία Ζουμπουλάκη,όταν ανοίξατε την πρώτη σας γκαλερί, το 1966,ποιο ήταν το κίνητρό σας; Να ανταποκριθείτε σε μια ανάγκη της εποχής ή να καλύψετε μια δική σας επιθυμία;

«Ανέκαθεν αγαπούσα την τέχνη. Μου άρεσε το θέατρο, ο κινηματογράφος, τα εικαστικά. Κάθε φορά που ταξίδευα δε, και μιλάμε για μια εποχή που τα ταξίδια δεν ήταν τόσο εύκολα όσο σήμερα, δεν παρέλειπα να επισκεφθώ τα μουσεία. Ετυχε όμως να παντρευτώ και έναν άνθρωπο ο οποίος είχε ζήσει κυριολεκτικά μέσα στην τέχνη. Μαζί ανοίξαμε την γκαλερί από μεράκι. Ακούω τώρα με την κρίση ότι οι τιμές ανέβηκαν ή κατέβηκαν. Αυτά με αφήνουν αδιάφορη».

- Δηλαδή,δεν τα παρακολουθείτε;

«Τα παρακολουθώ από εμπορικής πλευράς. Αλλού θέλω να καταλήξω όμως. Εμείς, όταν ανοίξαμε τη δεύτερη γκαλερί στο Κολωνάκι το ΄73, η οποία ήταν και ο πρώτος χώρος στην Αθήνα όπου ο καλλιτέχνης μπορούσε να δείξει το έργο του σε ευρύτερη κλίμακα, την εγκαινιάσαμε με τον γλύπτη Τάκι χωρίς ποτέ να σκεφτούμε αν θα βγάλουμε χρήματα. Το κάναμε με αγάπη, με πάθος πραγματικό και, να πω και την αλήθεια, μπήκαμε μέσα οικονομικά. Τότε κανείς εδώ δεν θα αγόραζε Τάκι, δυο-τρεις ήταν όλοι κι όλοι οι συλλέκτες που τον γνώριζαν στην Ελλάδα. Για να κάνουμε την έκθεση του Πικάσο δεν μπορείς να φανταστείς τι θυσίες χρειάστηκαν. Οσο για τη συνεργασία με τον Ιόλα, έγινε με τις δικές του γνωριμίες αλλά με δικά μας χρήματα. Αναγκαστήκαμε να κάνουμε και πράγματα που δεν θέλαμε προκειμένου να μπορέσουμε να κάνουμε κάποια άλλα τα οποία επιθυμούσαμε πολύ».

- Ολο αυτό το κοσμοπολίτικο κλίμα που περιγράφετε πώς το δέχθηκε η Αθήνα εκείνης της εποχής; «Α, με διάφορους τρόπους. Κατ΄ αρχάς είχαμε μεγάλη προσέλευση κόσμου. Αν ρίξεις όμως μια ματιά στα βιβλία σχολίων που διατηρούσαμε τότε, θα καταλάβεις τη διαφορά με το σήμερα. Διάβαζες, ας πούμε, ένα σχόλιο για τον Τάκι που έλεγε: “Τι αηδίες είν΄ αυτές;Τέτοια κάνει και το παιδί μου”. ΄Η για τον Πικάσο: “Ο γιος μου κάνει καλύτερα”. Ανοησίες, δηλαδή, αδιανόητες στην εποχή μας».

- Ολα αυτά σάς αποθάρρυναν; «Οχι βέβαια, ίσα ίσα που τα αντιμετωπίζαμε με χιούμορ. Και να σου πω την αλήθεια, δεν μετανιώνω στιγμή. Πήρα τεράστια ικανοποίηση, άλλαξε η ίδια η ζωή μου. Ηρθε πολύς κόσμος, σχολεία... Και τώρα να ξανάρχιζα, πάλι τα ίδια θα έκανα. Η κόρη μου, η Δάφνη, στην οποία πλέον ανήκει η γκαλερί στο Κολωνάκι, πραγματικά αρχίζει από την αρχή. Την ενδιαφέρει να δείξει μια νέα γενιά καλλιτεχνών. Με ρίσκο, με καλές κριτικές, με κακές κριτικές. Η εποχή έχει αλλάξει βεβαίως. Τώρα, ας πούμε, μπορεί κανείς να αγοράσει και από το εξωτερικό, αλλά πιστεύω πως θα τα καταφέρει».

- Μπορεί κανείς να κάνει λόγο για εγχώρια αγορά τέχνης; Και αν ναι, πόσο μεγάλη είναι αυτή;

«Αν την εντάξει κάποιος σε διε θνές επίπεδο, είναι βεβαίως μικρή. Σε αυτό έχει ευθύνες και το κράτος το οποίο πιστεύω πως έχει αργήσει πολύ. Να σκεφτεί κανείς ότι δεν έχουμε μουσείο σύγχρονης τέχνης. Οσο για τις γκαλερί, ουδέποτε ενδιαφέρθηκε. Τις έχει κατατάξει στα εμπορικά καταστήματα. Είτε έχεις γκαλερί είτε μπουτίκ είτε κρεοπωλείο, για το ελληνικό κράτος είσαι το ίδιο. Παρ΄ όλα αυτά, για τα εγχώρια δεδομένα η αγορά της τέχνης είναι ισχυρή. Πρέπει όμως να κάνει κανείς τον διαχωρισμό ανάμεσα στον συλλέκτη και στον απλό αγοραστή. Ο δεύτερος έχει απλώς χρήματα και αναζητεί τρόπους να τα ξοδέψει, να γεμίσει τους τοίχους του και να ανέλθει κοινωνικά. Ο πρώτος θα ρωτήσει, θα μάθει, θα μπει στο Ιnternet, θα ταξιδέψει, θα συγκρίνει, θα προσπαθήσει να διευρύνει τις γνώσεις του, θα αναπτύξει σχέση έρωτα και πάθους με το έργο. Τεράστια διαφορά».

- Υστερα από τόσα χρόνια αισθάνεστε κατεστημένο;

«Τι να πω... Μου λένε ότι είμαι κατεστημένο. Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Οτι ανήκω στο σύστημα; Οτι το εκπροσωπώ; Δεν νομίζω. Αντιθέτως, χωρίς να μου αρέσουν τα μεγάλα λόγια, αισθάνομαι ότι αυτό που έκανα ήταν τόλμημα για την εποχή και είχε μεγάλο ρίσκο. Η λέξη κατεστημένο δεν με εκφράζει. Αυτό που κάνω είναι να ξυπνώ καθημερινά στις επτά το πρωί, να ετοιμάζω το πρόγραμμά μου, να πηγαίνω στην γκαλερί και να εργάζομαι πολλές ώρες. Αν αυτό είναι κατεστημένο, τότε, ναι, το δέχομαι». - Εξουσία νιώσατε ποτέ ότι ασκείτε; ότι,δηλαδή,ανεβάζετε και κατεβάζετε καλλιτέχνες;

«Και αυτό μου το έχουν πει. Τι σημαίνει, όμως; Ενας καλλιτέχνης, αν δεν είναι καλός, μπορεί να προχωρήσει; Υπάρχει ημερομηνία λήξεως. Αυτό που ξέρω είναι ότι δουλεύω με το ένστικτο και την εμπειρία μου. Στη δουλειά μου σε ορισμένα πράγματα πέτυχα και υπάρχουν και άλλα στα οποία απέτυχα. Μπορεί όμως να φταίω κι εγώ».

- Δηλαδή; «Απέτυχα να κάνω με τη γενιά του ΄60 αυτό που κατάφερε η γενιά του ΄30. Να φτιάξω, δηλαδή, ένα συμπαγές γκρουπ καλλιτεχνών με το οποίο να συνεργάζομαι σταθερά. Η γενιά του ΄60 διαλύθηκε. Δεν είναι όμως πάντα εύκολη η συνεργασία γκαλερίστα- καλλιτέχνη. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου μετά την πρώτη επιτυχία ο καλλιτέχνης αγνοεί τη συμβολή της γκαλερί. Παρ΄ όλα αυτά, υπάρχουν καλλιτέχνες για τους οποίους διατηρώ μέσα μου μεγάλη αγάπη και εκτίμηση αναφορικά με τους ίδιους ως προσωπικότητες, τη δουλειά τους και τα χρόνια της συνεργασίας μας, έστω και αν αργότερα πήραν άλλους δρόμους. Θέλω να πιστεύω μάλιστα ότι από τη δεκαετία του ΄60 που ανοίξαμε ως την εποχή της εμπορευματοποίησης έδειξα την καλύτερη δουλειά τους».

