LEHMAN BROTHERS

Το παντοπωλείο που έγινε επενδυτικός κολοσσός

Η ιστορία της τέταρτης μεγαλύτερης τράπεζας της Wall Street είναι συνυφασμένη με την ιστορία των ΗΠΑ και την ανάδειξη της χώρας σε οικονομική υπερδύναμη. Ενάμιση αιώνα μετά την ίδρυσή της η Lehman Brothers απειλείται από τα οξύτατα προβλήματα που συσσώρευσε σε αυτήν η πιστωτική κρίση. Μια ματιά στην ιστορία της εξηγεί γιατί πολλοί αναλυτές επιμένουν τις τελευταίες ημέρες ότι «παραείναι μεγάλη για να την αφήσουν να καταρρεύσει»...

Ο γερμανός μετανάστης στις ΗΠΑ Χένρι Λίμαν άνοιξε το 1844 ένα μικρό κατάστημα στην πόλη Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα. Εξι χρόνια αργότερα τον πλαισίωσαν οι δύο αδελφοί του, Εμάνουελ και Μάγερ, και το παντοπωλείο ονομάστηκε Lehman Brothers. Το μαγαζάκι των τριών αδελφών έμελλε να γίνει μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου.

Την εποχή εκείνη οι αδελφοί Λίμαν δέχονταν σπόρους βαμβακιού ως ανταλλακτικό μέσο από τους αγρότες της περιοχής. Στη συνέχεια αντήλλασσαν το βαμβάκι με μετρητά ή εμπορεύματα λειτουργώντας ως μεσίτες ανάμεσα στους αγοραστές και στους πωλητές του προϊόντος. Το 1858 άνοιξαν γραφείο στη Νέα Υόρκη, το οποίο έγινε το πρώτο κέντρο αγοραπωλησίας εμπορευμάτων της χώρας.

Μετά το τέλος του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου οι αδελφοί Λίμαν μετακόμισαν στη Νέα Υόρκη και επέκτειναν τις δραστηριότητές τους με την αγοραπωλησία μετοχών. Το 1887 η εταιρεία εισήχθη στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης και στην αυγή του 20ού αιώνα χρηματοδότησε την ίδρυση μεγάλων καταστημάτων λιανικών πωλήσεων. Τη δεκαετία του 1920 επεκτάθηκε στον κόσμο του θεάματος και ενίσχυσε με κεφάλαια τα κινηματογραφικά στούντιο Paramount και 20th Century Fox. Το κραχ του 1929 οδήγησε τη Lehman Brothers στην ανάπτυξη νέων τεχνικών για τη χρηματοδότηση των πελατών της, αλλά και στην υιοθέτηση αυστηρότερων κριτηρίων.

Τη δεκαετία του 1930 η αυξανόμενη ζήτηση για πετρέλαιο οδήγησε σε πυρετό νέων γεωτρήσεων. Η Lehman Brothers τροφοδότησε το «σαφάρι» για μαύρο χρυσό με τη χρηματοδότηση εταιρειών όπως η Halliburton και η Kerr-McGee. Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η Lehman ενίσχυσε τις αμερικανικές βιομηχανίες που πρωταγωνίστησαν στην περίοδο πρωτοφανούς οικονομικής ανάπτυξης. Εχτισε μακροχρόνιες σχέσεις οικονομικής και συμβουλευτικής υποστήριξης με κυρίαρχους «παίκτες» στους κλάδους της αυτοκινητοβιομηχανίας και της βιομηχανίας κατασκευής οικιακών συσκευών. Ακολούθησαν τη δεκαετία του 1950 βιομηχανίες παραγωγής καταναλωτικών αγαθών, όπως η General Foods και η Campbell Soup. Η καπνοβιομηχανία Philip Morris χάρη στα κεφάλαια που της παρείχε η Lehman Brothers προώθησε γρηγορότερα και ευκολότερα τα προϊόντα της (και μαζί τη βλαβερή συνήθεια του καπνίσματος) στις παγκόσμιες αγορές.

Τη δεκαετία του 1960 η τράπεζα παρατηρούσε πολλούς από τους πελάτες της να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους εκτός των αμερικανικών συνόρων, στις αγορές της Ευρώπης και της Ασίας. Για να ικανοποιήσει τις ανάγκες τους για χρηματοοικονομικές υπηρεσίες άνοιξε νέα γραφεία. Το 1960 εγκαινίασε γραφείο στο Παρίσι και ακολούθησε η επέκταση στο Λονδίνο (1972) και στο Τόκιο (1973). Η διεθνής παρουσία της Lehman Brothers ενισχύθηκε και από τη συγχώνευση (1977) με τη μεγάλη αμερικανική επενδυτική τράπεζα Kuhn, Loeb. Με έτος ίδρυσης το 1867 η Kuhn, Loeb πρωταγωνίστησε στην ανάπτυξη των σιδηροδρόμων και της βιομηχανίας στις ΗΠΑ.

Παραδοσιακά οι μεγάλες εταιρείες των ανερχόμενων κλάδων της αμερικανικής οικονομίας στρέφονταν στη Lehman Brothers για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων τους. Το ίδιο συνέβη με τη βιομηχανία των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των πληροφοριακών συστημάτων. Η Lehman τροφοδότησε τη δεκαετία του 1970 την ανάπτυξη γιγάντων όπως η ΙΒΜ, η Digital Equipment Corporation και η Loral. Ο ρόλος της επενδυτικής τράπεζας στην εποχή της πληροφορικής συνεχίστηκε και τη δεκαετία του 1980 με τη χρηματοδότηση εταιρειών όπως η Intel (ο σημερινός γίγαντας των μικροεπεξεργαστών).

Το 1984 η American Express απέκτησε τη Lehman Brothers και τη συνένωσε με τη θυγατρική της Shearson. Η νέα εταιρεία πήρε το όνομα Shearson Lehman Brothers. Οκτώ χρόνια αργότερα (1992) η American Express αποφάσισε τον διαχωρισμό της Lehman. Η επενδυτική τράπεζα απέκτησε ξανά το ιστορικό της όνομα το 1993. Το 1999 ξεπέρασε για πρώτη φορά το όριο του 1 δισ. δολαρίων σε ετήσια έσοδα και το 2000 γιόρτασε τα 150 χρόνια από την ίδρυσή της. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 κατέστρεψαν τα κεντρικά της γραφεία στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου (World Trade Center). Ενα χρόνο αργότερα μετακόμισε σε νέα ιδιόκτητα γραφεία στο κέντρο του Μανχάταν.

Την πορεία της από το 2007 ως την περασμένη Παρασκευή δεν μπορεί κανείς να τη διαβάσει στα αρχεία της σχολής διοίκησης επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Harvard και ασφαλώς δεν περιλαμβάνεται στην επίσημη ιστοσελίδα της. Οι ζημιές που της προκάλεσε η εμπλοκή στην αγορά των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων υψηλού ρίσκου (subprime) είναι τεράστιες.