- Κατά τη γνώμη σας,πότε ήρθε αυτή η εμπορευματοποίηση;

«Τότε που οι καλλιτέχνες άρχισαν να κάνουν έργα για να ικανοποιήσουν τον πελάτη και όχι για να εκφράσουν αυτό που έχουν μέσα τους. Εγιναν δημοσιοσχεσίτες, κοσμικοί... Χρονικά θα το τοποθετούσα γύρω στη δεκαετία του ΄80».

- Για να φύγουμε λίγο από τα καλλιτεχνικά...Είστε 45 χρόνια στο κέντρο της Αθήνας.Πόσο έχει αλλάξει η πόλη όλα αυτά τα χρόνια; Το Κολωνάκι,π.χ.,σε τι έχει διαφοροποιηθεί;

«Δεν μου αρέσει να μιλώ για το παρελθόν. Δεν θέλω να πω: “Α! Το Κολωνάκι τότε ήταν αλλιώς, σήμερα έχει αλλάξει”. Υπάρχει, βεβαίως, μια παρακμή της περιοχής. Αλλά δεν θα σταματούσα εκεί. Προσωπικά βλέπω μια υποβάθμιση ολόκληρης της Αθήνας. Το Κολωνάκι με βολεύει για έναν λόγο: είναι κέντρο και μπορώ να πάω παντού είτε με τα πόδια είτε με το μετρό. Το αυτοκίνητο το έχω σχεδόν καταργήσει».

- Για την κρίση την οποία συζητούμε όλοι αυτόν τον καιρό τι λέτε; Είναι οικονομική μόνο ή ευρύτερη;

«Σαφώς υπάρχει μεγάλη οικονομική κρίση και πολύ φοβάμαι ότι θα δούμε χειρότερα. Τι να γίνει; Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με λιγότερα. Και όλη αυτή όμως η επίπλαστη ευημερία, το πλαστικό χρήμα με το οποίο ζήσαμε τόσα χρόνια, ήταν και κάπως παρανοϊκό. Σου ΄ρχόταν τρέλα. Εβλεπες ανθρώπους στολισμένους σαν χριστουγεννιάτικα δέντρα· ένα είδος καταναλωτισμού, δηλαδή, το οποίο υπερέβαινε τα όρια και αυτής ακόμη της υπερβολής. Το να ζει κανείς πιο συντηρητικά το βρίσκω περισσότερο φυσιολογικό».

- Πιστεύετε ότι τώρα την κρίση την πληρώνει όποιος φταίει;

«Δυστυχώς πληρώνουν αυτοί που δεν φταίνε. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι είναι τα μεγάλα θύματα της ψεύτικης χλιδής με την οποία ζήσαμε ως κοινωνία όλα αυτά τα χρόνια ώσπου το πράγμα άλλαξε βίαια. Οσο για το ποιος φταίει, είναι άλλο ζήτημα. Ως τώρα δεν έχουμε ακούσει κάποιο όνομα συγκεκριμένο. Κάθε φορά που ακούμε ένα την επομένη ως διά μαγείας σβήνεται, εξαφανίζεται».

«ΜΟΝΟ ΜΕ ΤΑ ΓΗΡΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΩ»

«Διάβαζες, ας πούμε,ένα σχόλιο για τον Τάκι που έλεγε: “Τι αηδίες είν΄ αυτές; Τέτοια κάνει και το παιδί μου”» θυμάται η Πέγκυ Ζουμπουλάκη από την πρώτη της έκθεση στο Κολωνάκι το 1973

- Για τους νέους,οι οποίοι εμφανίζονται σε μεγάλο ποσοστό να θέλουν να φύγουν από τη χώρα, τι λέτε;
«Θα ήθελα να μπορούν να μείνουν.Τους καταλαβαίνω όμως.Να μείνουν να κάνουν τι; Το ίδιο λέω και για αυτούς που έχουν φύγει και τώρα θέλουν να επιστρέψουν. Να γυρίσουν να κάνουν τι;».

- Δεν είστε,δηλαδή,αισιόδοξη. «Αισιόδοξη είμαι εκ φύσεως και έχω και μια αίσθηση του χιούμορ η οποία αισθάνομαι ότι με προστατεύει.Και όλα αυτά που λέμε τώρα τα καταγράφω αλλά δεν με επηρεάζουν.Θα με πείραζε,π.χ., αν χρωστούσα,αλλά ευτυχώς δεν μου συμβαίνει.Στη ζωή μου έχω μάθει να μη ζητάω,να μη χρωστάω και να μη συμβιβάζομαι.Ετσι αισθάνομαι μια ελευθερία μέσα μου. Μόνο με τα γηρατειά και τον θάνατο μπορώ να συμβιβαστώ αλλά και αυτό το τελευταίο δεν το έχω ακόμη καταφέρει.Το ψάχνω».

«Ο Γκίκας είχε τα ωραιότερα χέρια»

«Η γκαλερί της Κριεζώτου ήταν δίπλα στο περίφημο σπίτι του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Μια-δυο φορές την εβδομάδα, λοιπόν, μου τηλεφωνούσε και μου έλεγε:“Ελα να πιούμε ένα ουζάκι”.Πήγαινα στο ατελιέ του που ήταν πραγματικό αριστούργημα και πότε μου πρόσφερε ένα εξαιρετικό χαβιάρι με βότκα,πότε ένα απλό ουζάκι με ελιές. Ο Γκίκας ήταν πραγματικός άρχοντας.Τον θυμάμαι μοσχομυριστό,με κάτι ρόμπες ολομέταξες και αυτά τα θαυμάσια χέρια που ωραιότερα δεν έχω δει στη ζωή μου.Είχε άλλου είδους κουλτούρα, πιο ανατολίτικη και κοσμογυρισμένη. Ηταν και αυτός πολύ γοητευτικός όταν ήθελε. Αγαπούσε ιδιαίτερα τον Τάσο,τον άνδρα μου.Τον θυμάμαι στην κηδεία του με την Μπάρμπαρα,τη γυναίκα του,η οποία κρατούσε ένα τεράστιο μπουκέτο με μοβ πασχαλιές».

«Ο Τσαρούχης σού γέμιζε τις μπαταρίες»

«Σπουδαία προσωπικότητα ο Γιάννης Τσαούχης.Τον γνώριζα από την εποχή που ανοίξαμε την γκαλερί. Ωστόσο, από τότε που πέθανε ο άνδρας μου έτυχε να βρεθώ πιο κοντά του.Βγαίναμε συχνά τα βράδια με τη στενή του παρέα και μπορώ να πω ότι ήταν από τις εμπειρίες ζωής που μου έχουν μείνει αξέχαστες.Μετά τον θάνατο του άνδρα μου πολλοί ήταν εκείνοι οι οποίοι περίμεναν να δουν πώς θα τα καταφέρω με την γκαλερί.Ο Τσαρούχης,ο Μόραλης και ο Φασιανόςήταν αυτοί που με στήριξαν πολύ.O Τσαρούχης,μάλιστα,λίγο προτού πεθάνει μου έγραψε κάπου με τρεμάμενο χέρι:“Πέγκυ,νίκησες” . Ηταν από τους λίγους πνευματικά καλλιεργημένους καλλιτέχνες,με χιούμορ ανεξάντλητο,καυστικό και σοφό. Ως τις τελευταίες ημέρες της ζωής του καθόσουν δίπλα του και αισθανόσουν ότι γέμιζες εσύ τις μπαταρίες σου,όχι ότι άδειαζαν οι δικές του».

«Ο Μόραλης γοήτευε τις γυναίκες και τις αγαπούσε ουσιαστικά»

«Ο Γιάννης Μόραλης ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες της γενιάς του.Με έχει συγκινήσει αφάνταστα και,παρά το ότι “έφυγε” στα 94 του χρόνια,η απώλειά του είναι πραγματικά τεράστια.Είχαμε μια συνεργασία άψογη επί 45 ολόκληρα χρόνια και κρατώ ως παρακαταθήκη ανεκτίμητη τις 200 και πλέον μαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις του τις οποίες μου εμπιστεύτηκε.Εκεί πραγματικά τα λέει όλα. Ο Μόραλης,βεβαίως,είχε την οικογένειά του,αδέλφια,ανίψια...Εξίσου οικογένειά του,όμως,ήταν όλη η οικογένεια Ζουμπουλάκη και η γκαλερί,την οποία επισκεπτόταν καθημερινά,ήταν η πνευματική του οικογένεια.Ο καθημερινός του περίπατος άρχιζε από την γκαλερί και συνεχιζόταν στο μαγαζί της καταπληκτικής φίλης κεραμίστριας Ελένης Βερναρδάκη,στην οποία είχε εμπιστευθεί το σύνολο της εκτέλεσης του κεραμικού του έργου,για να καταλήξει,έπειτα από μια μικρή στάση στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Ικαρος, στο εστιατόριο του Φιλίππου,που ήταν, όπως έλεγε,η “τραπεζαρία” του.Εκεί τρώγαμε,μαζί με φίλους και μαθητές, πολύ συχνά.

Ηταν λιτοδίαιτος,απλός,και δεν τον επηρέαζε η δόξα και το χρήμα.Γοήτευε τις γυναίκες και τις αγαπούσε ουσιαστικά.Αλλωστε,όλο του το έργο είναι ερωτικό.Τις ερωτευόταν,τις περιποιούνταν,αλλά και κάθε γυναίκα που δεν είχε σχέση μαζί του τη σεβόταν βαθιά. Ολο του έργο του υμνεί τη γυναίκα και τον έρωτα.Η μεγάλη του αγάπη ήταν ο γιος του Κωνσταντίνος,για τον οποίο μιλάει πολύ συχνά στις συνεντεύξεις τις οποίες εμπιστεύθηκε σε εμένα και στα παιδιά μου».

Της Ισμας Τουλάτου
Πηγή Το Βήμα
31.12.2010

Φ. Τσαλίκογλου : Η επινόηση της ελπίδας

Ετος 2010. Αυτοκτονίες, χρήσεις ουσιών, εξαρτήσεις κάθε λογής, καταθλίψεις. Δεν είναι να απορείς. Η απώλεια της ελπίδας στην Ελλάδα του ΔΝΤ είναι ο μέγας υπονομευτής της υγείας. Η ενοχοποίηση ένας επιπλέον επιβαρυντικός μηχανισμός. «Μη μιλάς, φταις, τώρα θα πληρώσεις, άλλωστε υπάρχουν και χειρότερα». Είναι σαν τον άρρωστο που μαθαίνει ότι έχει λίγους μόνο μήνες ζωής. Μουδιάζει. Η σκέψη και το συναίσθημα παγώνουν. «Δεν είναι δυνατόν» λέει. Εχει να διαλέξει ανάμεσα σε δύο εκδοχές. Η μία: Να υποδυθεί τον νεκρό. Πριν την ώρα του. Ακυρωμένος από τον φόβο είναι ήδη σαν νεκρός. Αδρανής, βυθίζεται στο πένθος του επικείμενου θανάτου του. Μια ιδιαίτερα αρεστή στους κρατούντες εκδοχή.

Η άλλη εκδοχή: Βίαιη εκδραμάτιση και τυφλή βία. Ξέσπασμα. Ο μελλοθάνατος τινάζει στον αέρα την όποια τάξη και ισορροπία είχε καταφέρει να έχει. Προς τι η ευρυθμία; Η τάξη και η ισορροπία έχουν ανάγκη από ένα μέλλον. Αλλιώς απονομιμοποιούνται.

Σκέψου πόσο εύκολα σήμερα μπορεί κάποιος να παγιδευτεί ανάμεσα στα δύο αυτά σενάρια. Και στα δύο η ζωή χάνει τα δίκια της. Και στα δύο κερδίζει ο τρόμος.

Η ανημποριά εκτρέφει αυτόν τον τρόμο. Η αίσθηση ότι το παιχνίδι είναι παγιδευμένο, η τράπουλα σημαδεμένη και όλοι οι δρόμοι κλειστοί. Η ευχή μου για το 2011: Στον «Μύθο του Σίσυφου» ο Καμύ τελειώνει λέγοντας «Θα πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο». Θα τον παραφράσω: «Θα πρέπει να φανταστούμε ότι υπάρχει ελπίδα».

Αλλωστε η ιστορία αρέσκεται στις εκπλήξεις. Στο μη αναμενόμενο. Θα πρέπει να φανταστούμε το στοιχείο της έκπληξης που θα ανατρέψει όλα τα δεδομένα. Υπάρχει

Πίνακες και παλιά αντικείμενα στην αγορά στο Μοναστηράκι. Στην Ελλάδα του ΔΝΤ το στοίχημα είναι να μην αφήσεις την ελπίδα να εκπνεύσει

ένα καταφύγιο ενάντια στον θάνατο. Να μην αφήσεις την ελπίδα να εκπνεύσει. Το δικαίωμα τελικά στην ελπίδα δεν εκχωρείται. Δεν χαρίζεται. Δεν εκποιείται. Με σύμμαχο την αγρύπνια της σκέψης το δικαίωμα το διεκδικείς από αυτούς που το αρνούνται. Ο καθένας μόνος ή ενταγμένος μέσα σε καινούργιες κοινότητες που δεν έχουν ακόμα προλάβει ούτε να φθαρούν ας επινοήσει την ελπίδα.
Σε πείσμα όλων των καιρών, σε πείσμα όλων των καταστάσεων.
Αυτή είναι η ευχή μου τελικά για το 2011.
Η επινόηση και η διεκδίκηση της ελπίδας. Είναι δυνατόν; Ναι, είναι δυνατόν. «Κι αν δεν μπορέσω να κινήσω τις ουράνιες δυνάμεις, θα κινήσω τον Αχέροντα».
 
Της Φωτεινής Τσαλίκογλου (συγγραφέας, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο).

Τατσόπουλος : Δεν τα φάγαμε μαζί

Οσο και αν σήμερα πια ακούγεται αξιοπερίεργο, πάντοτε εκτιμούσα τον Θεόδωρο Πάγκαλο. Σε ένα κοινοβούλιο συντεταγμένων λόχων που μυρίζουν φορμόλη, η φωνή ενός ανθρώπου, ικανού ανά πάσα στιγμή να κλωτσήσει την καρδάρα με το γάλα, ηχεί αν μη τι άλλο θαρραλέα. Ακόμη και στην υπόθεση Οτσαλάν, που κόστισε στον ίδιον την καρέκλα του στο υπουργείο Εξωτερικών και ουσιαστικά άνοιξε τον δρόμο στον Γιώργο Παπανδρέου για να πάρει κατόπιν το δαχτυλίδι, πίστευα ότι ο Θεόδωρος έπραξε το σωστό και μας προφύλαξε από οδυνηρές εθνικές περιπέτειες. Εκείνες τις ημέρες του 1999 πολλοί θεώρησαν ότι ο Πάγκαλος αυτοκτόνησε. Ευτυχώς διαψεύστηκαν. Είχα γράψει τότε πως ένα κοινοβούλιο χωρίς Πάγκαλους θα είχε «τη φινέτσα του Πρώτου Νεκροταφείου». Και όμως. Από τα χείλη αυτού του πολιτικού άνδρα άκουσα φέτος την πιο δημαγωγική, την πιο εξοργιστική και εν τέλει την πιο διεστραμμένα αναληθή δήλωση: «Μαζί τα φάγαμε». Μια δήλωση που θα τον συνοδεύει χλευαστικά για χρόνια, αλλά- πράγμα χειρότερο- θα δηλητηριάζει μόνιμα τη σχέση πολιτικών και πολιτών, αφήνοντας τους πρώτους ακάλυπτους στην μήνιν των δευτέρων. Οπως κάθε δήλωση που φιλοδοξεί να στρεβλώσει την πραγματικότητα, έτσι και αυτή εμπεριέχει κάποια σπέρματα αλήθειας: η διόγκωση και η διαφθορά του δημόσιου τομέα επί δεκαετίες, όποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα και αν βρισκόταν στην εξουσία, έδωσε όντως την ευκαιρία σε χιλιάδες συμπολίτες μας να απλώσουν το χέρι τους στο βάζο με τη μαρμελάδα. Ωστόσο, ασυγκρίτως περισσότεροι μισθοσυντήρητοι, που δεν πήραν ποτέ πρόσκληση για το πάρτι, έχουν κάθε λόγο να αντιδρούν σε αυτό το ισοπεδωτικό σύνδρομο συλλογικής ενοχής, τη φόρμουλα που εξομοιώνει τον φοροφυγά των 10 εκατομμυρίων ευρώ με τον φτωχοδιάβολο που κατάφερε- αν κατάφερε- να διορίσει τον ανιψιό του ως κλητήρα. Στο τέλος της ημέρας, αυτή η κατάφωρα άδικη δήλωση δεν χρησιμεύει παρά σαν απαλλακτικό βούλευμα των δυνατών και λίπασμα οργής των αδυνάτων. Ο Θεόδωρος φέτος έσπειρε ανέμους. Θα θερίσει θύελλες.