Για το πρώτο τρίμηνο του 2008 έφθασαν στα 2,8 δισ. δολάρια. Ηταν η πρώτη φορά που η Lehman Brothers ανακοίνωνε ζημιές στην περίοδο μετά τον διαχωρισμό της από την American Express (1993). Την περασμένη Τετάρτη η ανακοίνωση νέων απωλειών 3,9 δισ. δολαρίων για το τρίτο τρίμηνο έσπειρε τον πανικό στους μετόχους. Τα κακά μαντάτα, σε συνδυασμό και με τη διακοπή των συνομιλιών με την Korea Development Bank για την αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου, γκρέμισαν τις μετοχές της Lehman Brothers - από την αρχή του έτους έχουν απολέσει το 80% της αξίας τους.

ΑΡΓ. ΠΑΠΑΣΤΑΘΗΣ

ΠΗΓΗ ΤΟ ΒΗΜΑ
14.9.08

Αγούδημος και Μανούσης αφήνουν χωρίς πλοία την άγονη γραμμή

* Αποσύρονται το ένα μετά το άλλο τα πλοία με αφορμή τη διαμάχη εφοπλιστών - υπουργείου

Γ. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ

Στο στόχαστρο του προέδρου της Ενωσης Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας κ. Απόστολου Βεντούρη βρίσκεται πλέον ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας καθηγητής κ. Γιάννης Τζοάννος, με αφορμή τους διαγωνισμούς για τις άγονες γραμμές.

Ο κ. Βεντούρης θεωρεί τους εν λόγω διαγωνισμούς φωτογραφικούς, τον δε κ. Τζοάννο εμπνευστή των διαγωνισμών αυτών και καλεί το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας να παρέμβει ώστε να αποσυρθούν οι διαγωνισμοί που ήδη προωθούνται για την επόμενη δρομολογιακή περίοδο και να αντικατασταθούν από διαγωνισμούς που θα έχουν συνταχθεί με βάση τη διεθνή εμπειρία.

Ο κ. Τζοάννος δεν απέφυγε να απαντήσει στον κ. Βεντούρη επισημαίνοντας ότι οι διαγωνισμοί του υπουργείου για τις άγονες γραμμές προβλέπουν διαδικασίες πριν από την ολοκλήρωσή τους που καθιστούν απαγορευτικό στον οποιοδήποτε να παρέμβει ακόμη και αν το επιθυμούσε. Το θέμα όμως, όπως τίθεται από τον κ. Βεντούρη, δεν αφορά τις διαδικασίες αλλά το περιεχόμενο των διαγωνισμών: τους όρους και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες δύναται σήμερα να συμμετέχει στους διαγωνισμούς των άγονων γραμμών.

Στη νέα αυτή κόντρα του κ. Βεντούρη, αυτή τη φορά με τον γενικό γραμματέα του ΥΕΝ, παρενέβη και ο κ. Γεράσιμος Αγούδημος, ο οποίος ευθύς εξαρχής διευκρίνισε ότι οι τοποθετήσεις του προέδρου της ΕΕΑ αναφορικά με τους «φωτογραφικούς διαγωνισμούς» δεν τον εκφράζουν και δεδομένου ότι ο κ. Αγούδημος παραμένει ένας από τους κυρίαρχους των άγονων γραμμών η παρέμβασή του παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον.

Αλλοι πάλι παράγοντες της ακτοπλοΐας θεωρούν τη νέα επίθεση του κ. Βεντούρη κατά των διαγωνισμών της άγονης γραμμής μια τεχνητή κρίση που ο ίδιος δημιουργεί και καλλιεργεί ώστε να επαναφέρει την ακτοπλοΐα ψηλά στην ατζέντα του κ. Βουλγαράκη και αυτό διότι οι διαγωνισμοί στους οποίους αναφέρεται και χαρακτηρίζει φωτογραφικούς αφορούν ακτοπλοϊκές γραμμές ήσσονος σημασίας.

Και καθώς το νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ της Ενωσης Επιχειρήσεων Ακτοπλοΐας, μεμονωμένων πλοιοκτητών και πολιτικών στελεχών του ΥΕΝ τώρα προσδιορίζεται, τα πλοία της ακτοπλοΐας και ειδικά εκείνα που εκτελούν δρομολόγια σε άγονες γραμμές αποσύρονται το ένα μετά το άλλο προκαλώντας νέο πονοκέφαλο στο υπουργείο.

Τον κύκλο των αποσύρσεων άνοιξε ο κ. Αγούδημος, ο οποίος επικαλούμενος την ανάγκη εκτέλεσης ετήσιων επιθεωρήσεων απέσυρε από τα δρομολόγιά τους τα πλοία «Μαρίνα» και «Δημητρούλα» της G.Α. Ferries, τα οποία ήταν δρομολογημένα στις γραμμές Πάτμος, Λέρος, Κάλυμνος, Κως και Ρόδος και Πάτμος, Λειψοί, Λέρος, Κάλυμνος, Κως, Σύμη και Ρόδος, αντιστοίχως.

Το παράδειγμα του κ. Αγούδημου ακολούθησε και η SAOS του κ. Φώτη Μανούση, η οποία και αυτή αναμένεται να προχωρήσει άμεσα σε διακοπή δρομολογίων εξαιτίας της απόσυρσης πλοίων της.

Μετά το μπαράζ των αποκαλύψεων αναφορικά με το καθεστώς χορήγησης των κρατικών επιδοτήσεων στις άγονες γραμμές οι δύο βασικοί παραλήπτες των επιδοτήσεων αυτών έρχονται να επιβεβαιώσουν την άποψη που έχει πλέον παγιωθεί στο ΥΕΝ, τόσο σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας όσο και σε επίπεδο τεχνοκρατών, σύμφωνα με την οποία «οι κκ. Αγούδημος και Μανούσης είναι αναγκαία κακά».

Ο κ. Βεντούρης ωστόσο δεν φαίνεται να το βλέπει έτσι και για τον λόγο αυτόν τονίζει ότι οι διαδικασίες από εδώ και στο εξής θα πρέπει να είναι ανοιχτές, έτσι ώστε να δοθεί η ευκαιρία σε περισσότερους πλοιοκτήτες της ακτοπλοΐας να μετέχουν στο δίκτυο των άγονων γραμμών χωρίς αποκλεισμούς και συμφωνίες κάτω από το τραπέζι.

Το «από εδώ και στο εξής» σημαίνει κατά τον κ. Βεντούρη ότι το ΥΕΝ οφείλει να αποσύρει άμεσα τον διαγωνισμό που προωθεί και να επανέλθει με μια νέα βελτιωμένη πρόταση που δεν θα έχει κατά τη γνώμη του γκρίζες ζώνες, ούτε θα προκαλεί αντιδράσεις και ερωτήματα.

Σε αντίθετη περίπτωση ο πρόεδρος της ΕΕΑ, προφανώς έχοντας κατά νου την περίπτωση της δικής του εταιρείας, της ΝΕΛ, πιστεύει ότι θα αυξάνεται συνεχώς και με γεωμετρική πρόοδο ο αριθμός των πλοίων της ελληνικής ακτοπλοΐας που θα εγκαταλείπουν τα εθνικά χωρικά ύδατα αναζητώντας ένα περισσότερο διαφανές περιβάλλον δράσης στο εξωτερικό.