Του Π.Τατσόπουλου, συγγραφέα 
Πηγή Το Βήμα
2.1.2011

Πάγκαλος : "Προσλαμβάναμε για να πάρουμε ψήφους"

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΑΝΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΟΣ ούτε ισόβιος» λέει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κ. Θ.Πάγκαλοςόταν ερωτάται αν θα πολιτευθεί και πάλι με σταυρό. Ορισμένοι, όπως τονίζει, δεν βλέπουν ότι έρχεται το τέλος, χαρακτηρίζει αφιλοσόφητους όσους δεν το βλέπουν, αλλά δεν έχει καμία διάθεση να αλλάξει εκλογική περιφέρεια. Το κόμμα θα αποφασίσει. Επιμένει στην ορθότητα της φράσης του ότι «μαζί φάγαμε τα λεφτά αλλά μέσα στο πλαίσιο ενός φαύλου συστήματος πολιτικής με αθρόους διορισμούς στο Δημόσιο» . Επιτίθεται με σφοδρότητα στη ΝΔ και στον κ. Σαμαρά λέγοντας ότι με την πολιτική που ακολουθούν «θα καθήσει για καμιά 20ετία το ΠαΣοΚ στην εξουσία». Στρέφεται εναντίον του κ. Αλ. Τσίπρα και του «συγκροτήματός» του, όπως το ονομάζει, λέγοντας ότι κάνει παρέα με τρομοκρατικές ομάδες, ενώ θεωρεί μόνο τον ΛΑΟΣ αξιόπιστο συνομιλητή της κυβέρνησης.

- Επιμένετε, μετά τον σάλο που δημιουργήθηκε, στη φράση σας «μαζί φάγαμε τα λεφτά»; Μήπως το μετανιώσατε, μήπως δεν έπρεπε να το πείτε;

«Κατ΄ αρχάς η φράση μου δεν ήταν “όλοι φάγαμε τα λεφτά”». 

- «Μαζί φάγαμε τα λεφτά»ήταν η φράση. «Οχι, δεν είναι αυτή η φράση μου καθόλου. Είναι “μαζί φάγαμε τα λεφτά μέσα στο πλαίσιο ενός φαύλου συστήματος πολιτικής πελατείας με αθρόους διορισμούς στο Δημόσιο”. Αυτή είναι. Τελεία. Αλλά ορισμένοι δημοσιογράφοι δεν είναι σε θέση ούτε ως την τελεία να πάνε. Στη φράση αυτή επιμένω, κατά λέξη βεβαίως. Ποιο νομίζετε ότι είναι το πρόβλημα σε αυτή τη φράση;».

- Μήπως ο υπερπληθωρισμός στον δημόσιο τομέα; «Επεσε έξω το Δημόσιο. Το 75% των δαπανών του Δημοσίου είναι οι μισθοί και οι συντάξεις. Δανειστήκαμε για να πληρώνουμε μισθούς και συντάξεις σε υπαλλήλους που προσλαμβάναμε απλώς και μόνο για να πάρουμε την ψήφο τους. Τώρα μου λένε διάφοροι “και αυτός ο ανθρωπάκος ήθελε μια δουλειά γιατί πεινούσε”. Μα, καλά, ο άλλος ανθρωπάκος, που και αυτός πεινούσε και δεν είχε ξάδελφο ή δεν ήταν του κυβερνώντος κόμματος, αυτός δεν έπρεπε να μπορέσει ισότιμα να διεκδικήσει αυτή τη θεσούλα; Ετσι αυτή είναι η απάντησή μου. Τα άλλα όλα είναι εκ του πονηρού, αναβιώνουν ένα κλίμα φαυλότητας το οποίο υπερκαλύπτει τα πάντα. Αλλά μας τρομάζουν η αλήθεια, η αντικειμενικότητα, η αξιοκρατία. Να περάσουν οι αξιότεροι στο Δημόσιο, να γίνει και η ζωή όλων μας πιο εύκολη. Οταν στο Δημόσιο βάζεις τον κοπρίτη επειδή σε ψηφίζει η οικογένειά του και παίρνεις πολλούς σταυρούς, ε, τότε ο κοπρίτης θα μείνει κοπρίτης σε όλη του τη ζωή, δεν πρόκειται να βελτιωθεί. Ξέρει ότι δεν πρόκειται ποτέ να απολυθεί. Εχει αλλοιωθεί αυτή καθαυτή η έννοια της απόλυσης. Τι θα πει ας πούμε “απελύθη ο έχων σύμβαση ορισμένου χρόνου”; Δεν απελύθη. Επήλθε ο ορισμένος χρόνος».

- Ο κόσμος λέει ότι δεν αντέχει άλλο. Συνεχώς η κυβέρνηση παίρνει νέα μέτρα. Πού θα φτάσει αυτή η κατάσταση; Νομίζετε ότι υπάρχει τουλάχιστον δίκαιη κατανομή των βαρών που καλούνται να επωμιστούν οι πολίτες; «Οι πολίτες σε μεγάλες πλειοψηφίες εκδηλώνουν τη δυσαρέσκειά τους για την πολιτική που ασκείται. Αλλοι γιατί υφίστανται τις συνέπειες, άλλοι γιατί ακούνε το κλίμα που έχει διαμορφωθεί από τον ηλεκτρονικό Τύπο και την προπαγάνδα της αντιπολίτευσης. Υπάρχει όμως πρόβλημα. Τα εισοδήματα των περισσοτέρων έχουν σταθεροποιηθεί - μιλάω για τον ιδιωτικό τομέα βέβαια. Τα εισοδήματα των δημοσίων υπαλλήλων έχουν αισθητά μειωθεί. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει άλλη πολιτική. Γιατί συνήθως ο “κόσμος” στον οποίο αναφέρεστε πρέπει να διαθέτει λογική, μνήμη και φαντασία. Αλλιώς το να συζητάει κανείς με κάποιον που δεν διαθέτει αυτά τα στοιχειώδη είναι άδικος κόπος. Η μνήμη λέει- και από το ελληνικό παρελθόν αλλά και από το παρελθόν άλλων χωρών- πόσο οδυνηρό και εφιαλτικό πράγμα είναι η χρεοκοπία μιας χώρας. Η επιλογή λοιπόν που μερικοί υπερπατριώτες επαγγέλλονται, δηλαδή να γυρίσουμε στη δραχμή και να μην πληρώσουμε τα χρέη μας - και να δηλώσουμε μάλιστα ότι δεν τα πληρώνουμε- διότι δεν δεχόμαστε να υποταχθούμε σε υποδείξεις αυτών που μας δανείζουν, οδηγεί σίγουρα στην οικονομική απομόνωση της χώρας. Με την επιμονή να διεκδικούμε το δικαίωμα εμείς μόνοι σε όλον τον κόσμο να δανειζόμαστε, να ζούμε ανετότερα απ΄ ό,τι μας επιτρέπουν οι δυνάμεις μας και μετά να τρώμε τα λεφτά των ξένων και να μην τα επιστρέφουμε, τότε θα γίνουμε μια Αλβανία χωρίς το κομμουνιστικό καθεστώς».

- Ενα είδος αντιπολίτευσης δεν κάνουν και ορισμένοι βουλευτές του ΠαΣοΚ; Η Κοινοβουλευτική Ομάδα, π.χ., δεν είναι καζάνι που βράζει; «Τα καζάνια που βράζουν τα έχω δει εγώ να βράζουν 30 χρόνια τώρα. Ο Τύπος δεν αρέσκεται στην ουσία των πραγμάτων, τον ενδιαφέρουν κυρίως οι συγκρούσεις προσώπων, αν είναι δυνατόν στο ίδιο κόμμα. Λοιπόν, το καζάνι που βράζει εγώ δεν το έχω δει. Εχω δει μια Κοινοβουλευτική Ομάδα ευσυνείδητη, η οποία ψηφίζει θετικά και επιτρέπει στην κυβέρνηση να ασκεί την πολιτική της. Και έχει μεγάλη υπευθυνότητα και βεβαίως καθετί που εμφανίζεται στη Βουλή προς συζήτηση το συζητάει λεπτομερειακά, το κρίνει, το κατακρίνει πολλές φορές και επιτυγχάνει και ορισμένες διαφοροποιήσεις που αφορούν τη νομοθετική πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση που η Κοινοβουλευτική Ομάδα χαράσσει. Είναι μια πολύ ζωντανή σχέση κυβέρνησης και Κοινοβουλευτικής Ομάδας».  

- Ζωντανήαλλά με τέσσερις διαγραφές... «Διότι τέσσερις συνάδελφοι που διεγράφησαν δεν ψήφισαν κείμενα που ήταν απαραίτητα για την εφαρμογή του μνημονίου και του προϋπολογισμού. Αυτές είναι βασικές επιλογές, δεν μπορεί να κάνεις πολιτική, προσωπική αν θέλετε, με βασικά κείμενα της παράταξης στην οποία ανήκεις. Μπορεί να καταψηφίσεις ένα συγκεκριμένο επί μέρους νομοσχέδιο, αν και είσαι κυβερνητικός βουλευτής. Εγώ χρόνια αγωνίζομαι για αυτό το δικαίωμα, υπό τον όρο να αφορά μια επί μέρους πολιτική. Αν αμφισβητείς τη βασική πολιτική της κυβέρνησης την οποία υποτίθεται ότι το κόμμα σου στηρίζει, τότε πώς είναι δυνατόν να ανήκεις σε αυτό το κόμμα;».

- Τον σταυρό προτίμησης στις εκλογές πώς τον κρίνετε; «Αν δεν ξεμπλέξουμε με τον σταυρό προτίμησης, στην ουσία μεταρρύθμιση δεν θα κάνουμε. Θα είναι απλώς μία από τα ίδια...».

- Να καταργηθεί, δηλαδή, τελείως;
«Ναι. Υπάρχει μια έλλειψη εμπιστοσύνης στις κομματικές διαδικασίες η οποία μπορεί να είναι θεμελιωμένη στη σημερινή κατάσταση ή σε ιστορίες που έχουν διαδραματιστεί στα κομματικά πλαίσια στο παρελθόν. Πιστεύω ότι όλα αυτά μπορούν να απαντηθούν με σύγχρονα επιχειρήματα. Αυτοί που θέλουν τον σταυρό θέτουν το ερώτημα “ποιος θα ορίζει τους υποψηφίους”. Εγώ απαντώ “η κομματική βάση” αλλά να χρησιμοποιηθεί και η δημοσκόπηση ή ακόμη και οι προκριματικές εκλογές και άλλες σύγχρονες τεχνολογίες».

- Η ΝΔ ετοιμάζεται, σύμφωνα με αυτά που λένε τα στελέχη της, για εκλογές. Θεωρούν μάλιστα πολύ πιθανό τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο να προκηρυχθούν εκλογές. Υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο;
«Το 1981, με την πρώτη κυβέρνηση ΠαΣοΚ, από τη ΝΔ έλεγαν ότι σε έξι μήνες θα πέσουμε για τον απλό λόγο ότι δεν μπορούμε να κυβερνήσουμε: “Εμείς είμαστε η κυβερνητική παράταξη κι εσείς η αντιπολίτευση για να φωνάζετε”. Οπως ξέρετε, έπειτα από αυτό υπήρξε μια 20ετία ΠαΣοΚ και η ΝΔ φώναζε παντού σε όποιον ήθελε να την ακούσει ότι αυτό είναι άδικο και ότι δεν μπορεί να κυβερνάει η ίδια παράταξη 20 χρόνια και πρέπει επιτέλους να την ψηφίσει ο κόσμος για να γίνει εναλλαγή στην κυβέρνηση. Λοιπόν φοβούμαι ότι θα πάθουν τα ίδια. Θα καθήσουν καμιά 20ετία και θα ονειρεύονται εκλογές κάθε χρονιά για τη χρονιά που έρχεται. Εγώ τους εύχομαι να ηρεμήσουν, να δουν τη χρονιά του 2011 ως μια χρονιά δημιουργίας, αναδιάρθρωσης της παράταξής τους, να κοιτάξουν να διαμορφώσουν μια σοβαρή αντιπολίτευση. Δεν νομίζω ότι η κυβέρνηση θα έχει κανένα συμφέρον να προκαλέσει εκλογές η ίδια. Θα ήταν, πιστεύω, μεγάλο λάθος».

- Είπατε ότι ο ΛΑΟΣ είναι από τους αξιόλογους συνομιλητές σας. «Δεν είναι το πιο αξιόλογο κόμμα, είναι το μόνο που συζητάει επί της πολιτικής. Η κυρία Παπαρήγα ονειρεύεται μια Σοβιετική Ενωση (τη συγχωρεμένη). Ο δε Συνασπισμός του κ. Τσίπρα είναι ένα συγκρότημα το οποίο συναναστρέφεται τρομοκρατικές ομάδες και κατά καιρούς δίνει και μαθήματα με περισσή αναίδεια και αμετροέπεια. Μην ξεχνάτε αυτό το μνημειώδες του κ. Τσίπρα, ότι το ΠαΣοΚ είναι η χειρότερη κυβέρνηση που πέρασε από τη χώρα μετά την κυβέρνηση Τσολάκογλου της Κατοχής. Ε, τι να συζητήσουμε με αυτόν τον τρόπο; Υπάρχουν περιθώρια συζήτησης; Για μένα δεν υπάρχουν...». «Δεν είμαι ισόβιος ούτε αναντικατάστατος»

- Θα επιμείνετε να είσαστε πάλι υποψήφιος με σταυρό προτίμησης στο Υπόλοιπο Αττικής στις εκλογές, όποτε κι αν αυτές γίνουν;

«Δεν ξέρω αν θα είμαι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές. Ως τότε το κόμμα θα λειτουργήσει, θα κάνει τις επιλογές του, θα χαράξει γραμμές. Εγώ είμαι 30 χρόνια σε αυτή την εκλογική περιφέρεια, δεν έχω καμία διάθεση να αλλάξω. Δεν είμαι ισόβιος ούτε αναντικατάστατος. Να μη βλέπεις ότι έρχεται το τέλος σημαίνει ότι απλώς κάποιος είναι αφιλοσόφητος. Τραγικό είναι ότι κάποιοι δεν βλέπουν πως έρχεται η αρχή, δηλαδή ότι ο κόσμος αλλάζει γύρω τους, ότι καταρρέει ο παλιός κόσμος και αυτοί επιμένουν να ζουν και να σκέπτονται όπως πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια. Και μερικοί από αυτούς είναι εξαιρετικοί άνθρωποι. Είναι άνθρωποι 30 ετών αλλά δεν έχουν καμία ενημέρωση ή αποφεύγουν τις οδυνηρές επιλογές και το γεγονός ότι θα ζήσω μαζί τους κάποιο διάστημα με θλίβει. Φτάσαμε στο σημείο όλα γύρω μας να καταρρέουν και εμείς επιμένουμε να θέλουμε να ζούμε όπως παλιά...».

«ΧΑΝΕΙΣ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΣΟΥ ΝΑ ΣΥΝΟΜΙΛΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΝΔ»

- Ο πρόεδρος της ΝΔ κ. Αντ. Σαμαράς επαγγέλλεται μια άλλη πολιτική για την έξοδο από την κρίση.
«Αυτή η πολιτική που επαγγέλλεται ο κ. Σαμαράς με το άλλο μείγμα πολιτικής, όπως λέει, σημαίνει στην πράξη ότι δεν θα κάνει τίποτε που να του στερεί ψήφους. Δεν θα μειώσει κανένα εισόδημα και δεν θα αυξήσει ταυτόχρονα κανέναν φόρο. Δηλαδή, δεν θα αυξήσει με κανέναν τρόπο τα έσοδα του κράτους ούτε θα μειώσει τις δαπάνες. Ε, αυτό, όπως καταλαβαίνετε, είναι γελοίο και ανάξιο σχολιασμού. Με την αντιπολίτευση δεν μπορούμε δυστυχώς να έχουμε μια ουσιαστική αντιπαράθεση η οποία θα αφορούσε την αποτελεσματικότητα της κυβέρνησης ή συγκεκριμένες πολιτικές και τα συστατικά τους στοιχεία. Αναγκαζόμαστε να διαγράψουμε την αντιπολίτευση από το εύρος μιας σοβαρής συζήτησης διότι όταν προσέρχεται με τέτοια επιχειρήματα και τέτοιες προτάσεις χάνει κανείς τον καιρό του. Ας ακούσουμε μόνο όσα λέγονται στη Βουλή. Εχουμε λοιπόν μια αντιπολίτευση η οποία είτε έχει εναποθέσει τις ελπίδες της στο κομμουνιστικό αύριο που έρχεται δεν ξέρω από πού και θεωρεί ότι η εξαθλίωση των εργαζομένων ωφελεί γιατί οδηγεί στην επανάσταση. Ο μόνος ουσιαστικός συνομιλητής μας είναι ο ΛΑΟΣ. Οι μόνοι που κάνουν σοβαρή αντιπολίτευση. Λυπάμαι που το λέω. Οπως ξέρετε, η αντίθεσή μου με τον ΛΑΟΣ είναι τεράστια, πρέπει όμως να δούμε τα πράγματα όπως είναι...».