Οι ένθεν και ένθεν επισημάνσεις, παρατηρήσεις, γκρίνιες και κόντρες, δημόσιες και μη, που αναπτύσσονται γύρω από έναν κουμπαρά, ο οποίος εκτιμάται ότι την περίοδο 2008-2009 θα φτάσει τα 90 εκατ. ευρώ, προκαλούν μια χιονοστιβάδα που είναι ικανή να τινάξει στον αέρα όλο το υφιστάμενο δίκτυο των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών της χώρας που περιλαμβάνει τους προορισμούς της άγονης γραμμής, δηλαδή μικρά νησιά της χώρας που στηρίζονται για να επιβιώσουν σε αυτό το καθεστώς, το οποίο δεν αναγνωρίζουν ως το πλέον αποτελεσματικό, πλην όμως δεν έχουν και άλλη επιλογή από το να συμβιώσουν μαζί του.

Ο κ. Βεντούρης, έχοντας στον νου του την τραυματική εμπειρία του κλάδου από τον διαγωνισμό των 68 και πλέον εκατ. ευρώ που προέβλεπε την υπογραφή 12ετούς σύμβασης μεταξύ του πλειοδότη του διαγωνισμού και του κράτους, εμφανίζεται έτοιμος να ριψοκινδυνεύσει μια κατάρρευση του υφισταμένου δικτύου, αφήνοντας να διαφανεί η βεβαιότητά του ότι μέσα από τα συντρίμμια θα γεννηθεί ένα άλλο δίκτυο που θα έχει προέλθει από διαδικασίες περισσότερο ανοιχτές και δίκαιες.

Βεβαίως την εκτίμηση του κ. Βεντούρη δεν συμμερίζονται σε καμία περίπτωση οι νησιώτες των νησιών της άγονης γραμμής και στο σημείο αυτό ο πρόεδρος της ΕΕΑ εμφανίζεται άκρως φιλελεύθερος διατυπώνοντας την άποψη ότι το κράτος είναι εκείνο που πρέπει και οφείλει να ασκήσει την πρέπουσα κοινωνική πολιτική και όχι οι ιδιωτικές και εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών εταιρείες του κλάδου. «Κοινωνική πολιτική με τη δική μου τσέπη δεν μπορεί να κάνει το κράτος» λέει, προκαλώντας την έντονη ανησυχία των νησιών της άγονης γραμμής για το μέλλον.

Αν ο κλάδος της ακτοπλοΐας δεν ήταν σήμερα διασπασμένος, η τοποθέτηση αυτή του κ. Βεντούρη θα είχε άλλη βαρύτητα. Καθώς όμως μεγάλες εταιρείες της ακτοπλοΐας έχουν αποσυρθεί από την Ενωση και έχουν διαχωρίσει τη θέση τους από τη θέση που διατυπώνει ο σημερινός πρόεδρός της, μοιραία αποδυναμώνεται ο λόγος του και αυτό συμβαίνει γιατί το υπουργείο έχει και άλλους συνομιλητές πέραν της Ενωσης Επιχειρήσεων Ακτοπλοΐας.

Αν λάβει μάλιστα κανείς υπόψη του και το ντόμινο που δημιουργούν τα επιχειρηματικά σχέδια της κάθε εταιρείας ξεχωριστά, τότε αντιλαμβάνεται ότι ο θεσμικός λόγος του προέδρου της ΕΕΑ βρίσκεται διαρκώς κάτω από μια συνεχή αμφισβήτηση που συνδέεται ευθέως με την ικανότητά του να κάνει πράξη αυτά που λέει.

ΠΗΓΗ ΤΟ ΒΗΜΑ

14.9.08

Βίλλες με αυθαιρεσίες στη Φιλοθέη

Βίλες με αυθαιρεσίες στη Φιλοθέη

* Ο Γ. Σουφλιάς ανέστειλε για ένα χρόνο τις οικοδομικές άδειες

Κ. ΣΙΩΜΟΠΟΥΛΟΣ

"Φρένο» στις πολεοδομικές αυθαιρεσίες που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια σε κατασκευές κατοικιών στο πιο «ακριβό» προάστιο της Ελλάδας τίθεται με απόφαση του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιά, βάσει της οποίας αναστέλλεται για ένα έτος (από 18 Αυγούστου 2008) η έκδοση νέων οικοδομικών αδειών και η εκτέλεση οικοδομικών εργασιών σε ολόκληρη την εντός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου περιοχή του Δήμου Φιλοθέης. Η απόφαση-«βόμβα» προήλθε ύστερα από ομόφωνη «ετυμηγορία» του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης σε μια προσπάθεια να μη χάσει η Φιλοθέη τον χαρακτήρα της «κηπούπολης» και να σταματήσουν οι πολεοδομικές υπερβάσεις που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια, ενώ είναι πιθανό και άλλα δημοτικά συμβούλια να ακολουθήσουν το συγκεκριμένο παράδειγμα. Δεν είναι τυχαίο ότι το αρμόδιο πολεοδομικό γραφείο όπου υπάγεται η Φιλοθέη είχε δεχθεί το τελευταίο διάστημα αρκετές καταγγελίες για πολεοδομικές παραβάσεις σε διάφορα σημεία του προαστίου.

Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα από τα πρακτικά συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου στο οποίο μεταξύ άλλων αναφέρεται: «Τα τελευταία δέκα χρόνια αλλά και παλαιότερα στα οικόπεδα του προαστίου γίνονται εκτεταμένες εκσκαφές σε ολόκληρο το τμήμα του ανοικοδομούμενου οικοπέδου υπερκαλύπτοντας το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης των οικοδομών, με αποτέλεσμα τη μείωση του πρασίνου εντός των οικοπέδων, αλλά και εκτεταμένες εκσκαφές εκτός του περιτυπώματος των οικοδομών για τη δημιουργία υπογείων χώρων σταθμεύσεως κατά τρόπο που συχνά δημιουργεί, εκτός των χώρων σταθμεύσεως, και μεγαλύτερη επιφάνεια των οικημάτων. Η πρακτική αυτή και παράνομη καταλήγει να είναι, αλλά και δεν αφήνει περιθώρια για καλλιέργεια πρασίνου στους ελεύθερους χώρους του οικοπέδου».

Οπως αναφέρει στο «Βήμα» ο δήμαρχος Φιλοθέης κ. Θεόφραστος Οικονομίδης «την απόφαση αυτή έλαβε το Δημοτικό Συμβούλιο ομόφωνα και ενέκρινε στη συνέχεια η αρμόδια υπηρεσία του ΠΕΧΩΔΕ (ΣΧΟΠ) μετά τη διαπίστωση ότι η Φιλοθέη είχε αρχίσει να χάνει τον χαρακτήρα της "κηπούπολης". Η εκσκαφή των οικοπέδων και οι πολεοδομικές υπερβάσεις που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια έχουν αποβεί εις βάρος του περιβάλλοντος. Η Φιλοθέη ανήκει στους δημότες της και όχι σε ορισμένους εργολάβους-κατασκευαστές οι οποίοι μετέρχονται πάσης φύσεως, νομίμους και όχι μόνο, τρόπους προκειμένου να εκμεταλλευθούν όσο το δυνατόν περισσότερο τη γη που κοστίζει ανά στρέμμα εκατομμύρια ευρώ».