Του Ν. Χασαπόπουλου

Το Βήμα

2.1.2010

Σχόλιο δικό μας :

ΟΚ Κύριε Πάγκαλε. Τώρα όμως που ήρθε η ώρα κάποιος να πληρώσει τον λογαριασμό και να καλυφθούν οι μαύρες τρύπες που προκλήθηκαν από τους πολιτικούς που διόριζαν και από όσους ήταν αποδέκτες των διορισμών ήρθε η ώρα να βάλετε το χέρι  βαθειά στη τσέπη και να επιστρέψετε όσα "φάγατε μαζί". Οχι τίποτα άλλο αλλά δεν νομίζω πως θα θεωρείτε δίκαιο άλλοι να διορίζουν....άλλοι να διορίζονται και άλλοι να πληρώνουν τα γ.......??? Δεν ζητάμε παράλογα πράγματα κ. Πάγκαλε. Δικαιοσύνη ζητάμε κ. Πάγκαλε, Δικαιοσύνη με Δ κεφαλαίο......

Φτου να μη σε βασκάνω!

Μούντζα, κακό μάτι, «άσεμνες» χειρονομίες, φτύσιμο... Ολα τους έχουν ρίζες στην Αρχαία Ελλάδα, σχετίζονται με τη μαγεία και θεωρούνται ως σήμερα (κάποια από αυτά με παραποιημένο πλέον νόημα) αποτρεπτικά της βασκανίας

Η οργισμένη κίνηση της ανοιχτής παλάμης που εισπράττει ο επικίνδυνος οδηγός στη λεωφόρο Κηφισιάς μπορεί να θεωρείται σήμερα μια απολίτιστη έκφραση θυμού, στην πραγματικότητα όμως μιλάει για τις καταβολές μας. και μάλιστα τις αρχαιοελληνικές. Τόσο μακριά πηγαίνει η ιστορία της... μούντζας. Και αν η γηραιά θεία αρχίσει να φτύνει τα μικρανίψια της μέρες που είναι στο γιορτινό τραπέζι, παρακαλώ ας μην υποστεί την κατακραυγή. Πράττει ό,τι ακριβώς και οι αρχαίοι πρόγονοι, που έφτυναν ακόμη και τον εαυτό τους για να μη τον αβασκάνουν. Γιατί το πιο αυθόρμητο και άμεσο μέτρο αντιμετώπισης του κακού, ήδη από την αρχαιότητα, ήταν το σφάκελο και ο εμπτυσμός, ενέργειες στις οποίες είχαν αποδοθεί μαγικές δυνάμεις.

Ο βάσκανος οφθαλμός θεωρήθηκε ανά τους αιώνες η αιτία κάθε ξαφνικού και ανεξήγητου κακού και η έννοια της βασκανίας- συνώνυμη με την κακολογία, τον φθόνο, τη συκοφαντία και την πρόκληση βλάβης - μπορεί να γεννήθηκε στην Ανατολή, από νωρίς όμως βρήκε πρόσφορο έδαφος στις δοξασίες όλων των λαών της Μεσογείου. «Το θέμα είναι διαχρονικό. Ακόμη και σήμερα οι μανάδες λένε στα παιδιά τους “μακριά από τ΄ άδικο και το κακό το μάτι”» λέει ο αρχαιολόγος κ. Δημήτρης Καζιάνης, επίτιμος προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοπωλείων και Ιδωτικών Συλλογών, που διοργάνωσε μια έρευνα για τον κόσμο των προλήψεων στην αρχαιότητα, για τη βασκανία, τα φυλαχτά και τα αποτροπαϊκά σύμβολα, έχοντας ως βάση το περιεχόμενο των ιδιωτικών συλλογών- αλλά όχι μόνο- και ως αφορμή τον εορτασμό των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

«Από όλες τις πτυχές της μαγείας εμείς εστιάσαμε στη βασκανία, και ακόμη ειδικότερα στον βάσκανο οφθαλμό, γιατί είναι μια μυστηριακή και γοητευτική δύναμη που έχει απασχολήσει τον άνθρωπο με διαφορετικούς τρόπους πολλές διαφορετικές χρονικές στιγμές» αναφέρει η υπεύθυνη για τον συντονισμό του έργου κυρία Χριστίνα Μερκούρη. Ζωγραφισμένος σε αγγεία, σκαλισμένος σε οστέινα περίαπτα ή ένθετος σε κατασκευές, ο «βάσκανος οφθαλμός» μπορούσε όμως να χρησιμοποιηθεί και ως αντίδοτο, δηλαδή ως φυλαχτό ενάντια στο κακό μάτι.

Μεσαίο δάχτυλο... όπως Ελλάδα

Πήλινο ειδώλιο που απεικονίζει ένα μικρό αγόρι το οποίο φέρει διαγωνίως στο στήθος ταινία από την οποία κρέμονται περίαπτα και σφραγίδες (325-300 π.Χ.) (Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου)

«Οι αντιβασκάνιες χειρονομίες ήτανκαι είναιοι πιο γνωστές.Ολες κατέληγαν σε οξύ σχήμα επειδή έτσι μιμούνταν τα κέρατα των ζώων και εικόνιζαν συμβολικά την άμυνα κατά του βάσκανου οφθαλμού.Από τις πλέον διαδεδομένες σε όλη την Ευρώπη είναι αυτή που αναπαριστά την ένωση των γενετήσιων οργάνων των δύο φύλων, όπου ο αντίχειρας παρεμβάλλεται προεξέχοντας μεταξύ του δείκτη και του μέσου» λέει η κυρία Μερκούρη. Αλλη χειρονομία την οποία οι αρχαίοι Ελληνες ανέφεραν σε ασελγείς περιπτώσεις ήταν η πρόταξη του μεσαίου δαχτύλου.

Στην αρχαία Ελλάδα εξάλλου, με τη μούντζα (το φάσκελο ή σφάκελο) έστελναν στον απέναντι το κακό μάτι. Και η πίστη στη δύναμη των χειρονομιών εναντίον του βάσκανου οφθαλμού ήταν τέτοια ώστε συχνά οι άνθρωποι τις απεικόνιζαν στους τοίχους των σπιτιών, σε περίαπτα-φυλακτά, σε γλυπτές παραστάσεις και αλλού.

Φτύσε στον κόρφο σου

Ομοίωμα γυναικείου κυκλικού χορού από το Παλαίκαστρο της Κρήτης. Οι χοροί αυτοί είχαν ταυτόχρονα κοινωνικό και μαγικό χαρακτήρα (από ιδιωτική συλλογή)

«Πρωί πρωί έβλεπα τον εαυτό μου στη γαλήνια θάλασσα και τα γένια μου φαίνονταν όμορφα, όπως και το μοναδικό μου μάτι, τουλάχιστον κατά τη δική μου κρίση,ενώ στο νερό καθρεφτίζονταν τα δόντια μου που έλαμπαν λευκότερα από το παριανό μάρμαρο.Και για να μη βασκαθώ, έφτυσα τον κόρφο μου τρεις φορές, ακριβώς όπως μου έμαθε να κάνω η γριά Κοτυτταρίδα» αναφέρει ο Θεόκριτος για κάποιον που θαύμαζε τον εαυτό του.

Το φτύσιμο, διαχρονικό και παγκόσμιο σύμβολο αποτρεπτικό της βασκανίας, πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στις αντισηπτικές ιδιότητες του σάλιου. Ετσι, όπως λέει η κυρία Μερκούρη, « οι μητέρες ή τροφοί, όταν φοβούνταν για την υγεία του παιδιού, έβρεχαν το μέτωπο και τα χείλη του με σάλιο χρησιμοποιώντας το μεσαίο δάχτυλο. Και όσοι θεωρούσαν ότι επισύρουν τον φθόνο των άλλων- ανθρώπων ή θεών- λόγω της ευτυχίας τους “εις κόλπον έπτυον”.Ολα τα παραπάνω μάλιστα μπορούσαν να συνοδεύονται και από μαγικά λόγια όπως “Σοι εις κεφαλήν” ή “Ερρε”, ενώ ως πλέον αποδοτική θεωρούνταν η δήλωση “Προσκυνώ Αδράστειαν”, η οποία ήταν μια θεότητα του φθόνου και της Νέμεσης».

Εν τέλει στον Μεσαίωνα οι δοξασίες για τις βασκανίες όχι μόνο διατηρήθηκαν, αλλά και εμπλουτίστηκαν, φθάνοντας ως σήμερα: Φτύσε τον κόρφο σου, φτύνω τρεις φορές για να μη σε ματιάσω, σκόρδα στα μάτια σου και χτύπα ξύλο- από το «άπτεσθαι ξύλου» των αρχαίων.

«Απέναντι στα διάφορα μαγικά φυλαχτά της εποχής η Εκκλησία απάντησε δυναμικά με το σύμβολο του σταυρού» λέει η αρχαιολόγος κυρία Νατάσα Ψαρολογάκη. «Σταυροί τοποθετούνταν σε τοίχους,πόρτες,παράθυρα ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίωνπροκειμένου να τα καταστήσουν απρόσβλητα από τους δαίμονες.Το ίδιο και οι άνθρωποι,που έκαναν το σημείο του σταυρού με το χέρι, κρεμούσαν σταυρούς στο στήθος ή τους χρησιμοποιούσαν ως κοσμήματα» προσθέτει η ίδια. Ιδιαίτερη κατηγορία φυλαχτών, τέλος, είναι αυτά στα οποία εικονίζονται ο Μέγας Κωνσταντίνος και η μητέρα του Αγία Ελένη εκατέρωθεν σταυρού, μια σκηνή που αναπαριστά την τελετή των γενεθλίων της νέας πρωτεύουσας και έφθασε ως και τον 20ό αιώνα.

ΤΑΜΑΤΑ,ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΛΙΑ ΟΣΟ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Αμφιπρόσωπη ερμαϊκή στήλη των Ρωμαϊκών χρόνων (από ιδιωτική συλλογή)

Μινιατούρες ανθρώπινων ομοιωμάτων ή μελών του σώματος με μια οπή στο άνω μέρος τους προκειμένου να αναρτηθούν,τα οποία βρέθηκαν στον Πετσοφά της Κρήτης,αποτελούν ορισμένα από τα αρχαιότερα αναθήματα στον ελλαδικό χώρο.Τα αναθήματα ή τάματα,όπως τα λέμε σήμερα,είναι μια συνήθεια παλαιά όσο και ο άνθρωπος,«μια σύναψη συμφωνίας με τα θεία για την ίασή του,την επιτυχή έκβαση ενός εγχειρήματος ή τη διάσωσή του από κάποιο κακό»όπως λέει η αρχαιολόγος κυρία Νατάσα Ψαρολογάκη.

Ξεκινώντας από την αρχαιότητα,περνώντας στο Βυζάντιο - παρά την αποδοκιμασία της χριστιανικής θρησκείαςκαι φθάνοντας ως σήμερα,το ανάθημα είναι ένα έθιμο που διαρκεί.Συνήθη αφιερώματα πάντως,λόγω μικρού κόστους,είναι τα γνωστά τάματα κατασκευασμένα τις περισσότερες φορές από φύλλα ευτελούς μετάλλου, τα οποία αναπαριστούν μικρά εικονίσματα,ομοιώματα ανθρώπων ή μελών του σώματος, οικιών, καραβιών, εκκλησιών και ζώων.

Φυλαχτό (και φαλλός) να τη φυλάει

Στο κέντρο, οφθαλμός-τάμα στον οποίο η κόρη υποδηλώνεται ανάγλυφα (19ος αιώνας- από ιδιωτική συλλογή). Αριστερά, τρεις γυναικείες μορφές-τάματα με ποδήρη ενδύματα στα οποία παριστάνονται σταυρός και ρόδακες (19ος αιώνας- από ιδιωτική συλλογή)

Ασπίδα για αυτόν που το φοράει, το δόρυ του εναντίον κάθε κακόβουλης δύναμης είναι το φυλαχτό. Με καταγωγή από την πατρίδα της μαγείας,την Αίγυπτο,βρίσκει πλείστες όσες εφαρμογές ανά τους αιώνες, από τα περίαπτα του προϊστορικού Αιγαίου ως τους σημερινούς σταυρούς και τα εγκόλπια των χριστιανών.Γιατί διαθέτει τη μοναδική μαγική ιδιότητα να προστατεύει και να απειλεί ταυτόχρονα!

«Τα φυλακτήρια έπρεπε να έχουν ειδικό σχήμα και χρώμα και να είναι ενεργειακώς αγώγιμα, δηλαδή να είναι φτιαγμένα από υλικάπου να μπορούν να προσλαμβάνουν και να αποδίδουν ενέργεια- όπως τα άνθη, διάφορα βότανα και γενικώς τα φυτά, τα ορυκτά, οι πολύτιμες και ημιπολύτιμες πέτρες και τα μέταλλα. Επίσης ομοιώματα ζώων,επιγραφές,ιερά,ακατανόητα λόγια, σχέδια και άλλα σύμβολα και παραστάσεις, όλα μαζί συναρτημένα με το κατάλληλο υλικό,που συνήθως ήταν μέταλλο,ξύλο, δέρμα, κλωστές και φτερά πτηνών»λέει η κυρία Μερκούρη.

Ειδικά για την προφύλαξη των παιδιών από το κακό μάτι,οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν περίαπτα κοσμήματα τα οποία κρεμούσαν στον λαιμό,στο στήθος,στους καρπούς και στους αστραγάλους.«Τα ονόμαζαν περιάμματα, φυλακτήρια, βασκάνια, προβασκάνια ή απωσίκακα. Τα νήματα και οι δέσμες κλωστών αποτελούσαν από μόνα τους φυλαχτά,υπό την προϋπόθεση ότι ήταν χρωματισμένα κόκκινα ή λευκά,γιατί τότε μπορούσαν να αποτρέψουν το κακό»προσθέτει η αρχαιολόγος.

Αλλά πώς μπορούσε ο άνθρωπος της αρχαιότητας να διώξει το κακό όταν το έβλεπε να έρχεται; Με τα αποτροπαϊκά σύμβολα,όπως το κομμένο κεφάλι της Μέδουσας,το γοργόνειο δηλαδή,η ασχήμια του οποίου μπορεί να τρομάξει και να διώξει όποιον το αντικρίζει.

Μαγικό χαρακτήρα είχαν οι κυκλικοί χοροί,ιδιαίτερα αναπτυγμένοι στη μινωική Κρήτη,καθώς ο κύκλος εφαρμόζεται σε διαβατήριες τελετές και μαγικές πράξεις για την εξασφάλιση υγείας, καλής τύχης και προστασίας από το κακό.«Η έννοια του χορού σχετίζεται άμεσα με το κυκλικό σχήμα και με τις περιοδικές κυκλικές κινήσεις των ουράνιων σωμάτων και κατ΄ επέκταση με τον κύκλο της Ζωής και της Φύσης.Και αυτός ο συσχετισμός είχε ως αποτέλεσμα να αποκτήσουν ο κύκλος και οι κυκλικοί χοροί ιδιαίτερη συμβολική σημασία,ενίοτε και με μαγικές προεκτάσεις» λέει ο αρχαιολόγος κ. Νεκτάριος Γιούτσος.

Ο,τι όμως σήμερα φαίνεται προκλητικό και χυδαίο, στην αρχαιότητα ήταν φυσιολογικό και η χρήση του φαλλού ως αποτροπαϊκού συμβόλου είχε στόχο την προστασία των ανθρώπων. «Ποια εντύπωση θα προκαλούσε στις μέρες μας ένα μικρό παιδί που θα φορούσε στον λαιμό του ένα φυλαχτό σε σχήμα φαλλού; Ή αν σε ένα σπίτι βλέπαμε κρεμασμένο έναν φαλλό με κουδουνάκια, που χτυπούσαν με τον αέρα;».O αρχαιολόγος κ.Γρηγόρης Βαφειάδης αιφνιδιάζει,αλλά δίνει ο ίδιος την απάντηση: «Οι αρχαίοι πολιτισμοί αντιμετώπισαν με τον δικό τους ιδιόμορφο και ιδιαίτερο τρόπο το θέμα των δοξασιών, των προκαταλήψεων και των δεισιδαιμονιών,και θέλησαν να αποδώσουν θεϊκές ιδιότητες ακόμη και σε όργανα του σώματος που οι σύγχρονοι άνθρωποι τα θεωρούν όχι μόνο αποτροπαϊκά,αλλά επικίνδυνα και προσβλητικά για τη δημόσια ηθική. Δεν μπορούμε όμως να τους κρίνουμεσύμφωνα με τους δικούς μας κανόνες».