Ωστόσο τι ακριβώς συμβαίνει στη Φιλοθέη; Οπως αναφέρει στο «Βήμα» πολιτικός μηχανικός, κάτοικος της περιοχής, «τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια "εισβολή" κατασκευαστών κατοικιών, οι οποίοι θέλοντας να εκμεταλλευθούν στο μέγιστο το κάθε οικόπεδο προχωρούν σε υπερεκμετάλλευση αυτού με υπέρβαση του συντελεστή δόμησης που κυμαίνεται από 0,4 (υψώματα) ως 0,6 (πεδινά), με τη δημιουργία στα σχέδια υπογείων χώρων αποθηκών ή χώρων στάθμευσης, εμφανίζοντας το φυσικό έδαφος σε επίπεδο υψηλότερο από το πραγματικό. Μετά την αυτοψία για τη λήψη της άδειας ηλεκτροδότησης προβαίνουν σε εκσκαφή των πλαϊνών πρασιών (ακάλυπτων χώρων) και καθιστούν τους υπόγειους αυτούς χώρους υπόγειους, ημιυπόγειους ή και ισόγειους. Για του λόγου το αληθές φθάνει να παραβάλει κάποιος τα σχέδια ορισμένων αδειών με την πραγματική κατάσταση που τελικά δημιουργείται». Επίσης, σύμφωνα με τον ίδιο, το κλείσιμο των ημιυπαίθριων χώρων (ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε ολόκληρη την επικράτεια) λαμβάνει επιδημικές διαστάσεις στη Φιλοθέη αφού για περίπου 20-25 τετραγωνικά κλειστού χώρου ο εργολάβος-κατασκευαστής θα εισπράξει επιπλέον 120.000 ευρώ καθώς σήμερα η τιμή πώλησης μιας νεόδμητης κατοικίας στη συγκεκριμένη περιοχή διαμορφώνεται σε επίπεδα άνω των 6.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

* Οι νέοι όροι δόμησης

Τι μέλλει γενέσθαι από 'δώ και πέρα; Ηδη το Δημοτικό Συμβούλιο έχει καταλήξει σε πρόταση προεδρικού διατάγματος με το οποίο επέρχονται μεταξύ άλλων οι ακόλουθες πολεοδομικές ρυθμίσεις: Οι υπόγειοι χώροι στάθμευσης δεν θα επιτρέπεται να βρίσκονται εκτός του περιγράμματος κάλυψης του κτιρίου. Στο τοπογραφικό διάγραμμα που υποβάλλεται για την έκδοση της οικοδομικής άδειας αποτυπώνεται και η κατάσταση (συμπεριλαμβανομένης της βλάστησης) του κοινόχρηστου χώρου κατά το πρόσωπο του οικοπέδου και σε όλο του το βάθος και πλάτος, συσχετιζόμενη με τις προβλεπόμενες από την αρχιτεκτονική μελέτη εισόδους πεζών και οχημάτων στο οικόπεδο. Στο προκήπιο (πρασιά) που υποχρεωτικώς υφίσταται στο πρόσωπο του οικοπέδου και προορίζεται για τη φύτευση πρασίνου δεν επιτρέπεται η κατασκευή πισίνας, χώρων στάθμευσης ή οιασδήποτε άλλης κατασκευής.

Το κτίριο τοποθετείται ελεύθερα μέσα στο οικόπεδο υπό τους ακόλουθους όρους: το υπό ανέγερση κτίριο δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση να εφάπτεται με τα πίσω και πλάγια όρια του οικοπέδου, ακόμη και στην περίπτωση που σε όμορο οικόπεδο υπάρχει κτίριο που έχει κατασκευαστεί σε επαφή με το όριο του συγκεκριμένου οικοπέδου. Επίσης τίθεται όριο τουλάχιστον τριών μέτρων για την απόσταση του κτιρίου από τα πλάγια όρια του οικοπέδου.

Σύμφωνα με τον κ. Οικονομίδη, το προεδρικό διάταγμα με το οποίο θα τροποποιούνται οι ισχύοντες όροι δόμησης αναμένεται να εφαρμοστεί περί τα μέσα του επομένου έτους και αμέσως μετά θα γίνει άρση της αναστολής που ισχύει σήμερα για την έκδοση οικοδομικών αδειών. Οσον αφορά το μείζον θέμα που έχει ανακύψει με την αναστολή εκτέλεσης εργασιών για άδειες οικοδομής οι οποίες έχουν εκδοθεί πριν από τη δημοσίευση στο ΦΕΚ της παραπάνω απόφασης, ο δήμος θα προτείνει στο ΥΠΕΧΩΔΕ να υπάρξει νέα απόφαση η οποία να επιτρέπει τη συνέχιση των εργασιών στηριζόμενος στο άρθρο 26 του νόμου 2831/2000 όπου ορίζεται ότι «η επιβολή αναστολής οικοδομικών εργασιών σε περιοχή εντός σχεδίου προκειμένου να τροποποιηθούν οι όροι και περιορισμοί δόμησης δεν έχει εφαρμογή σε ισχύουσες οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν μέχρι την ημέρα που αρχίζει η αναστολή».

Ο κ. Λευτ. Τασούλας, διευθυντής τομέα μεσιτειών (Brokerage Department) της εταιρείας Eurobank Property Services, σχολιάζοντας την επίμαχη απόφαση αναφέρει στο «Βήμα» ότι εξέπληξε πολύ κόσμο. Η αιτία μιας τέτοιας απόφασης θα πρέπει να αναζητηθεί, σύμφωνα με τον ίδιο, στον έλεγχο για την ποιότητα των κατασκευών στην περιοχή και στην ανάγκη αποφυγής υποβάθμισής της.

ΠΗΓΗ ΤΟ ΒΗΜΑ

14.9.08

«Δεν ανήκει στη Μονή ούτε σπιθαμή γης»

«Δεν ανήκει στη Μονή ούτε σπιθαμή γης»

Ο μητροπολίτης Ξάνθης κ. Παντελεήμων χαρακτηρίζει ανιστόρητες τις διεκδικήσεις εκτάσεων γύρω από τη λίμνη Βιστωνίδα

Βασιλης Νεδος

Στους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στη Θράκη πριν από 80 χρόνια ανήκουν οι εκτάσεις γύρω από τη λίμνη Βιστωνίδα, σύμφωνα με όσα δηλώνει στην «Κ» ο μητροπολίτης Ξάνθης και Περιθεωρίου κ. Παντελεήμων. Οπως εξηγεί ο κ. Παντελεήμων, στις αρχές της δεκαετίας του '30 το τότε υπουργείο Γεωργίας στο πλαίσιο της γενικότερης πολιτικής αποκατάστασης των προσφύγων που είχαν φθάσει στην ευρύτερη περιοχή της Ξάνθης, είχε παραχωρήσει αυτές τις εκτάσεις στους άκληρους ομοεθνείς, οι οποίοι είχαν μεταναστεύσει από διάφορες περιοχές της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κυρίως της Ανατολικής Θράκης.

«Εμμένω και σε αυτά που είχα πει το 2003», λέει στην «Κ» ο κ. Παντελεήμων «ότι δηλαδή οι διεκδικήσεις της Μονής Βατοπεδίου είναι ανιστόρητες. Αναγνωρίζουμε τα δικαιώματα στους δύο ναούς του Αγίου Νικολάου και της Παντάνασσας που υπάρχουν στα νησάκια της λίμνης, αλλά ώς εκεί. Μήτε σπιθαμή γης έξω από αυτές, δεν ανήκει στη Μονή. Η γη ανήκει στον ξανθιώτικο λαό, ο οποίος την καλλιεργεί και ζει από αυτήν. Μαζί μου συμφωνούν η τοπική κοινωνία και οι φορείς».

Ο κ. Παντελεήμων ελπίζει ότι με την παρέμβαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Γιώργου Σανιδά η υπόθεση «θα ξεκαθαρίσει άπαξ διά παντός» και αναφέρει ότι το ενδιαφέρον της Μονής Βατοπεδίου για την περιοχή γύρω από τη λίμνη «μετρά» ήδη 200 χρόνια. «Από το 1820-21 υπάρχει μια σχετική αλληλογραφία στην οποία περιγράφονται οι διεκδικήσεις της Μονής», αναφέρει ο κ. Παντελεήμων. Λέει μάλιστα ότι ιδιαίτερα για την εποχή πριν από την ενσωμάτωση της Θράκης στο ελληνικό κράτος, οι εκάστοτε μητροπολίτες προσέφευγαν στο Φανάρι, ζητώντας την παρέμβαση του Οικουμενικού Πατριάρχη.

Την πρακτική παραχώρησης μοναστικών μετοχίων σε άκληρους πρόσφυγες φαίνεται ότι αναγνωρίζει και η ίδια η Μονή στο χρονολόγιο που έχει αναρτήσει στην Ιστοσελίδα της. Εκεί το 1922 σημειώνεται ως έτος «σταδιακής παραχώρησης των βατοπεδινών μετοχίων στην Μακεδονία σε πρόσφυγες».

Ο κ. Μιχάλης Δεκλερής, πρώην πρόεδρος του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, επικεφαλής σήμερα του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος λέει στην «Κ» ότι «τα ευαίσθητα οικοσυστήματα όπως οι λίμνες και οι ποταμοί είναι μέρος του περιβάλλοντος το οποίο ανήκει στην κοινή χρήση και δεν μπορεί να είναι ιδιοκτησία κανενός».

Στη διαμάχη, ο ηγούμενος κ. Εφραίμ και οι λοιποί μοναχοί επικαλούνται τη νομική εγκυρότητα αυτοκρατορικών χρυσοβούλων, τα οποία ανάγονται έως και στον 11ο αιώνα. Ο κ. Δεκλερής σχολιάζει ότι μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και της Νεώτερης Ελλάδος μεσολάβησε η Οθωμανική κυριαρχία. Επίσης, σημειώνει ότι στις διαπραγματεύσεις για την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους το 1830, ο Ιωάννης Καποδίστριας αρνήθηκε να συζητήσει οποιοδήποτε θέμα αποζημιώσεων στον Σουλτάνο, λέγοντας ότι η Ελλάδα κέρδισε τις εκτάσεις αυτές «πολεμικώς και δημευτικώς».

Οι τίτλοι κυριότητας

Μόνο η αλληλουχία τίτλων (βυζαντινοί, οθωμανικοί, νεοελληνικοί) μπορεί να αποδείξει τη νομική ισχύ μιας απόφασης, εξηγεί στην «Κ» ο ομότιμος καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Σπυρίδων Τρωιάνος. «Το ελληνικό κράτος», επισημαίνει «είναι, από άποψη διεθνούς δικαίου, διάδοχος του Οθωμανικού. Το χρυσόβουλο σε συνδυασμό με άλλα έγγραφα δημιουργεί μια πλήρη σειρά τίτλων κυριότητας». Οπως λέει ο ίδιος, η εκτίμηση της αυθεντικότητας των χρυσοβούλων είναι εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία, καθώς η πλαστογραφία στο Βυζάντιο ήταν εκτεταμένη. Αναφέρει μάλιστα ο κ. Τρωιάνος ότι προ τριακονταετίας είχε ανακαλύψει σε βιβλιοθήκες των Αθηνών δύο χρυσόβουλα, ένα αυθεντικό και ένα πλαστό. «Ηταν σχεδόν απολύτως όμοια», λέει, «άλλαζαν μόνο κάποιες λέξεις». Οι μοναχοί, περιγράφει, ήταν «πρωταθλητές» στην πλαστογραφία χρυσοβούλων, μέθοδο με την οποία προσπαθούσαν να επεκτείνουν προνόμια που τους παραχωρούσαν αυτοκράτορες.

Ο κ. Αθανάσιος Μαρκόπουλος, καθηγητής της Βυζαντινής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών λέει ότι στο Αγιον Ορος και στη Μονή της Πάτμου εξακολουθούν να διασώζονται αυθεντικά χρυσόβουλα. Ο ίδιος αναφέρει ότι επρόκειτο ουσιαστικά για νομοθετικές πράξεις με τις οποίες επικυρώνονταν διαφόρων ειδών αποφάσεις. «Ωστόσο», παρατηρεί ο κ. Μαρκόπουλος «πώς αξιοποιεί το κάθε Μοναστήρι τα χρυσόβουλα που έχει στην κατοχή του άπτεται αποκλειστικά του τρόπου λειτουργίας του, και προφανώς των διεκδικήσεων που μπορεί να έχει».

Δεύτερο μοναστήρι στην ιεραρχία του Αθω

Η Μονή Βατοπεδίου είναι το δεύτερο μοναστήρι στην ιεραρχία του Αθω μετά τη Μεγίστη Λαύρα. Είναι ένα από τα λεγόμενα Πρώτα μοναστήρια που δίνει τον Πρώτο στον Αθω, ο οποίος είναι η κεφαλή του Αθω. Οπως εξηγεί ο καθηγητής Βυζαντινής Φιλολογίας κ. Μαρκόπουλος, μόνο πέντε μοναστήρια δίνουν Πρώτους. Το Βατοπέδι, όπως και οι υπόλοιπες Μονές του Αγίου Ορους από το 1386 και μέχρι την εκδίωξη των Οθωμανών από τη Μακεδονία (με μια προσωρινή διακοπή που ακολούθησε την ήττα των Τούρκων από τους Μογγόλους το 1402 στη Μάχη της Αγκυρας), ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν το λεγόμενο χαράτσι όχι μόνο για λογαριασμό τους αλλά και για λογαριασμό της έγγειας περιουσίας τους, την οποία κατείχαν και πολύ πέρα από τα όρια του Αγίου Ορους. Οι μοναχοί, όπως αναφέρουν στα έργα τους κορυφαίοι βυζαντινολόγοι (Runciman, Vasiliev, Ostrogorsky, Nicol κ.ά.) προέρχονταν από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, όπως υφαντές, ράφτες, χαλκωματάδες, βυρσοδέψες αλλά και ζητιάνοι και κλέφτες. Οι περισσότεροι ήταν αγράμματοι και οι εκάστοτε Οικουμενικοί Πατριάρχες κατέβαλλαν προσπάθεια να μειώσουν το φαινόμενο εμπορίας σημαντικών χειρογράφων του Αγίου Ορους. Το 1912 μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας, το Αγιον Ορος παύει να είναι υπόχρεο στον Σουλτάνο. Το 1990 εγκαθίσταται νέα αδελφότητα στη Μονή Βατοπεδίου και υιοθετείται το κοινοβιακό σύστημα.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
14.9.08

Ευλογημένη γη

Ευλογημένη γη

Tου Νικου Κωνστανταρα

Στο θεατρικό έργο του Ντέιβιντ Μάμετ «Οικόπεδα με Θέα», το οποίο στήνεται γύρω από μια ομάδα αποτυχημένων πωλητών γης, εμφανίζεται ένας απεσταλμένος από τα κεντρικά γραφεία της εταιρείας για να αφυπνίσει τους «χαμένους». Τους απολύει όλους και μετά τους λέει ότι έχουν μια βδομάδα για να αποκτήσουν πάλι τη δουλειά τους. «Ξέρεις τι χρειάζεται για να πουλήσεις γη;» τους ρωτάει. «Χρειάζεσαι ατσάλινα κότσια». Τους παρουσιάζει την αμοιβή για πετυχημένες πωλήσεις: πρώτο βραβείο, μία Κάντιλακ· δεύτερο, ένα σετ μαχαίρια για μπριζόλες· τρίτο, η απόλυση. Και κλείνει την κουβέντα: «Τα χρήματα είναι εκεί έξω και σας περιμένουν. Αν τα πάρετε είναι δικά σας. Αν δεν τα πάρετε, δεν σας λυπάμαι καθόλου».