Ειδώλια σε σχήμα φαλλού, αγγεία, λυχνάρια, ανάγλυφες στήλες,φυλαχτά,περίαπτα,όλα με φαλλό,χρησιμοποιήθηκαν επομένως σε όλη την αρχαιότητα ως ύψιστο αποτροπαϊκό μέσο εναντίον κάθε επιβουλής.

Της Μαρίας Θέρμου

Πηγή Το Βήμα

2.1.2010

Το παραμύθι με τον Αγιο Βασίλη ήταν ωράιο, αλλά τα δώρα τέλειωσαν

 Πηγή σκίτσου εδώ

Περίεργα Χριστούγεννα τα φετινά. Επηρεασμένη από το γιορτινό όμως συνάμα βαρύ και δύστροπο κλίμα έκανα ένα μυστήριο συνειρμό. Αφορμή, το παραδοσιακό τέτοιες μέρες φλας μπακ στα παιδικά χρόνια.

Οι γονείς μου έκαναν για καιρό επίπονες προσπάθειες να πείσουν εμένα και τα αδέρφια μου ότι ο Αγιος Βασίλης υπάρχει. Οσο μαγευτικό και αν ακουγόταν αυτό στα παιδικά μου αυτιά, από ένα δυσεξήγητο ένστικτο διατηρούσα τις επιφυλάξεις μου. Μα καλά. Πώς προλαβαίνει σε μια νύχτα και γυρνάει όλο τον κόσμο; Πώς γίνεται να πετάνε στον αέρα οι τάρανδοι και το έλκηθρο; Πού χωράνε όλα αυτά τα δώρα; Και πού βρίσκει τόσα λεφτά ο Αη Βασίλης; Ηταν τέτοια η αγωνία τους όμως να με πείσουν, για να ζήσω κι εγώ όπως όλα τα παιδιά τη μαγεία του χριστουγεννιάτικου παραμυθιού, που κάθε χρόνο σκάρωναν κάτι για να με βεβαιώσουν ότι ο καλοσυνάτος αυτός παππούλης με τη μακριά γενειάδα υπάρχει στα αλήθεια.

Το γιορτινό παραμύθι

Τι έκαναν λοιπόν; Τα πρώτα χρόνια ανέλαβε η μητέρα μου. Κάθε παραμονή Πρωτοχρονιάς έπαιρνε τα δώρα, έβγαινε από την πίσω πόρτα του σπιτιού, χτυπούσε το κουδούνι της κύριας εισόδου, τα άφηνε και τρέχοντας ξαναέμπαινε στο σπίτι από εκεί που βγήκε. Εκθαμβοι εμείς ανοίγοντας την πόρτα, τι να δούμε; Να σου τα δώρα του Αγιου Βασίλη! Και όλως περιέργως ήταν αυτά που είχαμε ευχηθεί! Για ένα δυο χρόνια το κόλπο έπιανε κι εμείς προς χαρά όλων των μεγάλων ζούσαμε το γιορτινό παραμύθι.

Μια χρονιά και αφού πρόσεξα κάποιες ύποπτες κινήσεις άρχισα να υποψιάζομαι τη μητέρα μου. Εκείνη το κατάλαβε κι έτσι ανέλαβε τη βρώμικη δουλειά ο παππούς. Το κουδούνι ξαναχτύπησε και για ακόμη μια φορά έτρεξα στην πόρτα χωρίς όμως αυτή τη φορά να χάνω από τα μάτια μου την «ύποπτη». Και ω του θαύματος, για ακόμη μια φορά στο κατώφλι περίμεναν τα δώρα! Ετσι πέρασαν ακόμη ένα – δυο χρόνια. Στο μεταξύ μεγάλωνα και ωρίμαζα. Αφήστε που στο σχολείο είχαν ήδη αρχίσει οι πρώτοι ψίθυροι ότι Αγιος Βασίλης δεν υπάρχει.

Κι έτσι έφτασε ακόμη μια παραμονή Πρωτοχρονιάς που πλέον όλοι γύρω μου έμοιαζαν ύποπτοι. Η μητέρα μου όμως -σκληρό καρύδι- δεν το έβαλε κάτω. Πίστευε ότι είχαμε ακόμη καιρό μπροστά μας για να γίνουμε ρεαλιστές. Συζήτησε το πρόβλημα με τη γειτόνισσα κι εκείνη προθυμοποιήθηκε να αναλάβει. Την παρότρυνε μάλιστα να κουκουλωθεί με ένα κόκκινο τραπεζομάντιλο έτσι ώστε ανοίγοντας εμείς την πόρτα να δούμε κάτι κόκκινο να χάνεται μέσα στη νύχτα. Κι έτσι έγινε.

Η κυρία Εφη -που σήμερα διαβάζει μαζί με τον παππού αυτό το άρθρο από ψηλά- εκτέλεσε το σχέδιο κατά γράμμα. Οπως όλα τα σχέδια όμως, έτσι κι αυτό είχε ένα κενό. Το κουδούνι χτύπησε, τα δώρα ως διά μαγείας εμφανίστηκαν και στο βάθος μια κόκκινη φιγούρα φάνηκε να τρέχει μες στο σκοτάδι. Χωρίς να το σκεφτώ δευτερόλεπτο, άρχισα να τρέχω ξυπόλυτη μέσα στον κήπο. Και ο ένοχος δεν άργησε να συλληφθεί. Το σχέδιο αποκαλύφθηκε και η συνωμοσία ξεσκεπάστηκε. Αυτή η Πρωτοχρονιά κατέληξε σε μια τραγωδία.

Οσο και αν το υποψιαζόμουν, στην πραγματικότητα το παραμύθι μού άρεσε και κάτω από το κόκκινο τραπεζομάντιλο ευχόμουν να αντικρίσω τη γλυκιά φιγούρα του γενναιόδωρου γέροντα από την Καισαρεία και όχι την ευτραφή γειτόνισσα. Ο νέος χρόνος με βρήκε να κλαίω γοερά…

Το σοκ της αποκάλυψης

Γιατί τα θυμήθηκα όλα αυτά; Τον Νοέμβριο του 2009 έχω την αίσθηση ότι οι Ελληνες ζήσαμε ένα αντίστοιχο σοκ. Μαζί με το ύψος του ελλείμματος και του χρέους ανακαλύψαμε με επώδυνο τρόπο ότι Αγιος Βασίλης δεν υπάρχει. Οι κυβερνήσεις που επί πολλά χρόνια μοίραζαν απλόχερα δώρα και υποσχέσεις δεν υπάρχουν πια. Οι πολιτικοί μας αρέσκονταν κατά παράδοση να δημιουργούν «πιστούς», ικανοποιώντας επιθυμίες, προωθώντας ευχές. 

Διορίζοντας, δίνοντας επιδόματα και άλλα προνόμια. Δεν έκαναν δώρα σε όλους. Οπως και ο Αγιος Βασίλης άλλωστε δεν πήγαινε σε όλα τα παιδιά. Υπόσχονταν όμως ότι μια μέρα θα μας φτιάξουν τη ζωή που ονειρευόμαστε. «Λεφτά υπάρχουν», «επανίδρυση του κράτους» κ. λπ. Κι εμείς περιμέναμε να χτυπήσει το κουδούνι… Και όταν κάτι υποψιαζόμασταν ότι πήγαινε στραβά κάποιος άλλος αναλάμβανε να μας πείσει ότι όλα είναι καλά και ο Αγιος Βασίλης υπάρχει. Η αλήθεια είναι ότι το παραμύθι ήταν γλυκό, όπως επίσης και τα δώρα. Ομως αυτά τελείωσαν. Και τελείωσαν μια μέρα έτσι απλά, όπως εγώ ξεσκέπασα εκείνη τη νύχτα την κυρία Εφη.

Την επόμενη φορά που οι Ελληνες θα κληθούμε να επιλέξουμε κυβέρνηση δεν θα περιμένουμε κανένα καλοσυνάτο χουβαρντά Αγιο Βασίλη. Γιατί μεγαλώσαμε απότομα, ωριμάσαμε κάτω από τη βία των εξελίξεων και συνειδητοποιήσαμε ότι οι υποσχέσεις ήταν κούφιες και τα δώρα με… δανεικά. Αν ο Αγιος Βασίλης πρέπει να ξαναγεννηθεί στην ελληνική πολιτική σκηνή θα πρέπει στον σάκο του να κουβαλάει ευθύνη, θάρρος και αλήθειες. Μόνο που αυτά είναι πιο βαριά από τα δώρα που έκανε μέχρι σήμερα. Θα μπορέσει να τα σηκώσει;

Της Σίας Κοσιώνη

Πηγή Καθημερινή

30.12.2010