O κομψός εκτελεστής θα είχε ενθουσιαστεί με την Ελλάδα, όπου όλοι πουλούν «ρίαλ εστέιτ». Είναι τέτοια η έφεσή μας να πουλάμε τον μεγαλύτερο μας θησαυρό –την ομορφιά της χώρας, την οποία σκεπάζουμε με μπετόν– ώστε το ατελείωτο ξεπούλημα να έχει γίνει η ραχοκοκαλιά της οικονομίας μας. Από τους αγρότες και κτηνοτρόφους που βρέθηκαν με «αξιοποιήσιμες» εκτάσεις κοντά στη θάλασσα έως τους μοναχούς του Αθω και τους υπουργούς κυβερνήσεων, όλοι πλουτίζουν από αυτή τη λεηλασία. Η γη είναι η πρώτη ύλη που πουλάμε, όπως αναπτυσσόμενες χώρες πουλάνε μεταλλεύματα για να τα αξιοποιούν άλλοι. Το αποτέλεσμα για τη χώρα ήταν καταστροφικό - και έπεται συνέχεια.

Το τσιμέντο επελαύνει ανεμπόδιστο πάνω στην ελληνική γη από τη δεκαετία του ’50, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υιοθέτησε την αντιπαροχή και οι μονοκατοικίες με αυλές μετετράπησαν σε θάλασσα από διαμερίσματα. Το μεγάλο ξεπούλημα της γης φούντωσε με την αρχή του μαζικού τουρισμού στα τέλη του ’60 και τις αρχές του ’70. Η καταστροφή κορυφώνεται τώρα με την ατελείωτη «ανάπτυξη» σπιτιών που εκτείνονται ανεξέλεγκτα γύρω από κάθε πόλη, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές.

Το εθνικό ξεπούλημα επέτρεπε τους Ελληνες να ζουν πέρα των δυνατοτήτων τους. Πουλούσαν ακίνητα στην επαρχία για να αγοράσουν διαμερίσματα στην πόλη, αυτοκίνητα, κ.λπ. Μετά, πουλούσαν κι άλλη γη για να προικίσουν τα παιδιά τους. Αυτό το εύκολο χρήμα οδήγησε σε αύξηση των τιμών σε όλο το φάσμα των ακινήτων και οδήγησε σε μια φούσκα που κρατάει δεκαετίες και δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική αγοραστική δύναμη των Ελλήνων. Αυτοί που δεν είχαν γη να πουλήσουν αναγκάστηκαν να δανείζονται υψηλά ποσά για να αγοράσουν υπερτιμημένα σπίτια.

Τώρα, τα παιδιά αυτών που πουλούσαν γη δεν έχουν τι να πουλήσουν για να προικίσουν τα δικά τους παιδιά. Περίπου 200.000 νέα σπίτια μένουν απούλητα, και όμως η αγορά κατοικιών δεν φαίνεται να οδηγείται προς ουσιαστική «διόρθωση» όπως συμβαίνει σε κάθε χώρα όπου η αγορά ακινήτων έχει σχέση με τις δυναμικές της πραγματικής οικονομίας. Ο λόγος είναι ότι οι υψηλές τιμές συμφέρουν παρά πολλούς: οι ιδιοκτήτες ακινήτων, οι τράπεζες, οι κατασκευαστές και το κράτος συνωμοτούν για να προστατεύσουν τις επενδύσεις τους. Οι κατασκευαστές και οι τράπεζες έβγαλαν τόσα χρήματα τα τελευταία χρόνια που αντέχουν να κρατούν σπίτια απούλητα χωρίς να ρίχνουν τις τιμές.

Τέτοια ήταν η λεηλασία των τελευταίων χρόνων. Και τέτοιοι είναι οι πειρασμοί της αγοράς ακινήτων που ο πρώην υπουργός Ναυτιλίας Γιώργος Βουλγαράκης έστησε υπεράκτια εταιρεία «ρίαλ εστέιτ» με τη σύζυγό του. (Αυτός εμπνεύστηκε το σύνθημα «ό,τι δεν είναι παράνομο είναι ηθικό». Πήγε να τον καλύψει ο πρωθυπουργός αλλά ήταν τέτοια η κατακραυγή που ο υπουργός αναγκάστηκε, τελικά, να παραιτηθεί).

Ολες οι κυβερνήσεις έκαναν ό,τι μπορούσαν για να παραμείνουν τα ακίνητα ανεξάντλητη πηγή πλουτισμού: δεν οριοθέτησαν ζώνες που θα καθόριζαν τις χρήσεις γης. Εως και τρεις στις τέσσερις προστατευμένες περιοχές Natura δεν έχουν θεσμοθετηθεί. Τέτοια μέτρα θα έθεταν τέρμα στον ανορθολογισμό της «αγοράς ρίαλ εστέιτ» και κανείς δεν θα ήθελε να το δει αυτό. Γιατί να προστατέψουμε τη χώρα όταν μπορούμε να την εκμεταλλευόμαστε; Και το πιο εξοργιστικό με τη σημερινή κατάσταση είναι οι αποκαλύψεις για τον ανίερο γάμο μοναχών και πολιτικών. Μαζί λεηλατούν αυτό που θα έπρεπε να προστατεύσουν – την ομορφιά της γης μας. Αλλά αυτό θα ήθελε κότσια. Ατσάλινα.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

14.9.08

Από πού μπορεί να βρει έσοδα το Δημόσιο

Από πού μπορεί να βρει έσοδα το Δημόσιο
Δημήτρης Δρίτσας

Είναι βέβαιο και ο απλός πολίτης γνωρίζει ότι στη χώρα μας υπάρχει μια αναντιστοιχία της πορείας της φορολογικής βάσης των εκάστοτε φορολογουμένων και των δημοσίων εσόδων.

Εδώ και πολλά χρόνια έχει παρατηρηθεί ότι ενώ η φορολογική βάση μεγάλης πλειοψηφίας νοικοκυριών αυξήθηκε και συνεχίζει να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς, τα δημόσια έσοδα κάθε άλλο παρά παρακολουθούν την πορεία αυτή. Η αύξηση αυτή του πλούτου της συγκεκριμένης πλειοψηφίας φορολογουμένων, πέραν της συνήθους αύξησης του εθνικού εισοδήματος, έχει τη δική της ιστορία και οφείλεται:

1. Στην υπεραξία που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια «του παράγοντα γη». Για παράδειγμα, στους Αμπελοκήπους, όπου διέμενα για πολλά χρόνια ως φοιτητής, αλλά και αργότερα, η αντιπαροχή για ανέγερση πολυκατοικίας την εποχή εκείνη είχε φθάσει στο 38% και σε μερικές περιοχές (προς το τέλος της Βασιλίσσης Σοφίας- αρχή Κηφισιάς) ως και το 42%. Ετσι, μικροαστοί με μια μονοκατοικία (ή και λίγη αυλή) απέκτησαν ξαφνικά μεγάλη περιουσία για τα τότε δεδομένα, αλλά και τα σημερινά.

Σε άλλες περιπτώσεις όπως, π.χ., στην Πεντέλη ή στα Μελίσσια κτλ.,
τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Εκεί διέμενε κατά κύριο λόγο φτωχολογιά. Κυρίως μαστόρια πάσης φύσεως (σοβατζήδες, κτίστες, πλακάδες, ξυλουργοί κ.ά.), προερχόμενοι κυρίως από τα νησιά (εξ ου και οι περισσότερες ονομασίες των οδών). Οι νέοι κάτοικοι κατέλαβαν αμφισβητούμενα οικόπεδα, χώρους κοντά στα ρέματα, τις αλάνες κτλ. Ολα αυτά προϊόντος του χρόνου και πάντοτε με την ανοχή ή και τη βοήθεια των τοπικών αρχών καταπατήθηκαν, στη συνέχεια νομιμοποιήθηκαν και κτίστηκαν εκεί με αντιπαροχή πολυτελείς πολυκατοικίες. Ετσι, μια νέα γενεά ανθρώπων απέκτησε και αυτή με τη σειρά της αναπάντεχα τη δική της αξιόλογη περιουσία.

Εξάλλου, τα παραθαλάσσια ακίνητα και οικόπεδα απέκτησαν κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες μια χωρίς προηγούμενο υπεραξία, γεγονός που είχε και έχει ως συνέπεια κάποιοι να πλουτίσουν και εξακολουθούν να πλουτίζουν χωρίς καμιά προσπάθεια, απλώς κοιμώμενοι. Αυτό το γνωρίζουν όλοι οι Ελληνες, πλην Λακεδαιμονίων που δεν ήθελαν ποτέ να μάθουν.

2. Στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει κάθε συναλλαγή με το Δημόσιο. Είναι κοινό μυστικό ότι πλούτισαν ή κατά τη λαϊκή ρήση «τα οικονόμησαν γερά» χωρίς μεγάλες προσπάθειες η πλειοψηφία εκείνων που συναλλάχθηκαν με το Δημόσιο, με τη στενή ή την ευρεία έννοια, είτε ως προμηθευτές είτε ως εργολάβοι είτε ως μεσάζοντες πάσης φύσεως.

3. Στις δυνατότητες που παρέχει η διαχείριση των κοινοτικών πόρων κέρδισαν κάνοντας περιουσίες εκείνοι οι οποίοι ως μεσάζοντες ή με άλλες ιδιότητες διαχειρίστηκαν κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

4. Στη χαλαρότητα του ελεγκτικού μηχανισμού αναφορικά με τον τρόπο λειτουργίας της Διοίκησης, η οποία επέτρεψε σε κάποιους οι οποίοι κατείχαν και κατέχουν κομβικά πόστα να πλουτίζουν αναλώμασι του Δημοσίου.

Ολα τα ανωτέρω που ενδεικτικά αναφέρονται είναι γνωστά σε όλους. Είναι γνωστό γιατί έγιναν και εξακολουθούν να γίνονται. Εγιναν διότι η Διοίκηση ήταν και παραμένει κομματικοποιημένη, προβληματική και διεφθαρμένη. Είναι ανίκανη να δώσει λύσεις εκεί όπου επιβάλλεται και που είναι δική της αρμοδιότητα, δικό της καθήκον. Θλίβεται κανένας να τα γράφει αυτά, δυστυχώς όμως είναι αληθή. Διότι το κράτος ασθενεί βαρέως και οι θεσμοί δεν λειτουργούν. Διότι η διαφθορά έχει εμποτίσει όλα τα κοινωνικά στρώματα λίγο ή πολύ. Διότι όλοι μας βλέπουμε και ανεχόμαστε κάθε παράνομη πράξη στον επαγγελματικό και κοινωνικό μας περίγυρο. Και είναι η ανοχή που οδηγεί στη σιγή. Και είναι η σιγή που φουντώνει τη διαφθορά.

Ολοι οι αναφερόμενοι πιο πάνω, οι οποίοι κατά τον έναν ή τον άλλον τρόπο απέκτησαν μεγάλη περιουσία εκμεταλλευόμενοι τη συγκυρία, ανήκουν στον μεσαίο χώρο, στη μεσαία τάξη όπως λέγεται. Η τάξη αυτή θα πρέπει να κληθεί να πληρώσει αυτά που όφειλε να πληρώσει όταν αυξάνονταν η περιουσία και τα εισοδήματά της. Σήμερα το κράτος διέρχεται μια δημοσιονομική κρίση που είναι βαθύτερη από αυτή που εμφανίζεται. Η κρίση αυτή έχει μπει στα σπλάχνα της οικονομίας και τείνει να γίνει ανίατος νόσος, αθεράπευτος, αν δεν παρθούν γρήγορα μόνιμα καλά σχεδιασμένα και μελετημένα μέτρα.

Και είναι πράγματι σήμερα λυπηρό γιατί μπροστά σε μια τέτοια κρίση, η οποία ήταν άλλωστε γνωστή και ορατή εδώ και πολύ καιρό, παίρνονται τόσο πρόχειρα μέτρα χωρίς να έχουν ενταχθεί σε ένα καλά σχεδιασμένο πρόγραμμα που να μπορεί να βγάλει τη χώρα σιγά σιγά από τα αδιέξοδα μπροστά στα οποία βρισκόμαστε σήμερα.

Ο κ. Δ. Δρίτσας είναι επίτιμος γεν. δ/ντής του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και τέως ειδικός γραμματέας Θησαυροφυλακίου και Προϋπολογισμού.

ΠΗΓΗ ΒΗΜΑ
13.9.08

Μικροί και μεσαίοι έμποροι στα όρια νευρικής κρίσης

Μικροί και μεσαίοι έμποροι στα όρια νευρικής κρίσης

Σε μια μεγάλη αγορά η μοίρα των μικρών πρέπει να αναζητηθεί στο περιθώριο.

Του Γιαννη Σιωτου

Στη γωνία Ζωοδόχου Πηγής και Αραχώβης στα Εξάρχεια βρισκόταν ένα μικρό μπακάλικο. Μικρό στα τετραγωνικά, αλλά στην πραγματικότητα «τάιζε» μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες γειτονιές του κέντρου της Αθήνας. Το δούλευαν τρία αδέλφια και είχαν σήμα κατατεθέν τα τσουβάλια με τα χύμα όσπρια και τις διανομές κατ’ οίκον με το ποδήλατο του μικρότερου από τα τρία αδέλφια. Σήμερα το μπακάλικο δεν υπάρχει. Οπως δεν υπάρχει και ο ράπτης που δούλευε λίγο παραπάνω στην Ζωοδόχου Πηγής και το γωνιακό εστιατόριο της Καλλιδρομίου και η πιτσαρία της γειτονιάς που είχε γνωρίζει πιένες στη διάρκεια της δεκαετίας του ’80.

Σημάδια των καιρών θα έλεγαν μερικοί. Η παγκοσμιοποίηση θα έλεγαν κάποιοι άλλοι. Οι επιπτώσεις από τη μάχη της ελεύθερης αγοράς κάποιοι τρίτοι. Την αλήθεια όμως την περιγράφουν οι αμείλικτοι αριθμοί, οι οποίοι παρουσιάζουν παραστατικά την πραγματικότητα. Κάθε χρόνο, που περνάει, λιγότερα καταστήματα τροφίμων επιβιώνουν από τον οξύ ανταγωνισμό των σούπερ μάρκετ. Η απώλεια μεριδίου της αγοράς είναι μια αλήθεια καθώς από το 1995 μέχρι σήμερα τα μεγάλα σούπερ μάρκετ έχουν σχεδόν διπλασιάσει τον όγκο των πωλήσεών τους (η αξία των πωλήσεων μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού), ενώ αντίθετα τα μικρά καταστήματα τροφίμων έχουν εμφανίσει μείωση των πραγματικών τους πωλήσεων.

Συγκεκριμένα την περίοδο 1995 - 2007:

- Τα μεγάλα καταστήματα τροφίμων έχουν αυξήσει τις πραγματικές τους πωλήσεις κατά 80,7% περίπου.

- Τα μικρά καταστήματα τροφίμων και ποτών έχουν μικρότερο τζίρο σε ποσοστό που προσεγγίζει το 7% περίπου.

«Στην πραγματικότητα δεν μιλάμε για ανταγωνισμό τιμών, αλλά για ανταγωνισμό σημείων πώλησης. Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ την τελευταία δεκαετία έχουν αναπτύξει τεράστια, για τα ελληνικά δεδομένα, δίκτυα πώλησης, με αποτέλεσμα να εκμεταλλεύονται όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των οικονομιών κλίμακος. Εκτιμάται ότι το πανελλαδικό δίκτυο πώλησης των τεσσάρων μεγαλύτερων αλυσίδων σούπερ μάρκετ ξεπερνά τα 1.100 καταστήματα, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων βρίσκεται στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση πληθυσμού. Στο περιβάλλον αυτό η μικρή επιχείρηση τροφίμων είναι αδύνατον να αντέξει τόσο τον ανταγωνισμό των τιμών όσο και το αυξημένο κόστος που συνεπάγεται η επί ίσοις όροις λειτουργία της με την αντίστοιχη των σούπερ μάρκετ (ωράρια λειτουργίας, ελαστική απασχόληση κ.ά.).

Από την άλλη πλευρά δεν θα πρέπει να υποβαθμίζεται το γεγονός ότι οι μεγάλοι τζίροι φέρνουν τόσο φθηνότερες προμήθειες όσο και παράπλευρα έσοδα καθώς και δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω των προμηθευτών τους. Ενδεικτικό πρέπει να θεωρείται το γεγονός ότι η πίτα της αγοράς τροφίμων και ποτών στην αγορά της Αττικής εκτιμάται ότι υπερβαίνει, σύμφωνα με υπολογισμούς που βασίζονται στα στοιχεία των οικογενειακών προϋπολογισμών, τα 6 δισ. ευρώ το χρόνο», τόνιζε πρόσφατα οικονομικός αναλυτής, ο οποίος καταγράφει τα οικονομικά μεγέθη της αγοράς ειδών διατροφής και ποτών. Ανάλογο είναι και το τοπίο που διαμορφώνεται και στο χονδρικό εμπόριο των τροφίμων όπου τα τελευταία χρόνια εκατοντάδες επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους.

Οι Αριθμοι

143% άνοδο κατέγραψε ο όγκος των πωλήσεων των μεγάλων εμπορικών αλυσίδων ειδών ένδυσης και υπόδησης την περίοδο 1995-2007.

50% μόνο αυξήθηκε ο όγκος των πωλήσεων στις μικρές επιχειρήσεις του κλάδου.

20 έως 80 καταστήματα σε ολόκληρη την Ελλάδα περιλαμβάνουν τα δίκτυα που έχουν αναπτύξει ήδη πολλές από τις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις του κλάδου, σύμφωνα με τα στοιχεία.

3 δισ. ευρώ τουλάχιστον τον χρόνο η καταναλωτική δαπάνη σε είδη ένδυσης και υπόδησης, μόνο στον Νομό Αττικής, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2005.

15 στα 100 μαγαζιά είναι κενά στο ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας, καθώς τα σημάδια της κρίσης έχουν αρχίσει να κάνουν έντονη την παρουσία τους.

300 βιοτεχνίες και περισσότερες από αυτές που δραστηριοποιούνται στον κλάδο αναστέλλουν κάθε χρόνο τη λειτουργία τους, αδυνατώντας να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό των κινεζικών και ινδικών προϊόντων που εισάγουν τις περισσότερες φορές πρώην συνάδελφοί τους.

200 τουλάχιστον ατομικές επιχειρήσεις αρτοποιών και ζαχαροπλαστών του νομού Αττικής «κατεβάζουν» ρολά.

Διαπιστωσεις

Τα επίσημα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι και στην αγορά ένδυσης και υπόδησης το αποτέλεσμα είναι σχεδόν προκαθορισμένο και οδηγεί στη συγκέντρωση. «Η αγορά ειδών ένδυσης και υπόδησης σταδιακά οργανώνεται με βάση την αγορά ειδών διατροφής. Οι ξένες αλυσίδες ισχυροποιούν τη θέση τους στην αγορά, ισχυροποιώντας την παρουσία τους στις αγορές των μεγάλων αστικών κέντρων. Από την άλλη πλευρά οι ελληνικές επιχειρήσεις που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τον οξύ ανταγωνισμό επενδύουν στο δίκτυο καταστημάτων τους. Ενώ, οι μικρότερες, που δεν αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικά προβλήματα προσπαθούν να αποκτήσουν παρουσία σε οργανωμένους εμπορικούς χώρους, υποβαθμίζοντας τον ρόλο των τοπικών αγορών. Αποτέλεσμα οι μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου αντιμετωπίζουν οξύ ανταγωνισμό σε όλα τα επίπεδα που αργά αλλά σταθερά τους οδηγεί σε απώλεια σημαντικού μεριδίου της αγοράς», τόνιζε συνδικαλιστής έμπορος.

«Η μικρή και μεσαία επιχείρηση του κλάδου που δεν κατόρθωσε να προσαρμοστεί στο πνεύμα της εποχής, κινείται πλέον στην κόψη του ξυραφιού και οι μόνοι που το γνωρίζουν είναι οι ίδιοι αλλά και οι τράπεζες της περιοχής τους που έχουν κατακλυσθεί από τις επιταγές ευκολίας που αποτελούν πλέον τον «σύγχρονο» τρόπο χρηματοδότησης των μικρών του κλάδου. Το πρόβλημα φυσικά είναι ιδιαίτερα έντονο στην Αθήνα, καθώς τα αγοραστικά πρότυπα της περιφέρειας αποτελούν την τελευταία γραμμή άμυνας για τους μικρούς του κλάδου» επισήμανε χαρακτηριστικά συνδικαλιστής έμπορος.

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

13.9.08